Duopolie | Het Kaaimankrijk der Nedeilanden

COLUMN - Het meest opzienbarende aan Starbucks’ beslissing vorige week om haar hoofdkantoor van Nederland naar het Verenigd Koninkrijk over te hevelen was dat Starbucks überhaupt een hoofdkwartier in Nederland had. In diverse media rakelde dit de discussie over Nederland als belastingparadijs weer op.

Eigenlijk is er niet zo heel veel om discussie over voeren. Dit rapport van de ngo SOMO uit 2006 toont overduidelijk aan dat wij een belastingparadijs zijn. Nederland is weliswaar niet helemaal vergelijkbaar met bijvoorbeeld de Kaaimaneilanden, die bij gebrek aan een eigen economie eenvoudigweg nauwelijks kapitaalbelastingen heffen, maar Nederland heeft bewust mazen in haar fiscale wetgeving die het mogelijk maken om door middel van boekhoudkundige trucs (zoals de welluidende ‘Dutch sandwich‘) een fractie van die 25% te betalen, zonder echt economisch actief te zijn in Nederland.

Multinationals worden vooral aangetrokken door de zogenaamde ‘deelnemingsvrijstelling‘, die – onder bepaalde, milde condities – de dividenden, rente en koerswinsten van dochterbedrijven vrijstelt van vennootschapsbelasting. Bovendien geldt dat dividenden die worden uitgekeerd tussen een Nederlands vennootschap en een dochteronderneming in één van de ongeveer honderd landen waarmee Nederland een belasting verdrag heeft (behalve EU landen) niet of nauwelijks worden belast.

Achter deze constructies steekt het redelijke idee dat bedrijven niet twee keer belasting betalen over hun winst. Maar omdat de vrijstelling veel hoger en makkelijker toegankelijker is voor multinationals dan in andere landen ontstaat een prikkel om dochterbedrijven onder te brengen bij een papieren hoofdkantoor in Nederland, een strategie die gevolgd wordt door onder andere Volkswagen, IKEA, Gucci, Pirelli, en Prada. Ook de belangen van U2, David Bowie en Rolling Stones zijn in ons land vertegenwoordigd, omdat Nederland nauwelijks belasting op royalties uit verdragslanden heft.

Een vorig jaar gepubliceerd rapport van onderzoeksbureau SEO telde 12.000 ‘brievenbusfirma’s’, die alleen in naam in Nederland zijn gevestigd, die samen investeringen ter waarde van 4.000 miljard (meer dan 5 keer het Nederlandse BNP) door Nederland sluizen. Volgens het rapport verdient Nederland daaraan een dikke drie miljard euro, en levert het duizenden banen op, met name via ‘trust companies’ die multinationals helpen te voldoen aan de eisen voor belastingkortingen.

Dit alles kost andere landen handenvol geld aan gederfde belastingen. Het SEO rapport rekent uit dat alleen ontwikkelingslanden al 145 miljoen mislopen. Een veel kritischer rapport van SOMO komt tot 771 miljoen. Daarnaast is het beleid behoorlijk hypocriet. Terwijl de Nederlandse overheid tijdens de eurocrisis de Grieken tot meer efficiëntie in hun belastinginning aanspoorde, profiteert ze zelf van een groot aantal Griekse bedrijven die in Nederland de Griekse fiscus ontwijken.

Er is gelukkig wel iets veranderd sinds Obama ons land in 2009 op een lijst met ‘tax havens’ plaatste, samen met Ierland, Bermuda en de Kaaiman eilanden. Op initatief van GroenLinks heeft Nederland in september vorig jaar beloofd een aantal van de belastingverdragen met ontwikkelingslanden te herzien. De voorgestelde veranderingen zijn echter mager, en wijzigen de makkelijk te omzeilen criteria voor belastingkortingen niet.

Wellicht belangrijker is dat Nederland eindelijk heeft toegegeven dat er iets mis is met haar beleid. Dat werd hoog tijd. Het zijn gelauwerde nieuwe boek ‘Kapitaal’, betoogt de Franse econoom Piketty dat Westerse landen hogere kapitaalbelastingen moeten invoeren om de historische groei van ongelijkheid te keren. In een interview met NRC Handelsblad zegt hij dat daarvoor Westerse landen gezamenlijk tegen belastingparadijzen moeten optrekken. Een lastige taak zolang die landen zelf de belastingparadijzen zijn.

  1. 1

    De directe opbrengsten van deze belastingregels worden geschat op € 3 miljard. Tegen welke prijs? Een bedenkelijke reputatie en bedrijven die daadwerkelijk in NL zijn gevestigd kunnen er ook gebruik van maken, dus die inkomsten derf je.

    In plaats daarvan kun je je als land beter druk maken om een meer voorspelbaar en eenvoudig fiscaal klimaat te scheppen, zodat bedrijven minder risico’s hoeven in te calculeren bij hun investeringsbeslissingen.
    Een enkel voorbeeld: in het energie-akkoord van eind 2013 zijn fiscale voordelen opgenomen voor duurzaam investeren die zijn gegarandeerd voor de komende 4 jaar, daarna zijn ze onzeker. De terugverdientijden zijn langer dan vier jaar, waardoor je de voordelen alleen voor de eerste vier jaar mee kan rekenen. Als je zo’n regeling voor de lange termijn ontwerpt (desnoods minder voordeel maar wel zekerder), zorg je er voor dat plannen sneller haalbaar worden en dus sneller doorgang vinden.
    Zo’n eenvoudige aanpak heeft wel twee nadelen: je kan als politicus minder kadootjes uitdelen en de financiële/fiscale/juridische dienstverlening kan minder adviesuren schrijven.

  2. 2

    Het meest opzienbarende aan Starbucks’ beslissing vorige week om haar hoofdkantoor van Nederland naar het Verenigd Koninkrijk over te hevelen was {etc}

    Dit is een mooie lobby van de Amerikaans-Europese KvK geweest (en in kielzog VNONCW etc ). Aiai Nederland raakt steeds meer ‘lucratieve’ hoofdkantoren en trustfirma’s kwijt.

    De nieuwe president EMEA Kris Engskov is voormalig directeur Starbucks UK. En die wilde vast niet zijn kindjes opeens naar een Amsterdamse school brengen omdat papa een nieuw baan heeft. Er wordt bij zit soort zaken gauw vergeten dat de directie de stad kies van zijn voorkeur.

    Het tax klimaat heeft ook zo zijn nadelen in de UK namelijk. Daar is het bijna niet mogelijk om een broodje te verdienen, vindt Engskov. http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/banksandfinance/9727048/Starbucks-to-start-paying-more-UK-tax-Kris-Engskov-speech-in-full.html
    Achtergrond: http://stuffasiseeit.wordpress.com/tag/kris-engskov/

    Engskov kent het spel wel. Geleerd in het Witte Huis tenslotte. http://www.theguardian.com/business/2011/dec/08/starbucks-uk-boss-kris-engskov

  3. 3

    @2

    Ook wel handig dat Nederlanders de term “kamer van koophandel” associeren met een overheidsinstelling terwijl Amerikaanse organisaties met die naam gewoon commerciele belangroepen zijn.

    @0

    Ja, het wordt nooit wat zolang machtige landen niet de belastingparadijzen onder druk zetten, maar die tijd komt vanzelf wel, er is immers maar een zeer beperkt bedrag te bezuinigen op uitkeringen en studiefinanciering…

  4. 4

    “Volgens het rapport verdient Nederland daaraan een dikke drie miljard euro … Het SEO rapport rekent uit dat alleen ontwikkelingslanden al 145 miljoen mislopen. “

    Iets klopt niet aan dit rekensommetje. Hoe kan Nederland een belastingparadijs zijn als het bedrijven een veelvoud kost van de belasting die ze elders hadden moeten betalen?

    @3: “Nederlanders de term “kamer van koophandel” associeren met een overheidsinstelling”

    Dat doen ze dan toch niet helemaal terecht. Hoewel de KvK overheidstaken vervult, is het gewoon een belangenorganisatie voor het bedrijfsleven.