Dé optimale managementstijl

Vandaag plaatsen we een gastbijdrage van Jeroen Louis die zondag aanwezig was op een bijeenkomst met de Boliviaanse president Evo Morales.

Dé optimale managementstijl bestaat niet, deze stijl varieert afhankelijk van diverse factoren. Waarom zou dit niet gelden als het gaat om het besturen van een land? Bolivia is een voorbeeld van een land waar, gelet op de diverse interne en externe beperkingen, een ‘socialistische aanpak’ wellicht succesvol kan zijn.

Morales in NederlandEvo Morales, de president van het Zuid-Amerikaanse Bolivia, is zondag en maandag in Nederland geweest voor een kort bezoek. Morales is een van de linkse regeringsleiders die in heel Latijns-Amerika als paddenstoelen uit de grond schieten. Het lijkt een schrikbeeld voor elke rechtgeaarde liberaal: Jan Marijnissen wint niet alleen in Nederland, ook in het grote Latijns-Amerika trekken zijn geloofsgenoten de hoogste macht naar zich toe. Evo Morales is met recht de Boliviaanse Jan Marijnissen: een volksjongen, integer en authentiek overkomend, die de taal spreekt van de man van de straat. Morales, lid van een van de inheemse volken van Bolivia, trekt voor niemand een pak met stropdas aan, ook niet voor koningin Beatrix. In een toespraak voor in Nederland woonachtige Bolivianen, afgelopen zondag in Den Haag, benadrukte Morales maar weer eens dat hij nooit een hoge opleiding heeft kunnen volgen. Zijn ouders hadden daar geen geld voor. Morales predikt het socialisme, maar net als bij Marijnissen is het toch vooral zijn populistische boodschap die stemmen trekt.

Er is echter één groot verschil tussen Morales en Marijnissen: de omstandigheden waarin hun land verkeert. Marijnissen spreekt over ‘armoede’ in een van de meest welvarende, meest genivelleerde landen ter wereld. De armoede die Morales wil bestrijden ligt op een geheel ander niveau. Zoals zoveel ontwikkelingslanden, is Bolivia de laatste decennia vervallen tot de meest rauwe vorm van kapitalisme. De natuurlijke hulpbronnen van het land waren door vroegere leiders aan multinationals verpatst: 82 procent ging naar de buitenlanders, 18 procent bleef over voor Bolivia. Is het onredelijk dat Morales deze verhouding omdraaide? De extra inkomsten worden besteed aan onderwijs, ziekenhuizen en andere basisbehoeften. De angst dat Morales door middel van een socialistische \’machopolitiek\’ het land in de afgrond zou drijven wordt door de feiten weersproken. De multinationals blijven, ook met 18% kunnen zij nog goede winsten halen. Shell heeft dit goed begrepen, zie bijvoorbeeld: Niets nieuws onder de zon (deScopist) . Morales heeft zich tot nu toe een ‘Realpolitiker’ getoond. In het welvarende Nederland lijkt een SP-regime alleen maar te leiden tot potverteren en een grotere economische achterstand in de wereldeconomie. Maar in een arm, leeggeroofd land als Bolivia? Zou het zo kunnen zijn dat in deze fase van de ontwikkeling van Bolivia, een socialistische aanpak de beste is?

  1. 2

    De angst dat Morales door middel van een socialistische \’machopolitiek\’ het land in de afgrond zou drijven wordt door de feiten weersproken. De multinationals blijven, ook met 18% kunnen zij nog goede winsten halen.

    Maar van een iets meer dan 2% lastenverzwaring gaan die multinationals in Nederland op de vlucht? Good riddance.

  2. 4

    @ Ruud Oost
    Friedman is bekend geworden door zijn boeken waaronder “Free to Choose” pas veel later werd hij adviseur van Reagan. Om een intelectueel de schuld te geven van de misère van een heel continent lijkt me wat veel eer….

    Zowel Morales als Marijnissen laten zich voorstaan op een eenvoudige afkomst en matige opleiding. Om de pose van volksjongen te kunnen volhouden spreiden beide politici een haast anti-intelectuele houding ten toon.
    In dat verband is het aardig dat Marijnissen zelfs het woord socialisme niet meer noemt (“de Socialen” is het nieuwe toverwoord?).

    Binnen de ontwikkelingseconomie zijn er (uit mijn hoofd, want lang geleden) grofweg vier wegen om van een ontwikkelingsland te komen naar een meer ontwikkeld land.

    De meest succesvolle voorbeelden zitten in Zuid-Oost Azië, waarmee niet gezegd is dat het niet op een andere manier kan.
    Om de Boliviaanse methode een vorm van Socialisme te noemen lijkt me, politicologisch gezien, overigens complete flauwekul.

    Een goede managementstijl helpt een hoop maar de cijfers erachter moeten wel in orde zijn, anders loopt de ballon op den duur echt leeg.

    Als rechtgeaard liberaal heb ik overigens geen enkele moeite met Morales. De tijd zal leren of hij het beter doet dan zijn corrupte voorgangers. Slechter kan bijna niet ben je al gauw geneigd te denken…

  3. 5

    Gezien de toestand in het land heeft Morales nog een lange weg te gaan. Daarbij moet hij balanceren op een slap koord, tussen rijk en arm, laagland en hoogvlakte. Als socialisme al een oplossing is, dan moet het m.i. wel een modern socialisme zijn: goede publieke voorzieningen én gezonde ondernemerszin. Wachten tot het grondstoffen-geldschip binnenkomt leidt in het gunstigste geval tot meer corruptie en in het ongunstigste geval tot oorlog. Morales lijkt dat te beseffen.

    Gek genoeg heb ik tijdens een recent bezoek aan de hoogvlakte niets van een nieuw elan bij de indiaanse bevolking opgemerkt. Terwijl Morales toch echt de eerste indiaanse president is. Misschien ben ik te europees om de signalen te kunnen oppikken. Maar misschien is de bevolking te murw om optimistisch te kunnen zijn. Of te realistisch. Bolivia is kampioen presidenten verslijten.

    Wat ik wel zorgelijk vind is dat zijn partij MAS niet veel op lijkt te hebben met democratie. Het wil de spelregels over het vaststellen van een nieuwe grondwet tijdens het spel veranderen. Ik vrees dat Morales’ presidentschap gezien alle problemen geen lang leven beschoren is. Toch denk ik dat het erg belangrijk is dat er nu een indiaanse president is. Hij kan de eerste in een rij zijn die uiteindelijk wel echte verandering voor de armen tot stand brengt en breekt met het amerikaanse model.

  4. 6

    jahaa, als je correct wilt zijn krijg je lange zinnen:

    ´Morales, lid van een van de inheemse volken van Bolivia, trekt voor niemand een pak met stropdas aan,´

    was in een early draft:

    `Die leipe Indiaan draagt dus steevast dezelfde ouwe stinktrui.´

  5. 7

    De natuurlijke hulpbronnen van het land waren door vroegere leiders aan multinationals verpatst: 82 procent ging naar de buitenlanders, 18 procent bleef over voor Bolivia. Is het onredelijk dat Morales deze verhouding omdraaide?… Shell heeft dit goed begrepen…

    Eigenlijk hetzelfde als wat Poetin op dit moment doet in Rusland. Zou Shell het daar ook begrijpen? Is Poetin toch een socialist?

    Mmm… ander topic. Terug naar Morales. Boeiende man.

  6. 8

    @Edwin: is het CBP ook al gevallen voor die gezellige Maorijnissen? ;-)

    @Joris: de kracht van Jan uit Oss en Evo is denk ik juist dat het geen pose is, ze zijn echt. Evo noemt zichzelf wel een echte socialist hoor, en er gaat geen toespraak voorbij zonder dat hij iets aardigs zegt over zijn vriend Fidel Castro.

    @Eli: de inheemse Bolivianen zijn inderdaad murw en wantrouwig, het zijn geen Hollanders die alles geleuven wat politici beloven ;-)

    Evo heeft een schier onmogelijke opdracht, maar na 10 maanden krijgt hij van mij het voordeel van de twijfel. Charismatisch is hij op zijn manier zeker. Gevoel voor humor heeft hij ook. Gezeten tussen Balkenende en Bot zegt hij lachend dat hij al ons gedoe over visa niet snapt: ‘500 jaar geleden hebben wij ook geen visum gevraagd aan de Spanjaarden’. Gewoon met zijn trui aan bij Beatrix. Ik vind het zeer verfrissend. Het geeft de burger moed!

  7. 9

    Een enigszins socialistische aanpak werkt wellicht in arme landen rijk aan gewilde delfstoffen, maar landen zonder deze delfstoffen – en die het dus voornamelijk moeten hebben van agrarische prodcuten (bijvoorbeeld de traditionele ‘bananenrepublieken’ in Midden-Amerika) – hebben hier mijns inziens veel minder aan. Een socialistische aanpak kan in deze landen juist leiden tot een veel slechtere concurrentiepositie, waardoor de productie van hun producten simpelweg wordt verplaatst naar andere gebieden. Zij hebben helaas te weinig (economische) macht om eerlijke verdeling van welvaart op te eisen en zullen het dus vooral moeten hebben van eerlijkere (vrij)handelsafspraken.

  8. 10

    Tja, wat is socialistisch? Zijn landhervormingen socialistisch? Ook als grootgrondbezitters gecompenseerd worden? Of is het een type landinrichting dat gewoon nodig is om in een land met zulke extreme arm-rijk verschillen een boerenmiddenklasse te krijgen? Goed voor (markt)economie – want meer vrij ondernemerschap?

  9. 12

    @Pancho: Interessant! Maar dan zit er toch wel iets in: de omstandigheden bepalen de aanpak, een ‘contingency’ theorie voor het bestuur van een land.

    Heel vanzelfsprekend is die gedachte niet. De meeste mensen noemen zich óf liberaal óf socialist óf conservatief enz. Niet ‘socialist als het gaat om bepaalde plaatsen in een bepaalde tijd en liberaal als het gaat om andere plaatsen (en andere tijden)’. Ik vind dat wel een interessante gedachte. Het verklaart in elk geval waarom ik als liberaal (dacht ik tenminste) toch die rooie Morales steun. Ik moet toch een verklaring hebben ;-)

    @Eli: over wat socialistisch is kun je natuurlijk boeken volschrijven. Ik ben er maar even simpelweg vanuit gegaan dat Morales socialist is omdat hij dat zelf zegt en omdat zijn aanpak radicaal verschilt van die van zijn neo-liberale voorgangers.

  10. 13

    De toekomst is aan de Realpolitiker, zie je meer en meer. Behalve in de VS ;-(

    PS : voor een Belg is dat toch maf taalgebruik hoor, “managementstijl” in de context van politiek ipv ondernemingen. “Leiderschap”, okee, of specifiek in detail over een politicus z’n functioneren als manager, maar zoals het hier staat… afgegleden taalgebruik.

  11. 14

    Hoe komt het toch dat de “hoger opgeleiden” de “lager opgeleiden” altijd van populisme beschuldigen terwijl de “hoger opgeleiden” er ook niet vies van zijn?

    Voorts kan ik vast stellen dat de gastredacteur Jeroen Louis geen flauw benul heeft van de impact van armoede.

  12. 15

    Touché. Rouvoet de nieuwe Don Helder ?

    ’t Lijkt me dat Don Louis z’n jaren ’70 + ’80 nog ’s mag opfrissen, hoofdstuk Latijns-Amerika ? Onbegrijpelijk vreemde slotzinnen, die laatse drie. Eerst openen met een zwaar geforceerde ja nogal van de paddestoel gerukte vergelijking “de Boliviaanse JM”, en dan eindigen met een “SP-regime” dat niet eens bestaat. Me klomp is gebrooke.

  13. 16

    Marijnissen spreekt over ‘armoede’ in een van de meest welvarende, meest genivelleerde landen ter wereld.

    Dat vind ik toch wel een sterke uitspraak. Volgens dit kaartje is Nederland voor Europese begrippen niet bepaald genivelleerd en eigenlijk niet ver verwijderd van het naar Z-amerikaanse begrippen zeer genivelleerde Bolivia.