Het Energierapport 2011 van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie blinkt niet uit in daadkracht en visie. Het is eerder een behoudend document dat lippendienst bewijst aan duurzame hernieuwbare energie maar in feite vol inzet op vervuilende fossiele energie. Of zoals GroenLinks europarlementariër Bas Eickhout vanochtend twitterde: “NL gebruikt zijn powerhouse Noordzee amper, zet in op goedkoop meestoken biomassa en kernenergie. #GreyDeal”
Wie het rapport [.pdf] leest valt al snel over de tegenstrijdigheden in het energiebeleid van dit kabinet. Zo vermeldt pagina 22 een actiepunt met betrekking tot het creëren van level playing field binnen de EU.
“Actie: Subsidieconcurrentie tussen lidstaten op het gebied van hernieuwbare energie moet worden weggenomen. Een Europees perspectief op kosteneffectieve stimulering van hernieuwbare energie is nodig”.
Juist, dat is duidelijk: dit kabinet wil geen concurrentie vervalsende subsidies. Maar vervolgens wordt op pagina 23 toch een subsidieregeling van voor duurzame energie aangekondigd?
“Het kabinet stimuleert de productie van hernieuwbare energie via de Stimuleringsregeling Duurzame Energie plus (SDE+), een verbeterde versie van de SDE-regeling. De SDE+ verdeelt het jaarlijks beschikbare budget niet meer vooraf over de verschillende technologieën, maar laat technologieën concurreren onder één budgetplafond. De goedkoopste technologieën komen het eerst in aanmerking voor budget”.
Groene politiek gaat over de lange termijn: klimaatverandering beinvloedt pas de volgende generatie, de zee is pas over 50 jaar leeggevist en radio-actief materiaal levert nu wat energie op maar is eeuwenlang gevaarlijk. Daarmee staat groene politiek veraf van de belevingswereld van de kiezer. Groene partijen stellen abstracte lange termijnvragen over onze energie- en voedselvoorziening. Er zijn een paar groene kiezers die uit post-materialisme kiezen voor het milieu. Maar groene rampen kunnen kiezers wijzen op de acute en pijnlijke gevaren die onze onduurzame levensstijl heeft voor onze leefomgeving.
Nog geen twee weken geleden sprak Femke Halsema over het effect van de “globale risico-maatschappij” op de politiek. En nu is het duidelijk te zien. De uitbraak van EHEC in Duitsland is een uiting van onze hedendaagse risico-maatschappij: een levensgevaarlijk risico dat het gevolg lijkt te zijn van de moderne techniek (bacterien worden resistent van een overgebruik van antibiotica), mensen van alle achtergronden raakt, en dat mondiale gevolgen heeft. En dat net na gebeurtenissen in Fukushima die weer eens hard wezen op de risico’s van kernenergie.
Voedselveiligheid is een goed thema voor Groenen om hun problematiek dringend en dwingend te maken. Niets voor niets dat in Duitsland door Groenen het ministerie van Consumentenzaken, Voedselveiligheid en Landbouw opgericht. In Belgie zagen we in 1999 helder wat de electorale gevolgen kunnen zijn van direct waarneembare groene crises. De dioxinecrisis (een crisis over vervuild vlees) kwam daar net voor de verkiezingen uit. Samen wonnen de twee Groene partijen (Ecolo en Agalev) meer dan 14% vande stemmen -een ongekend goede score voor groenen in een nationale verkiezing- ten koste van de gevestigde sociaal- en Christen-democratische partijen. Zeker als hetgepaard met een groot bestaand wantrouwen ten opzichte van de bestaanderegeringspartijen, kan een ramp kiezers mobiliseren om op groene partijen te stemmen.
“We don’t want the West to go and find alternatives, because, clearly, the higher the price oil goes, the more you have incentive to go and find alternatives” (ThinkProgress)
De Saoedische prins Alwaleed bin Talal legt uit dat zijn land liever een olieprijs tussen de 70 en 80 dollar per vat ziet in plaats van veel hoger zoals nu. Want bij een hogere olieprijs verdienen de Saoedi’s wel lekker, maar dan gaan hun afnemers sneller op zoek naar alternatieven. Aardgas bijvoorbeeld, Fatih Birol econoom van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) noemde aardgas gisteren een ‘gelukkige brandstof’, zeker nu kernenergie na Fukushima in veel landen wordt heroverwogen. “Gas is a fortunate fuel because all its competitors have some problems” aldus Birol. Maar datzelfde IEA waarschuwde dat aardgas, ondanks lagere CO2 emissie geen panacea voor het klimaatprobleem is. Het is een blijft een fossiele brandstof die bij verbranding CO2 in de atmosfeer brengt. Een dealer-junkie uitspraak als hierboven van de Saoedische prins over de aardgasprijs is nog niet gevonden, maar zal vrij zeker deze eeuw nog worden gemaakt door een iemand uit aardgasgiganten Rusland, Iran of Qatar.
Wie het idee heeft dat klimaatverandering een veel ernstiger probleem is dan wat de analyse van het IPCC liet zien, kan kritiek van verschillende kanten tegemoet zien. Het sceptische smaldeel vindt die ideeën maar alarmistische bangmakerij. Het klimaatgevoelige segment in de samenleving vindt dat zwaar getoonzette woorden over klimaatverandering de Salonfähigkeit van klimaatbeleid nog verder ondergraven, en verzet zich daarnaast tegen opties als CO2-afvang en –opslag (CCS) die in een vergaand klimaatbeleid niet gemist kunnen worden. Conclusie: zelfs groeperingen en partijen als Greenpeace en GroenLinks nemen het klimaatprobleem onvoldoende serieus.
Om de temperatuurstijging tot 2 graden C te beperken zijn in de westerse wereld’negatieve emissies’ nodig:: netto CO2-verwijdering uit de atmosfeer, bijvoorbeelddoor een combinatie van biomassa en CCS.
De bewijsvoering voor deze bewering is aldus.
Er zijn verschillende energiescenario’s gemaakt in opdracht van natuur- en milieuorganisaties als Greenpeace en Wereld Natuur Fonds. Met het oog op een maximaal acceptabele temperatuurstijging van 2 graden Celsius eind deze eeuw mikken die scenario’s op een volledig op duurzame bronnen gebaseerde energiehuishouding, in elk geval in Europa. Die rolt dan uit de modellen dankzij een enorme smak energiebesparing, zonder kernenergie, en in de meeste scenario’s ook zonder CO2-afvang en –opslag (CCS). Fossiele energiecentrales, vooral kolencentrales, worden in die scenario’s vervroegd uit de vaart genomen.
Bananenrepubliek op het gebied van Kernenergie
De Duitse Tageszeitung merkt op dat Europa als het om kernenergie gaat geen uniforme veiligheidsstandaarden heeft. Voor elke banaan die de EU binnenkomt gelden heel precieze regels (artikel in het Nederlands vertaald door PressEurope)
Willem de Gelder, “opinionist” binnen GroenLinks stelt dat GroenLinks “links” uit de naam moet schrappen en “groen” moet behouden. Al eerder deed Tofik Dibi zo’n onzinnig voorstel. Hij kijkt naar de ontwikkelingen in Duitsland en zegt: GroenLinks moet zich ontdoen van zijn linkse sympathieen en zich richten op groen. Ik denk dat hij daarmee de ontwikkelingen in Duitsland en de ontwikkeling van GroenLinks in de laatste jaren verkeerd beoordeelt.
Links is volgens De Gelder uit in Europa. Het gaat niet goed met sociaal-democratische partijen. Ze verliezen kiezers en zitten vaak in de oppositie. Rechts weet goed “Links” de schuld te geven van allerlei problemen. De kracht van groene partijen is volgens De Gelder dat ze niet links of rechts zijn, uitgaan van hun groene idealen en kunnen samenwerken met links en rechts. En de Duitse Grünen doen het in Duitsland zo goed omdat ze links noch rechts zijn. Dat moet volgens De Gelder het Nederlandse GroenLinks ook doen.
Ik heb een aantal bezwaren tegen het verhaal van De Gelder. Zo’n naamswisseling gaat voorbij aan de flexibiliteit van het woord “Links”. In Denenmarken heet de grootste partij nu “Links“: het is een conservatief-liberale partij met een sterke boerenachtergrond. Vroeger stond deze liberale partij tegenover de gevestigde, conservatieve rechtse krachten. Daarnaast iedere GroenLinkser -uitgezonderd De Gelder en Dibi- kan zich vinden in de term links: of het nu gaat om Kritiese GroenLinksers die det term “links” koppelen aan die socialistiese traditie of Femke Halsema die GroenLinks als “laatste links-liberale partij” ziet.
Na de ramp in Fukushima twijfelen steeds meer mensen aan kernenergie. Maar het energievraagstuk is complex en het idee dat we niet zonder kunnen hardnekkig. Ook zware twijfelaars noemen kernenergie ‘noodzakelijk voor de transitie naar duurzaam’. Maar dat kernenergie kostbaar en gevaarlijk is beseffen we inmiddels allemaal. The Blue Economy verzamelt innovatieve ideeën voor een duurzame toekomst. Honderd innovaties die ook nog eens 100 miljoen banen gaan scheppen in de komende tien jaar. Drie van deze innovaties combineert ze nu om een bijdrage te leveren aan een snelle uitfasering van kernenergie. 1. Windenergie zonder nieuwe palen, 2. Zonne-energie zonder subsidie en 3. Waterzuivering combineren met biogas uit huisvuil. De Blue Economy neemt Duitsland als voorbeeld en rekende uit hoe dit concept de huidige kernenergie kan vervangen voor duurzame én veilige varianten die ook nog eens banen creëren. Check: “Nuclear’s exit with consensus and cash” en bekijk de video:
Het is op zich te prijzen dat polarisatie over kernenergie in ons land naar aanleiding van Fukushima uitblijft. First things First: eerst aandacht voor de ellende daar, dan lessen leren, dan bezien hoe we met bestaande respectievelijk nieuwe kerncentrales zouden willen omgaan. Door Fukushima is het risico van Borssele bijvoorbeeld niet ineens groter of kleiner geworden. Een kans betekent dat iets kan gebeuren, en als er ergens iets gebeurt verandert door die gebeurtenis op zichzelf de kans niet dat er elders, bijvoorbeeld hier, iets gebeurt. Maar, niet onbelangrijk, onze percepties van de risico’s van kernenergie kunnen veranderen – en dat gebeurt ook – en misschien nog belangrijker: een nadere analyse van wat er gebeurd is kan ook tot een andere technische risicoberekening van kansen zowel als gevolgen leiden.
Precies dat laatste is wat de voormalige commissie Verlenging bedrijfstijd Borssele waarvan ik deel uitmaakte per brief bij minister Verhagen van EL&I bepleitte.
Maar inzake kernenergie zijn inmiddels meer lessen te leren dan Les 1 alleen, over reactorveiligheid. Ik licht een paar inzichten uit die de afgelopen tijd, mede naar aanleiding van Fukushima lijkt het, naar voren zijn gebracht.
[speld] De veelbesproken kerncentrale in het Japanse Fukushima opent eind juni haar deuren voor het grote publiek. Dit heeft de Japanse minister van Buitenlandse Zaken en Toerisme, Tamuri Bensashimi, zondag bekendgemaakt. De open dagen zullen naar verwachting vele tienduizenden liefhebbers naar de regio trekken en een impuls geven aan het toerisme in het getergde noorden van Japan.
“We hopen tijdens deze open dagen voorlichting te kunnen geven over de voordelen van kernenergie in risicogebieden”,aldus Holly Vandermeer, Amerikaans initiatiefneemster van deze nieuwe vorm van ecotoerisme. Vandermeer meent dat de recente ramp in het gebied kernenergie in een onterecht verdomhoekje heeft geplaatst. “Veel mensen weten niet dat een kerncentrale prima gedijt op een breuklijn. Vergeleken met een kolencentrale is de kans één op 4.2 miljoen dat na een aardbeving een tsunami ontstaat waardoor het koelsysteem beschadigd raakt. Bij een kolencentrale is deze kans één op 2.19 miljoen.” Vandermeer wil de toeschouwer attent maken op de relativiteit van de ramp. “Per seconde vallen er meer verkeersdoden of doden als gevolg van verstikking in visgraatjes dan er slachtoffers gevallen zijn bij dit incident. En bovendien: men zal versteld staan over wat er allemaal gewoon overeind is blijven staan in de centrale. Wij geven de bezoeker de gelegenheid alles met zijn eigen onbevangen blik te bekijken, zonder manipulatie door de media.”
Voor de organisatie van de open dagen is onder meer de hulp ingeroepen van Windig Party Events, tevens verantwoordelijk voor de catering en parkeerterreinbeheer van de Vlootdagen in Den Helder. Geen rare keuze volgens de Japanse autoriteiten. “De organisatie heeft een uitstekende staat van dienst. Al jaren komen honderdduizenden mensen af op de Vlootdagen en daar zijn voor zover bekend nooit doden bij gevallen”, aldus minister Bensashimi.