Geestvernauwende medicijnen

Nederland geeft, vergeleken met veel andere westerse landen, al jaren relatief weinig uit aan medicijnen. En dat is kennelijk niet acceptabel voor de Nederlandse farmaceutische industrie.
Dus moet je een list verzinnen om er voor te zorgen dat mensen meer medicijnen gaan gebruiken.
Gisteren is Nefarma, branche organisatie van de farmacie, gestart met een campagne. In een aantal landelijke dagbladen verscheen een paginagrote advertentie met als titel “We hebben zelfs een middel tegen hoge ziektekosten” en het volgende plaatje:

Grafiekje afnemend aantal bedden tussen 1990 (4.5) en 2011 (2)

Het onderschrift bij het plaatje: “Innovatieve medicijnen verlagen het aantal (kostbare) ziekenhuistopnames. Met twee procent extra groei in medicijngebruik hebben we in 2011 nog maar twee bedden per 1000 inwoners nodig.

De tekst bevat vervolgens nog de zin “Zonder nieuwe medicijnen zouden de zorguitgaven nog hoger zijn“.
Grafiek vergelijking kosten medicijnen in diverse landen van Europa. NL bijna onderaan het lijstje.Als aanvullend “bewijsmateriaal” wordt het staatje getoond waarin duidelijk wordt dat de uitgaven voor medicijnen (onterecht “geneesmiddelen” genoemd) in Nederland relatief laag zijn.
Om vervolgens af te sluiten met de tekst:
We hebben een effectief middel tegen hoge ziektekosten: nieuwe medicijnen. Die zorgen voor aanzienlijke kostenbesparingen elders in de zorg en houden de (ouder wordende) bevolking langer gezond en werkend. Alles bij elkaar opgeteld, verdienen nieuwe medicijnen de ruimte.

Dit alles valt na te lezen op de speciaal opgezette site www.receptvoorzorg.nl.

Medicijnen zijn inmiddels onmisbaar geworden in het behandelen en verzachten van ziektes en aandoeningen. En het is hard te maken dat bepaalde medicijnen voorkomen dat mensen bijvoorbeeld in een ziekenhuisbed belanden of hogere zorgkosten elders maken.
Maar om nu, zonder enig direct bewijs, te suggereren dat een toename in uitgave van medicijnen in de volle breedte een verlaging van de ziektekosten en een verbetering van de gezondheid tot gevolg heeft, gaat me veel te ver.
De verlaging van het aantal noodzakelijke ziekenhuisbedden wordt neergezet als zijnde een prestatie van de medicijnen. Terwijl het waarschijnlijker is dat dit het gevolg is van bezuinigingen (“gaat u maar thuis verder uitzieken”) en het meer poliklinisch werken. Enig bewijs van de rol van medicijnen in deze verlaging wordt niet gegeven.
Hetzelfde geldt voor de vergelijking met andere Europese landen. Ja, daar geven ze meer uit. Maar zijn de totale ziektekosten daar dan lager? En zijn mensen daar dan gezonder? Ook daar wordt geen bewijs voor gegeven.
En dan moeten wij geloven dat meer uitgeven voor medicijnen tot minder ziektekosten leidt?

In mijn ogen is dit een fraai voorbeeld van “Lies, darn lies and statistics”. Slechts bedoelt om de markt te bewerken toch vooral meer medicijnen te gebruiken. Eigenlijk wel een beschamende vertoning, daar het over onze gezondheid gaat en over onze toekomstige kosten.
Kennelijk hebben ze iets teveel van hun eigen pillen gesnoept.

Update: Scan van versie advertentie NRC.Next van dinsdag 17 oktober 2006 (0,5Mb).

  1. 1

    Inderdaad beschamend om te denken en uit te dragen dat we een groei in medicijngebruik nodig zouden hebben om gezond te zijn. Fijne alternatieve ideeen in het boek ‘Osho: From medication to meditation’ of de verkorte nederlandse versie ‘Gezondheid vind je in jezelf’.

  2. 2

    Exccuus voor de NoStylisch soort van reactie, maar zulke instanties zouden meteen doodgeprocedeerd moeten worden. Veel dichter bij kwaadaardig en onethisch winstgeklauw kom je niet in ons Nirwana.
    In België is een gezaghebbend ex-directeur van de comomroep VTM woordvoerder van de machtigste lobby van dat land geworden. België verpulvert alle records inzake medicijnverbruik/ziektekost.
    Die knaap heeft hoorbaar pret in het doodmanipuleren van menselijkheid.

    Prachtpost alweer, waarde collega.

  3. 3

    Ik zou graag iets lezen over wie precies op de rem trapt bij het bepalen van de kosten die aan een ziekte vast mogen zitten. Degenen die op het gaspedaal trappen, die ken ik wel.

  4. 4

    Wel een interessant grafiekje, als het klopt. Waarom zou een nederlander ongeveer de helft minder medicijnen nodig hebben dan een fransman?

  5. 5

    Waarom de frase “onterecht ‘geneesmiddelen’ genoemd”? Die spullen noemen wij gewoon zo, denk bijvoorbeeld aan de “wet op de geneesmiddelenvoorziening”, het “college ter beoordeling van geneesmiddelen” enz.

    Als je trouwens wil weten of deze reclame voldoet aan de wet, moet je hier wezen.

  6. 6

    Hmmm… Er lijkt me niet voldaan aan artikel 3 en 4b.

    Helaas gaat het hier niet over een enkel medicijn, maar over medicijnen in het algemeen. Dat maakt het al een stuk complexer.

  7. 7

    @Raven
    Nou daar is wel wat over te zeggen. In Frankrijk zijn veel, heel erg veel winkels – een soort midden tussen een drogisterij en een apotheek – waar je medicijnen kunt kopen. Die winkels zijn overal en in elk dorp geinfiltreerd. Aangegeven door een groot, knipperend verlicht, groen kruis. De meest dorpen hebben zo’n winkel. Hoe klein ook. Alleen dorpen van minder dan 100 – 200 inwoners moeten vaak zo’n winkel ontberen. De meeste dorpen hebben geen bakker, geen kruidenier en geen slager. Ontberen de meest elementaire voorzieningen. Maar wel een Pharmacie. De pharmaceutische industrie is in Frankrijk gepositioneerd als een soort van primaire levensbehoefte. Dan heb je geen reclame meer nodig. Als medicijnen makkelijker te krijgen zijn dan brood dan eet je dat toch…

    (op basis van eigen observaties gedurende een langdurig verblijf in en rond de kleine dorpen van Frankrijk)

  8. 9

    @Roy: “Geneesmiddelen” is in mijn ogen een sub-categorie van medicijnen. Niet alle medicijnen helpen bij de genezing. Veel helpen bijvoorbeeld alleen bij verzachten van de pijn.

  9. 10

    @HansR #8: Dat is nou juist het probleem van deze advertentie. Er wordt de suggestie gewekt dat er een relatie is tussen medicijn gebruik en verlaging van het aantal bedden. Maar de onderbouwing daarvan ontbreekt.
    Bij veel mensen blijft waarschijnlijk toch die associatie hangen straks.

  10. 13

    @Raven#11
    Mooi, dan is daarmee het verhaal ontzenuwd. En dat Franrijk meer ziekenhuisbedden heeft komt natuurlijk juist door dat hogere medicijngebruik: bijeffecten van nature, ivm. onjuist voorschrijven en agv. teveel slikken.

  11. 14

    9c en een paar leden van art 10 vielen mij ook op.

    Art 7a is ook wel interressant, want er wordt aan geen van beide voorwaarden voldaan, terwijl het toch onmiskenbaar geneesmiddelen reclame betreft.

  12. 15

    @Raven: Dank, daar was ik naar op zoek!

    @Roy: Ik heb niet gekeken of het wettelijk een correcte term is. Daar zou je gelijk in kunnen hebben. Maar ik vind het als begrip misleidend.
    Neemt niet weg dat de zin van mijn hand daarmee toch een beetje verwarrend is.

    Overigens kan ook nog gekeken worden naar de Reclame Code commissie in het algemeen. Een artikel daaruit:

    9. In reclame, bestemd voor het grote publiek, behoren wetenschappelijke termen, statistieken en aanhalingen met grote omzichtigheid te worden
    gebruikt, teneinde begripsverwarring te voorkomen. Indien van statistieken met beperkte geldigheid gebruik wordt gemaakt, moet die beperking duidelijk
    blijken. Het bezigen van vaktermen, beschrijvingen, afbeeldingen of beelden, die er kennelijk op gericht zijn om op quasi-wetenschappelijke of misleidende wijze het bestaan van niet aanwezige hoedanigheden van producten te suggereren, behoort achterwege te blijven.

  13. 16

    Hmm, Hans, toch wat eenvoudig gedacht dacht ik.
    Franse mensen drinken a) het meeste alcohol per (rode) hoofd, en b) leven het langst in Europa. Dus: waarom zouden veel bedden en pillen tegen koppijn zo slecht zijn?

  14. 18

    @Steeph: ik snap dat het misschien verwarrend is om geneesmiddelen geneesmiddelen te noemen, maar je kunt er niet aan voorbijgaan dat de farmaceut de term niet onterecht gebruikt. Ik vind het prima om farmaceuten te pesten, en doe er als medicus graag aan mee, maar dan wel met de juiste termen, anders bedien je jezelf van dezelfde retoriek als die pillenpooiers!

  15. 20

    @Crachàt
    Ik doelde ook niet op de levensverwachting maar op de relatie medicijngebruik en ziekenhuisbedden. De levensverwachting heeft Steeph al ontzenuwd.

    De Fransen worden wel ouder dan de Nederlanders. Maar dat komt natuurlijk weer door het hogere aantal ziekenhuisbedden zodat ze langer aan de beademing kunnen en omdat euthanasie in Frankrijk is verboden. Nou ja, in de diepte gissen kunnen we allemaal nietwaar?

  16. 22

    @Roy: Ze gebruiken de term misschien niet onterecht. Maar het wel vreemd dat ze in het artikel slechts één keer het woord “geneesmiddel” gebruiken tegenover de vele malen “medicijn”.
    Neemt niet weg dat je een punt hebt.

  17. 23

    Hebben we geen undercover op Martinique?
    Dit spitten we uit (die levensverwachtinglijst):
    27ste Martinique 79.03 man 77.46 vrouw
    Waarom worden de mannen daar veel ouder dan elders?
    -sorry, oftopic.

  18. 24

    Die ”catch” zou de farmaceutische industrie NL dus zo’n 3,5 miljard euro extra kunnen opleveren. Belangrijke vraag misschien in relatie met verschil medicijngebruik Nederland (plm.275,-) en Frankrijk (500,- euro per inwoner): kan men in Frankrijk méér medicijnen zónder recept kopen? Afwezigheid medische indicatie arts doet medicijngebruik onherroepelijk stijgen toch? Hoe vertaal je dit in verhaal post? In VS is die drempel nog lager,..kan je zware slaappillen kopen als waren het smarties….

  19. 26

    Jaren vitamine C geslikt,…dozen sinaasappelen tegen verkoudheid,…blijkt hoax! Zit als additief (smaakstoffen)/ ascorbinezuur in voldoende mate in allerlei etenswaren. Ook in een B*g M*c. Miljardenindustrie!

  20. 27

    E 300: Vitamine C

    Handig als conserveermiddel, het wordt aan vlees toegevoegd om het roder te houden en het wordt als broodverbeteraar gebruikt.

    Knappe boerenlul die nog scheurbuik ontwikkeld.

  21. 29

    @YP: jij hebt ook “Keuringsdienst van Waarde” gekeken? Als ik terugkijk op mijn coschappen heb ik nog nooit iemand met een vitaminetekort gezien, tenzij het een zware alcoholist was, of iemand die het eerste deel van zijn dunne darm miste.

    Anyway, als er een jurist in de zaal is, kunnen we misschien eens kijken of de zaak aanhangig te maken is?

  22. 30

    @Roy: Bedoel je met “de zaak” mijn aangehaalde punt?
    Zo ja, ik overweeg om gewoon een klacht in te dienen bij de reclame code commissie. Op grond van het misleidende karakter.
    Kijken wat er gebeurt.

  23. 31

    @Steeph: afgezien van het woord “geneesmiddel” (waar je echt geen gelijk in zult krijgen), ben ik benieuwd of de reclame mag, volgens de reclamecode, of het reclamebesluit geneesmiddelen. Die zaak kun je deponeren bij het CGR. Maar dan moeten we eerst goed kijken naar de besluitsbepalingen en in hoeverre de claims van Nefarma daarop aansluiten.

  24. 32

    Aan dat grafiekej zie ik alleen maar dat Frankrijk bijna twee keer zoveel per persoon uitgeeft aan medicijnen dan Nederland. Lijkt me dat we dat zo moeten houden. Ik vind 250 euro per persoon op jaarbasis al duizelingwekkend veel. Hoeveel bedden meer kun je trouwens regelen voor al dat geld (scheelt toch ongeveer 250.000 euro /1000 persoonsjaar tussen NL en Frankrijk om even naar de eenheid van het andere grafiekje te gaan, lijkt me dat je daar wel wat bedden van kan kopen, incluis verpleging en onderdak).

  25. 33

    Nouja meteen naar de rechter? Ik mis nu een officiele reactie van Nefarma. En ik kan me voorstellen dat Nefarma die ook wel zou willen geven, als ze van dit topic zouden weten.

    (offtopic)
    Moet Sargasso niet op zoek gaan naar een manier om het principe van wederhoor te integreren met het weblog? Ik denk bijvoorbeeld aan een uitnodiging tot een officiele reactie die als zodanig herkenbaar aan dit topic kan worden toegevoegd?

  26. 34

    Gezien ja Roy,..en jaar of wat terug werd het verhaal de rondte in geslingerd dat regelmatig slikken van aspirines goed voor hart- en bloedvaten zouden zijn? Nu het Omega- 3 verhaal en/of vette vis. Ik weet het niet. Tis misschien wachten op ontwikkelingen in de nano- technologie. Injectie met miljarden robotjes die dusdanig geprogrammeerd zijn dat ze je kankercellen weghappen.

    Maar je moet gewoon 3 zakken rauwe groenten en een kilo vette vis per week eten!,.., roken, drinken,..laat naar bed,..geeft niks,.. hoef je ook niet écht te sporten,..hond uitlaten volstaat,… krijg je bovendien een proportioneel gespierd lichaam van met wasbord zo hard als Krupp- staal waar je een honkbalknuppel op stukslaat….las ik in de revu bij de dokter….

  27. 36

    Waarom Frankrijk, Duitsland en Italië relatief hoog staan: veel ouderen, vermoed ik. En in Zwitserland is men gewoon verwend. Wat wij niet beseffen is dat Nederland nog een best jong land is (qua bevolking) , en dat de vergrijzing hier nog moet komen.

  28. 37

    @Spuyt12

    Jah, als, maar dat doet natuurlijk niemand.

    Ik denk dat Sargasso zich best wat activistischer mag opstellen. Maar misschien ben ik de enige?

  29. 38

    @Raven, nee ik ben het met je eens. Het kan ook publiciteit opleveren natuurlijk. Maar dan zou je het wel netjes moeten doen: eerst vragen moeten stellen aan Nefarma zelf, daarna besluiten tot een klacht.

  30. 40

    250 euro pp pj = 4.000.000.000. 4 miljard euro aan pillen en poeders in een relatief jong land volgens JSK. Onvoorstelbaar.

    Met mijn “gezin”, 4x, (1000 euro p/j volgens de boekjes, 5000 in 5 jaar) maken we net 15 euro/j klaar, dus 75 euro tot nu toe. Gewoon weird.

  31. 43

    250 euro pp pj = 4.000.000.000. 4 miljard euro aan pillen en poeders in een relatief jong land volgens JSK. Onvoorstelbaar.

    Snap je de betekenis van het woord ‘relatief’?

  32. 47

    Het gaat er dus om dat we willen dat de CGR of de reclamecodecommissie zich buigt over de geneesmiddelenreclame van Nefarma, waarvan wij vinden dat die misleidend is. Tot nu toe doen mee: Raven, Spuyt12, Manyang en ik. Wie nog? Juristen?

  33. 50

    Nou kijk, die module kan het proces van wederhoor vergemakkelijken.

    Stel Sargasso wil nav een artikel een persoon of instantie om commentaar vragen, dan zou die module en mailtje kunnen sturen naar betrokkene. Met behulp daarvan kan men dan een speciale reactie toevoegen (of aangeven dat men geen reactie wil geven).

    Op deze pagina krijgen we dan eerst te zien dat er een reactie is gevraagd, en zodra die binnen is komt die herkenbaar (net een ander kleurtje oid) tussen de andere reacties te staan.

    Of gingen we iets heel anders opzetten? Waar heb ik me eigen precies voor opgegeven? :)

  34. 51

    Volgens is het werk aan zo’n module een beetje overkill. Kost vast meer tijd dan aan de eerste 100 organisaties handmatig een reactie vragen. En zo vaak gebeurt dat niet op Sargasso.

    Het volgende actieplan lijkt me een begin:

    – Reactie vragen Nefarma
    – Bij negatief antwoord case opstellen en een klacht indienen bij de reclamecodecommissie.

    We moeten dan eerst wel een voorbeeld hebben van de campagne, lijkt me :-)

    @Steeph: Doe jij ook mee?

  35. 53

    Is er wel écht juridisch sprake van reclame?,..d’r wordt niét specifiek gezegd: slik meer medicijnen van dit of dat merk toch?,..alleen dat nieuwe medicijnen voor aanzienlijke kostenbesparingen zorgen, onder het slimme mom van een soort van voorlichting door Nefarma? Zeg maar wat hoor. Oké,..de achterliggende gedachte is duidelijk. Dit m.b.t. klacht bij reclamecodecommissie. Maar jurist is inderdaad wel handig.

  36. 54

    @JSK #36: Het is aardig dat je een mogelijke verklaring geeft voor waarom landen als Duitsland en Frankrijk relatief hoog staan. Maar dat doet toch geen afbreuk aan de de stelling dat met zo’n staatje niet te bewijzen valt dat hogere medicijnlasten tot lagere ziektekosten leidt (of betere gezondheid)? En dat er dus alleen maar een suggestie (=misleiding) gegeven wordt?

    @rest: ik ga kijken of ik een scan kan maken. Ik heb een NRC next versie die wel in twee stukken te scannen is. Die andere zijn gewoon veel te groot voor mijn a4 scanner.

  37. 56

    Ik denk dat de vraag om reactie van Nefarma het beste van een Sargasso medewerker kan komen.

    Van de Nefarma site:

    Een recent Amerikaans onderzoek geeft inzicht in de baten van nieuwe geneesmiddelen voor de gezondheidszorg en de samenleving.

    Link

    In mijn ogen is dit een reclamefolder. Door de referenties lijkt het een reviewartikel te zijn, maar lijkt niet op iets wat ik gewend ben als onderzoeksverslag. Is dit soort weergave gebruikelijk in de medische wereld of mag dit de naam onderzoek niet dragen?

  38. 57

    @Manyang: dit is niet gebruikelijk nee. Dit is een folder om een punt te maken. En eerlijk is eerlijk, met nieuwe medicijnen is natuurlijk niets mis, maar je kunt vragen stellen bij het effect dat medicijnen hebben op de stijging van de kosten in de gezondheidszorg. Kijkende naar de grafiek op pagina 6, zien we dat zowel de totale kosten van de zorg, als de kosten van voorgeschreven medicijnen gestegen zijn.

  39. 58

    De grafieken worden ook in absolute eenheden gegeven, en de stijgingen komen redelijk overeen met de bevolkingsgroei.
    De 2% toename tot 2011 die de advertentie voorstaat zal dan ook opgevangen worden door de groei van de bevolking. Het gebruik per persoon hoeft niet omhoog om dat resultaat te behalen.
    Los daarvan heb ik nog geen correlatie kunnen vinden tussen medicijngebruik en ziekenhuisopnames.

    @ YP

    Art 1a van het reclamebesluit geneesmiddelen:

    reclame: alle vormen van colportage, marktverkenning of stimulering die bedoeld zijn om de verkoop, het afleveren, het voorschrijven of het verbruik van geneesmiddelen te bevorderen;

    Afhankelijk van de precieze bewoording in het artikel denk ik niet dat ze zich buiten die definitie hebben weten te houden.

  40. 59

    @Spuyt12

    Ben niet met je eens dat het niet vaak voorkomt. Neem bijvoorbeeld de posts over Michiel Smit en Viviane Reding gisteren en eergisteren.

    Bij veel posts zou een reactie van betrokkene de discussie eerlijker en zinvoller maken.

    Procederen is in dit geval misschien leuk als pr stunt, maar dat hou je op termijn nooit vol, lijkt mij. Als dat de bedoeling is schrijf ik mij bij deze weer uit.

  41. 62

    Procederen kan sowieso niet volgens mij omdat we geen directe belanghebbenden zijn.
    Eerst maar eens zien of Nefarma reactie wil geven, en ondertussen eens uitzoeken hoe alles in elkaar zit. Aan de hand daarvan kunnen we kijken of het zin heeft een klacht bij de reclame code commissie neer te leggen. Voor zover ik nu kan overzien is dat de reikwijdte die we hebben.

    Wat het maken van een php wederhoor module betreft, het lijkt me een goed plan, en ik denk ook dat het bij zou dragen aan de discussies. Van php en aanverwante zaken heb ik echter geen enkel verstand en kan aan dat deel niets bijdragen.

  42. 64

    # Manyang 58 e.a.
    ”We hebben een effectief middel tegen hoge ziektekosten: nieuwe medicijnen, die verdienen de ruimte” en ”Medicijnen houden de zorg gezond”. Tja,…meer niet,…. Vond deze instantie nog en e.v.t. voor zoeken naar
    jurisprudentie. Maar gewoon klacht neerleggen lijkt me en e.v.t. soort van ”handtekeningformulier” hier op Sargasso plaatsen.

  43. 66

    Na alle drie de advertenties gelezen te hebben denk ik niet dat er hier iets tegen te doen zal zijn. De gehele campagne bezien lijkt het meer een pr-campagne om meer geld voor onderzoek los te krijgen van de overheid.
    Al met al denk ik dat ze niet onder de geneesmiddelen-reclame wet vallen.

  44. 68

    De verlaging van het aantal noodzakelijke ziekenhuisbedden

    Stemmingmakerij. Er verdwijnen geen noodzakelijke ziekenhuisbedden. Er is alleen het besef gekomen dat het helemaal niet goed is voor de gezondheid van een patient om (te) lang in een ziekenhuis te blijven. Hoe eerder hij naar huis kan hoe beter.

    Dat is lang niet altijd goedkoper omdat voor thuiszorg en aanpassingen ook moet worden betaald. Maar het genezingsproces verloopt doorgaans wel sneller.

  45. 69

    Het artikel van de RCC dat Steeph quote in #15 is de enige mogelijkheid die ik zo zie. Probleem daarbij is echter dat dat wel gebaseerd is op wetenschappelijk onderzoek. Dus ik denk dat ook aan die voorwaarde voldaan zal zijn.
    De deugdelijkheid van het betreffende onderzoek is weer een tweede, maar dat lijkt me niet direct de verantwoording van Nefarma.
    Suggestief en op het randje van het toelaatbare is het mijns inziens wel, maar juridisch zie ik weinig gronden om bezwaar te maken.
    Mijn juridische kennis is overigens hooguit rudimentair te noemen. Ik ben wel benieuwd wat iemand met verstand van zaken hierover zou kunnen zeggen.

  46. 73

    Vorige week dinsdag stond er een soortgelijke advertentie achterop de ‘next, met als titel “We hebben zelfs een middel voor een betere economie”. De strekking daarvan was, dat de aanwezigheid van farmaceutische bedrijven in Nederland veel werkgelegenheid opleveren, en dat je die bedrijven dus niet weg moet jagen, usw.

    Vorige week dinsdag een advertentie, deze week dinsdag een advertentie: het zou me niks verbazen als er volgende week weer een achterop de ‘next staat.

  47. 75

    Welbeschouwd impliceren de gegeven statistieken juist een hele lage correlatie tussen medicijngebruik en ziekenhuisopname.
    Het aantal opnames is significant gedaald over de afgelopen periode, terwijl we in Nederland relatief weinig aan medicijnen uitgeven per persoon. Een andere verklaring lijkt derhalve voordehandliggender.

    Wat het project betreft, ik heb niets kunnen vinden waar ik geen plausibel tegenargument voor kon verzinnen. Ik heb geen idee wat anderen hebben kunnen vinden, of welke ingangen volgens een ander beschikbaar zijn.
    Ik zie in ieder geval geen argument waarvan ik denk dat het juridisch overeind blijft. Maar dat ik geen optie zie wil zeker niet zeggen dat die er niet zijn, dus alle discussie hieromtrent is welkom.
    Ook eventuele medisch-ethische bezwaren heb ik buiten beschouwing gelaten, dat lijkt me iets dat Roy beter in kan schatten. Of wellicht nog weer andere opties die me zo even niet te binnen schieten.

    Ik kan in ieder geval geen panklaar antwoord leveren. Hopelijk kan iemand anders dat wel.

    @Kees
    Volg voor een ‘sneak-preview’ de link in #63 ;)

  48. 76

    Alles nog een keer gelezende hebben (met name bij de RCC) zie ik weinig heil in een klacht of een juridische procedure. Bij de RCC is er een kans dat de klacht gegrond wordt verklaard en leidt tot een “straf”. Maar die komt er op neer dat een reclame niet meer gebruikt mag worden. En aangezien het hier een eenmalige actie betreft, schiet je daar ook niet zoveel mee op. De “schade” is immers al aangericht. Alleen een correctie-advertentie op dezelfde schaal zou nog wat ongedaan kunnen maken. Maar dat is niet realistisch.

    Blijft over een brief te schrijven naar Nefarma. En daarin aan te geven wat mijn bezwaren zijn en te kijken of ze daar nog wat mee doen.