Oekraïne: beslist de economie?

OPINIE - De media-aandacht voor Oekraïne is gericht op het gewapend conflict in het oosten van het land. Maar op de achtergrond speelt een economische crisis, door de oorlog verscherpt, die wel eens beslissend zou kunnen zijn voor de toekomst van Oekraïne. Economische dwang zou daarom tot een schikking tussen Oekraïne en Rusland kunnen leiden, meent Hans van Zon.

Nog voor de EuroMaidan revolutie van begin 2014 stond Oekraïne aan de rand van het bankroet. Dat was niet uitsluitend te wijten aan het bijzonder corrupte bewind van president Janoekovitsj. De elite van Oekraïne als geheel heeft gefaald sinds het land eind 1991 onafhankelijk werd.

Was het welvaartspeil in Oekraïne in 1991 op ongeveer gelijk niveau als dat van Polen en Rusland, nu zijn beide buurlanden ongeveer twee en een half keer zo rijk, gerekend in bruto nationaal product per hoofd van de bevolking. Oekraïne heeft sinds 1991 vrijwel geen economische vooruitgang geboekt. Nu is het gemiddelde maandloon 213 dollar (officieel geregisteerde verdiensten, wisselkoers 16 hryvna voor een dollar) terwijl de prijzen van eerste levensbehoeften, zoals voedsel, niet veel lager zijn dan in Nederland.

Gelukkig betalen Oekraïners heel weinig voor energie. Maar hier ligt nu juist een probleem. Volgens het IMF subsidieert de regering energieverbruik tot een bedrag van 7% van het Bruto Nationaal Product. Ondanks die subsidies kan het staatsgasbedrijf de Russische gasrekening niet betalen. Dat in december de uitstaande schulden alsnog betaald zijn, zodat na een half jaar onderbreking Rusland de gasleveranties weer kon hervatten, is te danken aan druk van de EU die Oekraïne tot een nieuw gasakkoord dwong alsook door het feit dat de EU en IMF de Oekraïense gasschulden betalen.

Dit ging schoorvoetend. Pas nadat Angela Merkel dreigde de leveranties van gas vanuit Centraal Europa te blokkeren ging de Oekraïense regering overstag.

Sinds Oekraïne, na een lange onderbreking, nieuwe IMF-leningen kreeg, verlangde de IMF onder andere een hervorming van de energiesector en afschaffing van energiesubsidies. Dat zou een eind kunnen maken aan het feit dat Oekraïne het meest energieintensieve land ter wereld is. Het is bijvoorbeeld absurd dat het overgrote deel van de bevolking energie betaalt op basis van het aantal bewoonde vierkante meters, dat de meeste huizen geen individuele energiemeters hebben en dat bezuiniging op energieverbruik ontmoedigd wordt.

Eerdere IMF-programma’s waren onderbroken omdat gestelde voorwaarden niet werden vervuld. Nu zijn in 2014 de energietarieven met 50% verhoogd, maar door de devaluatie van de hryvna is de kostendekking eind 2014 (vierde kwartaal) hetzelfde als in 2013 (ca. 23,5%).

Op het eerste gezicht lijkt het logisch dat de energietarieven kostendekkend moeten zijn. Maar de meeste Oekraïners kunnen zich kostendekkende tarieven, door de nieuwe regering aangekondigd voor 2017, niet permitteren. De regering zegt weliswaar dat de armen compensatie krijgen, maar de regering moet het begrotingstekort (12%, inclusief de tekorten van het gasbedrijf Naftogaz) terugdringen.

Al kort na zijn aantreden, maart 2014, zei premier Jatsenjoek, dat de noodzakelijke hervormingsmaatregelen zijn regering uiterst impopulair zouden maken. Ook de erg lage pensioenen, die evengoed 17% van het Bruto Nationale Product uitmaken, worden aangepakt door deze de komende jaren niet te indexeren (20% inflatie in 2014). Moeten vooral de armen de rekening betalen?

Er zijn door de post-Maidanregering maatregelen genomen die contraproductief waren, zoals een scherpe verhoging, tot 55%, van belastingen voor gasproducenten. Dit had tot gevolg dat de gasproductie in Oekraïne in 2014 scherp daalde (25% van de consumptie wordt gedekt door eigen productie). Dit in een situatie waarin er niet voldoende gas is om de huizen te verwarmen.

Zelfs in het goed bevoorrade Kiev wordt er niet warmer dan 16 graden gestookt, is de hele zomer de warmwatervoorziening uitgevallen en is er dagelijks enkele uren uitval van elektriciteit. Heel wat steden zitten nu zonder communale verwarming.

Oekraïne is feitelijk bankroet. De Financial Times gaat er vanuit dat Oekraïne dringend een extra hulppakket nodig heeft van 15 miljard dollar, bovenop het pakket van 17 miljard dollar dat april jongstleden al afgesproken was. Al dat geld gaat niet naar investeringen in Oekraïne of naar hulp aan de verarmde bevolking, maar wordt grotendeels benut om buitenlandse schuldeisers (inclusief Gazprom) te betalen.

De rest wordt door de Oekraïense Centrale Bank gebruikt om de sterk gedevalueerde munt op een te hoog peil te houden om zo de banken te steunen. Ook kregen Oekraïense banken kapitaalsinjecties. Veel geld ging bijvoorbeeld naar de bank van oligarch Kolomoiski die de provincie Dnepropetrovsk leidt.

Volgens een recente stresstest zijn echter maar vijf van de vijftien grootste banken gezond, en twee van die vijf hebben Russische eigenaren. Volgens het International Institute for Finance is minimaal vijf miljard dollar nodig om de banken te rekapitaliseren.

Tot dusverre zijn het IMF en de EU ontevreden over de Oekraïense hervorminginspanningen, alhoewel de begin december gevormde regering wel de juiste geluiden maakte. Verder verbieden IMF-regels een land leningen te geven als duidelijk is dat deze nooit kunnen worden terugbetaald (alleen voor Griekenland was hiervoor een uitzondering gemaakt vanwege infectiegevaar voor de eurozone). De EU, de VS en het IMF staan dus voor een dilemma.

Het Westen heeft de Maidanrevolutie aangemoedigd en intussen is een associatie-akkoord met de EU getekend. Ook wil de Oekraïense regering lid worden van de NAVO. Maar is het Westen bereid de rekening te betalen? Het tien miljoen inwoners tellende Griekenland heeft 240 miljard euro aan leningen gekregen en er is niet beter op geworden. West Duitsland heeft 1,5 triljoen euro in Oost Duitsland gestoken en nog steeds is daar de productiviteit een stuk lager. Hoeveel moet dan het veel armere en grotere en veel corrupter Oekraïne gaan kosten?

Het is duidelijk dat Oekraïne alleen gered kan worden als hervormingswil aanwezig is. En daar is tot nu toe weinig blijk van gegeven. Als excuus kan worden aangevoerd dat Oekraïne in een oorlog verzeild is geraakt die de economie zwaar heeft getroffen. Maar waarom worden wetten aangenomen die duidelijk in strijd zijn met afspraken met het IMF en de EU, zoals de wet die de luchtvaartmaatschappij van oligarch en gouverneur Kolomoiski een monopolie zou geven (intussen weer ingetrokken)?

Waarom hebben de Maidanpartijen laten betalen voor parlementszetels? Het corrupte justitiële apparaat maakt nog steeds vormen van corporate raiding mogelijk die van eigendomsrechten een lachertje maken. Het probleem is onder andere dat het overheidsapparaat tot op het hoogste niveau bevolkt is door uiterst corrupte ambtenaren die volgens de huidige regels moeilijk kunnen worden ontslagen.

Het is ook duidelijk dat een blijvend conflictueuze relatie met Rusland voor Oekraïne economisch fataal zou kunnen zijn. Een derde van de buitenlandse handel is met Rusland en 43% van de meer dan 5 miljoen Oekraïners die in het buitenland werken, werkt in Rusland, niet meegerekend de meer dan één miljoen vluchtelingen uit Oekraïne die daar verblijven.

Er is zo snel geen alternatief voor Russische energieleveranties en Oekraïne kan haar industriële producten, die ze nu naar Rusland exporteert, moeilijk in het Westen kwijt. Oekraïne dreigt op termijn ook de opbrengsten van de doorvoer van Russisch gas naar Europa kwijt te raken omdat Rusland nu alles doet om doorvoer door Oekraïne te vermijden.

Nadat de EU voor Rusland onmogelijke eisen stelde aan de South Stream stelde (toegang voor andere gasleveranciers), besloot president Poetin met Turkije in zee te gaan en gas via Turkije aan Zuid Europa te gaan leveren. Dit besluit was erg kostbaar voor een aantal Balkanlanden die al veel in South Stream hadden geïnvesteerd.

In principe kan Rusland eind december Oekraïne in een feitelijk bankroet storten als Rusland de directe terugbetaling eist van een lening van drie miljard dollar die eind 2013 is verleend. Een van de voorwaarden was dat als de publieke schuld van Oekraïne boven de 60% zou komen (is nu 75%), de lening na een jaar moet worden afgelost. Inmiddels heeft Rusland aangegeven die lening niet onmiddellijk terug te willen.

Ook Rusland ervaart toenemende economische druk. Niet alleen vanwege de westerse sancties en de gekelderde olieprijs. Het is maar de vraag, toen Rusland de Krim annexeerde, of Poetin c.s. zich realiseerden dat de Krim zonder watervoorziening vanuit het Oekraïense vasteland een woestenij is, dat ook de energievoorziening van de Krim via Oekraïne gaat en dat een brug over de straat van Kertsj en pijpleidingen onder die straat op zijn minst drie tot vier jaar vergen.

Voor Rusland heeft Donbass, anders dan de Krim, weinig strategisch belang en Rusland is niet erg geïnteresseerd in de producten die Donbass kan leveren (voornamelijk staal en kolen die Rusland in overvloed produceert). Maar Donbass nam 16% van de Oekraïense exporten voor haar rekening en 85% van de Oekraïense kolen werd daar geproduceerd. Veel Oekraïense energiebedrijven hebben nauwelijks kolenvoorraden en de energieverzorging aan de bevolking wordt bedreigd.

Vanuit economisch perspectief is Rusland geïnteresseerd in een vergelijk met Oekraïne dat de bevoorrading van de Krim zou regelen waarbij Donbass weer in de Oekraïense economie kan worden geïntegreerd, met eventueel een grote mate van autonomie. Dat zal de Oekraïense nationalisten niet tevreden stellen, maar is waarschijnlijk momenteel het minst slechte scenario, als tenminste de economische relaties met Rusland hierdoor weer genormaliseerd worden.

  1. 1

    Ondanks die subsidies kan het staatsgasbedrijf de Russische gasrekening niet betalen.

    ONDANKS? DANKZIJ zul je waarschijnlijk bedoelen. Want als je energie enorm subsidieert zal er geen enkele prikkel zijn om er maar enigszins zuinigaan mee te doen, dus is het verbruik hoog.

    Je zegt zelf immers al een paar alinea’s verder dat het het meest energie-intensieve land ter wereld is.

    Verder een uitstekend artikel, wat er maar weer eens op duidt dat de situatie in de regio daar extreem gevaarlijk is.

  2. 2

    Tja, de oekrainers wilden zelf ‘change’ en nu zullen ze op de blaren moeten zitten, zelfs zonder dat conflict in het oosten was oekraine in deze situatie verzeild geraakt.

    Domme politici in de EU gingen er vanuit dat de handelsrelatie Oekraine – Rusland het zelfde zou blijven en dus die handel niet zou instorten, maar als men goed had geluisterd dan had men geweten dat Rusland de grenzen goeddeels zou sluiten voor de handel met Oekraine en dat dan ook het tijdperk van goedkoop gas uit Rusland zou eindigen.
    Nu gaat het een heel duur geintje worden voor de EU want die 15 miljard extra is alleen maar om volgend jaar het hoofd boven water te kunnen houden, er zal nog een veelvoud daarvan nodig zijn om Oekraine er boven op te helpen.

  3. 3

    Wat aanvullingen: nota bene Brookings, een denktank die onafgebroken tegen Putin fulmineert, kwam in mei dit jaar met een rapport waarin voorspeld werd dat Rusland de sancties wel zal overleven, maar Oekraine niet. Het artikel daarover begint met de zin: Almost forgotten in the discussions of the conflict between Russia and the West is what happens to Ukraine.

    Ukraine: A Prize Neither Russia Nor the West Can Afford to Win
    http://www.brookings.edu/research/articles/2014/05/21-ukraine-prize-russia-west-ukraine-gaddy-ickes

    Als Oekraïne wil convergeren met Polen, dan zou de economie tot 2030 met 10% per jaar moeten groeien. Dat is niet alles. Weinig mensen weten dat in Oekraïne het land is waar de welvaart het meest ongelijk verdeeld is, als je kijkt naar rijkdom (niet het inkomen). De welvaart is ongelijker verdeeld dan in 2013. Het bbp per hoofd van de bevolking is ongeveer ¼ van dat van Russen en ongeveer 1/10 van dat van Nederlanders.
    De zaken kunnen vrij snel nog veel erger worden. Timothy Ash, hoofd van emerging-market research bij Standard Bank, analyseert dat de hrvynia van het huidige niveau van ongeveer 15 per dollar, op zichzelf al een 50% daling over 2014, zou kunnen vallen naar 25 per dollar. Eerder dit jaar was dat 8 per dollar. Mr Ash deelt de mening van veel economen dat het westen totaal onderschat hoe ernstig de situatie is. Hoewel de schuldenlast van Oekraïne gestegen van 40% van het bbp in 2013 tot misschien wel 70% nu, blijven de overheid als het IMF blijven nog steeds beweren dat het land haar schulden kan blijven betalen. Dit is ongeloofwaardig. Het vooruitzicht van een chaotische default schrikt investeerders af. Oekraïne zou – met steun van het IMF – moeten beginnen om nu haar obligaties te herstructureren. En aangezien dat niet genoeg zal zijn, zal het meer hulp nodig hebben, waarschijnlijk nog minstens $20 miljard. Westerse regeringen moeten duidelijk maken dat ze meer geld zullen verstrekken. In het bijzonder kunnen de Amerikanen konden guller zijn. Deze hebben tot nu toe slechts een miezerige $1 miljard geleverd.

    Volodymyr Ishchenko van het Center for Social and Labor Research in Kiev (met enkele aanvullingen mijnerzijds):

    De mensen in Oekraïne zullen niet eeuwig blijven wachten en ze kunnen niet eeuwig worden gemanipuleerd met patriottische retoriek van de regering die permanent de nadruk legt op de ‘vijanden’ die dan in de eerste plaats Putin en de Russische regering zijn. De mensen beginnen in te zien dat hun vijanden ook in hun eigen regering zitten en dat de mensen die hen regeren in Kiev hun eigenlijk niet in hun eigen belang regeren, maar in het belang van dezelfde oligarchen die sinds Maidan helemaal niet uit hun machtposities verwijderd zijn, maar die gewoon hun invloed op de Oekraïense politiek hebben veranderd t.b.v. hun persoonlijke belangen en bezittingen. Zo viel er recent een artikel te lezen met een poging om te berekenen hoe bijvoorbeeld Igor Kolomoyskyi, waarschijnlijk een van de meest patriottische oligarchen in Oekraïne, dit jaar zoveel geld verdiende. De schrijver van het artikel berekende dat als meer dan 20 miljard Oekraïense hryvnia, iets meer dan 1 miljard euro, die hij kreeg voor militaire contracten en de levering van olie, en naar de selectieve voorkeuren van de staat, op een even corrupte manier als voor Maidan.

    Een van de belangrijkste oorzaken van de burgeroorlog in Oekraïne is het feit dat partijen zoals Svoboda, Right Sector en andere extreem-rechtse partijen voor Oekraïners in het zuiden en het oosten totaal onacceptabel waren nog voordat deze partijen het burgerprotest veranderden in een revolte. Daar komt nog iets bij. Ondanks de mislukkingen van extreem-rechtse partijen zijn 13 extreem-rechtse parlementsleden verkozen in het parlement in de “single-member districts” of in de lijsten van formeel “niet-extreem-rechtse” partijen, met inbegrip van de Radicale Partij van de politieke clown Oleg Lyashko en zelfs het pro-presidentiële Petro Poroshenko Blok. Bovendien zijn sommige van de nieuwe Kamerleden niet alleen uiterst rechts, maar werkelijke neo-nazi’s. Neem Andriy Biletsky, in een single-lid district in Kiev, verkozen met steun van het Volksfront geleid door Arseniy Yatseniuk. Biletsky was het hoofd van een openlijk racistische Patriot of Ukraine groep, die betrokken was bij haat-misdrijven tegen minderheden, en later de kern vormden van de beruchte Azov vrijwilliger bataljon, die neo-nazi symboliek gebruikt. Deze gevierde commandant van de Azov bataljon kreeg de rang van luitenant-kolonel bij de politie toegewezen. Of een andere persoon, Yuri Michalchyshyn, die eerder Svoboda-Kamerlid was. Deze kwam niet in het parlement, maar werd benoemd tot hoofd van de strategie en analyse-afdeling van de Veiligheidsdienst van Oekraïne. Michalchyshyn werd de ideoloog van de radicale vleugel van Svoboda Party, nadat er een tekst van hem in een boek werd gepubliceerd over het abc van het nationaal-socialisme door Joseph Goebbels. Westerse media en regeringsleiders zwijgen hier over.

    Het is niet alleen interessant om een jaar na het begin van de Maidan-protesten en tien jaar na de oranje-revolutie de kwantiteit van protest-activiteiten na Maidan te noemen, maar ook de veranderingen van het karakter van de protesten in het laatste halve jaar. Er vinden nog steeds ongeveer drie keer zoveel protest-evenementen plaats als voor Maidan. In augustus en september waren de protesten nog ideologisch van aard. Meestal patriottische demonstraties vóór United Ukraine, geopponeerd door demonstraties waarin eisen werden gesteld over federalisering/separatie. In oktober, voor de verkiezingen, veranderde dat uiteraard in het stellen van politieke eisen. Maar naast verkiezing-demonstraties waren er, i.t.t. vóór Maidan opvallend veel anti-regering protesten en eisen over ‘lustration (reinigings)-processen,’ zoals dat in Oekraïne genoemd wordt om de corruptie (in regeringskringen) in te perken. Dat is opvallend. Sociaal-economische protesten waren er ook vóór Maidan, maar protesten tegen andere zaken zijn veel frequenter dan voorheen (de recente opmerking van Angela Merkel, dat zij niet terug wil naar de tijden van Timosjenko en Janoekovitsj, slaat in Oekraïne niet aan).

    De situatie kan dus snel veranderen. De patriottische mobilisatie, die heel natuurlijk was tijdens de hoge intensiteit van de burgeroorlog in augustus en begin september zwakt af. Het was al behoorlijk lager in oktober. En de verkiezingen zijn afgewerkt. De nieuwe regering zal vrij snel worden gevormd. En de mensen zullen vragen beginnen te stellen aan de nieuwe regering over haar beloften, over de beloftes over hervormingen en over de economische situatie, die snel verslechtert. De reële lonen in Oekraïne zijn twee keer zo laag als ze waren voor de devaluatie van de nationale munt. En de prijzen stijgen. De prijzen voor de openbare nutsbedrijven stijgen ook. En de lonen – vooral in de staatsbedrijven – zijn bevroren.

    Aangezien het westen het laat afweten, zullen de gewone Oekraïners het zelf moeten doen. Dat zal een heel ander soort beweging dan de Oranje-revolutie of Euromaidan moeten zijn. Hoeveel Oekraïners afhankelijk zijn van hun beschermheren – men heeft echt te maken met feodale toestanden – is niet te zeggen, maar over een paar maanden zal het velen wel duidelijk zijn dat de situatie hopeloos is. Deze nieuwe revolutie zal veel meer sociaal gearticuleerd moeten zijn, met veel sterke en belangrijke invloed van de vakbonden; van de georganiseerde arbeid. Er waren een heleboel terechte sociale grieven met de Janoekovitsj overheid, maar er waren geen partijen of organisaties die probeerden deze grieven te articuleren c.q. pogingen om een systematisch programma te ontwikkelen vóór de mensen die deze klachten weg hadden kunnen werken. Het gras was elders groener, dat was zo ongeveer het plan tijdens Maidan.

  4. 4

    Oekraïne is een van ’s werelds grootste exporteurs van mais en graan. En de grootste producent van zonnebloemolie (biobrandstof). Ongeveer 10% van het BNP wordt verdiend met landbouw. Want

    Ukraine possesses 30% of the world’s richest black soil, its agricultural industry has a huge potential.


    Deskundigen denken dat door modernisering van de landbouw de output kan verviervoudigen. Mits goed gemanaged kan de landbouwgrond nog eeuwenlang een bron van inkomsten blijven. De export van steenkool en ijzererts is een tijdelijke, zeer conjunctuurgevoelige inkomstenbron.

    Oekraïne schijnt de op twee na grootste schaliegas-reserves te hebben, na Polen. Maar waarschijnlijk is de schatting van de reserves (net zoals bij de Poolse reserves) veel te optimistisch.

  5. 5

    @3: Jij zwijgt er over dat Putin de extreem rechtse partijen in de Oekraïne heeft gefaciliteerd net als hij dat doet bij vrijwel elke extreem rechtse partij in Europa:

    http://www.interpretermag.com/ukraine-live-day-301-ukrainian-military-reports-numerous-attacks/#5665

    http://uk.businessinsider.com/putin-is-infiltrating-europe-2014-12

    De Russische economie staat veel harder op instorten:

    http://www.bloomberg.com/news/2014-12-15/ruble-weakens-to-record-before-russia-auction-to-ease-squeeze.html

    http://nypost.com/2014/12/14/saudi-arabias-oil-war-against-iran-and-russia-2/

    Schikkingen en compromissen zijn sprookjes, Putin is een dictator die tegen elke prijs aan de macht probeert te blijven en daarvoor vijanden nodig heeft. Putin erkent alleen internationale grenzen en soevereiniteit als hij daar belang bij heeft.

    http://yle.fi/uutiset/putin_winter_war_aimed_at_correcting_border_mistakes/6539940

    http://ireport.cnn.com/docs/DOC-1083550

  6. 6

    @3: Een kleinen opmerking over de streepjes op “vóór”:

    we schrijven:
    – een pakketje voor iemand
    – een gebeurtenis vóór 1989

    Volgens mij schrijft u het net verkeerd als u
    “voor Maidan” en
    “een systematisch programma te ontwikkelen vóór de mensen”
    schrijft.

    En anders heb ik de tekst niet begrepen.

  7. 7

    @5: “Schikkingen en compromissen zijn sprookjes, Putin is een dictator die tegen elke prijs aan de macht probeert te blijven en daarvoor vijanden nodig heeft. Putin erkent alleen internationale grenzen en soevereiniteit als hij daar belang bij heeft.”

    Een raar (vreemd/zeer zeldzaam) moment van inzicht bij gbh. Nu nog even doorpakken en de ogen de andere kant op richten.

  8. 8

    @3: “Oekraïne zou – met steun van het IMF – moeten beginnen om nu haar obligaties te herstructureren.”

    En we weten allemaal waar dat toe leidt. Eurobstvo: slavernij in dienst van de rijke Eurolanden (an de VS).

  9. 10

    @5 Daar zwijg ik inderdaad over. Niet alleen omdat het lastig is om propaganda van feiten te onderscheiden (The Economist bijvoorbeeld geeft in economisch opzicht goede informatie voor zover ik dat ook uit andere bronnen kan traceren, maar de artikels zijn gelardeerd met opmerkingen over Putin die aantoonbaar onjuist zijn), maar omdat ik probeer te denken vanuit het toekomstperspectief van de ‘gewone’ Oekraïeners. Aangezien ik ook geen fan van Putin ben, wil ik je kritiek graag ondersteunen met wat opmerkingen van Bernard Henri Lévy:

    The extreme right is weaker in Ukraine than it is in France
    https://www.youtube.com/watch?v=5-AsmB6RF9Q

    Wel moet ik je waarschuwen dat BHL zoals gebruikelijk uit zijn nek kletst. BHL slaat al bijna 40 jaar de plank mis. Te beginnen bij zijn verwachting midden jaren ’70 over de opkomst van een orwelliaans totalitarisme in het westen; een sinister huwelijk tussen fascisme en communisme. Dat werd de grootste explosie van liberalisme en individualisme die de geschiedenis ooit gekend heeft. Overal is de man geweest om zich in Grote Zaken te mengen teneinde de ‘verdrukten der aarde’ te verdedigen. In Bangladesh, in Afghanistan, in Bosnië, in Libië en waar al niet. Steeds was het tevergeefs, contra-productief of een fiasco. De kritiek op de man is al decennia monumentaal; niet bepaald het monument wat hij voor zichzelf in gedachten heeft. Verder zijn er in Frankrijk geen parade’s met nazi-symbolen en worden er geen personen benoemd op sleutelposities die zich openlijk gedragen als neonazi’s. Dan is er in Oekraïne meer aan de hand wat dat betreft dan BHL veronderstelt (een eufemisme als men andere bronnen leest, maar men kan zich de moeite besparen bij deze flaneur). In The Guardian waarschuwt Volodymyr Ishchenko tegen deze fascisten in het artikel “Ukraine has ignored the far right for too long – it must wake up to the danger.” Er is wat Marine Le Pen betreft iets dat veel meer zorgen baart dan die paar miljoen die FN van Putin krijgt. Heiner Flassbeck e.a. hebben ervoor gewaarschuwd dat de kans groot is dat Frankrijk met Le Pen als president over een paar jaar met geweld uit de eurozone wordt gewrikt omdat landen als Duitsland en Nederland zich te veel opstellen als handelsconcurrenten t.o.v. andere eurolanden. In feite exporteren D & N werkloosheid. Een overzichtelijk stuk daarover vindt men bij Sargasso: ”Een Duitse les.” (5 dec.). Dit soort zaken worden echt niet door Putin geïnstrumentaliseerd, denk ik. Flassbeck pleit overigens al jaren voor de mogelijkheid van een ‘orderly exit’ van landen uit de eurozone. Dat Putin mogelijk nog gevaarlijker is dan Amerikanen (zelfs een Maarten van Rossem stelt dat Amerikanen een verschijnsel als IS geheel aan zichzelf te wijten hebben) die land na land destabiliseren – in zoverre dat Washington mogelijk de grootste generator van terrorisme is – laat ik geheel over aan jouw constructieve kritiek. Tot je dienst.

    @6 Dank. Er zitten nog twee fouten in mijn vertaling, zie ik nu. Altijd lastig, vertalen. Bij het begripsinhoudelijk goed overbrengen van word ik vaak slordig in details. Natuurlijk moet het ‘vóór Maidan’ zijn en ‘voor de mensen.’

  10. 11

    Rusland is een land met een ineenstortende economie en democratie dat net grote delen van Oekraïne geannexeerd heeft. Ook in de recente geschiedenis hebben de Russen dingen in de Oekraïne uitgespookt die niet bepaald kosjer waren als massale uithongeringen en deportaties. Ik kan me voorstellen dan de Oekraïners het daar nu wel mee gehad hebben en meer zien in toenadering tot Europa. Net als Polen en de andere ex Oostbloklanden kan dat op den duur alleen maar voordeel hebben voor beide partijen.

    Dat de hervormingen niet zo snel gaan (ze zijn nog geen jaar bezig) is niet zo gek met een bestuur en ambtenaren apparaat wat door en door corrupt was en bovendien zwaar geïnfiltreerd en gemanipuleerd is door de Russen. De echte oorlog is pas vorig jaar begonnen, maar het Kremlin is al sinds de Oranje revolutie bezig met een economische en politieke oorlog, doodsbang dat ze uiteindelijk zelf een Maidan op het Rode Plein krijgen.

    De Oekraïne heeft inderdaad hoge gasschulden aan de Russen, maar als ik hun was zou ik de annexatie van de Krim en de schade van de oorlog in Donbass claimen bij een internationaal gerechtshof. Als je die kosten tegen de gasschulden wegstreept staan de Russen waarschijnlijk zelf in de min.

    Wij mogen best wel wat geld, geduld en steun over hebben om ze daarmee, na ze jaren in de steek gelaten te hebben, te helpen. Vrede en democratie is nog nooit gratis en vanzelf gekomen in de wereld.

  11. 12

    @8 ‘Om te beginnen,’ stelde ik. Maar eigenlijk denk ik niet dat Oekraïne het niet redt zonder een soort Marshallplan. Iets dergelijks stelde prof. Stephen Cohen ook voor toen Rusland in de jaren ’90 vreselijk in de problemen kwam.

    Catastroika has not only been a disaster for Russia
    http://www.theguardian.com/world/2001/aug/16/russia.comment

    Verder is het niet de bedoeling dat gewone Oekraïners rustig afwachten hoe er over hun lot wordt beschikt. Hun leiders zijn zoals ik eerder omschreef. Het IMF is niet alleen onbetrouwbaar wat betreft de aflossing van schulden, maar schatte de daling van het bbp over 2014 in het gebruikelijke neoliberale optimisme in april dit jaar maar liefst 50% te laag in en eiste toen al draconische bezuinigingen.

  12. 13

    De huidige ‘hulp’ van het Westen bestaat uit leningen die weer terugbetaald moeten worden. Het Westen vraagt strukturele hervormingen maar het is maar de vraag of die hervormingen Oekraine de juiste kant opsturen. We hebben in Griekenland gezien dat IMF/EU hulp de Grieken alleen maar dieper heeft doen wegzakken.
    De EU zou meer geld kunnen geven om de in het associatie akkoord gevraagde stappen te realiseren, meer geld voor humanitaire hulp etcetera

  13. 14

    @13:

    leningen die weer terugbetaald moeten worden.

    Dat terugbetalen is tegenwoordig vaak niet meer nodig. Er zijn ook andere opties:
    A. Je kunt de schulden herfinancieren, dan leen je geld van investeerders om oudere leningen terug te betalen. Dit kan in principe oneindig doorgaan (zoals de Nederlandse Staat en de VS dat doen)
    B. Je kunt de schulden laten opkopen door een centrale bank. De schulden verdwijnen niet maar komen als activa op de balans van de centrale bank te staan… heet ook wel Quantitative Easing.
    C. Er kan een deel van de schulden worden kwijtgescholden. Oekraïne kan zogenaamde ‘haircuts’ bedingen, zoals Griekenland in 2011 deed. Griekenland hoefde slechts 50% van de uitstaande leningen terug te betalen. Dat ging overigens via herfinanciering (mogelijkheid A).
    D. Oekraïne kan failliet gaan. Dat is erg vervelend voor de Oekraïners, want dan komen bewindvoerders de overheidsfinanciën op ondemocratische wijze op orde brengen. Maar het land blijft gewoon bestaan en kan een doorstart maken.

    Verder ben ik het helemaal met je eens: onder druk van EU en IMF zullen hervormingen worden doorgevoerd, die de bevolking ‘armer’ zullen maken.

  14. 15

    Herstel: in #12 moet het natuurlijk ‘Maar eigenlijk denk ik dat Oekraïne het niet redt zonder een soort Marshallplan’ zijn. Verder is Griekenland in feite natuurlijk ook al jaren failliet. Nul procent groei en 1 procent deflatie (bron FD) over 2014 terwijl ‘gewone’ Grieken 30% van hun inkomen en pensioen hebben moeten inleveren, slaat natuurlijk nergens op. Hoe het IIF (The Institute of International Finance – een instituut machtiger dan de hele EU) over een volgende haircut voor de schulden van Griekenland staat, weet ik niet. (https://en.wikipedia.org/wiki/Greek_government-debt_crisis kan men beter niet lezen. Het ligt nog veel complexer en of Forbes gelijk had met ‘Greek Bailout Deal A Farce To Benefit Banks At The Expense Of Greece’ http://www.forbes.com/sites/afontevecchia/2012/02/21/greek-bailout-deal-a-farce-to-benefit-banks-at-the-expense-of-greece/ wil ik liever ook niet weten.) Een neoliberale ‘normaliserung’ van Oekraïne is niet het geijkte middel, om het eufemistisch uit te drukken. Er moet naar andere wegen worden gezocht.

  15. 16

    Hallo allemaal,

    Ik ben een particuliere geldschieter, i bieden lening tegen 3% dit is een legitiem bedrijf met eer en verschil we zijn klaar om u te helpen in elke financiële probleem dat je bent we bieden alle soorten van de lening dus als je geïnteresseerd bent in deze lening aanbieding zijn vriendelijk contact met ons op onze e-mail: [email protected]

    Bieden ook de follow gegevens zodat we kunnen doorgaan met de lening onmiddellijk.

    naam:
    Bedrag dat nodig is:
    duur:
    land:
    Doel van de lening:
    Maandelijks inkomen:
    Telefoonnummer:

    Neem contact met ons op met de bovenstaande gegevens op onze e-mail: [email protected]

    Groeten aan u allen.

  16. 17

    Heeft u een lening af te betalen uw rekeningen of start een nieuwe business zoek dan niet meer mijn naam is de heer Oscar James we zijn gecertificeerd lening bedrijf die bieden elke vorm van financiële steun aan mensen die zijn inderdaad van het en hier is onze mail feel vrij om ons een e-via te sturen: [email protected].

    Naam: ___________________________ Geslacht: _______________________________ Burgerlijke staat: _______________________ Contact Adres: ______________________ Stad / Postcode: ________________________ Land: ______________________________ Geboortedatum: ________________________ Bedrag dat nodig is als lening: _______________ Lening Duur: ________________________ Maandelijks Inkomen: ______________________ Beroep: ___________________________ Doel van Lening: _____________________ Geldig Telefoonnummer: _______________________ Fax: __________________________________

    Thanks.
    Oscar James