Het trucje dat Dan Brown uitstekend beheerst

RECENSIE - ´Holy Mary, Mother of God, Batman!´

Vooruit, de televisieavonturen van de caped crusader uit de jaren zestig zijn niet het eerste waar je aan denkt bij het lezen van Dan Browns Inferno, maar voor mij wel het tweede.

Een voorbeeld: in een van de heerlijk absurde afleveringen van de serie bindt de Joker Batman en Robin vast in een zwembad en laat ze alleen met een mensetende schelp. Uiteraard heeft hij van tevoren al zijn duistere plannen tot in detail aan het dynamische duo uitgelegd, want hé… onze helden kunnen niet ontsnappen. Toch?

Fout! Want de Joker heeft natuurlijk niet gerekend op het flesje ‘Bat Clam Repellant’ dat Batman voor dit soort gelegenheden aan zijn riem heeft hangen. Blam! Thud! Kapow! Waarom heeft de clowneske crimineel zijn tegenstanders dan ook niet gelijk doodgeschoten?

Simpel, omdat er anders geen verhaal te vertellen valt.

In Inferno van Dan Brown zien we dezelfde dynamiek. Als Zobrist – de antagonist in het verhaal, met een nogal radicale oplossing voor het probleem van overbevolking – zijn plan om een derde van de mensheid uit te roeien immers gewoon had doorgezet, was Brown al na vijftig pagina’s klaar geweest.

In plaats daarvan laat Zobrist overal aanwijzingen achter, waarbij hij zich heeft laten inspireren door het eerste deel van Dantes Goddelijke Komedie: Inferno. Aanwijzingen die natuurlijk koren op de molen zijn van professor in de symbologie, Robert Langdon.

En vooruit, dat is een trucje dat Brown uitstekend beheerst: een absurd concept enigszins geloofwaardig en met een rotvaart vertellen. Ieder hoofdstuk eindigt bijvoorbeeld met een cliffhanger, waardoor er niets anders opzit dan doorlezen. En voor je het weet, ligt Inferno uitgelezen op tafel, zonder dat je de tijd hebt gehad om je te ergeren aan de bordkartonnen personages en overvloed aan clichés.

Overigens, zou Brown in zijn achterhoofd al bezig zijn geweest met de verfilming van Inferno? Of zou hij geld krijgen van de plaatselijke VVV’s in Florence, Venetië en Istanbul? Doordat booswicht Zobrist juist die pittoreske steden heeft uitgekozen voor zijn snode plannen, leest Inferno een beetje als een reisgids. Daarbij is het wel érg opvallend dat professor Langdon tijdens een spannende achtervolging telkens even stopt om stil te staan bij de architectuur van een bijzonder gebouw. En hij citeert daarbij zelfs uit de toeristische brochures!

Sowieso is Brown niet vies van schaamteloze product placement. Zo voorziet hij professor Langdon van een Brioni-pak. ´More upscale´ en ´high-end´, om Brown te citeren. Daarnaast wordt er in het boek geen gin of whisky gedronken, maar Bombay Sapphire en Highland Park single malt. Oh, en mocht je nog eens in de markt zijn voor een reisje per privéjet? Neem dan contact op met NetJets, een Amerikaanse bedrijf dat, zo lezen we, gespecialiseerd is in ´the luxuries of private air travel

Maar goed, alle onwaarschijnlijkheden, belachelijke plotwendingen en drakerige omschrijvingen daargelaten, is Inferno een heerlijke “hersenen in de vrij”-vakantiethriller. Zal het professor Langdon lukken om de wereld te redden? De vraag stellen is de vraag beantwoorden.

Deze recensie van Remco Slump verscheen eerder op het permablog van De Nieuwe Pers.

Inferno, Dan Brown, 2013.

  1. 2

    … een heerlijke “hersenen in de vrij”-vakantiethriller.

    Dat is dus de degeneratie van het lezen in het internettijdperk.

    “hersenen in de vrij” is datgene wat onze samenleving zonder privacy, met schending van burgerrechten etc… mogelijk maakt. Het is de gotspe van het lezen. En eigenlijk ook van het schrijven.

    Exit Dan Brown.

  2. 3

    @2 – Pulpromannetjes bestonden al lang vóór het internet, Qwerty. Dat wist je toch wel?

    Juister zou dus zijn: “Dat is dus de degeneratie van het lezen in het boekdruktijdperk”.

    Dan Brown zou namelijk zonder het internet ook wel mogelijk zijn geweest, maar zonder de uitvinding van de boekdrukpers door Johannes Gutenberg niet.

    Krijgt de katholieke kerk met haar Index van verboden boeken van jou toch nog gelijk.

  3. 5

    @2: met een beetje mazzel kun je nog een complete collectie Kant bij de Slegte (al heet die tegenwoordig ook al anders) op de kop tikken. Niet zeuren en eerst je boeken uitlezen.

  4. 6

    Ik ergerde mezelf ook flink aan die neiging van Dan Brown om een VVV-kantoor uit te hangen. Zelfs het station van Venetie wordt in de ogen van Dan Brown ‘elegant’, dit terwijl ieder ander mens het station voor zal zien als een kaal fascistisch gedrocht dat niet op een slechtere plek kon staan.

    En geheugenverlies is natuurlijk wel de laagst mogelijk truc om een clifhanger lang vast te houden.

  5. 7

    Tering wat een gezeik @3.

    Natuurlijk bestaan er al lang pulpromannetjes, Don Quichot werd er gek van. Maar los daarvan heeft de boekdrukkunst meer rationaliteit losgemaakt dan weggedrukt. Dat laatste is voorbehouden aan het internet. De boekdrukkunst heeft mensen leren lezen, het internet leert ze dat af.

    En blijkbaar ben jij van de internets…

    En wat die lijst van verboden boeken er in doet mag je mij nog eens uitleggen. Ik zie dat @Andy zich er ook al over verbaast.

  6. 9

    @7 ‘tuurlijk, joh. Want vroeger namen de mensen de werken van Heinrich Heine, Goethe of Kierkegaard mee naar het strand en de trein.

    Maar sinds de opkomst van het internet lezen ze daar vooral pulpromannetjes. Allemaal de schuld van het wereldwijde web.

    Amai, waar moet het toch heen met de beschaving?

  7. 11

    @9 : Ach een iemand die alleen de vooruitgang wil zien.

    Het gaat goed met de wereld joh, feilloze verbetering van alles dat is en voortbouwt op wat was.

  8. 12

    En wat die lijst van verboden boeken er in doet mag je mij nog eens uitleggen.

    @7 Heel simpel: ik heb laten zien dat je beschuldigende vinger aan het adres van het internet misplaatst is. De voornaamste uitvinding die de boeken van Dan Brown mogelijk heeft gemaakt, is de drukpers. Het internet de schuld geven van de populariteit van Dan Brown is daarom niet bijster snugger.

    Vervolgens verbind ik jouw uitspraak “Exit Dan Brown” ironiserend aan de angst van de katholieke kerk voor de vrije drukpers (die de boeken van Dan Brown mogelijk heeft gemaakt) en de oplossing waar de kerk mee kwam om het gevaar van het gedrukte boek te bezweren: de index van verboden boeken.

  9. 13

    @11 – Ik laat gewoon zien dat de populariteit van het type boeken dat Dan Brown produceert bepaald geen nieuw fenomeen is. Escapistische lectuur is al zeker meer dan honderd jaar populair.

    Niets nieuws onder de zon dus. Het getuigt van pseudo-intellectualisme om daar ‘het internet’ de schuld van te geven. Dat is alles.

  10. 16

    Nee internet is geweldig, ik stond er laatst nog bij stil.

    Ik lees thuis midden in de nacht een boek, en bijna alle voetnoten kan ik gewoon direct zelf nakijken indien ik daar behoefte aan heb. Hoe geweldig is dat?

    Daar moest je vroeger voor naar de bieb van een grote stand om krantenarchieven te raadplegen of boeken door te spitten, zelfs belletjes voor plegen of verzoeken indienen bij allerlei instanties … En uit ‘gewoon nieuwsgierigheid’ wil je hooguit jezelf enigszins belasten, maar zeker geen andere mensen, dus laat je het veelal maar zitten. Op die manier zorgt het internet ervoor dat één boek je meer vertelt dan voordien ooit mogelijk was.

    Je wordt niet dommer van meer en sneller beschikbare informatie, je wordt meer en sneller geïnformeerd over de beschikbare domheid.

    *feliciteert zichzelf met wederom een pareltje*

  11. 18

    @17: Thanks …

    Zoals iedereen weet zijn mijn reaguursels sowieso wel de krenten in de pap van Sargasso natuurlijk, maar er zitten af en toe gewoon juweeltjes tussen die om een extra felicitatie vragen.

  12. 19

    @Krekel,
    Alsof er iets is veranderd, de snelheid van dingen vinden geeft ook aan dat het misschien wat obscuur is, leuk dat internet, het is maar een middel en geen bron van grote waarheid zoals niets in deze wereld.

    Toevallig lees ik net dit boek: ‘Schrijven met je vuisten’ met brieven van Tjalie Robinson.
    Bijna Reviaans maar in ieder geval (wat mij betreft) een kijk op de samenleving die niet is veranderd.

    Blijft jammer dat er in het qua onderwerp beschreven boek geen gin of whisky gedronken wordt, dat zou het toch een stuk makkelijker maken, vooral qua mix.

  13. 20

    ”het is maar een middel en geen bron van grote waarheid zoals niets in deze wereld.”

    Een olieput is ook geen oliebron, neemt niet weg dat je zonder de put niks aan de bron hebt.

    *neemt zelfgenoegzaam een trek van zijn pijp*

  14. 27

    Dan brown’s boeken zijn een 2sterren kruiswoordpuzzel. Uiterst vervelend. Behalve voor mensen die 2sterren kruiswoordpuzzels leuk vinden.

  15. 28

    Serieus? Product placement in *boeken*? Ik weet dat het fenomeen bestaat in film, in tv series en zelfs in games, maar in boeken had ik er nog niet eerder over gehoord. Het zijn op zichzelf natuurlijk al uiterst commerciële werkjes, maar ik had me (naief!) niet gerealiseerd dat productplacement nu al zover was doorgedrongen dat het zelfs boeken vervuilt.