Het kan ook gratis: bezuinigen op ICT

Voor het onderwijs is er nog veel laaghangend fruit als het om bezuinigingen gaat betoogt Rein Bijlsma, docent aan het AOC Groenhorst College en oprichter van de denktank 24/7 onderwijs. Met name ICT wordt daarbij over het hoofd gezien.

Het onderwijs kent momenteel barre tijden, wanneer het gaat om de bekostiging. Eén van de eerste zaken waarop momenteel beknibbeld wordt, is ICT, en daar kunnen genoeg redenen voor aangevoerd worden. Net als bij vele grote ICT-projecten van de overheid worden ook in het onderwijs miljoenen over de balk gesmeten aan hardware- en software-implementaties die vervolgens onwerkbaar blijken door een veelheid aan oorzaken.

Naast het feit dat leverancier en afnemer elkaars taal niet spreken, laat staan begrijpen, speelt ook mee dat veel spullen worden aangeschaft zonder een duidelijke visie op de toepassing en het gebruik. Wanneer iets binnen de school is gehaald, veelal van bovenaf opgelegd, blijken gebruikers -de docenten en de leerlingen/studenten- niet met het materiaal overweg te kunnen of te willen. Gebrek aan tijd en begeleiding speelt daarbij een grote rol.

Aanbieders van soft- en hardware dienen zich dus gedurende deze economische crisis uiterst terughoudend op te stellen en mogelijk zelfs een stapje terug te doen. Je fantastische, onderwijsvernieuwende maar razend dure product is lastig uit te leggen aan een groep docenten waarvan de banen op de tocht staan doordat er teveel is geïnvesteerd in spectaculaire nieuwbouw en dure soft- en hardwareprojecten.

Waarom dan als school niet eens even om je heen kijken naar wat er eigenlijk reeds is, wat algemeen gebruikt wordt en wat mogelijk ingezet kan worden bij schoolse activiteiten, en wat bovendien nog eens gratis is ook?

Heel veel scholen zijn volkomen onwetend van het feit dat je bijvoorbeeld bij Google als educatieve instelling helemaal voor niets een netwerkachtige omgeving compleet met documentbeheer, emailadressen voor alle medewerkers en studenten, een eigen website etc. kunt krijgen! Hordes onderwijsgevenden hebben nog nooit het gemak van programma’s als Skydrive, Google Drive en Dropbox ontdekt, gratis plekken op internet waar al je documenten altijd bij de hand zijn. Hoeveel onderwijsinstanties maken eigenlijk actief gebruik van Facebook, hét instrument en de plek om je doelgroep te bereiken en informatie over die groep te krijgen?

Gemak dient de mens, die van nature ook een beetje gemakzuchtig is, zeker wanneer je in allerlei verschillende systemen binnen een school vaak met steeds weer wisselende inloggegevens moet binnenkomen om vervolgens weer in verwarring te raken door steeds wisselende interfaces die lang niet op elk gebruikt platform even prettig werken.

Ga als school dus eens serieus kijken wat je kunt met Facebook, Google Docs, Microsoft Skydrive enzovoorts, enzovoorts. Vooral in de VS en ook hier en daar in Nederland en Vlaanderen zijn inmiddels legio voorbeelden van succesvol educatief gebruik van deze gratis platforms, die zich allemaal kenmerken door een groot bedieningsgemak, die algemeen gebruikt worden en die volledig ingeburgerd zijn: gratis! Facebook is het nieuwe digitale schoolplein, waar iedereen 24 uur per dag, 365 dagen per jaar rondhangt.

En die reclame dan, want het moet toch ergens van betaald worden? Studenten en leerlingen groeien op in een wereld vol reclame, zien dat als niets minder dan een normaal deel van hun ( digitale ) leven. Je zou als school ook een overeenkomst met je stagebedrijven of educatieve uitgevers aan kunnen gaan om reclame op je schoolsite of je Google/Facebookpagina’s toe te laten. Het mes snijdt zo aan twee kanten.

En de veiligheid dan, van al die documenten die voortaan op het internet rondzwerven en mogelijk door iedereen gekaapt kunnen worden? Daar kun je toch beter een duur besloten netwerk voor aan laten leggen? Ach, zolang de sites van de FBI, de NAVO en Scotland Yard gehackt worden, is niets veilig, ook al geeft u er miljoenen aan uit. Bewaar die documenten dan maar gewoon in een kluis of sleep ze heen en weer in een versleten bruine aktetas. Dat zijn veiliger plekken dan welk duur systeem dan ook.

O ja, stop ook zo snel mogelijk met al die dure notebook- en tabletprojecten. Die nieuwe iPad, die is volgend jaar om deze tijd al weer hopeloos verouderd. Daar moet je bij een moderne student in deze tijd niet meer mee aankomen. Besteed je geld maar aan een snelle en open netwerkverbinding, en aan training van je docenten in het optimaal gebruik van al die gratis diensten.

  1. 1

    Reclame in het onderwijs: nooit. Van het onderwijs moet je verwachten dat die een neutrale houding tegenover de wereld aanneemt. Neutraal in levensbeschouwelijke zin, en dat wordt als normaal beschouwd, maar ook in commerciële zin. Keuze voor een sponsor is de afwijzing van een concurrent van die sponsor, en daarmee beïnvloedt de school een leerling op een verkeerde manier. Reclame is, door de marketingtechnieken, helemaal niet neutraal, maar een aanbod van “lifestyles” die mensen van elkaar doet afwijken. Kinderen beoordelen elkaar op de kledingmerken die ze hebben, de smartphones die ze al of niet kunnen kopen, hun voedsel, hun vervoermiddelen. Daar moet de school buiten blijven.
    Tenslotte is reclame maar al te vaak een leugen (over de slankhied van modellen, de versheid van oude prut, de geneeskracht van middelen), of op zijn minst een verhullen van de waarheid. Het tonen van reclame is het accepteren en bevestigen van een belangrijke westerse norm dat een zakenman mag liegen als hij er beter van kan worden.

  2. 2

    Helemaal met je eens. Daarom vind ik het ook belachelijk dat sommige scholen Apple-producten verplicht stellen, dat heeft geen enkele meerwaarde t.o. andere merken.

  3. 3

    ’t Is inderdaad belangrijk dat studenten al vroeg leren dat privacy en veiligheid niet meer van deze tijd zijn. Hoe sneller ze dat leren, hoe sneller ze als keurige kritiekloze burgers in het gelid lopen.

  4. 4

    Hmmm… Ja en die schriften en potloden ook…. Kosten een fortuin! Om over pennen maar niet te spreken. Afschaffen en terug naar griffels en leitjes! De leerlingen kunnen trouwens ook bést met z’n tweeën uit één boekje werken … Wat zeg ik… Als je je klassenmanagement een beetje op orde hebt, moet het zelfs met één boek op vier leerlingen lukken.

  5. 5

    Het hoeft niet eens in een klaslokaal, gewoon ergens in een van de vele leegstaande bedrijfspanden, kan je de scholen op toplocaties vervangen door nieuwe winstgevende kantoorpanden.

  6. 6

    Ja, en dan grotendeels gefinancierd door een of andere multinational. Foto van president-directeur van dat bedrijf komt als onze grote grote weldoener in elk lokaal te hangen en ’s ochtends bij binnenkomst is iedereen verplicht voor de foto te stoppen en saluut te maken.

  7. 8

    Vroegáh konden scholen praktisch gratis internet krijgen van KPN, totdat de OPTA dat verbood omdat het niet eerlijk zou zijn tov andere providers.

    Welkom in NEEderland.

  8. 9

    Denk liever aan OpenOffice.org, Libreoffice en dat soort office pakketten. Kijk naar opensource web based oplossingen voor server zaken, regel dat als scholen samen en je hoeft geen enorm dure leveranciers in te huren.
    Misschien maar eens een bedrijfje in beginnen, lijkt erop dat er nogal wat onontgonnen gebied is..

  9. 10

    De uitdaging van opensource in het onderwijs is dat het veel arbeid kost om het prettig aan de praat te krijgen (begin maar eens met iets simpels als unattended OS en softwaredeployment) Combineer dit met het feit dat onderwijsinstellingen via SURF voor een habbekrats aan licenties komen en de keus is snel gemaakt.

  10. 11

    Dat heeft een hele, hele goede reden. met Apple hardware hoef je maar 1 programma te schrijven met een uitstekende support en je weet dat het werkt. Met android is het 1 en al gekloot met halfgare libraries, 1001 verschillende hardware fabrikanten en versies.

    Dan maar een Apple, krijgen ze nog een redelijke korting ook. En bovenal werkt het spul. Ik ben zelf een ubuntu gebruiker en moet niets van Apple hebben maar dat scholen Android links laten liggen is zeer verstandig.

  11. 13

    Het vergt ook arbeid (en deskundigheid!) om professionele software aan de praat te houden.
    Systeembeheerder is nou eenmaal een beroep.

    Ik denk dat een school die ICT gebruiken wil, bereid moet zijn geld te besteden aan een systeembeheerder.

  12. 14

    …dat veel spullen worden aangeschaft zonder een duidelijke visie op de toepassing en het gebruik….

    Inderdaad.
    Dat geldt ook voor het gebruik van facebook of dropbox op school.

    Veel dingen die op school onderwezen worden, kun je niet van Internet leren.
    Je kunt op Internet opzoeken wat “computer” in het frans is, maar niet of je het zelf goed uitspreekt.
    Het leren van een taal, of van wiskunde, vergt oefening en correctie.
    Daarom hebben leerlingen begeleiding nodig.

    En waar een school wel computers nodig heeft (bijhouden van resultaten, het maken van werkstukken), moet er gekwalificeerd personeel beschikbaar zijn.
    Een auto laat je ook onderhouden door opgeleide monteurs.

  13. 15

    Ik vind het bizar en eng dat een oprichter van een denktank het volgende durft op te schrijven:

    Heel veel scholen zijn volkomen onwetend van het feit dat je bijvoorbeeld bij Google als educatieve instelling helemaal voor niets een netwerkachtige omgeving compleet met documentbeheer, emailadressen voor alle medewerkers en studenten, een eigen website etc. kunt krijgen!

    Deze zaken zijn níet gratis en voor niets, je betaalt er alleen voor met iets anders dan geld. Kortzichtig, oppervlakkig stukje.

  14. 16

    Ja ja. Systeembeheerders die leerlingen voorliegen dat hun nagelnieuwe allerrecentste Linux installatie ‘verouderd’ is en het gewoon verdommen om het te ondersteunen. Echt waar.

  15. 17

    Oh iedereen is hier weer heiliger dan de paus. Reclame in school verboden. Behalve op de koffie- en de frisdrankautomaat dan heh. Het punt is dat scholen zich op dit vlak niet organiseren en zich een oor aan laten naaien door leveranciers en uitgevers terwijl ze tegelijkertijd het verdommen om kennis te vergaren en kennis te verspreiden op dit vlak. De meesten komen niet verder dan slaafs aanbieden en verplichten van Windows. Uhhuh. Daar worden mijn kinderen echt slimmer van.

  16. 18

    ruurd,

    ik denk dat mensen die zelf geen technische kennis hebben, ook niet weten welke stappen nodig zijn om technische kennis te verkrijgen.

    Ik vermoed ook dat het verkrijgen van technische kennis thans te veel wordt overgelaten aan docenten, terwijl hun taak niet is computerspecialist te worden maar onderwijs te geven.

    Ik denk ook dat de behoeften van veel scholen m.b.t. ICT dezelfde zijn, en dat het ministerie van onderwijs hier nuttig werk zou kunnen verrichten – als daar deskundige personen werken (die zich niet door leveranciers laten inpalmen).

  17. 19

    Zo lang het nog schort aan de inhoud kan je apparaatjes/software gaan promoten wat je wilt maar het onderwijs blijft een armoedige zooi.

  18. 22

    Een ministerie van ICT zou wonderen verrichten. Ik denk dat een dergelijk ministerie erg veel geld zou besparen…

  19. 23

    als je dat niet wilt moet je een goede systeembeheerder inhuren, ’t blijft kosten zoiets. Maar ja, IT is een kostenpost, een nieuw pand is een investering in de toekomst.