De man die alle kinderen redden zou

In betrekkelijke stilte heeft het kabinet-Balkenende IV de benen genomen. Ook Rouvoet heeft stilletjes het podium verlaten. Dat is begrijpelijk als je zijn resultaten bekijkt.

Twee jaar geleden pakte de Rotterdamse directeur van het RIAGG, Jos Lamé, Rouvoet in een interview in NRC Handelsblad stevig bij de oren. ,,De plannen van Jeugdminister Rouvoet en ook van de wethouders Jeugd en Volksgezondheid van mijn stad Rotterdam zijn absurd stalinistisch en megalomaan. De overheid suggereert dat er een juiste oplossing is voor de problemen, maar dat is een mythe. Dat is pure volksverlakkerij, een bewijs van de populistische wind die er waait in Den Haag.

Het aantal Maasmeisjes zal nooit noemenswaardig afnemen. Die doelstelling is echt irreëel. We moeten onder ogen zien dat geweld een enorm probleem is dat niet weg te poetsen is. Er wordt nu een paar incidenten opgeblazen om aan te tonen dat er een veel beter leven mogelijk is. Het is een taboe om te aanvaarden dat er kwaad is in de samenleving. In wezen hebben we geen controle over het complexe leven van mensen. (…)’’

Minister Rouvoet van Jeugd en Gezin laat dit niet over zijn kant gaan en schiet anderhalve week later terug in dezelfde krant. ,,Ik zal nooit berusten in het grote kwaad van de kindermishandeling’’, verklaart Rouvoet plechtig. ,,Er kan heel veel verbeterd worden op het terrein van aandacht en zorg voor kinderen waardoor risico’s eerder kunnen worden opgespoord en excessen kunnen worden voorkomen. De eerste stap is om van ieder kind te inventariseren hoe het ermee gaat. (…) De verschrikkelijke gebeurtenissen die hebben geleid tot de dood van Savanna en het Maasmeisje hebben duidelijk gemaakt dat de meisjes uit het zicht van de hulpverleners waren geraakt en dat het aan uitwisseling van informatie ontbrak.’’

Deze episode is kenmerkend voor de christelijke vice-premier. Het zijn sympathieke uitspraken. Zijn hart zit op de goede plaats. Maar in zijn ijver schiet hij door. Zijn torenhoge ambities zijn stukgeslagen op de harde realiteit, namelijk dat Rouvoet bovenal een overbodige en tamelijk machteloze minister was.

De ambitie was enorm. In Beetsterzwaag werd een poging gedaan om de relatie tussen gezinnen en de overheid anders te kneden. Met gezinspartij CDA, verheffingspartij PvdA en de optimistische Gij Zult Liefgehad Worden Of Gij Dat Nu Wil Of Niet Want Dat Staat Zo In Het Evangelie-predikers van de CU waren de contouren snel duidelijk: de overheid zou zich achter de voordeur doen gelden.

Rouvoet werd minister van Jeugd en Gezin en was als zodanig belast met de coördinatie van het gezinsbeleid op nationaal niveau en de samensmelting van de versnipperde en relatief onprofessionele jeugd(gezondheids)zorg op lokaal niveau. Geen kleine klus.

Wachtlijsten zouden worden weggewerkt. Kinderen moesten sneller geholpen worden door ouders eerder gezagsbeperkende maatregelen op te leggen. Ook problemen moesten sneller boven tafel komen. Het antwoord van Rouvoet: risicotaxaties, elektronische verslaglegging en uitwisseling, protocollen en inspectie. Alles is er inderdaad gekomen of onderweg in de parlementaire wetgevingspijp, zij het met flinke kostenoverschrijdingen en flinke vertraging.

Maar hoe verhouden ze zich tot de realiteit?

Neem het bovenstaande gepikeerde antwoord van Rouvoet. Savanna, het Maasmeisje en de andere kinderen met wie het slecht afliep, waren helemaal niet uit het zicht van de hulpverlening. Integendeel. Keer op keer was veel informatie aanwezig over de problemen in het gezin. Informatie werd vaak gedeeld. Het probleem was vooral dat niemand ingreep.

Neem de ondertoezichtstellingen. De gronden daarvoor worden verruimd. Ook bij relatief kleine probleme kunnen kinderen al onder toezicht worden gesteld van een Bureau Jeugdzorg. Hoewel de nieuwe wet ook voordelen biedt, reageerden alle betrokken instanties (Raad van State, Bureaus Jeugdzorg, kinderrechters en familierechtadvocaten) afkeurend. Doe het niet, zeiden ze. De jeugdsector begint eindelijk een beetje goed te lopen. Een verruiming van de gronden is niet nodig. We got it under control. Maar het stond in het regeerakkoord en het Geschreven Woord is belangrijk voor Rouvoet.

Of had Rouvoet er uiteindelijk ook niet zoveel over te zeggen? Kijk maar mee. Rouvoet was een minister zonder budget, ministerie en dus een uitvoeringsorganisatie. Niet hij, maar zijn collega’s bij Onderwijs, Sociale Zaken, Volksgezondheid en Justitie gingen over de jeugd van tegenwoordig. Niet voor niets zocht de Algemene Rekenkamer in 2008 vergeefs een antwoord op de vraag wat nu precies de ‘meerwaarde’ van het programmaministerie was. „Twee vissers die in dezelfde vijver vissen kan best, maar uit het verleden weten we dat zodra bewindslieden ergens de coördinatie over krijgen zij niet benijdenswaardig zijn. Hun resultaten zijn niet opzienbarend’’, zei de president van de Algemene Rekenkamer in het voorjaar van 2008. Hoe zit dat met vijf vissers?

Tot slot zat Rouvoet van meet af aan ingeklemd tussen PvdA en CDA die als een stel dikzakken onbehaaglijk een bankstel probeerden te delen. Rouvoet was niet eens de lijm die de stukken – en dat waren er vele – bij elkaar mocht houden. Rouvoet kwam er gewoon niet aan te pas.

Als het op moraliseren aankwam, was Rouvoet niet eens zo erg. Goed, hij maakte een paar ongelukkige opmerkingen over Breezerseks, het ontmoedigen van echtscheidingen en huwelijkscursussen. Maar vergeet niet, hij zat ook onder een vergrootglas. In groot formaat bezien, zei hij geen rare dingen, tenminste geen dingen die bij de meer rekkelijken van het CDA ook te horen waren.

Dat vergrootglas zorgde ervoor dat niet alleen zijn uitspraken soms werden uitvergroot, maar ook zijn statuur. Rouvoet bleek niet de grote man die alle kinderen redden zou. Een bewijs dat ook vrome christenen zich kunnen bezondigen aan hoogmoed.

  1. 1

    Kijk alleen naar de zgn. gezinsdrama’s en dan lijkt het er sterkt op Jos Lammé toen gelijk had. Niet dat bij alle drama’s ook dodelijke slachtoffers vielen.
    Voor het Balkenendetijdperk: 1 geval in 2000, 3 in 2001 en 1 in 2002.
    Daarna zag het er ineens anders uit: 5 gevallen in 2003, 5 in 2004; 9 in 2005, 5 in 2006 en 5 in 2007.
    In 2007 kwam Rouvoet erbij. Ineens 2 gevallen in 2008. Succesje van Rouvoet? Helaas, In 2009 8 gevallen en dit jaar staat de teller tot nu toe op 7.

    Bij de meeste drama’s waren kinderen betrokken. In de telling zitten ook gezinsdrama’s waar alleen volwassenen betrokken waren. Daarvan zijn in een aantal gevallen wel kinderen achtergebleven.

    Wie gaat eigenlijk nu de jeugd en de gezinnen krijgen onder Rutte?

  2. 2

    @Peter: Goed dat je er wat concrete cijfers bij zet. Ik heb alleen geen idee hoe die cijfers te correleren of anderszins te duiden… Iemand?

    Ik kan me niet indenken dat die drama’s ingegeven zijn door het bestaan van een kabinet Balkenende.

  3. 3

    Mijn n=1 ervaring:
    – partner mijn eenmanszaak krijgt folder met ambities op jeugd & gezin-gebied. Geen idee waarom (KvK-inschrijving voldoende reden?)

    – voor dochterlief van 5 moeten we voor het consultatiebreau vragenlijsten invullen over haar psychische gesteldheid. Hoeveel maasmeisjes zou dit schelen? (“Slaat u uw vrouw weleens? Hoevaak? Hard?”)

  4. 5

    Vast Goed, ik heb geen kinderen en weet dus niet goed hoe het op die consultatiebureau’s toegaat. Kan je me uitleggen wat er gebeurt als je die formulieren gewoon niet invult? Als je eenvoudig zegt: steek maar in je reet, ik doe er niet aan mee.

    Als ik wel kinderen had dan zou ik waarschijnlijk nooit naar zo’n bureau te gaan, en waarschijnlijk ben ik dan ook meteen verdachte?

  5. 6

    Olav, dat is de inschatting van het consultatiebureau. ALs je goed NL spreekt, in een goede wijk woont en er netjes uitziet, kom je wel weg met het niet-invullen. Het is niet verplicht. Evenmin is het verplicht om naar het consultatiebureau te gaan, maar als je niet gaat, komt er zeker iemand langs om te kijken waarom niet. Dan ben je sowieso verdacht. Je kunt er ook voor kiezen om niet mee te doen met het EKD. Maar ook dan ben je automatisch verdacht.

  6. 7

    Dimitri, volgens alle door jou genoemde criteria zou ik inderdaad hoofdverdachte moeten zijn als ik kinderen had. Ik spreek wel accentloos en grammaticaal correct Nederlands, maar juist dat is in mijn woonplaats afwijkend van de norm.

    Toch jammer misschien dat mijn partner en ik nooit aan kinderen hebben willen/kunnen beginnen. Alleen al voor de gelegenheid om al die verschrikkelijke bemoeials eens goed dwars te zitten zou het de moeite waard zijn geweest.

  7. 8

    @esgigt (zie #2) Zoals ik schreef bewijzen die cijfers het gelijk van dhr. Lamé. Zulke drama’s zul je altijd houden. Daar doet een minister voor jeugd en gezien niets aan af.

    Ander cijfermateriaal zal misschieen meer inzicht geven. Bijvoorbeeld: is het aantal goed opgevoede, goed geschoolde kinderen gestegen of gedaald?

    En of “die drama’s ingegeven zijn door het bestaan van een kabinet Balkenende“, hangt af van of je ook vindt dat zijn normen en waarden evangelie de samenleving (en dus wellicht ook gezinnen) meer uit elkaar heeft gedreven dan bij elkaar gebracht.

    In ieder geval wordt met een jeugd en gezinminister, opvoedcanons en verplicht bezoek aan de centra voor jeugd en gezin, het gevoel gesterkt dat de “gewone bruger” het niet echt goed doet en het zeker niet af kan zonder al die bemoeienis.

  8. 10

    Wat een kul reacties sommigen. Enig idee mensen hoe die kinderdrama’s genoemd geval S, geval R. hadden kunnen worden voorkomen wellicht? Enig idee hoe het komt dat ernstige borderlinemoeders die dat deden nota bene gezag kondenn verkrijgen over kind of kinderen?
    Als wij hier het systeem houden dat rechters (let wel de onafhankelijke rechtspraak genoemd) klakkeloos gezag blijven geven bij scheidingen aan zulke moeders met die kenmerken nota bene, dan hou je het probleem inderdaad ja. En Lamé l.lde uit zijn nek. Omdat ie kennellijk allang wist welke rol de verzwijgende o.a. ggz had gespeeld jarenlang op dat terrein ook. Inzake familierecht. En zo gaat het dus nog. Omdat de burgers zelf niet eens weten welk systeem voor hen bepaalt en regelt.

  9. 12

    Als ik wel kinderen had dan zou ik waarschijnlijk nooit naar zo’n bureau te gaan

    Dat denk ik niet. De CB’s voeren het rijksvaccinatieprogramma uit en daarom komt bijna iedereen. Verder is 95% van wat ze doen groeicurves maken, ogen en oren (buisjes!) testen, tips geven voor huilbaby’s en zindelijkheidstraining. Aangezien veel ouders al door het lint gaan als hun kind twee keer de fles niet goed leegdrinkt of een raar rood vlekje heeft komen ze bijna allemaal. Eigenlijk heeft het CB twee hoofdtaken: vaccineren en gerust stellen van gestreste ouders van blakend gezonde kinderen.

  10. 14

    @Peter: Ik ben er ook van overtuigd dat excessen bij de opvoeding van alle tijden zijn. Dat is met geen Bureau Jeugdzorg of raad voor de Kinderbescherming te ondervangen. Ik betwijfel zelfs het nut van die instellingen, incidenten daargelaten.

    De opmerking over de kabinetten B was meer ingegeven door de genoemde jaartallen en was prikkelend bedoeld.