De Volkskrant moet nu ook weer niet laf doen over haar Wilders-berichtgeving.

Afgelopen zaterdag verscheen in de Volkskrant een stuk van Ron Meerhof dat waarschijnlijk was bedoeld als hét antwoord op kritiek op de media en hun berichtgeving over Wilders. Meerhof is lid van de Haagse redactie van de krant en betoogde dat de Volkskrant niet te veel, maar juist te weinig over Wilders schreef. Nu gaf die titel juist niet de inhoud weer van de kritiek op de Volkskrant. Het verwijt aan de media luidt momenteel niet zozeer dat ze teveel schrijven over Wilders, maar te kritiekloos – en daarmee de zaak vaak opblazen. En Meerhof’s wringt zich in tamelijk veel flauwe bochten om zijn eigen verantwoordelijkheid te ontlopen, en tegelijkertijd Wilders de hemel in te prijzen. Het stuk is daarmee niet alleen een beetje flauw, maar ook laf.

Meerhof hanteert de oude truuk van kritiek zogenaamd samenvatten – maar wel op een manier die hem goed uitkomt- en vervolgens afschieten. Zo parafraseert hij de kritiek op media als zouden journalisten “alles wat Wilders meldt tot het uiterste hypen– om te scoren of meer kranten te verkopen“, en serveert die vervolgens af: “Met de verkoop van kranten houden parlementair journalisten zich niet bezig.” Dat gaat lichtelijk voorbij aan wat Mark Elchardus, jaren terug, al signaleerde in zijn boek ‘De Dramademocratie”: dat journalisten en politiek elkaar gevangen houden in een toenemende houdgreep. Je moet “niet onderschatten hoe moeilijk journalisten zich kunnen onttrekken aan een nieuwslawine. Politici en nieuwsjournalisten houden elkaar in een houdgreep. Wilders plan is sensationeel. Het verkoopt. Als jij het niet brengt, komt de concurrentie ermee. Bovendien misken je het ‘sneeuwbaleffect’. Vaak haken prominenten in met een op zichzelf nieuwswaardige reactie. „En dan moet je alsnog door de bocht.”“, aldus Elchardus in het NRC. Daar heeft hij een punt waar veel hoofdredacteuren mee worstelen.

Meerhof probeert vervolgens enkele criticasters de mond te snoeren. Zo begint hij bij een opmerking van de Fransman Jean-Yves Camus in PM-magazine: “Camus verbaast zich erover dat Wilders, ‘de meest extreem-rechtse politicus van Europa’, uitgeroepen kon worden tot beste politicus, zoals eind 2007 gebeurde. Elders in Europa is dat ‘vrijwel ondenkbaar’, zegt hij. ‘Als zoiets zou gebeuren in Frankrijk met bijvoorbeeld Le Pen, zouden de media het resultaat van dit onderzoek geheim proberen te houden ofwel voorzien van zeer ernstige kritiek. Het zou on-ge-kend nieuws zijn dat als een weerzinwekkende aardschok zou worden ervaren.’ Meerhof reageert: ‘Het resultaat van een opiniepeiling geheim houden? Dat zou pas on-ge-kend nieuws zijn. Althans, in Nederland anno 2008.”Flauw natuurlijk. Camus biedt nog een ander alternatief, namelijk de keuze van kritiek voorzien. En dat is ook het punt: doen media dat wel genoeg?

Verderop doet Meerhof het nogmaals: ‘Onderzoek van De Nederlandse Nieuwsmonitor laat zien dat elke keer wanneer Wilders een boude uitspraak doet, er bovengemiddeld vaak aandacht aan wordt besteed’, heette het in een Volkskrant-artikel van afgelopen december over ‘mediahypes’ rond Wilders. Dat onderzoek leverde bijvoorbeeld op dat de affaire over dubbele paspoorten tot ruim vierhonderd artikelen in de vijf landelijke dagbladen had geleid. Maar wat zegt dat? Afgezet waartegen is dat ‘bovengemiddeld’? En wie bepaalt nou dat die uitspraak van Wilders ‘boud’ was?‘ Nouja, Wilders bepleitte een beroepsverbod voor houders van dubbele paspoorten -dat is best boud. En wat betreft dat ‘bovengemiddeld’, het grafiekje laat dat wel zien:

wilders-grafiek.jpg

Is het onderzoek dus gedesavoueerd, zoals Meerhof suggereert? Geenszins. Integendeel, zou ik zeggen.

Ruimte voor tegenspraak. Er is dus wel degelijk relatief veel publiciteit voor Wilders voorstellen. Dat is op zich niet slecht. De hoeveelheid publiciteit heeft met een aantal zaken te maken: niet alleen met, inderdaad, de boudheid van zijn uitspraken, de manier waarop hij de media steeds weer voedt, en het feit dat hij zich nooit afvraagt of zijn voorstellen wel uitvoerbaar zijn en het gewenste effect bereiken, maar soms ook doordat hij zich op onbegaan terrein begeeft. Hij doorbreekt daarmee taboes rondom onderwerpen – zoals bijvoorbeeld het taboe rondom de kritiek op de kersttoespraak van de koningin.

Het feit dat Wilders de ‘lucht laat lopen’ uit bepaalde discoursen in de Nederlandse politiek, is op zich goed maar het vergt dat andere politici Wilders uiterst dicht op de huid zitten om zijn retoriek door te prikken. Vanuit de rechterkant wordt het bijvoorbeeld nogal zeikerig gevonden dat Links, elke keer als er een beetje intolerant wordt gedaan, terugverwijst naar de Tweede Wereldoorlog. Maar waarom doet Links dat? Om aan te tonen, dat je niet een béétje tolerant kunt zijn, dat tolerantie geen tolerantie is als het enkel tolerantie is voor wie westers-christelijk denkt zoals wij. En inmiddels mag het gelukkig weer, verwijzen naar de Tweede Wereldoorlog. Het is namelijk onuitwisbaar deel van onze euhhhrrrm… canon.

Terecht bestaat kritiek op de manier waarop sommige politici Wilders aanpakken. Buiten de orde plaatsen, of persoonlijk aanvallen werkt niet. Je kunt, zo laat de BBC zien, Wilders niet dicht genoeg op de huid zitten. Maar daar moet ook de ruimte voor zijn. Het lijkt mij wel zéker een taak voor media, om juist binnen deze situatie andere politici de ruimte te geven in te gaan op Wilders’ uitspraken.

‘Ik kan er toch ook niks aan doen?’ Soms, vindt Meerhof, krijgt Wilders zijn publiciteit ondanks zichzelf. “Die wurggreep van Wilders, daarmee moet toch vooral de voortdurende berichtenstroom worden bedoeld sinds zijn plan voor een Koranfilm bekend werd. Het zou zo knap zijn dat hij al zo lang in het middelpunt van de belangstelling staat met een film die er nog niet eens is.” Meerhof stelt dat het niet Wilders zelf is geweest die de publiciteit rondom de film is begonnen, en dat Wilders ook wel eens heeft opgeroepen tot kalmte. Hetgeen klopt, alleen Wilders buit de publiciteit wel degelijk steeds opnieuw uit en voedt haar (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7) en dat weet Meerhof donders goed. En ook Wilders weet, sinds de moord op Theo van Gogh, en sinds de Deense cartoonrellen die hij zelf ook een beetje heeft opgestookt, dat alleen al de aankondiging van een dergelijke film onrust veroorzaakt.

Verderop in Meerhofs stuk wordt een ongebreidelde bewondering zichtbaar voor de politicus Wilders: hij doet het allemaal maar mooi zonder PR-afdeling, en hij zegt precies wat mensen denken. Ik vraag me af waarom Meerhof niet de omgekeerde mogelijkheid onderzoekt: denken mensen niet juist iets, omdat een politicus die zaken zojuist heeft aangekaart? Is dat nu niet juist het gevolg van publiciteit rond een issue? Is het niet zo dat du moment dat de Partij voor de Dieren de erbarmelijke omstandigheden aankaart van paarden op de veemarkt, de week daarop niet heel veel mensen van mening zijn dat die omstandigheden moeten verbeteren, hoewel ze tot de week daarvóór nog nooit over die specifieke kwestie hadden nagedacht? Nee, Meerhof versterkt hier nu juist een mythe over Wilders, namelijk dat die ondanks zijn 24uurs bewaking, haarscherp zou aanvoelen wat er onder de Nederlandse bevolking leeft.

Krokodillentranen. Maar wie,” klaagt Meerhof, “vertegenwoordigt nou die paar honderdduizend conservatieve moslims die bijvoorbeeld bedenkingen koesteren jegens seksuele vrijheden, of uitingen van het christelijk karakter van het hedendaagse Nederland? Hoe divers die groep ook is, hun aantal gedeeld door de kiesdrempel laat in theorie ruimte voor zeker vier zetels of partijen. Er moet toch wel iemand zijn die tenminste een deel van hen een stem kan geven? Ook zo iemand zou ik graag bellen voor zijn reactie op ontwikkelingen. Ook dat geluid hoort in het parlement en in de krant.” Prachtig uitgangspunt, dus waarom pakt de journalist Meerhof dan niet gewoon de telefoon? Doet hij dat niet, dan zijn dit gewoon krokodillentranen.

Het artikel van Meerhof is eigenlijk met één woord samen te vatten: duiken! Hij versterkt nu juist de verdenking tegen media dat journalisten graag meeliften op de hypes en ze het liefs ook nog een beetje creëren. De Volkskrant heeft zichzelf met dit stuk geen dienst bewezen.

  1. 1

    Aardig stuk, slechte uitsmijter.

    “Prachtig uitgangspunt, dus waarom pakt de journalist Meerhof dan niet gewoon de telefoon? Doet hij dat niet, dan zijn dit gewoon krokodillentranen.”

    Hij wenst namelijk dat er zo iemand zou zijn. Constateert zodoende dat zo iemand er niet is. Hem verwijten dat hij de telefoon niet oppakt is gewoon vreemd.

  2. 4

    Brechtje, het probleem zit hem juist in het mandaat is van die mensen. Als ik jouw stuk goed lees, dan heeft de schrijver van het volkskrant artikel het erover dat hij iemand mist met hetzelfde of een vergelijkbaar democratisch mandaat als Wilders.

    Tuurlijk zijn er voldoende voorbeeld/ mascotte/knuffel moslims waar je ‘een’ mening van kan vragen, maar het mandaat wordt over het algemeen zwaar betwist. Vaak alleen al door de grote verscheidenheid in lezingen van de Koran.

    Begrijp je mijn punt?

  3. 6

    Goed stuk! Erger me er ook dood aan dat de PVV niet op onhaalbare punten aangesproken wordt.

    Neem bijvoorbeeld dat akkevietje waarbij Fritsma finaal klemgeluld werd over het immigratieverbod voor moslims:
    Fritsma: Ik wil een immigratiestop voor moslims
    Haersma Buma (CDA): wilt u dan een geloofstest?
    Fristma: nee: ik wil een immigratiestop uit moslimlanden
    Haersma Buma: En christenen uit Turkije dan?
    Fritsma: Doet u niet zo moeilijk. Ik wil gewoon een immigratiestop.

    Vervolgens ging het er in de media alleen maar over dat de aanwezige kamerleden het voorstel niet in stemming wilden nemen (unicum!) en liet men Fritsma kritiekloos aan het woord om “cordon sanitaire, cordon sanitaire!!” in de camera te schreeuwen, maar niemand die hem op zijn tegenstrijdigheden wees of vroeg “goh meneer Fritsma. Even los van alle commotie: hoe zag u het nou precies voor gebeuren, die immigratiestop?”

  4. 7

    @ plofkip: tsja, tofik dibi vindt-ie niet goed genoeg, die is te liberaal. Koser Kaya, die met stemmen van duizenden turken is gekozen, is niet consevatief genboeg. Is het niet tekenend dat de mensen die met een democratisch mandaat gekozen worden, juist niet de conservatieven zijn? Blijkbaar is het conservatief gehalte niet voldoende reden om op ze te stemmen. Het etnisch gehalte (en in geval van Koser Kaya het turks-nationalistische gehalte) echter wel. Dat zegt ook weer iets over hoe belangrijk het is.

    En: wil hij echt een standpunt van een wat cnservatievere religieuze stroming, vertegenwoordigd in het parlement, dan kan hij naar het CDA. want conservatievere moslims willen zich ook wel eens aansluiten bij die partij. Coskun Coruz bijvoorbeeld.

  5. 8

    De vertegenwoordigers van die conservatieve/radicale moslims wijzen de democratische rechtstaat af omdat ze dan concessies moeten doen t.o.v. de shaira. Zij zullen dus nooit een politieke partij oprichten. (zie AIVD rapport) Er zijn natuurlijk ook heel veel niet conservatieve/radicale moslims en die worden voornamelijk vertegenwoordigd door de PvdA (en andere politieke partijen). Deze groep zou zich beter moeten organiseren, en volgens mij zijn heel veel mensen daar mee bezig, om een beter antwoord te geven tegen radicalen van beide partijen. (salafisten en wilders)

  6. 9

    @9 De vertegenwoordigers van die conservatieve/radicale moslims wijzen de democratische rechtstaat af omdat ze dan concessies moeten doen t.o.v. de shaira. Zij zullen dus nooit een politieke partij oprichten.

    Damn, dachten Christenen ook maar zo, dan waren we van vd Vlies met zn enge vriendjes verlost. Maar los daarvan: volgens mij hebben radicalen nooit zo veel moeite met het breken met hun eigen leer, als het op langer termijn maar tot het hoofddoel leidt.

  7. 10

    Goed stuk! De media gaan inderdaad totaal voorbij aan de te geven kritiek op Wilders. Ze benadrukken met regelmaat de kritiek die de kamer op hem heeft, maar doen dit op zo’n manier dat Wilders uiteindelijk toch weer als winnaar uit de bus komt. Onterecht.

    Maar goed, het grootste gevaar schuilt hem niet in de Volkskrant, maar in de Telegraaf. Dat is toch de meest gelezen krant van Nederland (wie kan het geloven?) en tegelijkertijd de krant die het minst ‘likely’ is om Geertje te bekritiseren. Wat doe je eraan?

    Trouwens, vooral het stukje over “hij zegt niet wat mensen denken, mensen denken wat hij zegt” is erg sterk gevonden!

  8. 11

    Ja je hebt gelijk Brechtje. Ik sloot zelf die mensen ook direct uit vanwege hun vrijzinnigheid of liberalisme..

    Dus ja..

    Al begrijp ik toch wel een beetje wat hij bedoelt. Toch is er misschien helemaal niet zo’n doodeng aartsconservatief moslim volksdeel dat vertegenwoordigt dient te worden.

    dat zou in ieder geval een heel bevrijdende ontdekking zijn..

  9. 13

    @ Brechtje
    Nu begin ik dan wel off topic te geraken maar,…

    Ik weet niet meer wie, volgens mij was het zelfs Wim de Bie.. Die zei vorige week dat hij het zo bemoedigend vond om te zien dat een ‘fris ogende’ moslim jongen uitsprak op tv dat hij Wilders voor verschillende zaken ging aanklagen.

    Volgens mij was de fris ogende moslim wederom Tofik Dibi, dat terzijde, maar ik vind dat zelf ook het ultieme plaatje: liever zou ik een aartsconservatieve moslim partij in de kamer zien en een gezond debat waarin niemand meer ‘verwerpelijkheid’ als argument denkt aan te kunnen voeren, dan een stille groep onvertegenwoordigde lieden die niet deelneemt aan ons maatschappelijk debat maar ondertussen misschien wel terrein wint en zich ontwikkelt zonder dat er een dialoog plaats vind.

    Ach ja, droombeelden van een mooie democratische politiek met echte discussie over de grondvesten van onze maatschappij….

  10. 14

    Verderop in Meerhofs stuk wordt een ongebreidelde bewondering zichtbaar voor de politicus Wilders: hij doet het allemaal maar mooi zonder PR-afdeling…

    Zonder PR-afdeling??? De afgelopen 6 maanden waren in de Volkskrant deze artikelen: 1, 2, 3, 4, 5 en ingezonden stukken (van heer W.) te lezen. Lees zelf en oordeel. Naar mijn mening heeft de heer W. al een PR-afdeling gevonden in de Volkskrant.

  11. 18

    Goed stuk. Het artikel van Meerhof is ook op het Volkskrantblog geplaatst (Forum Volkskrantblog), zie : http://www.volkskrantblog.nl/bericht/181134

    Ik heb daar enkele lange reacties geplaatst. Niet zo duidelijk helaas als dit bovenstaand artikel.

    Maar ik heb dezelfde woorden gebruikt als hierboven, namelijk: “denken mensen niet juist iets, omdat een politicus die zaken zojuist heeft aangekaart?”
    Ik denk dat dit het geval is!

    De Volkskrant biedt Wilders en zijn partijgenoten dag in dag uit de gelegenheid om hun mening te uiten. De heer Meerhof doet net alsof de Volkskrant de enige krant is waar Wilders c.s. hun plannen en ideeën kunnen spuien. Ik word daar echt niet goed van.

    De Volkskrant is gewoon op jacht naar nieuws. En Wilders is nieuws!

  12. 19

    Geert Wilders Nv. Inaugerating energie efficiënte ovens voor moslims. De oudere nazi modelleert niet milieu vriendelijk! Nieuwe modellen hebben een afzonderlijk compartiment voor het verbranden van boeken. Interview met Herr Reltih Nederlands

    De Nationale Assiociation van Ze-Oven Internationational- (de Nederland Divisie) is gegaan door een slechte periode van economische depressie sinds 1945, maar de nieuwe Rerhuf van de organisatie Herr Reltih wordt heel door de nieuwe gelegenheden opgewekt dat Dhr. Wilders onderneming de organisatie aanbiedt. Herr Nederlandse Reltih ontkende dat hij Oostenrijks of Duits was. Hij toonde aan de reporters een tatoeëring om te bewijzen dat hij Nederlands was en is altijd geweest. Het was een tatoeëring van Indië. …

    http://rupeenews.com/2008/01/29/geert-wilders-nv-inaugerating-energie-efficiente-ovens-voor-moslims-de-oudere-nazi-modelleert-niet-milieu-vriendelijk-nieuwe-modellen-hebben-een-afzonderlijk-compartiment-voor-het-verbranden-van-bo/

  13. 22

    All the Dutch are to blame for this bigotry! Geert Wilders cannot be created out of clay. A Tulip does not grow in a desert!..all this goies back to colonialism and Indonesia!

    all Dutch are to blame for preparing another holocoust…all in the name of “freedom” or Nazisim” or some other nonsense

    http://www.rupeenews.com