Politiek mengt zich in eindexamenteksten

OPINIE - Rechtstreekse bemoeienis van politici met het eindexamen hoort niet thuis in een democratie.

Kamerleden laten graag van zich horen als ze ergens boosheid vermoeden. Met Kamervragen is het doorgaans eenvoudig scoren. Zeker als je kunt meeliften op de aandacht die de media toch al geven aan een gebeurtenis die veel emoties oproept bij het grote publiek. Soms vraag je je af of onze volksvertegenwoordigers niets beters te doen hebben dan bewindslieden te confronteren met het ‘gesundes Volksempfinden’.

Deze weken wordt de aandacht van veel jonge Nederlanders en hun ouders gedomineerd door het eindexamen. Opwinding daarover is altijd goed voor het nieuws. CDA-kamerlid Geurts dacht een graantje mee te kunnen pikken met Kamervragen over de havo-examentekst Nederlands. Dat was een tekst van hoogleraar Roos Vonk over vegetarisme. Volgens Geurts zat er een eenzijdig pleidooi in tegen vlees eten. En dat vindt Geurts niet goed, want hij meent dat leerlingen die lang met deze tekst bezig zijn hierdoor beïnvloed kunnen worden. Hij heeft aan staatssecretaris Dekker gevraagd of hij deze tekst acceptabel vindt. En hij vraagt of er geen melding gemaakt had moeten worden van de berisping van Vonk wegens onzorgvuldigheid.

Ik hoop dat Dekker antwoordt dat hij niet over eindexamenteksten gaat, dat de politiek dit moet overlaten aan de professionals in het onderwijs en dat hij het kritisch vermogen van HAVO-scholieren hoger inschat dan Geurts.

Maar ik weet nog niet of het wel zo zal gaan. Want Dekker is van de VVD en die partij heeft ook zo haar opvattingen over de vrijheid van het onderwijs bij het inrichten van examens. In 2009 schrapte Dekker’s voorganger Van Bijsterveldt een vraag uit het havo-eindexamen Nederlands op verzoek van VVD-kamerlid Ineke Dezentjé. Die was gevallen over een tekst waarin volgens haar de VVD werd weggezet als een partij die neerbuigend en afwijzend doet naar mensen die een uitkering hebben. ‘Links politiek geleuter,’ stelde Dezentjé, die waarschijnlijk ook bang was voor goedgelovige jongeren. Examenopstellers Cito en CEVO vallen onder de directe verantwoordelijkheid van de staatssecretaris, zei ze. En dat betekent dan kennelijk dat de bewindspersoon direct mag ingrijpen als hij een tekst niet vindt deugen. Dezentjé sprak in dit geval zelfs van hersenspoeling. ‘De overheid mag een politieke partij niet op deze manier wegzetten.’

Hier was het dus de boosheid van het Kamerlid zelf die tot de Kamervragen leidde. Kunnen we niet afspreken dat zowel boze Kamerleden als boze burgers tot tien tellen voordat ze zich gaan bemoeien met eindexamenteksten? Want het voorbeeld van landen waar de politiek directe bemoeienis heeft met de leerstof op school willen we toch niet volgen?

  1. 1

    “Kunnen we niet afspreken dat boze Kamerleden tot tien tellen voordat ze zich gaan bemoeien met eindexamenteksten?”

    Gezien de onbenulligheden waarmee deze onbekende kamerleden zich ledig houden, valt te betwijfel of ze deze telkunst beheersen.

  2. 2

    Soms vraag je je af of onze volksvertegenwoordigers niets beters te doen hebben dan bewindslieden te confronteren met het ‘gesundes Volksempfinden’.

    Die term is hier volkomen ongepast. Je hebt het over burgers die op een alleszins redelijke wijze worden vertegenwoordigd in een democratie, niet over showprocessen waarin mensen tot de dood worden veroordeeld om een afwijkende mening.

    Gebruik anders het woord ‘onderbuik’ of zo. Om hedendaagse Nederlandse politici met nazi’s te associëren, gaat nogal ver.

  3. 3

    @2: Tja, aan de andere kant, als je dit blijft toelaten krijg je een ‘kikker in een langzaam kokende pan’-effect.

    Politici moeten zich bemoeien met beleid, niet met inhoud. Het gemiddelde debat laat zien dat ze niet bekend zijn met het fenomeen ‘inhoud’.

  4. 4

    Het CDA-kamerlid Geurts voelt het waarschijnlijk als een plicht om voor zijn relatief grote agrarische achterban op te komen, maar dit gaat wel erg ver.
    Ik adviseer hem om even advies in te winnen bij “Ponypretpark Bleker” ;-)

  5. 5

    Ik denk dat Geurts het niet zo heeft op jongeren die voor zichzelf kunnen gaan denken, in plaats van de woorden van het CDA en diens achterban voor zoete koek kritiekloos te slikken.

  6. 7

    Ik ben geschokt door het gebrek aan tact en/of historisch besef van de reaguurders, blijkens de minnetjes op #2. Het is absurd om een al-dan-niet-terechte verontwaardiging van hedendaagse burgers te koppelen aan Nazi-showprocessen. Zelf ben ik in ieder geval verontwaardigd over deze inflatie van het begrip ‘gesundes Volksempfinden’ naar alle maatschappelijke onvrede die je zelf toevallig niet deelt.

    Iets meer on-topic: Jos zit ernaast. De politiek mag wel degelijk verlangen dat het eindexamen op politiek neutrale wijze wordt ingevuld. Dat lijkt me hartstikke logisch. Nu kun je twisten in specifieke gevallen of iets nu wel of niet neutraal is, maar Jos zegt hier iets anders: het feit dat de politiek zich tegen een gekleurde voorstelling van zaken keert, máákt het eindexamen politiek. Dat klopt natuurlijk van geen kanten. Oorzaak en gevolg worden omgedraaid. Het eindexamen ís, althans volgens sommigen, politiek gekleurd. Daaróp reageert de politiek dat het neutraler moet. Is dat dan ongewenste politieke inmenging? Wat mij betreft niet.

    De clou is volgens mij dat Jos het eindexamen helemaal niet politiek gekleurd vindt. Daar ben ik het mee eens. Toch vind ik dat politici recht hebben er iets van te zeggen als zij menen van wel.

    Uiteindelijk komen veel politieke meningsverschillen neer op wie je vind dat er hulp nodig heeft en wie zich slechts aanstelt.

  7. 8

    @2: Gesundes Volksempfinden is hier inderdaad bedoeld als synoniem voor onderbuikgevoelens, dus in een meer algemene zin, zoals het volgens mij vaker wordt gebruikt. De associatie met de nazi’s heb ik in elk geval niet willen leggen. Mag je zo’n door de nazi’s bezoedeld begrip nu nooit meer in een andere context in de oorspronkelijke betekenis gebruiken?

  8. 9

    @8 Het begrip is inderdaad dermate bezoedeld (mooi woord) dat je het niet meer in de oorspronkelijke context terug krijgt. Ik tik even ‘gesundes Volksempfinden’ in Google in en ik krijg alleen maar pagina’s over nazi’s. Gebruik dan gewoon het woord onderbuikgevoelens, als je die link niet wil leggen.

    Terug naar het betoog: als ik de kamervragen zo eens bekijk, gaat het niet alleen om de tekst zelf, maar ook om de hoogleraar die, zoals wij allemaal weten, in een flink schandaal betrokken is geweest over precies dit onderzoek.

    Ik citeer uit de kamervragen:

    Vraag 3:
    Deelt u de mening dat dit temeer merkwaardig is aangezien het gebruikte interview gaat over de moraliteit van het eten van vlees, dat is gebaseerd op het wetenschappelijke onderzoek van Vonk en professor Stapel waarvan in 2011 is gebleken dat het onderzoek is gebaseerd op gefingeerd onderzoeksmateriaal? Zo nee, waarom niet? Vindt u het op zijn plaats dat het College voor Examens een tekst gebruikt, voor kinderen in een ontvankelijke leeftijd, waarin vleeseters worden weggezet als asociale en domme mensen? Zo ja, waarom?

    Vraag 4
    Was hier niet op zijn minst een noot of vermelding op zijn plaats geweest waarin zowel van de berisping als van het gefingeerde onderzoeksmateriaal melding werd gemaakt?

    Op zijn minst een noot van de berisping en het gefingeerde onderzoeksmateriaal. Dat klinkt helemaal niet onredelijk.

  9. 11

    @7: De politieke kleur van een tekst vind ik van geen enkel belang. Het enige criterium lijkt me de kwaliteit als toets om het tekstbegrip van de leerling te kunnen beoordelen. Dat kan in principe met linkse zowel als rechtse teksten. Wat ik inderdaad bestrijd is dat politici misbruik maken van zo’n tekst om tegemoet te komen aan de boosheid van hun achterban. De enige adequate reactie is in zo’n geval: de politiek mag niet direct ingrijpen in de leerstof of de examenstof, het onderwijs heeft een eigen verantwoordelijkheid op dat punt.
    @ 9 Dat geldt ook voor de keuze van een eerder in opspraak geraakte auteur. Haar tekst kan heel geschikt zijn voor deze toets. Daar hoeft haar berisping niets aan af te doen.

  10. 12

    @11 Dus het examen hoeft niet politiek neutraal te zijn?

    Over de keuze van de auteur: dat berust op het misverstand dat het artikel gebaseerd zou zijn op het onderzoek van Vonk en Stapel waarvoor ze berispt was.

  11. 13

    De betrokken kamerleden zijn blijkbaar bang, dat hun kinderen en achterban niet voldoende met hun eigen theorieën zijn geïndoctrineerd en daardoor niet bestand zijn tegen rivaliserende meningen.

  12. 14

    @12:
    Los van de naar mijn idee achterlijk bemoeienis van een anti-vegetariër, het volgende:

    Een kamerlid vindt het blijkbaar normaal, dat iemand die rijp is om examen te doen, door hem “beschermd” moet worden, omdat hij/zij te debiel zou zijn om zelf een oordeel te vellen.

    Ik wist dat het droevig gesteld is met het onderwijs, maar dat het zo erg was!! ;-)

  13. 15

    Merkwaardig om kennis te nemen dat neutraal onderwijs op een links blog als Sargasso niet op waarde wordt geschat. Neutraal onderwijs dat door links Nederland bevochten en verkregen is, wordt nu gepolitiseerd. Het enige verschil is dat de kleur nu progressief dient te zijn ipv conservatief. Dat is betreurenswaardig en de teloorgang van een ideaal.

  14. 16

    @12:
    @ = “.. dat het College voor Examens een tekst gebruikt, voor kinderen in een ontvankelijke leeftijd, waarin vleeseters worden weggezet als asociale en domme mensen?”

    Censuur voor “kinderen in een ontvankelijke leeftijd”. Onderwijs moet kinderen weerbaar maken, censuur staat daar haaks op.
    Onderwijs geeft een spiegel van de maatschappij met een examen toets je dat. Gecensureerde examens maken dat onmogelijk.

  15. 17

    @15 Goede reactie. Ik snap ook echt niks van het commentaar hier. Die meneer Geurts overdrijft dat de leerlingen hier met een bepaalde politieke visie worden geïndoctrineerd, maar je slaat door als je zo iemand de mond wilt snoeren. De politieke neutraliteit van een van staatswege verplicht examen opheffen, is het kind met het badwater weggooien.

    @16 Censuur, censuur… Dit zijn teksten die de leerlingen verplicht moeten lezen. Is het onredelijk daarvan te verlangen dat ze politiek neutraal zijn? Of vind je het censuur als iemand er iets van zegt als daar politieke propaganda wordt bedreven? Dat is wat deze CDA-politicus namelijk beweert. Daar kun je het mee oneens zijn, maar om nu meteen censuur te roepen…

  16. 18

    @15:
    Neutraal onderwijs = openbaar onderwijs.
    Helaas barst het onderwijs van de “indoctrinatieschooltjes” ;-)

    N.B.
    Ik snap in dit verband het “neutrale” ook niet zo erg.
    Zouden liberalen ook vegetariër mogen zijn, of is vegetarisme voorbehouden aan niet rechtse stemmers/denkers?

  17. 19

    @17: @ = “Is het onredelijk te verlangen dat ze politiek neutraal zijn?”
    JA, een examen toets de maatschappelijke weerbaarheid, die is ook niet “politiek neutraal”. Het onderwijs moet niet neutraal zijn, maar een spiegel van de maatschappij dus niet eenzijdig.

  18. 20

    @15:

    Neutraal onderwijs dat door links Nederland bevochten en verkregen is

    Nou, wijs ons dan maar eens op die strijd. Wanneer is die uitgevochten en door wie? Welke wetsvoorstellen hebben daar voor gezorgd?

  19. 21

    Hoogleraar Roos Vonk vroeg of kamerleden wel het verschil weten tussen feiten en meningen.
    Is die vraag al beantwoord ?

  20. 22

    @3:
    Sinds 1960 ongeveer is dat beleid er op gericht iedereen academicus te maken.
    Dat lukte uiteraard alleen door de eisen steeds verder te verlagen.
    Vandaar dat een professor kamerleden nu de vraag stelt of ze wel het verschil begrijpen tussen feiten en meningen.
    En dat terwijl in internationale vergelijkingen Nederland nog redelijk bovenaan staat, wat betreft leesvaardigheid en wiskunde.
    De euro probleemlanden staan onderaan, of het één het ander veroorzaakt kun je je afvragen.
    Hoe erg het is mag er uit blijken dat maar 46 % van de Duitsers het goede antwoord weet op de vraag wat bij een kans van één op duizend het percentage kans is.
    In de VS is het nog erger, daar kan 28 % die vraag beantwoorden.

  21. 27

    @25:
    “Prachtige link”
    Heb hem aan een aantal kennissen en familie doorgezonden.
    Ik zou eerst nog gaan snuffelen naar emailadres van Jacco G., maar had het idee dat hij het toch niet zal/wil begrijpen ;-)