WW: Zomertijd afschaffen

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Stemt allen voor zomertijd [klik voor groter] (Foto: flickr/Pringle Hill)

Komende zondag de 28ste is het weer zover, dan gaat de zomertijd weer in. Dat betekent dat we om 2 uur ’s nachts allemaal de klok weer een uur naar voren moeten zetten zodat het de volgende dag een uur vroeger ochtend is, of was het nou andersom? Goed over deze verwarring bestaan genoeg grollen en sketches, dat hoeven we hier niet over te doen. Wat natuurlijk wel interessant is, is waarom we die ingewikkelde santenkraam ieder jaar weer moeten doorstaan. Waarom doen we het eigenlijk en nog veel belangrijker: helpt het iets?

In de oude beschavingen en gedurende de middeleeuwen was tijdmeting iets dusdanig vloeibaars dat er van zomer/winter of überhaupt gestandaardiseerde tijd absoluut geen sprake was. De eerste keer dat iemand het in de moderne tijd had over zomertijd was in Maart 1784 toen er een anonieme brief in Parijs gepubliceerd werd die de Parijzenaars opriep kaarsen te besparen door in de zomer een uur eerder op te staan. Deze brief was afkomstig van niemand minder dan Benjamin Franklin, meesteruitvinder. Maar het duurde tot de Eerste Wereldoorlog totdat Duitsland en haar bondgenoten de zomertijd officieel invoerde om kolen te besparen.

Zomertijd zou dus economische voordelen hebben: doordat men in de zomer een uur eerder opstaat, hoeft minder energie voor licht en warmte verbruikt worden. Op zich een goed idee. Maar of het écht helpt is nooit echt goed gemeten. Dat komt voornamelijk omdat het niet zo makkelijk meetbaar is. Onze gewoontes zijn zomers toch heel anders dan in de winter, dat maakt het lastig om een goed onderzoek uit te voeren. Ook is het zo dat ons energieverbruik dusdanig is veranderd dat wat gold voor de achttiende-eeuwse Parijzenaars of de Asmogendheden van WO I niet per se meer voor ons hoeft te gelden.

Onderzoekers van de Universiteit van California-Santa Barbara professor Matthew Kotchen en promovendus Laura Grant waren ook benieuwd naar het antwoord op deze vraag en kregen in 2006 een unieke kans om onderzoek te doen. Tot dat jaar werd zomertijd alleen gebezigd in 15 van de 92 counties van de staat Indiana, de rest bleef op ‘wintertijd’ voornamelijk doordat boeren zich verzetten (de koeien staan niet een uur later op). Maar in 2006 werd zomertijd dan eindelijk overal ingevoerd. Dit gaf de onderzoekers de kans om data te verzamelen over het veranderende energiegebruik in de 77 counties, inclusief een controlegroep van 15 counties die gebruikt werd om andere effecten weg te cijferen.

En wat bleek uit de resultaten die in 2008 gepubliceerd werden: de switch naar zomertijd kostte de inwoners van de staat Indiana een extra 8,6 miljoen dollar aan elektriciteit. In plaats van energiebesparing ging het verbruik juist omhoog! Een onderzoek uit 2007 naar het verbruik rond de tijdelijke switch naar de zomertijd in Australie in 2000 leverde ook al zo’n tegengesteld effect op.

Volgens Matthew Kotchen is de oorzaak voor de discrepantie tussen Franklins hypothese en zijn resultaten inderdaad te vinden in het veranderde energiegebruik. Een sterke stijging van het gebruik van airconditioners lijkt de meest waarschijnlijke verklaring. Nu is Nederland misschien nog niet zo ver als Indiana, maar ook hier stijgt het energiegebruik in de zomer, met als grote boosdoener de airco.

Dus hup, in de prullenbak met die zomertijd, dat scheelt weer heel wat gepuzzel over of je nou een uur langer of korter slaap hebt.

  1. 2

    Een en ander is heringevoerd omdat het energie zou besparen.
    Mooi niet dus:
    De zon is minder lang op als men opstaat.
    voor het comfortabele gevoel gaat (zeker in het voorjaar) de verwarming aan.
    De te overbruggen temperatuurverschillen zijn “vroeg”op de ochtend per uur bekeken groter dan het afkoelingstempo per uur laat op de avond.
    Dus tel uit je verlies.

    Afschaffen die hap

  2. 3

    Ik stel voor dat we “natuurlijke tijd invoeren”: elk etmaal definiëren we het punt dat de zon op zijn hoogste punt staat als 12 uur ’s middags. Moet technisch mogelijk zijn, is een goede impuls voor de klokkenindustrie en vast gezond voor mensen die een gevoelig biologische klok hebben.

  3. 5

    @3: Je biologische klok is nou niet echt betrouwbaar, dus of die altijd gelijk loopt zonsop- en ondergang lijkt me onwaarschijnlijk..

  4. 8

    @5: De biologische klok loopt niet altijd gelijk, maar hij wordt gecorrigeerd door zonlicht. Dus daarom is het waarschijnlijk het natuurlijkst om de echte tijd ook door de zonnetijd te laten bepalen, zoals mensen ook eeuwen hebben gedaan. Daar bespaar je misschien een hoop geld mee dat verloren wordt aan winterdepressies en niet uitgeslapen mensen die ongelukken veroorzaken.

  5. 9

    Onze huidige tijd is een overblijfsel van de nazi’s, dus om 1 van de laatste extreemrechtse invloeden in NL te verwijderen zou een terugkeer van de Gorinchemse tijd te overwegen zijn.

    Of daar ook zomertijd bij moet? Vind ik niet maar in onze democratie zou je daar over kunnen laten stemmen, via een bindend referendum bijvoorbeeld.

    Leuk artikel.

  6. 10

    @3: He bah zeg. Je loopt daar zomaar te pleiten voor die vieze ongestandardiseerde tijd uit de oude beschavingen en middeleeuwen waar Victor het over heeft!

  7. 11

    @8: Als ik me niet vergis heeft ook je hartslag een grote invloed op je natuurlijke klok. Als je het naar je zin hebt, dan vliegt de tijd, dat is zo goed als waar. Je biologische klok volgt dan je verhoogde hartslag ( naast andere dingen, afaik ) en plots lijken 3 uren er maar 1.

    En verveling kan een uur als 3 laten lijken..

  8. 12

    @2/@10: het blijkt dat mensen toen vaak gewoon de dag (het gedeelte van het etmaal dat het licht was) in 12 uren indeelden. Dan had je in de zomer dus hele lange uren en in de winter hele korte.
    Daarom waren die winters vroeger natuurlijk zo gezellig, ze vlogen voorbij.

  9. 13

    @9: grappige oproep, maar het is niet erg praktisch om de klokken alleen in Nederland 1 uur en 40 minuten terug te zetten. Bovendien snap ik dan je oproep om de zomertijd af te schaffen niet, want die bestond onder de Amsterdamse en Nederlandse Tijd ook al.

    Maar als we dan toch een oubollige tijd via een referendum moeten kiezen, stem ik voor de Amsterdamse tijd. Zoiets past wel goed bij onze huidige tijd, waarin zo veel mensen terug verlangen naar de jaren 50 van de vorige eeuw. Toen wisten de mensen tenminste nog wat je met Gorinchemse tijd bedoelde.

  10. 14

    Ja geld energie milieu kosten baten blablablablabla. Lekker Boeien. Ik heb dankzij de zomertijd iedere avond een uur extra om in de zon te zitten en mezelf buiten nuttig te maken cq te vermaken. Dat vind ik toch een stuk belangrijker. Zomertijd moet blijven en zo mogelijk zelfs verlengd en verdiept worden.

    Dankuwel.

    Wat je overigens mist over de delen van de VS waar recent de zomertijd werd ingevoerd, is het brandstofverbruik: men bleek zomertijd te gebruiken om met hele kuddes de auto uit te laten:P

  11. 15

    @12: Vertel daar eens iets meer over? Een zonnewijzer (bij mijn weten gebruikten de oude beschavingen die al) gaat daar namelijk niet aan meewerken.

  12. 17

    @6: Ja fijn, uurtje langer licht. Maar niet altijd een uurtje langer warm. Afgelopen jaren een stijging in de verkoop van het aantal terrasverwarmingen…..

    Héél fijn voor ’t milieu.

    Voor het overige:

    Is er al eens berekend wat de gezondheidsschade is voor het toenemende aantal apneu-patiënten, voor wie een doorbreking van het slaapritme fnuikend is? En de economische schade van de ziekte-uitval van deze categorie?

    Hoeveel economische schade door “sorry-ik-ben-wat-later-want-de-zomer-pardon-wintertijd-ging-in”-smoezen?

  13. 18

    @17: Eh, ja wel een uurtje langer warm.

    De terrasverwarmingen staan redelijk los van het bestaan van zomertijd. Dat heeft meer te maken met het fenomeen dat cafés steeds meer dagen hun terras willen uitbaten. Je ziet hier soms zelfs terrassen staan in februari, als de zon maar een beetje schijnt.

  14. 23

    @9 “Onze huidige tijd is een overblijfsel van de nazi’s, dus om 1 van de laatste extreemrechtse invloeden in NL te verwijderen zou een terugkeer van de Gorinchemse tijd te overwegen zijn.”

    Dit is echt net de enige hervorming/ verandering die door de Duitse bezetter is ingevoerd en na de oorlog is blijven bestaan. Denk aan ontslagrecht, radiogeld (nu wel verdwenen maar door belastinggeld vervangen) , ziektekostenverzekering en centralisatie politie. Maar daar hebben ze het nooit over bij 4 en 5 mei.

  15. 25

    @23. Wat een onzin. Voor de oorlog waren er al verschillende tijden, het enige wat in WOII is veranderd de Amsterdamtijd naar Midden-Europese tijd. In 1976 is pas weer teruggekeerd naar winter en zomertijd. De rest van je beweringen kan ook de prullebak in, zoek eerst maar eens uit voor je met foute aannames komt.

  16. 26

    Zelf heb ik altijd erg last van de omschakeling van zowel de zomer- als de wintertijd. In mijn klas vol met kleuters is deze verandering ook goed te merken, dus wat mij betreft schaffen ze de zomer- en wintertijd zo snel mogelijk af.

    Daarnaast vind ik het deze week zeer opvallend hoeveel onrust er op de weg is, misschien toeval, maar toch… Maandag rotonde in het dorp afgesloten, Woensdag een vrachtwagen in de fik en een botsing op de snelweg en ik kom net uit een fikse file op de snelweg, een kettingbotsing. Vertel het me maar, toeval? hagelbuien? of wisseling naar de zomertijd?