Vredesideaal

Vandaag een gastbijdrage van Wouter ter Heide. Hij pleit er voor de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens te gebruiken om de VN op organische wijze te hervormen.

Zestig jaar na de proclamatie van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, lijkt het vredesideaal verder weg dan ooit. Een misverstand, omdat langzamerhand alom het besef begint te rijpen dat mondiale democratie – als exponent van het VN-ideaal – niet afgedwongen kan worden met wapens.

Om dat besef in praktijk te brengen, zal het onze partijpolitieke kopstukken slechts duidelijk moeten worden dat socialisme en liberalisme niet conflicteren, omdat zij de twee integrerende delen zijn van het alomvattende begrip: democratie. In wezen zijn liberalen en socialisten dan ook geen concurrenten, maar zijn ze geroepen tot vreedzame coëxistentie, hoe ongrijpbaar het ‘power tot the people’-ideaal desondanks zal blijven.

Als grondslag voor die vreedzame co-existentie leent zich bij uitstek de Gaia-hypothese. De gedachte van onze aarde als één groot levend giga-organisme. Een reusachtige organische eenheid die zich door de tijd heen heeft geëvolueerd van een eencellig (n)iets tot zijn huidige omvang.


Wat het functioneren van dat alomvattende geheel betreft kunnen we het beste te rade gaan bij ons eigen lichaam. Zoals bekend vertegenwoordigt elk orgaan daarin een unieke, onvervangbare functie. De levenskracht van ons hele lichaam hangt echter niet alleen af van de gezondheid van elk orgaan afzonderlijk, maar ook van de harmonieuze samenwerking tussen alle organen.

Een samenwerking die als puur democratisch bestempeld moet worden, omdat zij een levensnoodzakelijkheid is en geen concessie die wordt afgedwongen. Ook kan niet van tolerantie gesproken worden. Tenslotte hoeven de longen het hart niet te verdragen. Het enige wat hen gevraagd wordt is ‘goede longen’ te zijn, zoveel mogelijk ‘long’ te zijn, en naar de mate waarin zij daarin slagen zullen zij het hart helpen een goed hart te zijn, waardoor onze hersenen – als coördinerend orgaan – in staat zijn alle levensprocessen effectief op elkaar af te stemmen, ten bate van de levenskracht en de gezondheid van het gehele lichaam.

Deze vorm van vrijwillige organische samenwerking is als ‘democratie in optima forma’ te betitelen. Je zou het ook zelforganisatie kunnen noemen. Een intelligente orde zònder baas. In ons lichaam is immers ook geen baas of leider te bekennen, maar werken alle organen – van links naar rechts en van boven naar onder – op vrijwillige basis samen in het belang van het algemeen.

Voor de maatschappelijke vertaling van dit organisch functioneren zal het verdelend partijpolitieke bestel omgebouwd moeten worden tot een helend organisch bestel, waarin links en rechts op natuurlijke of ongedwongen wijze vruchtbaar samenwerken in het belang van het algemeen, hoe ondefinieerbaar dat ook in wezen is.

Het algemeen belang dat anno 2008/’09 simpelweg neerkomt op de effectuering van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Het gemeenschappelijk door alle volkeren en alle naties te bereiken (vredes-)ideaal, zoals in de preambule vermeld staat.

Daarvoor zal onze volkerenorganisatie wel eerst grondig verbouwd moeten worden. Gelukkig biedt artikel 109 van het Handvest daartoe alle mogelijkheid. Wat die reorganisatie betreft moet met name worden gedacht aan de opheffing van de dictatoriale – want vetorecht – Veiligheidsraad, die niet past in de Gaia-hypothese. De primaire verantwoordelijkheid van de Raad – de handhaving van de internationale vrede en veiligheid – zal daarbij overgeheveld moeten worden naar de Algemene Vergadering.

Daardoor zal dit orgaan zich eindelijk kunnen ontwikkelen van een ongeloofwaardig mondiaal praatcollege, waarin de VS de scepter zwaait, tot een daadkrachtig mondiaal daadcollege met bovennationale bevoegdheden. Een gezaghebbend multicultureel wereldforum, dat op basis van de wereldwijd onderschreven Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en onze ongeëvenaarde know-how op elk terrein een duurzaam wereldbeleid van de grond weet te tillen, waarmee de wereldproblemen op rechtvaardige en effectieve wijze het hoofd geboden kunnen worden.

Het ultieme politieke doel waar met name ons nageslacht – toch onze eerste zorg – de vruchten van plukken zal.

  1. 1

    Frappant dat je de Gaia hypothese er zonodig bij moet betrekken; het vreedzaam samenleven van de mensheid is immers een groot gevaar voor het (semi-hypothetische) Gaia-equilibrium:P Sterker nog, ons voortbestaan is momenteel eenvoudigweg niet mogelijk zonder dat equilibrium ernstig aan te tasten.

  2. 2

    Het schrijven van dit stukje heeft vast geleid tot een hele avond zwelgen in de hoop op wereldgoedheid met de brand in een puike sigaar en een wijntje uit de kurk.

    Voor de rest, nou ja, betekent het gewoon niet zoveel.

    Als er een les die we hebben geleerd, is het dat mooie woorden op het nivo van de wereldleiding binnen 1/3 microseconde worden omgevormd tot de vraag Waar is me eigenbelang.

    @poster, je hebt het treurige voorbeeld al voor ogen, en waarom denk je toch steeds dat zulke leuzen (en voor de gemiddelde potentaat die mee moet doen zijn het niet erg aantrekkelijke leuzen) uberhaupt kunnen leiden tot een betere organisatie van de wereld ?

  3. 3

    ik heb een bad genomen in esoterisch oliën, de wierook stinkt en mijn kerstboom is feng shui opgetuigd edoch ik heb zwaar moeite met onzin postjes zoals dit.

    Iets organisch veranderen aan de VN en zo een supra nationalistische staat verwezenlijken is een ongewenste activiteit met waarschijnlijk meer slachtoffers als heden tendage..

    er zullen altijd leiders of strijders bereid zijn om te sterven om juist dat te voorkomen.
    Wereldvrede is Utopia.
    Consensus zuigt.

  4. 7

    Er zitten duidelijk goede punten in het betoog. De huidige staat van de VN is treurig, mede door de macht van de vaste Veiligheidsraad leden. Dat moet inderdaad veranderen (door bijvoorbeeld de macht te leggen bij de General Assembly). En ja, een supra nationaal orgaan dat kan ingrijpen waar nodig op het moment dat het nodig is (Darfur bijvoorbeeld) vind ik een goed idee. Dat nationalistische gedoe van eigenbelang dienen mag best eens wat minder. Is slechts gedreven uit pure angst voor het onbekende en zelfverrijking ongeacht alles.

    Heel jammer alleen dat op zo’n zweverige, wierookachtige wijze, met Gaia theorie en al, het goede grondprincipe van een sterkere VN volledig belachelijk wordt gemaakt.