Waar de oppositie vergat door te bijten

Het spoeddebat van gisteren leverde een hoop vuurwerk op, maar de coalitie had een hele dag besteed aan het vakkundig schoonvegen van hun straatje, dus ging er niemand onderuit. Maar terugkijkend op het geheel knagen er toch twee dingen. Dingen waar de premier zich niet eens uit hoefde te draaien omdat niemand hem erop wees.

Allereerst was er de kanttekening van van Walsum. Dit vormt de kern van de verdediging van de premier dat het volkenrechtelijk allemaal misschien wat [i]shaky[/i] was, maar dat er ook nog politieke factoren kunnen meespelen. Inmiddels heeft hij er de frase ‘met de kennis van toen’ aan toegevoegd, maar het verandert niks aan het gegeven dat zonder die kanttekening hij geen poot had om op te staan. Maar wat staat er nu op die ene zalmroze bladzijde (.pdf, pag.270)?

Allereerst het punt waar de premier ons zo graag aan herinnert: er spelen ook nog andere factoren dan volkenrecht:

“Volgens hem [van Walsum] dient een verantwoordelijke regering zich niet alleen door de regels van het volkenrecht maar ook door de eisen van de internationale politiek te laten leiden. Als de twee met elkaar in botsing komen ontstaat een dilemma, maar geen regering zal accepteren dat haar vitale politieke doelstellingen onder alle omstandigheden voor het volkenrecht zullen moeten wijken.”

Hij noemt concreet het gevaar van nucleaire proliferatie. Daarnaast is er het punt waardoor de PvdA ontstemd was en wat de oppositie gisteren nog aangreep om de premier aan te vallen, namelijk dat van Walsum de eindconclusie onderschrijft dat de inval volkenrechtelijk bekeken niet gerechtvaardigd was:

“Het Commissielid Van Walsum onderschrijft de conclusie van de Commissie dat het volkenrechtelijke standpunt van de regering […] niet goed te verdedigen viel.”

Maar het laatste punt – en daar zit hem de crux – heeft de premier even [i]conveniently[/i] terzijde geschoven en niemand heeft hem eraan herinnerd.

Van Walsum stelt namelijk dat het volkenrecht niet is toegepast, maar dat het kabinet zich er destijds wel op beriep:

“Het is opmerkelijk dat de regering het gevaar dat Irak op enig moment weer de vrije beschikking over zijn olie-inkomsten krijgt en die dan aanwendt om zijn MVW-programma te reactiveren, wel noemt in haar Kamerbrief van 18 maart 2003 waar zij uitlegt dat er geen alternatief voor militair optreden denkbaar is, maar verder voornamelijk uitspraken doet die de indruk wekken dat in haar visie de Iraakse dreiging in de eerste plaats van onmiddellijk inzetbare biologische en chemische wapens uitgaat. Dat was geen gelukkige keuze omdat die wapens er ten slotte niet bleken te zijn, maar nog ongelukkiger is de hardnekkigheid waarmee de regering haar volkenrechtelijke standpunt is blijven verdedigen.”

Kortom: Balkenende [i]shopte[/i] bij zijn verklaring in de persconferentie even selectief uit het betoog van Van Walsum als hij doet uit het hele rapport. Gesterkt door van Walsum, hield hij gisteren vast aan zijn redenatie dat er ook nog andere, politieke overwegingen waren. Maar die ‘andere overwegingen’ waren helemaal niet de (officiële) redenen om Irak aan te vallen [i]voor[/i] de oorlog! En dat zegt diezelfde Van Walsum ook.

En dat brengt me bij het tweede punt waarop men niet doorbeet. En dat heeft te maken met de beschikbare kennis. De premier beroept zich er dus op dat het makkelijk redeneren is met de kennis achteraf. Maar ik mag toch hopen dat alle zaken die nieuw waren voor het publiek (bij voorbeeld de brief van de Amerikanen of de bevestiging dat het volkenrechtelijke mandaat ontbrak), niet nieuw waren voor Balkenende. Hij heeft het ene niet doorgeven en het andere terzijde geschoven. Hij gedraagt zich dus een beetje als de pyromaan die na het aansteken en uitbranden van een brand tussen het publiek gaat staan en zegt: “Zo; dat moet een flinke brand geweest zijn!” Ik heb Kant het heel even horen aanstippen, maar zij werd op een gegeven moment ook door Verbeet afgekapt.

Er is nog een tweede kans voor Alexander, Femke en Agnes, van wie het toch duidelijk moet komen. Het duurt nog een maandje voor het rapport inhoudelijk aan de orde komt, en ik hoop dat ze zich voor die tijd realiseren dat Balkenende zichzelf al flink vastgedraaid heeft. Maar terwijl in de media de kritiek op de premier steeds harder aanzwelt, lijkt het er toch op dat de enige manier om hem te laten vallen, een serieuze uitglijder is. En als zijn persconferentie van dinsdag niet voldoende was, dan weet ik niet wat dan wel. Dat kun je de PvdA aanrekenen.

  1. 1

    Dat was mij ook al opgevallen. Het kan wel verklaard worden uit dat het debat niet over het rapport zelf ging, maar om ‘het gedoe’ rond de verklaring van Balkenende.

    Hopelijk worden de messen geslepen, en laat vooral de PvdA Balkenende niet wegkomen.

  2. 3

    @1&2: De PvdA heeft in mijn ogen te weinig uit onderhandeld. Ze hebben Balkenende zijn aflaat wel erg goedkoop verkocht. Nu hij zijn schuld aan hen heeft afgelost, vragen commentatoren zich terecht af wat het CDA hiervoor terug wil zien. Uruzgan? Het H-woord blijft taboe? Aan de andere kant is dat raar: het was immers Balkenende die recht tegen Davids in ging. De PvdA herinnerde hem daar alleen maar aan. We gaan het zien.

    Overigens: Fokke en Sukke nailen ‘m weer:
    [img]http://www.foksuk.nl/content/formfield_files/formcartoon_6657_e9aab86c8c30dd435495571c81b5a9135eb9b143.gif[/img]

  3. 4

    @3 Balkenende’s actie voelt nu net als een bliksemafleider. Omdat zijn gedrag nu ter discussie staat ipv de kwestie zelf, is de PvdA allang blij dat hij in ieder geval de stoute schoenen heeft uitgetrokken.

  4. 5

    @3 Nog iets: gisteren in het nieuws was er een Maastrichtse vrouw die op straat precies hetzelfde verkondigde als fokke en sukke hier doen. Oftewel: gejat!

  5. 6

    ”Omdat zijn gedrag nu ter discussie staat…”
    Stond: de inhoudelijke discussie komt volgende maand. Aan de andere kant (@1) de twee punten die ik hierboven aanhaal, raken wel degelijk aan de verdediging van de premier van dinsdag. Maar zoals ik ook stel: ik hoop dat men over een maand duidelijk kan maken dat hij zich hierbij heeft klemgeluld.

  6. 7

    @6 Toch voelt het alsof het al uitgespeeld is. Ijzer moet je smeden wanneer het heet is en ik heb het idee dat deze bliksemafleider alle hitte naar zich toe heeft getrokken. Dat is overigens niet meer dan mijn gevoel daarover.

  7. 8

    @2: Dat is juist het treurige. Het enige dat de partij nu doet is het onvermijdelijke uitstellen, terwijl ze nu eens wat respect had kunnen terugwinnen!

    Het wordt zo alleen nog maar erger…

  8. 9

    @7 Dat ben ik met je eens, vandaar ook de laatste paragraaf in de post hierboven. Of zoals Hans Goedkoop, de presentator van Andere Tijden gisteren zijn uitzending over het NIOD-rapport naar Srebrenica bijne gefrustreerd afsloot: “En zo weet men toch weer een internationaal vraagstuk terug te brengen tot Haags gesteggel”.

    En dat ‘Haagse gesteggel’ is inderdaad uitgespeeld. Vandaar ook mijn titel van de post.