Wordt uw pilsje te duur?

Het is vrijdagmiddag, bijna weekend! Maar voordat u en uw collega’s zich het gouden gerstenat laten smaken, wil ik u toch wat overpeinzingen meegeven, zodat u straks aan de toog of op het terras, bij het aanbreken van een kratje pils in de bedrijfskantine voldoende passend gespreksstof meebrengt. Ofwel: bierpraat! Want, potdosie, wat wordt dat pilsje op het terras toch duur tegenwoordig. Ja ja, het stond zelfs in de Telegraaf, dus dan moet het wel waar zijn.

De woede liep weer hoog op onder de lezers. “Graaiers van het eerste uur”, “horeca-maffia”, “terras terreur”, de verwijten zijn niet van de lucht. Een enkeling waagt zich nog aan het omrekenen naar guldens, alsof er de afgelopen negen jaar nooit enige inflatie is geweest. Is het getapte pilsje zo ondraaglijk duur geworden? Of valt dat in de praktijk wel mee?

Laten we eerst even de prijzen voor pils van de horeca en de supermarkt vergelijken om te kijken of de prijsstijgingen erg uit de pas lopen. Ik kies hiervoor een meer kwalitatieve benadering in plaats van kwantitatief, omdat het straks bij uw vrijmibo wel eenvoudig en gezellig dient te blijven, maar ik maak wel gebruik van degelijke data. Het CBS levert hiervoor de gegevens vanaf 2000 t/m 2009. In een grafiekje samengevat ziet dat er als volgt uit:


Uiteraard is het vergelijken van de prijzen op zich niet relevant. Wel relevant is de mate waarin de prijzen stijgen. Opvallend is dat in 2002, het jaar van de invoering van de Euro, er géén noemenswaardig verschil is in de mate van prijsstijgingen. En ook het jaar 2003 laat weinig verschil zien. Alleen in de jaren 2004 en 2005 is te zien dat de prijzen in de detailhandel daalden, terwijl die in de horeca doorstegen. Is het verschil in prijsontwikkeling de schuld van de horeca? Je zou het bijna gaan denken, ware het niet dat Albert Heijn eind 2003 een prijzenoorlog initieerde, waar de gehele supermarktbranche aan meedeed. Deze supermarktoorlog duurde tot in 2006 en kan het verschil in prijsontwikkeling verklaren, die inderdaad na 2006 weer gelijk opgaat.

Nu de prijs van bier op de wat langere termijn. Het CBS levert hiervoor wederom de gegevens van de consumentenprijzen in de detailhandel. Als we kijken naar de periode vanaf 1981, dan zien we wederom het effect van de supermarktoorlog duidelijk terug in 2004 en 2005. Verder valt op dat periodes van stagnatie worden afgewisseld met forse stijgingen.

Deels zijn deze periodes ook terug te vinden in de prijsontwikkeling van de grondstof gerst, het graansoort dat het meeste wordt gebruikt voor de productie van pils. De prijsstagnatie in de jaren ’80 valt bijvoorbeeld samen met een daling met de gerstprijzen en de prijsstijging van gerst na 2000 (van rond $ 100 tot bijna $ 250 in 2008) zijn ook terug te vinden in de bierprijs. Tussentijdse accijnsverhogingen en koersverschillen laat ik gemakshalve even buiten beschouwing, maar het behoeft geen uitleg dat de consumentenprijzen van meerdere factoren afhankelijk zijn.

Waar komen die enorme stijgingen in de gerstprijs vanaf 2000 vandaan? Is er minder gerst op de markt? Volgens Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) is het wereldwijde areaal aan landbouwgrondwaar gerst op geteeld wordt flink gedaald. Werd er in de jaren ’80 nog op bij 80 miljoen hectare gerst verbouwd, thans schommelt het areaal rond de 55 miljoen. Vanaf eind jaren ’80 en gedurende de jaren ’90 zijn er flink wat gerstakkers verdwenen.

Heeft dit dan ook geleid tot een verminderde productie? In eerste instantie wel, zoals de grafiek hieronder laat zien, doch de productie van gerst is het afgelopen decennium toch relatief stabiel en schommelt tussen de 40 en 50 miljoen ton. Van een trendmatige daling lijkt de afgelopen 10 jaar dan ook echter geen sprake. Sterker, de totale productie lijkt weer licht toe te nemen.

Zetten we het areaal af tegen de productie, dan is er duidelijk te zien dat de gerstopbrengst per hectare flink toeneemt. Efficiëntere landbouwtechnieken en gebruik van resistente rassen leiden ertoe dat de opbrengst per oppervlakte flink toeneemt. Toekomstige klimaatveranderingen kunnen hier nog een negatieve factor worden, maar op dit moment is het effect nog niet duidelijk zichtbaar. Aan de aanbodzijde van de grondstoffen lijkt er tot op heden louter goed nieuws te melden.

Aan de vraagzijde is er echter wel het één en ander veranderd. Er wordt nu namelijk bijna 2 keer zoveel bier gebrouwen als 30 jaar geleden. Niet geheel verassend vindt die groeiende productie plaats in met name de opkomende economieën van Oost-Azië (lees: China) en Latijns-Amerika. En aangezien de bierproductie moet concurreren met de overige voedselindustrie en diervoederproducenten (die ook een aanzienlijk deel van de gerstoogst consumeren), leidt dit tot een forse spanning op de grondstoffenmarkt.

In feite is deze eenvoudige analyse ook toepasbaar op tarwe en andere gewassen. Niet alleen het biertje dat u consumeert wordt dus duurder. Om de schuld van het dure pilsje echter te leggen bij de horeca is echter wat kort door de bocht. De consumentenprijs is uiteindelijk het resultaat van complexe factoren op de markt. In de (nabije) toekomst kunnen de effecten van klimaatverandering, in de vorm van meer misoogsten door terugkerende langere periodes van droogte of overvloedige regenval, eveneens een negatieve uitwerking hebben op de prijs van uw pilsje op het terras. Daar zit u dan, met uw in China geassembleerde smartphone en aldaar geproduceerde schoeisel, een bijdrage te leveren aan de immer groeiende Chinese welvaart en bijbehorende lokale bierconsumptie. Het is aantrekkelijk en gemakkelijk om de kroegbaas de schuld te geven van de hoge prijs van de door u genoten consumptie, maar concluderend, dat uw biertje steeds duurder wordt ligt echter niet of nauwelijks aan de Nederlandse horeca.

Geniet van uw vrijmibo en het komende weekeinde. Proost!

  1. 2

    tl;grf

    ;)

    Dank voor een leuk vrimistukje. De image popups doen het niet (FF&Chrome), en dat is jammer. De eerste is wel inflatie-gecorrigeerd, neem ik aan?

  2. 3

    Elke prijs in ’s Neerlands horeca is te hoog als je het afmeet aan kwaliteit en klantvriendelijkheid. Ik nuttig mijn biertje wel thuis waar de kat zich vrolijk spinnend ten mijn kuiten laat vallen. Proost!

  3. 4

    Leuk stukje, maar je zoekt de oorzaak denk ik op de verkeerde plek. Een biertje kost inkoop nog steeds ruim onder de euro per flesje, laat staan de grote vaatinkoop. Dat betekent dat een biertje alsnog 2-3 keer over de kop gaat. In sommige kroegen kan je nog een pilsje happen voor 1,30 euro (jaja) dus het kan niet aan de bierprijs liggen. Ik denk eerder de combinatie pandkosten / personeelskosten/ vergunningsgezeik wat cafe’s zo duur maakt tegenwoordig. Voor mij iig ruim boven het bedrag wat mij regelmatig naar een kroeg doet gaan maar vrienden uitnodigd voor een rondje thuisdrinken.

  4. 5

    Er mag in dit stukje ook wel een verwijzing naar de brouwers, met hun prijsafspraken. Gratis biertje voor de degene die denkt dat dit opeens opgehouden is.

    Van het barbeheer bij mijn sportvereniging weet ik dat Heineken het voor elkaar krijgt om eens driemaal per jaar de prijs te verhogen. Bijna altijd met excuus dat de graanprijs gestegen is, terwijl dat bij een daling van de grondstofprijzen natuurlijk nooit terug komt.

    Wist u trouwens dat de inkoopsprijs van bier voor horeca hoger ligt dan de verkoopprijs in de supermarkt?

  5. 7

    In 2006 mailde ik het volgende ergens onderweg op de fiets naar de Noordkaap:

    Benzine en bier
    Jullie hebben tegoed een bespreking over Nederland. Wat sterk opvalt is het enorme geklaag over de benzineprijs. Zelfs op de site van de Wereldfietser (.nl) wekt niets zoveel emotie op als het rijden met het monster. Toen ik echter in mijn kroeg een biertje bestelde, vond ik dat ik en mijn soortgenoten worden gepakt. Ik weet nog goed, 33 jaar geleden kostte een liter benzine en een biertje beide een gulden (45 eurocent). Nu kost benzine 1,40 euro of zoiets. Dat betekent dat de benzine in 33 jaar met 211% is gestegen. Een biertje daarentegen kost nu 1,95 euro oftewel een stijging van 333%. In dezelfde periode 122% meer gestegen!

    Maar er is meer.

    Een auto liep 33 jaar geleden 1 op 10 of zo. Een auto nu, pak hem beet, 1 op 15. Per kilometer is de prijs van de benzine daarom niet met 211% gestegen maar slechts met 107%.
    En dan nu het bier.
    Terwijl auto’s in de loop der jaren veel zuiniger werden kreeg ik alleen maar meer dorst. Liep ik vroeger 10 op 1 (tien biertjes op één avond), nu
    loop ik 15 op 1. Dit betekent dat de kostprijs van het bier niet met 333% maar met 550% omhoog is gegaan. Dat is vijf keer meer dan de prijs van de benzine!

    Hier moet eens actie tegen worden ondernomen. Misschien onder de volgende leus: ‘Alcoholisten aller landen verenigt u. U heeft niets anders te verliezen dan uw lever’. Maar ik vrees dat je ze niet van hun barkruk krijgt of, als dat wel lukt, dat ze vergeten zijn waar de demonstratie ook al weer was. Of zelfs waarom ze überhaupt wel opstonden. Gek genoeg vergeten ze nooit waarom ze op een barkruk zitten. Hopelijk is actie niet nodig. Een ieder zal inzien dat het heel redelijk is om deze scheve verhoudingen recht te zetten. Ik stel daarom voor om de benzineprijs te verhogen tot 1,95 en die van het bier te verlagen tot 1,40.
    Ik schrijf dit allemaal op om jullie een indruk te geven waar ik mij zo mee bezig houd tijdens het fietsen.
    Het is niet veel geef ik toe.

  6. 8

    @5 Net als hun veel hogere verkoopprijs ja.
    @6 Omdat dat niet mag van de brouwer. Brouwer betaalt je tap en meubilair and shit en jij schenkt zijn bier.Vroeger niet gestudeerd?

  7. 10

    @8: Toch vind ik dat een wat vreemde situatie. Hoe lukt ze dat? Hebben zij een vinger in de vergunningverleningspap, steken er maffiapraktijken achter of is het theoretisch mogelijk een van brouwers onafhankelijk café te starten, maar is het startkapitaal te hoog, dan wel de papierwinkel te moeilijk zonder goede accountants?

  8. 12

    @6,10
    Het is gewoon niet te doen om grote hoeveelheden bier met kratten aan te slepen. Kijk maar eens in je locale (Belgische) bierencafé, kratten zijn alleen haalbaar voor kleine oplages en met hogere prijzen. Verder wat #8 zegt.

  9. 13

    @10 Beetje vragen naar de bekende weg? Theoretisch is alles mogelijk. Een Lidl is voor Heineken geen gezellig innamepunt en thuis is dat vaak ook niet. Daarom maakt men kroegen als huiskamers. En de rest kan je dan invullen he. En tuurlijk kun je ook alles zelf investeren, zoals een 5000 liter biertank en een tap en tafels etc etc etc etc. Ik zie je al aankomen bij de bank :-)

  10. 14

    @2, Inflatie is niet meegerekend. Het ging om het vergelijk in absolute prijsontwikkeling. Als ik de cijfers voor inflatie zou corrigeren, dan is die ontwikkeling minder duidelijk.

  11. 15

    @12: Je kunt als particulier bij slijters ook gewoon vaten bier kopen, dus daar zit het niet zo in.

    @13: Maar dan valt de onmogelijkheid nog best mee. Die 5000 litertank heb je alleen nodig bij erg grote omzetten, voor een willekeurige dorpskroeg is dat eigenlijk helemaal niet interessant. Een kleine kroeg heeft ook niet extreem veel/duur meubilair nodig en die bank heb je alleen nodig als je zelf geen startkapitaal hebt. Mag ik voorzichtig concluderen dat het eigenlijk best wel vreemd is dat er geen zelfstandige kroegen zijn (als dat inderdaad zo is, want is dat eigenlijk wel zo)?

  12. 16

    @14: Ik vind het wel goed als er niet voor inflatie gecorrigeerd wordt. Lonen en uitkeringen worden tegenwoordig immers ook niet meer automatisch voor inflatie gecorrigeerd. Bovendien ontstaat inflatie juist door de prijsstijgingen (dus is inflatiecorrectie niets meer dan vergelijken met een gewogen gemiddelde van alle prijsstijgingen). Wat dat betreft mag je best de trend zetten voor Sargasso.

  13. 17

    @10
    – Een groot deel van de cafés is in handen van de brouwers. (een deel daarvan hebben ze kunnen krijgen als schuldeiser bij faillissementen)
    – De tapinstallatie, meubilair, glaswerk, etc is vaak van de brouwer.
    – Distributie naar kroegen is voor een brouwer duurder dan voor de supermarkt naar de filialen. (schaalgrote)
    – Supermarkten hebben zeker op bier nauwelijks marge, op aanbiedingen maken ze vaak verlies.
    – Een groot deel van de Nederlanders bestelt toch alleen maar pils, dus er is voor de kroeg geen behoefte aan een ruimer assortiment dan wat 1 brouwer kan leveren.
    – De brouwers hebben een wereldwijd oligopolie.

    Er zijn wel onafhankelijke kroegen, maar ook dat is geen vetpot. Je bent nog steeds afhankelijk van die brouwers, goede panden zijn duur, je inkomsten zijn heel onzeker en slecht te begroten, etcetera.

    @15
    Bij de slijterij zijn fusten nog ruim 1,5 keer zo duur als fusten die je van een brouwer koopt.

  14. 19

    @18
    Er is overigens wel goedkoop bier uit fust te krijgen, maar dan heb je of Olm, of je moet het importeren uit Duitsland.
    Ik ben zelf van mening dat een groot deel van de “smaakverschillen” tussen pils alleen maar door marketing komt, maar Olm is echt slecht. Daarnaast denk ik dat het je wel klanten kost als je niet 1 van de grote merken van de tap hebt. (en dan het liefst ook nog het merk wat in jouw regio veel gedronken wordt)

  15. 21

    @17 De marge op cafébier valt daarentegen ook mee, toch? “De brouwer” is ook niet alleen het bier maar met het biermerk komen allerlei andere merken drank je zaak in. Etc etc.

    Had Steeph op zijn maatschappelijke wanted-list eigenlijk al een kroegbaas staan ? Ik heb dit als studentenbaan gedaan en je bent m.i. een soort sociaalmaatschappelijk werker, categorie sneue gevallen.

  16. 22

    Eerlijk gezegd zal het me een rotzorg wezen hoe de prijs van een biertje in de kroeg tot stand komt, wat ik wel weet is dat het mij al lang niet meer waard is om in het café een biertje te gaan drinken, ik trek er wel een van AH uit de koelkast en denk genietend van een glas Grimbergen hoeveel ik weer bespaard het t.o.v. de kroeg, kastelein hou je troep maar.

  17. 23

    @ 17

    En 1 Liter melk 0,75?, een regelrechte schande ja dat is het. Onuitroeibaar kwaad die illegale prijsafspraken tussen brouwers (dikke vette vinger in cafés): vergelijkbaar met aanbestedingen in de bouw. Paar jaar geleden nog die zaak van bierkartel Heineken, Bavaria, Grolsch en het Belgische InBev (consument tussen 1996 en 1999 1 euro per kratje teveel betaald: 400 miljoen euro extra omzet) of zie die afgeperste A’damse cafébaas, allemaal met de mantelen bedekt. En met gerst zal ook wel weer gespeculeerd worden…ach, het zal Henk & Ingrid toch worst zijn, of je nou voor 50 of 100 euro comazuipt

    Welke kleur trekker hedde gij?

  18. 27

    @ Grimbergen Probeer dat tyskie bier maar eens dan wil je daarna niks anders meer ! Ik heb trouwens maar wat extra golden hop in mijn tuintje gezet en het groeit als kool .

  19. 29

    @28
    helemaal waar, ik als espresso liefhebber moet af en toe bijna 3 euries neertellen voor een vingerhoedje van dat kennelijk kostbare vocht, en als ik daar een glaasje water bij wil (zoals dat imho hoort) verrotten ze het ook nog om kraanwater met een ijsklont, voor gratis (zoals dat imho hoort) erbij te zetten, maar moet je ook nog aan een flesje Perrier of iets dergelijks.
    Dan heb je met iemand afgesproken op een terras, wil je je eigen niet laten kennen (soms wel, denk je juist weer dat het stoer is daarover te poekelen), en heb je zo voor een halve joet aan anderhalve slok koffie en koud water neergelegd (of die ander, of ik weer de buitensporige uitgave voor die ander, hangt er weer van af).
    Voor die 5 euro drink ik thuis een week lang drie kopjes heerlijke espresso per dag, met alle water en ijsklonten die ik me maar wens.

  20. 31

    @30
    volgens mij ging het over de prijs van het kopje koffie.
    De sociale controle weerhoudt me er dan weer van om zelf met een thermoskannetje aan te komen zetten. En een bidonnetje kraanwater.
    Dat dan weer wel.

    Evengoed trap ik er nog steeds in, en spreek niet af op plekken waar geen uitbater zich stoort aan mijn thermoskannetje, leg 10 euro neer voor bijna niks alsof het me niks kan schelen, maar toch doet het zeer.

    Vroeger goot ik nog wel eens tientallen biertjes naar binnen plus rondjes, maar dat kan er niet meer af, en als ik langs die etablissementen loop ben ik niet de enige (dooie boel), en dat ligt niet alleen aan het rookverbod.

    Misschien dat er daarom maar meteen een paar euro op elke transactie verdiend moet worden?

  21. 33

    Wat in de perceptie meespeelt, is dat de plek waar bier gedronken wordt, door de tijd voor veel mensen veranderd. De detail-handelprijs is ook wat het publiek er voor overheeft. Ik frequenteer nu andere horeca dan tien jaar geleden en in een duurder prijssegment. En in de supermarkt is het sixpackje bier niet de grote uitgave in de weekendboodschappen. Het kratje bier van toen ik op kamers zat wel!

  22. 34

    @32 Harm
    haha als je geen moeite hebt om tientallen pilsjes naar binnen te klotsen dan heb je toch juist helemaal geen probleem met alcohol?
    Of toch juist wel? eh…

    Kennelijk ben je in een drukke kroeg/disco zo druk dat je die brandstof zo weer opbrandt, het is me op zulke avonden zelfs overkomen dat ik moest blazen, dacht dat dat het einde van m’n rijbewijs was en er bleek tot m’n verbazing niets aan de hand. Niet dat ik iemand aan wil raden dat ook te proberen (lekker gek doen, dansen, en dan naar de volgende hotspot karren), ik heb daar te veel ellende van gezien.

    En nu ik de 50 alweer een tijdje gepasseerd ben merk ik dat dat allemaal niet meer opgaat, een paar pilsjes geven nog wat energie, maar daarna wordt ik drowsy, en daar vind ik weinig aan.

  23. 35

    Het zal wel aan het klimaat liggen, maar ik word van 1 fles (600ml) al drowsy. En bier is hier duur (1 euro/fles) vergeleken met wodka (3 euro/liter) en cachassa (2 euro/liter). En caipirinha, daar krijg je wel een kick van.

  24. 38

    Na het bovenstaande te hebben gelezen, vraag ik me af hoe het mogelijk is dat ik al 10 jaar lang gewoon nog steeds 40 cent betaal voor een 1/2 liter Euroshopper bier.
    Zijn in die tijd de accijnzen en grondstof prijzen niet door berekend, voor dit (overigens prima), biertje?

    Of is het zo dat alleen de horeca al de prijs-, accijns-, en andere verhogingen voor zijn kiezen heeft gekregen?

    Ik kan het niet meer volgen!

  25. 39

    Baron ‘bier’ bij C1000: ongeveer 4,35 per kratje van 24 x 0,3l. Smaakt redelijk slecht en gegarandeerd koppijn de volgende dag. Omgerekend is dat dus 50 cent per liter. Alsof het 1981 is! Plaatje van Human League erbij en zuup’n maar. Proost.

  26. 40

    @39
    aan pils/bier kan je niet veel bederven, al schijnen er in sommige soorten conserveringsmiddelen te zitten, waar je een houten kop van krijgt. Dat verhaal ging tenminste vroeger altijd over Skol. Verschillen zitten vooral in smaak (verhouding hop:andere granen, Amstel is wat hoppiger dan Heineken, AH-huismerk is wat hoppiger dan Euroshopper). Dat hangt dus van je persoonlijke smaak af. Hoger gegiste bieren, Trappist, Duvel etc. is natuurlijk een ander verhaal.
    De verschillen in kwaliteit schijnen vooral te zitten in de kwaliteit van het water (bron vs kraan).
    Gezien de kwaliteit van het kraanwater hier lijkt me dat ook niet zo’n punt.
    Bij A-merken gaat zo’n beetje 30% van de prijs op aan marketing/branding.
    Als je dat een lekker gevoel geeft om daar je geld aan uit te geven moet je dat helemaal zelf weten, mij kan dat niet zo boeien.

    @38
    als ik toch op alle slakken zout ga leggen: sinds kort moet ik in mijn supermarkt 45 cent voor die halve liter Euroshopper betalen, en 10 jaar geleden heette dat ‘Hobbs’. ;-)