In een eerder stuk wees ik op het risico dat de formatie zó vertraagd zou worden dat de gemeenteraadsverkiezingen als een soort referendum over de formatie zouden gaan functioneren. Ik prijs me gelukkig dat ik het fout heb. Het ziet er naar uit dat er over een maand een nieuw kabinet staat, waarvan we mogen hopen dat het de eerste stormen gaat doorstaan. Maar waar gaan de komende gemeenteraadverkiezingen dan over?
Zo eind februari, begin maart zal er een regeringsverklaring afgegeven worden in de Kamer, waarna het debat daarover begint. Dat zal wel een dag of twee gaan duren, hoewel de verwachting dat die veel korter zal blijken te gaan duren ook gerechtvaardigd is. Immers, alle partijen hebben de ruimte om met het minderheidskabinet te onderhandelen over de accenten en richtingen die zij graag zien, en ze lopen het risico dat ze hun zin krijgen. Misschien wordt de kortste kabinetsformatie in vele jaren daarmee toch de langste……
Deze situatie heeft in ieder geval tot gevolg dat er meer ruimte is voor echte gemeentelijke verkiezingscampagnes. En ook daar heeft het lang aan ontbroken. Sinds een paar decennia hebben we veel lokale partijen die pretenderen beter dan de landelijke partijen te weten wat er lokaal speelt, wat er nodig is en hoe dat dan moet. Dat is eigenlijk een beetje onzin, want de politici van lokale afdelingen van landelijke partijen wonen ook in dezelfde gemeenten, weten net zo goed wat er aan de hand is, en hebben evenveel mogelijkheden om daar programmatisch mee om te gaan. Het probleem zit hem in het gedrag van landelijke politici en de fracties waar ze onderdeel van zijn: ze hebben meer dan eens landelijke thema’s de overhand gegeven waardoor de gemeentelijke programmapunten naar de achtergrond verdwenen en vaak zelfs helemaal onzichtbaar werden.
Anderzijds is het risico van dominante landelijke thema’s constant levensgroot aanwezig. Immers, een minderheidskabinet dat voortdurend moet onderhandelen om steun voor haar plannen te organiseren heeft hefbomen nodig, net zoals de andere kant, de partijen waarmee wordt onderhandeld. En daar zit weer het risico in dat de gemeenteraadsverkiezingen als een soort van referendum gaan dienen. Dat is natuurlijk vreemd.
Immers, de PVV neemt in maar heel weinig gemeenten deel aan de verkiezingen, in tegenstelling tot FvD en JA21. Hetzelfde geldt voor de BBB en de meeste landelijke partijen. Dat zorgt voor een scheve situatie. Tel daarbij de talrijke lokale partijen op en het is duidelijk dat de uitslag nooit als een indicatie gezien kan worden voor wat de kiezer nationaal wil. De vraag is ook of de media daar zo mee om zullen gaan. Er zijn meer dan 300 gemeenten in Nederland, en dus evenzovele verkiezingsuitslagen. De uitslagen van de landelijke partijen zullen ongetwijfeld vergeleken gaan worden met die van de laatste Tweede Kamerverkiezingen, hoe onzinnig dat ook is.
Wat betekent dat voor ons allemaal, u en mij? Allereerst dat we ons tot voorbij verkiezingsdag moeten blijven realiseren dat we nu gaan stemmen voor dingen die we van belang vinden voor onszelf, onze straat, onze buurt, onze wijk, ons dorp of onze stad. En dat we die keuze moeten baseren op de programma’s van de partijen die in onze gemeenten naar onze gunst dingen, die daarvoor lokale programma’s hebben opgesteld. En dat lokale programma’s behalve een gedeeld gedachtengoed over hoe de ideale wereld er uitziet niets te maken hebben met landelijke programma’s.
Een ander punt waar ik het met u over wil hebben is wat een stem in de gemeenteraadsverkiezingen waard is. Er zijn veel mensen die van mening zijn dat de invloed van de burger niet heel groot is, omdat de begroting van gemeenten grotendeels gefinancierd wordt met overdrachten vanuit Den Haag aan de gemeenten. Die overdrachten zijn er inderdaad, en die zijn substantieel. Ze zijn er voor taken die gemeenten dwingend zijn opgelegd, zoals de WMO, jeugdzorg en de uitvoering van de Participatiewet. Maar daarna blijft er genoeg over om met elkaar over te praten, plannen over te maken en daar uitvoering aan te geven. Denk aan uw leefomgeving, verkeer, milieu en veiligheid. Dat zijn typische lokale onderwerpen waar uw lokale politici graag van u willen weten hoe u daarover denkt. Om nog maar te zwijgen over asielopvang, woningbouw, economie, de voor ondernemers belangrijke onderwerpen van uitgaansleven en gebruik van de openbare ruimte (APV,) en natuurlijk de weer per gemeente verschillende wijze van uitvoering en handhaving van de WMO, Jeugdzorg en de Participatiewet en nog een paar van die dingen….
Tenslotte is er nog uw recht om te stemmen. Dat recht is onvervreemdbaar van u, en eigenlijk is dat recht gewoon een plicht, al was het maar om straks, na de verkiezingen uitgebreid te kunnen klagen over uw aanslag gemeentelijke belastingen. Naar mijn mening mag u alleen klagen als u ook stemt. Anders heeft u gewoon niets gedaan om het anders te kunnen laten zijn….
Dit artikel is overgenomen van anti-populista. Stukken op dat blog worden geschreven als bijbaan, dus mocht je het stuk waarderen kun je dat ook financieel laten blijken via deze link.
