De tendentieuze christenliefde van Bolkestein c.s.

Ik heb op nogal eens de aanval geopend op diegenen die voortdurend een toename van het antisemitisme menen waar te nemen. Ik heb geschreven over opgeklopte tellingen van het CIDI, aanstellerige beweringen dat Joden die als Joden herkenbaar zijn niet meer over straat zouden kunnen in Amsterdam, over de tendens om kritiek op Israel en het zionisme antisemitisme te noemen, over Joden die kritische Joden uitschelden voor ‘selfhaters’. Kortom, over de tendens van rechts om de kwaal te overdrijven en op te blazen en om alle kritische geluiden over één kam te scheren en verdacht te maken. Ook heb ik geschreven over de afkeer van de islam. Niet toevallig gaan die twee vaak samen. Anti-islamisme is helaas – net zo goed als de opgeklopte verhalen over antisemitisme – een bijproduct van de stichting van de staat Israel.

Er zijn echter meer loten aan de stam van het anti-islamisme. Eén daarvan vertoont wel wat verwantschap met de antisemitisme-fobie. Dat is de categorie van de luiders van de noodklok over de positie van de christenen in het Midden-Oosten. Ook de geluiden van mensen die beweren dat sprake is van vervolgingen door toenemende islamisering, en dat het aantal christenen in het Midden-Oosten alarmerend snel daalt, neemt hand over hand toe.

Laat ik om misverstanden te voorkomen stellen dat ik er niet op uit ben om te ontkennen dat antisemitisme wel degelijks soms nog voorkomt, of om tegen te spreken dat de positie van de christenen in het Midden-Oosten in een aantal landen niet bepaald rooskleurig is. Waar het me om gaat is de van-dik-hout-zaagt-men-planken manier waarop er (soms) over wordt geschreven aan de kaak te stellen. En vooral ook de anti-islamitische stemmingmakerij, die ermee gepaard gaat en die ervoor zorgt dat het fenomeen (gedeeltelijk) in dezelfde categorie thuishoort als de opgeklopte angst voor antisemitisme.

Neem het stuk van een kleine week geleden in de Volkskrant van Frits Bolkestein, de voormalige fractieleider van de VVD  (hij schreef het samen met een mij onbekende mevrouw. Hala Naoum Nahme uit Parijs). Veel mensen zien Bolkestein als een leidende intellectueel. Bolkestein ziet zich zelf ook het liefst in die rol. Hij maakt er aanspraak op het integratie-debat in Nederland als een van de eersten aangekaart te hebben, heeft zich meer dan eens in het islam-debat gewaagd en was onlangs uitgebreid in het nieuws met een uitspraak dat Joden wegens het toenemende antisemitisme maar beter uit Nederland kunnen vertrekken.

En nu komt hij dus met een verhaal dat het slecht gaat met de christenen in het Midden-Oosten. En dat koppelt hij aan een historische verhandeling die duidelijk moet maken dat de voorgeschiedenis ook al niet deugde. Een staaltje:

    Na de islamitische veroveringen in de 7de eeuw werden niet-moslims voor twee mogelijkheden gesteld: Jizya (overlevingsbelasting) afdragen of zich bekeren tot de islam (wat veel arme christenen ook deden).

    Rond 1500, toen het Turkse rijk grote delen van het Midden-Oosten bezette, kregen christenen de offciele status van dhimmis (tweederangs burgers). Zij konden alleen bescherming genieten wanneer hun Jizya werd geïncasseerd. In de praktijk bleek die belasting onvoldoende om hen van georganiseerde slachtingen zoals in Aleppo (1850), Mosul (1854) en Egypte (1882) te beschermen. (…) Vrijwel altijd werden christenen gezien als handlangers van de westerse kruisvaarders en werd hun loyaliteit in twijfel getrokken, wat aanleiding gaf voor de Turkse overheersers om in 1915 op een miljoen Armeense christenen genocide te plegen. Begin jaren 1970 was er een nieuw dieptepunt. Ayatollah Khomeini, door de meeste westerse intellectuelen destijds als liberaal neergezet, sprak een fatwa uit tegen de Iraanse christenen. Volgens hem ‘werkten zij samen met Amerikaanse imperialisten om de islamitische waarheden te verstoren, moslims te misleiden en islamitische kinderen te bekeren.

    De islamitische revolutie in 1979 had ernstige gevolgen voor de in het Midden-Oosten wonende christenen. In Iran daalde het aantal christenen sindsdien met tweederde. In Egypte, waar de grootste christelijke minderheid woont, beval president Sadat in 1981 de verbanning van de koptische paus Shenouda naar de woestijn en de opsluiting van 32 bisschoppen.

Bolkestein is voor geen kleintje vervaard. Hier worden 13 eeuwen in één artikeltje behandeld. Maar klopt het? Laten we het rijtje eens afgaan:

Inderdaad, in de landen die door de islamieten in de 7e en 8e eeuw waren veroverd, kregen christenen, Joden (en ook zoroastriërs) de status van dhimmi. Dat gebeurde meteen en niet pas in de 15e eeuw zoals B schrijft. Die dhimmi-status was echter, anders dan B. meldt, niet in de eerste plaats een tweederangspositie, maar meer die van een officieel beschermde minderheid. En, inderdaad dhimmi’s betaalden de jizya- belasting. Daar stond dan weer tegenover dat ze niet de zakat (religieuze belasting) hoefden te betalen die islamieten verplicht waren af te dragen.

Dan komt B. met zijn opsomming van slachtpartijen. Aleppo 1850, Mosul 1854, Egypte 1882. Aleppo? Dat was een beperkte uitbarsting van sociaal-economische en politieke spanningen. Een voorbode van wat in 1860 uitmondde in een ware oorlog tussen de maronieten (christenen) en de Druzen in wat nu Libanon is, over wie de baas was. Eerst vermoordden de christenen duizenden Druzen, vervolgens slachtten de Druzen tienduizenden christenen af. Het leidde tot Franse interventie aan de kant van de christenen en een ‘remake’ van de landkaart van Libanon, waarbij de christenen een leidende positie werd toegedacht. Daarmee werd de basis gelegd voor de spanningen die leidden tot de Libanese burgeroorlog van 1975-1990 (zo’n 150.000 doden). Het is typerend dat Bolkestein dit allemaal nou net niet noemt. Die Franse interventie van 1860 namelijk, om de christenen te redden, was een schoolvoorbeeld van één van de redenen waarom christenen in het Midden-Oosten soms als een soort vijfde colonne van het Westen worden gezien. En hoe dat uiteindelijk catastrofaal kan uitpakken, niet in de laatste plaats voor de christenen zelf.

Dan Egypte. (Wat B, met Mosul 1854 bedoelt heb ik niet kunnen achterhalen). Het jaartal 1882 verwijst in Egypte niet naar een slachtpartij, en al helemaal niet naar iets dat tegen christenen was gericht, maar naar een reeks incidenten in het kader van een militaire opstand tegen de Engelsen onder leiding van de Egyptische nationale held Ahmed Orabi.

Vervolgens de door B. genoemde slachting onder de Armeniërs in Turkije. Armeniërs zijn inderdaad christenen. Toch is het zeer de vraag of het daarom ging. De slachtpartij van 1915 vond plaats in het kader van nationalistische strijd, namelijk de opstand van Atatürk en zijn Jonge Turken en het ging daarbij meer om etnische zuiveringen dan anti-christelijke optreden. Grieken en Koerden werden er eveneens het slachtoffer van, al verliep dat minder afgrijselijk bloedig dan bij de Armeniërs.

Wat de fatwa van Khomeini tegen de christenen betreft, moet B. bij gelegenheid maar eens uitleggen tegen wie die eigenlijk was gericht en waarom. Christelijke en andere minderheden worden namelijk in Iran beschermd door de grondwet. (B. kan dan in één moeite door vertellen wie iin het westen in ’s hemelsnaam Khomeini ooit heeft neergezet als liberaal. Ik kan me niemand voor de geest halen). Wel heeft B. gelijk dat er sinds de islamitische revolutie sprake is geweest van een uittocht van christenen uit Iran. Maar dat heeft er meer mee te maken dat christenen zich niet zo thuis voelen in een islamitische republiek, dan met vervolgingen. 

En wat, tenslotte, Sadats optreden tegen de Egyptische oppositie in 1981 in dit verhaal doet is al helemaal onduidelijk. Sadat hakte in ’81 wild in op wie dan ook die het gewaagd had kritiek op hem te hebben. Duizenden mensen, islamisten en linkse critici werden opgepakt en de top van de kerk die hem eveneens had bekritiseerd werd evenmin gespaard. Sadats optreden leidde er indirect toe dat hij nog datzelfde jaar werd vermoord. Maar was zijn optreden anti-christelijk?

Ook B.’s verdere opmerkingen over Sadat getuigen niet echt van veel kennis van zaken.  Zo schrijft  B. dat Sadat aan artikel 2 van de Egyptische grondwet zou hebben laten wijzigen in ‘De islam is de staatsreligie en de sharia-beginselen zijn de bron van de wetgeving.’ Dat is echter niet juist: Artikel 2 luidde al ‘De islam is de religie van de staat en de taal is Arabisch’. Sadat voegde er in 1971 aan toe (om de islamisten te plezieren, bij wie hij toen steun zocht tegen links) dat ‘de sharia een bron van wetgeving is’. B. heeft slechts in zoverre gelijk dat artikel 2 door christenen (een een toenemend aantal ‘liberalere’ Egyptenaren) wordt aangevochten omdat het de koptische minderheid min of meer diskwalificeert..

Bolkestein gaat nog verder met zijn litanie en noemt nog een hele serie van misstanden op in allerlei landen om aan te geven dat de situatie zorgelijk is, dat er sprake is van een uittocht van christenen uit het Midden-Oosten en Nederland in actie moet komen. Het is echter moeilijk hem serieus te nemen als hij zoveel onjuistheden in één artikel samen weet te brengen en met zoveel nadruk er tendentieus tegenaan gaat (en woorden bezigt als de ‘talibanisering’ van de door Israel bezette gebieden bijvoorbeeld). Slechts betreffende één land komt hij echt met een onverdachte bron, namelijk de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN (UNHCR) en dat gaat dan over Irak, waar de.situatie van de christenen na de verdrijving van Saddam Hussein in 2003 inderdaad dramatisch is verslechterd. (Al moet er bij worden aangetekend dat christenen niet de enigen zijn die te lijden hebben van de instabiliteit en staat-van-bijna-burgeroorlog die Irak nu al acht jaar in zijn greep heeft).

Voor de rest is Bolkesteins verhaal gewoon te tendentieus om serieus te nemen. Natuurlijk – er is sprake van een uittocht van christenen uit het Midden-Oosten. Maar het fenomeen bestaat al veel langer. Deels heeft dat ermee te maken dat christenen altijd al beter waren opgeleid en betere contacten hadden met het Westen (onder meer door het bestaan van missiescholen en dergelijke) en dus makkelijker de overstap kunnen maken naar rijkere landen. Deels heeft het ook te maken met het feit dat christenen hun bevoorrechte posities als hoger opgeleiden dreigen te verliezen, doordat over de hele linie het ontwikkelingspeil stijgt. Deels ook heeft het te maken met turbulente omstandigheden die van plaats tot plaats verschillen, denk aan Libanon, Iran of nu Irak. En atuurlijk is er ook sprake ‘van frictie en gewelddadige incidenten, zoals bijvoorbeeld in Egypte. Maar die dateren niet van vandaag of gisteren. En om de christelijke exodus zonder meer terug te voeren op een toenemende islamisering, of discriminatie en vervolging is gewoon ernaast.

Dat neemt echter niet weg dat Bolkesteins betoog door heel wat mensen wel degelijk serieus wordt genomen (zoals dat ook gebeurt met de angstkreten over toenemend antisemitisme). Met name het meer orthodox-christelijke volksdeel is er gevoelig voor, zoals onder meer blijkt uit het feit dat B. verhaal een paar dagen later werd bijgevallen door Arie Slob en Gert-Jan Segers van de ChristenUnie, eveneens in eenstuk in de Volkskrant. Daarin schreven ze onder meer:
Het Midden-Oosten heeft de laatste decennia sterk aan veelkleurigheid ingeboet. Een cultuur waarin soennieten, kopten, Armeniërs, Grieken, Druzen, sjiieten, Koerden, Maronieten samenleefden, is in toenemende mate een islamitische monocultuur aan het worden. De overmacht van de islamitische meerderheid beperkt steeds meer de vrijheid van minderheden en het is een teken aan de wand.

Mooi gezegd, maar helaas ook grotendeels onwaar. Waar leefden die Koerden dan zo harmonieus? En was de situatie van soennieten, sjiieten, Druzen en Maronieten in  bijvoorbeeld Libanon dan zo fijn? Kom op zeg.

Waarom richten mensen als Slob, Segers (en Bolkestein) zich niet eerst op het behoud van de pluriformiteit hier in Nederland voor zij de islam van alles de schuld gaan geven. En waarom realiseren ze zich niet dat het in het Midden-Oosten meestal niet zozeer een kwestie is of was van de islam versus het christendom, maar van gemeenschappen waarin de rechten van minderheden in het algemeen meestal niet goed zijn geregeld, kortom van fricties als gevolg van socio-economische achtergronden en niet zozeer de religie. Waarom zien ze niet in dat wie alleen oog heeft voor de problemen van de christenen contraproductief bezig is? Dat de kwaal waar de Arabische wereld (nu nog) aan lijdt niet de islam is, maar in de eerste plaats het gebrek aan democratie?

  1. 2

    Dit artikel zelf slaat nergens op. De jizya was meestal meer dan de zakat en moest per se zelf overhandigd worden in een vernederende ceremonie. Joden mochten bv. ook alleen op ezels rijden en niet op paarden. Verder is het verbod voor de dhimmi’s om niet in het leger te mogen dienen natuurlijk puur en alleen om ze makkelijker te kunnen onderdrukken.

  2. 3

    Keurig weerwoord versus Bolkestein en vrienden.
    Maar ja, die zullen en willen gelijk krijgen, ook al hebben ze het niet.

    We kunnen tenslotte niet zonder vijand.

  3. 5

    Er is maar één onverdachte bron waaruit Bolkestein citeert. Zo wordt deze respectabele Nederlandse politicus weggezet. De overige bronnen passen kennelijk niet in het straatje van de blogger, die zich verschuilt achter het pseudoniem Abu Pessoptimist.
    Dat christenen zich niet zo thuis voelen in Iran is meer de reden om deze islamitische republiek te verlaten, dan de vervolgingen. Zij worden immers beschermd door de grondwet. Ik denk dat het meer past in de lijn van slachtingen zoals die bekend zijn sinds de Middeleeuwen. Intellectueel is weinig vooruitgang geboekt in streken die vrouwen achterstellen en mensen dom houden. Het Christendom wordt te vuur en te zwaard bestreden op voorspraak van fanatieke fundamentalistische stromingen die veelal zeggen te spreken uit naam van de Islam en die zich ook een weg hebben gevreten naar linkse Nederlandse groeperingen die zichzelf intellectueel en superieur achten. Het is niet het antisemitisme als juist het gebrek aan sociale cohesie die de Nederlandse samenleving kenmerkt, daardoor is afbraak ontstaan van solidariteit en soliditeit, en konden subculturen ontstaan die de voedingsbodem vormen om andere opvattingen hier te doen wortelen zoals bijvoorbeeld die van de Islam. Voor ons een geloof, voor de betrokkenen de Wet waarnaar zij leven.
    Wat eerst ver van ons bed was is nu heel dichtbij. In Amsterdam -waar Bolkestein resideert- vormen autochtonen een minderheid. Niet vreemd dus dat het bestaan van een Nederlandse identiteit ter discussie staat. Het roept ook tegenkrachten op zoals de partij van Wilders. Die wordt vervolgens weer bestreden door de linkse intelligentia die het opnemen voor de minderheden die opeens locaal een meerderheid blijken te zijn. Goed voor electoraal gewin. De ontwikkelingen in eigen land maar ook die erbuiten zullen in de komende jaren leiden tot allesomvattende transitie.

  4. 6

    Ik vraag mij af op welke planeet Aboe Pessoptimist woont. Heeft hij vanaf die ster van hem niet kunnen zien hoe de Islam niets en niemand naast zich duldt, ja ook binnen die religie bloed doet vloeien tussen sekten, standen, families, clans, noem maar op.Hoe stromen vluchtelingen een heenkomen zoeken waar ze maar kunnen? In Europa of elders? Joden vluchten naar Israel vanuit Europese landen waar de Islam hen ging bedreigen. Voor Christenen is geen plaats in de wereld en voor Joden al helemaal niet. Ook andere religies moeten kiezen tussen overgaan, bekering tot de Islam of het zwaard. Is het bestaanbaar dat iemand dit nog niet zag? Kopten worden uitgemoord (Christenen), Joden…mijn hemel dagelijks horen wij over de vernietiging van Israel en we zien de daden.
    Is niets van dit alles de heer A.P. opgevallen?

  5. 7

    Pieter Omtzigt, lid van de Tweede Kamer voor het Christen Democratisch Appel (CDA) heeft een lunch gehad met de Patriarch van de Syrisch Orthodoxe kerk uit Damascus die een bezoek bracht aan Nederland. Pieter meldt zojuist via twitter dat er grote vrees bestaat bij de Patriarch voor de toekomst van godsdienstvrijheid in Syrië. De Kerk is bijna geheel verdreven uit Turkije en Irak. Lees goed:verdreven, schrijft hij.

  6. 8

    Heeft Wiesje de Lange er wel eens over nagedacht dat al die verhalen wel eens zwaar overdreven of zelf helemaal verzonnen kunnen zijn?
    Is het Wiesje de Lange opgevallen dat kranten als de Telegraaf léven van tot grote hoogte opgeklopte morele verontwaardiging van de massa?
    Heeft Wiesje de Lange wel eens de moeite genomen om haar “waarheden” te verifiëren?

    /Vragen, vragen

  7. 10

    Ik heb sterk de indruk dat Frits Bolkestein zijn feiten regelrecht van Wikipedia betrekt.

    In 718 na Christus bereiken islamitische veroveraars de Pyreneeën, waarmee het islamitische rijk zich eeuwenlang uitstrekt van Spanje tot India. Maar alles waar Bolkestein mee op de proppen komt zijn antichristelijke pogroms in de 19e eeuw?

    Het is nogal bizar om de islam te verwijten dat het de christelijke gemeenschappen heeft doen verdwijnen. Waar zijn de druïdische godsdiensten gebleven in Europa? Waar is de verering van het Romeinse pantheon gebleven? Waar zijn de mysteriecultussen gebleven?

    Maar nee, dan gaat Bolkestein huilie-huilie doen dat de islam zich eeuwenlang heeft gedragen als een monotheïstische godsdienst, en christenen vanaf het koloniale tijdperk in tijden van chaos en oorlog worden gezien als handlangers van buitenlandse (Westerse) machten, en worden verdreven.

    Worden ze in India net zo goed, door nationalistische hindoegroeperingen, maar daar heeft Bolkestein het niet over.

  8. 11

    @prediker
    En dan nog de vraag waarom iedereen eigenlijk zo’n hekel heeft aan die christenen. Die vraag wordt nooit beantwoord. Misschien moeten christenen eens voor zichzelf een antwoord formuleren.

  9. 12

    Hoe idioot kan een column zijn. Anti-islamisme een bijproduct van de stichting van de staat Israel???? Oftewel het gebruikelijke “de joden hebben het gedaan”.

    De dhimmi-status als een beschermde status zou je kunnen vergelijken met de status zoals kleurlingen die hadden t.o.v. negers onder de apartheid, maar echt positief is dat niet.

    Voor een wat nuchterder visie op het verschil tussen de moslim en de islamist zag ik vanochtend Maryam Namazie:
    http://www.godvoordommen.nl/2011/06/16/maryam-namazie-dublin-2011/

  10. 13

    @11; Mwoah; dat vind ik een beetje een zelfde cop-out als dat een islamofoob vraagt waarom iedereen eigenlijk zo’n hekel heeft aan moslims; of dat een antisemiet vraagt waarom Joden overal ter wereld worden vervolgd.

    Haat is gewoon aangeleerd; en men zoekt een zondebok. Dat kan een afwijkende etnische groep zijn of een religieuze minderheid.

    Christenen in Irak hebben niet gevraagd om de Amerikaanse militaire bezetting. Maar bovendien staan soennieten en sji’ieten elkaar in Irak ook naar het leven in een greep naar de macht en een rat-race naar bezit van de belangrijkste inkomsten (tel daar nog de inmenging van Iran en Saoedi-Arabië bij op, en terreurorganisaties die door het land fietsen).

  11. 14

    Voor een wat nuchterder visie op het verschil tussen de moslim en de islamist
    Nuchter? Ha! In de eerste minuten wordt al zonder toelichting gesteld: “Islam matters today because we are living under islamic inquisition.” Who is that “we”, ape descendant?

    /Dit is bijna net zo tendentieus en ongefundeerd kwetsend als een “fascistenverdediger” genoemd te worden op een niet nader te noemen groen blogje.

  12. 15

    @Prediker
    Dat het allemaal hetzelfde is, daar valt iets op af te dingen. Het Romeinse rijk is begonnen met christenvervolgingen en de christelijke machten zijn begonnen met de islamvervolgingen. Het Romeinse rijk vervolgde natuurlijk ook de joden maar dat is in deze discussie dan weer bijzaak.

  13. 19

    @18; ik heb het bekeken, en nadat ze eerst zogenaamd het onderscheid heeft gemaakt tussen islam en islamisme, heeft ze het vervolgens over islam, islam en islam, en waarom dat zo vreselijk is (waarmee ze het onderscheid dus weer uitgomt).

    Dat mag best, maar waarom dat dan zo genuanceerd zou zijn, begrijp ik niet.

  14. 20

    De Koran zegt in vers 9.29: “Bestrijdt diegenen onder de mensen van het Boek [Joden en Christenen[ die in Allah noch in de laatste Dag geloven, noch voor onwettig houden wat Allah en Zijn boodschapper voor onwettig hebben verklaard, noch de ware godsdienst belijden totdat zij de belasting met eigen hand betalen, terwijl zij onderdanig zijn.”

    Het Arabische woord voor tweederangsburgers is dhimmies. Dit feit betekent dat Joden (en christenen) enkel en alleen omdat ze Jood waren onder andere:
    – extra belasting moesten betalen,
    – geen wapens mochten dragen,
    – niet tegen een moslim mochten getuigen bij rechtszaken,
    – over het algemeen gebonden waren aan bepaalde kledingscodes, waardoor ze te onderscheiden waren van de Moslims (zo moesten de Joden in de 9e eeuw van de kalief van Bagdad een geel onderscheidingsteken dragen….).

    Het dhimmie zijn was een soort contract waarbij van de Joden en christenen werd verwacht de superioriteit van de islam te erkennen en hun eigen inferieure positie te accepteren.

    Het dhimmie zijn zorgde ervoor dat Joden vaak erg onheus werden behandelend. De historicus J.J. Benjamin schreef in de 19e eeuw over de behandeling van Joden in Iran het volgende:
    “Ze zijn gedwongen in de buitenwijken van de stad te wonen want ze worden als onreine creaturen beschouwd. Onder het voorwendsel dat de Joden onrein zijn, worden ze met de grootste brutaliteit behandeld en mochten ze een straat betreden die door moslims wordt bewoond, dan worden ze door een meute met stenen en vuil bekogeld.
    Om dezelfde reden (het onrein zijn) is het hen verboden bij sneeuw en regen hun huizen te verlaten. Want de regen zou hun onreinheid op de grond kunnen overdragen en daarmee de voeten van de moslims verontreinigen. Wanneer een Jood op straat als zodanig wordt herkend, wordt er op hem gescholden en gevloekt. De omstanders spugen hem in zijn gezicht en slaan hem vaak zonder genade.
    Als een Jood een winkel binnenkomt, mag hij de waren niet controleren. Als hij per ongeluk de waren aanraakt, moet hij ze meenemen voor de prijs die de verkoper bepaalt…”

  15. 21

    @prediker#17
    Hmm… de hele geschiedenis van West-Europa (=christelijke machten) als koloniale kracht? Te beginnen met de eerste kruistocht en de slachting in Jerusalem? Met de katholieke kerk als drijvende kracht (islamieten en joden zijn ketters).

    Helpt dit?

  16. 23

    @20: Wat probeer je hier nu precies te betogen? Ik kan me niet voorstellen dat Joden het door de eeuwen heen zwaarder hebben gehad in de islamitische wereld dan in de christelijke.

    Zo komt het woord ‘ghetto’ bijvoorbeeld uit Venetië, waar de joden geacht werden in een bepaalde afgeschermde wijk te wonen, bewaakt door soldaten.

    Het is allemaal niet zo relevant. Nu zijn joden vrij om in Venetië te wonen, terwijl de bevolking daar nog steeds christelijk is. Mensen doen elkaar de verschrikkelijkste dingen aan, op basis van wat arbitraire verschillen in leefwijze en afkomst. Op andere tijden worden de grootste verschillen met gemak overbrugd en leven mensen probleemloos naast elkaar.

    We kunnen ook een dergelijk verhaal als jij in #20 houdt over christenen in de Palestijnse gebieden gaan houden, maar anders dan jij zal ik daar nooit ‘het jodendom’ de schuld van geven, en er individuele joden ook niet op aanspreken (als ze er niets mee te maken hebben, uiteraard).

  17. 24

    Zowel Abu Pessoptimist als Bolkestijn zijn een paar rare druiven. Met het verschil dat Bolkestijn echt iemand is geweest, en Abu niet.

  18. 25

    @Bookie, ik heb gelukkig haar eigen transcriptie gevonden, zodat ik haar pijnlijk trage en dramatische dictie niet hoef aan te horen — en dat 50 minuten lang!1!!

    De frase die ik aanhaal staat daar anders: “we are living through an islamic inquisition”. Dit maakt het minder absurd. So far so good, dan maar doorlezen, en wat bedoelt ze uiteindelijk te zeggen? Welnu, dat de islam in een aantal landen wordt misbruikt voor politieke en machtwellustige redenen.

    Ja goh, dat wisten we al en we zien het graag anders en we weten ook al lang hoe we dat moeten aanpakken, maar dat maakt de islam als religie niet perverser of schadelijker dan bijvoorbeeld het christendom of het geperverteerde judaïsme van loonyboy @Likoed Nederland.

    Bovendien heeft haar verhaal niets te maken met het opgeroepen spookbeeld van Bolkestein cs of de “tsunami van islamisering” van Geert Wilders of het “mislukken”. van de multikul van Piet Hein Donner.

    Kortom, leuk voor beroepsatheïsten, maar verder niet.

  19. 26

    De Islam is een kwaal waaraan Arabische wereld lijdt, net zoals het Christendom dat (nog steeds) in de Verenigde Staten is.

  20. 28

    @Monade; Ja goh, dat wisten we al en we zien het graag anders en we weten ook al lang hoe we dat moeten aanpakken, maar dat maakt de islam als religie niet perverser of schadelijker dan bijvoorbeeld het christendom of het geperverteerde judaïsme van loonyboy @Likoed Nederland.

    Het argument dat je moslims niet los kunt zien van de Islam (een argument dat door Wilders-tegenstanders veel gebruikt wordt om aan te tonen dat zijn frase ‘ik heb niks tegen moslims, ik heb iets tegen de islam’ hol is), en het niet in-de-tijd-kunnen-zien van een dominante uitleg van een religie (en het dus als monolitisch zien – een argument dat nu dus gebruikt wordt door Wilder-tegenstanders teneinde het ‘kwaad’ te relativeren) lijken verdomd veel op elkaar, moet ik zeggen.

  21. 29

    @19 Mijn reactie gepost om 17.10 jou reactie 17.37 en natuurlijk heb jij in de tussentijd een filmpje van 50 minuten bekeken.

    Belangrijkste:
    Niet islamistische moslims zijn het grootste slachtoffer van het islamisme.
    De islam als religie is wat anders als de islam als ideologie als in Iran of in Europa gepropageerd zoals http://www.kalifaat.org.
    Weinig verschil in de dogma’s van de PVV en de AFA.
    Islamisme beter te vergelijken met de inquisitie dan met het nazisme.

    Zij zegt weinig raars.

  22. 30

    @qwerty: maar daar hoeven individuele christenen die nu in het MO wonen toch niets mee? De christelijke kerken hebben over het algemeen niet veel op gehad met ongelovigen, maar die historische verantwoordelijkheid kan je maar beperkt afschuiven op de nu levende gelovigen. Zij hebben zich immers wellicht altijd ingezet voor hun islamitische buren.

    Het is goed om je geschiedenis te kennen, voor een beetje perspectief en begrip voor de ander. Maar dat werkt beide kanten op.

  23. 31

    @21; Nou, nee. Dat helpt niet echt. Je maakt mij namelijk niet wijs dat christelijke kopten in Egypte vandaag de dag slachtoffer zijn van geweld omdat er in de 11e eeuw moslims werden geslacht door Franken in Jeruzalem.

    Het lijkt mij dat als christenen vandaag de dag als vijfde kolonne worden gezien, dat dit dan is vanwege de inmenging van de VS en Groot-Britannië in het Midden-Oosten vandaag. Niet dat dit wel ergens op slaat of aan die christenen in het Midden-Oosten ligt, maar ik zou me die redenering nog enigszins kunnen voorstellen, zoals omgekeerd moslims in het Westen worden gezien als de voorhoede van het wereldkalifaat.

  24. 33

    “@19 Mijn reactie gepost om 17.10 jou reactie 17.37 en natuurlijk heb jij in de tussentijd een filmpje van 50 minuten bekeken.”

    Nee, ik had dat filmpje al bekeken. Als zelfrespecterende atheist kom ik zelf ook wel eens op godvoordommen namelijk. Ik zal meteen bekennen dat ik dat filmpje na een minuut of vijf afgezet heb, want ik vond het hetzelfde anti-islamgeleuter als ik al zovaak gehoord heb.

    Blablabla, de islam is kut, de islam onderdrukt vrouwen, de islam onderdrukt minderheden, ze vertellen ons hier ook al dat we geen onaardige dingen over de islam mogen zeggen, pffffffft. Niets dat ik al niet van Pat Condell en al die andere islambashers heb gehoord.

  25. 34

    @Cerridwen
    Nee, daar hoeven individuele christenen niets mee. Maar die systeemoorlogen hebben wel invloed op hun levens en de waarde van hun religie.

    @prediker
    Je maakt mij namelijk niet wijs dat christelijke kopten in Egypte vandaag de dag slachtoffer zijn van geweld omdat er in de 11e eeuw moslims werden geslacht door Franken in Jeruzalem.

    Ik ga je helemaal niets wijs maken. Maar geschiedenis is een continuüm en oorzaken en gevolgen houden niet op omdat iemand ze vergeten is of omdat een historicus bij een jaartal zegt dat een oorlog of een vervolging is afgelopen.

    En verder maakt het mij verder geen reet uit wie wie vervolgt en waarom.

  26. 35

    @33 Had je toch de rest moeten bekijken.

    Ik vond het als katholiekgeboren atheist herkenbaar.

    Ik kan veel kritiek op het katholicisme hebben zonder dat 1 op 1 te vertalen naar de gelovigen (zoals mijn ouders). Volgens de islamofobie hypothese zou dat niet kunnen, want daarbij staat kritiek op de islam gelijk aan kritiek/afkeuring op alle gelovigen van die religie.

  27. 36

    “Maar geschiedenis is een continuüm en oorzaken en gevolgen houden niet op omdat iemand ze vergeten is of omdat een historicus bij een jaartal zegt dat een oorlog of een vervolging is afgelopen.”

    Dat is ook een manier om toe te geven dat je geen enkel causaal verband kunt aantonen tussen de kruistochten en bomaanslagen op Koptische kerken door salafisten, maar dat je desondanks hardnekkig zult vasthouden aan dat verband.

    Dit is dezelfde lulkoek als dat moslims in een kwade reuk staan in het Westen omdat Mehmet II in de 15e eeuw ruzie maakte met de Oostenrijks-Hongaarse vorsten over de Balkan, en er daarbij een hoop boeren de dood vonden en christelijke jongetjes werden geroofd.

    Alsof ik dat nu nog mijn Turkse groentenboer voor de voeten werp. Als ik in Spanje op het strand lig scheld ik de ijsjesverkoper toch ook niet uit om wat Alva hier allemaal heeft uitgespookt?

  28. 37

    “Volgens de islamofobie hypothese zou dat niet kunnen, want daarbij staat kritiek op de islam gelijk aan kritiek/afkeuring op alle gelovigen van die religie.”

    Nee, volgens mensen die ontkennen dat er een hoop xenofobie schuilt achter al dat hedendaagse gezeik over de islam en moslims houdt ‘islamofobie’ het idee in dat kritiek op de islam gelijk staat aan weerzin jegens alle gelovigen van die religie.

    Maar dat is dus een stropop. Critici van islamofobie zélf zeggen nooit dat álle islamkritiek per definitie weerzin is jegens de gelovigen.

    Er is best islamkritiek denkbaar die zuiver godsdienstkritiek is; alleen in de praktijk komt het meestal gewoon neer op een schaamlap voor onvervalste xenofobie.

  29. 38

    @prediker
    Dat is ook een manier om toe te geven dat je geen enkel causaal verband kunt aantonen tussen de kruistochten en bomaanslagen op Koptische kerken door salafisten, maar dat je desondanks hardnekkig zult vasthouden aan dat verband.

    Je bent een dwaas @prediker.

    De oorzaken zijn geen geschiedenis en de systemen bestaan nog steeds.

  30. 39

    Ik had nooit gedacht dat er op een links getinte blog als Sargasso ooit een artikel zou verschijnen waarbij het tweederangsburgerschap (feit is dat ongeacht die onzin van Abu het dhimmischap een tweederangsburgerschap inhoudt) verdedigd werd. Ik dacht dat links stond voor de gelijkwaardigheid van mensen, nou het toekennen v.d. dhimmi status aan niet-moslims heeft absoluut niets te maken met de gelijkwaardigheid van mensen, het is een discriminerende tweederangs status die geen verstandig persoon zou willen hebben.

    Verder kunnen al de conflicten tussen moslims en niet-moslims die ooit hebben plaatsgevonden en nog steeds plaatsvinden niet simpelweg afgedaan worden als zijnde het gevolg van sociaal-economische en politieke spanningen. Wie daarin gelooft is een hele grote sukkel die ontkent dat islam een op expansie gerichte religie is (d.m.v. jihad), die expansie heeft historisch gezien plaats gehad door land van niet-moslims te veroveren en de niet-moslims te bekeren. Een hoop van die niet-moslims werden gedwongen om te bekeren (deden ze dat niet dan werden ze vermoord), ‘gestimuleerd’ om te bekeren vanwege de hoge belastingen die niet-moslims moesten afdragen en discriminerende wetten t.a.v. niet-moslims maar niet ontkent kan worden dat er ook vrijwillige bekeringen plaats vonden (al zal dat waarschijnlijk een minderheid zijn geweest).

    Ik ben anti-Wilders en anti-PVV maar dat wilt niet zeggen dat ik alles wat moslims doen en alles wat islamitisch is blindelings ga zitten verdedigen.

  31. 41

    @boyke, sinds wanneer is het weerleggen van kritiek gelijk aan het goedkeuren van het bekritiseerde? De schrijver, Abu Pessoptimist, laat zien dat Bolkestein’s argumenten niet deugen, maar nergens keurt hij het historische dhimmischap goed, of verdedigt blindelings de islam en de moslims.

    Kernzinnen:
    Waar het me om gaat is de van-dik-hout-zaagt-men-planken manier waarop [over antisemitisme en de positie van christenen in het MO] wordt geschreven aan de kaak te stellen. En vooral ook de anti-islamitische stemmingmakerij, die ermee gepaard gaat en die ervoor zorgt dat het fenomeen (gedeeltelijk) in dezelfde categorie thuishoort als de opgeklopte angst voor antisemitisme.
    Waarom zien ze niet in dat wie alleen oog heeft voor de problemen van de christenen contraproductief bezig is? Dat de kwaal waar de Arabische wereld (nu nog) aan lijdt niet de islam is, maar in de eerste plaats het gebrek aan democratie?

  32. 42

    @20:

    U schrijft:
    “Wat probeer je hier nu precies te betogen? Ik kan me niet voorstellen dat Joden het door de eeuwen heen zwaarder hebben gehad in de islamitische wereld dan in de christelijke.”

    Daar is een mooie uitspraak over van een historicus (wiens naam mij ontschoten is): “Joden hadden het nooit zo slecht in de islamitische wereld als in de christelijke wereld in haar slechtste tijden, maar ook nooit zo goed als in de christelijke wereld in haar beste tijden.”
    Zie bovenstaand citaat over de Joden in Iran, wat over vele plekken/tijden te herhalen valt.

    Ook schrijft u:
    “We kunnen ook een dergelijk verhaal als jij in #20 houdt over christenen in de Palestijnse gebieden gaan houden, maar anders dan jij zal ik daar nooit ‘het jodendom’ de schuld van geven.”

    Dat klopt, u bent daar beter op zijn plaats bij de islamitische gemotiveerde discriminatie en vervolging.
    De reden voor het feit dat er al meer Palestijnse christenen uit de Westbank en Gaza inmiddels in Chili wonen, dan dat er nog daar wonen.

  33. 43

    @39

    Hoe hoog was de belasting die men moest betalen, voordat die landen werden veroverd door moslims? En hoe leefde men daarvoor? Hadden ze het beter dan voor de verovering, of werd men uitgebuit door de eigen heersers?

  34. 44

    @42: maar wat probeer je precies met #20 te betogen? Er is niets fundamenteels aan de relatie tussen mensen van verschillende religies. De historische praktijk van lang geleden zegt niet zo heel veel over de huidige problematiek. Dat is wat abu pessoptimist vooral betoogt, en ik met hem eens ben. Het is dan nogal rich om je in deze discussie proberen te bewijzen aan te dragen hoe slecht de islamieten in het verleden wel niet geweest waren voor joden (en, o ja, christenen), terwijl diezelfde christenen in precies datzelfde verleden minstens zo heftig tekeer gingen tegen joden. Toch maak je niet eenzelfde verwijt tegen de christenen.

    Voor wat betreft de Palestijnse christenen: over het algemeen zullen die meer last hebben van hun status als statenloos burger in een door de Israelische regering bezet gebied, dan van hun islamitische buren. De boosheid die de islamitische palestijnen hebben jegens de bezetting wordt gedeeld door hun christelijke (en atheistische) buren.

  35. 45

    Pessoptimist betoogt dat antisemitisme en christenvervolging opgeklopt zijn. Onzin. Homohaat (een andere loot) in Amsterdam is hoger dan tevoren en overduidelijk met een religieuze component.

    Pessoptimist betoogt dat het versterken van de democratie dit onpluriforisch gedrag oplost. Onzin. Amsterdam doet niks anders en bereikt geen resultaat. Geloofcultuur bepaald blijkbaar zulk gedrag “bij proxy”, niet democratie. Verander deze geloofscultuur en je versterkt de democratie. Een geloofscultuur veranderen is helaas bij alle geloven meteen ook een machtspolitiek spel.

    Dit is precies wat Bolkestein betoogt. Sterker nog, hij betoogt dat dit ook over de grenzen zo is.
    PS: Daar heb je dus geen geschiedenisboekjes of wikipedia’s voor nodig. gelukkig maar, we hebben al genoeg wollig ge-blablalba.

  36. 46

    Nou @BINGANERO, kom maar met getallen aan. Maar voordat je dat doet, bewijs eerst eens dat Amsterdam in het (Levantijnse) Midden-Oosten ligt, het (met een hark aangegeven gebied waar Pessoptimist’s artikel over gaat.

  37. 47

    @45 De meeste antihomo incidenten zijn autochtoons. Ik heb wel een jongens gesproken op het platteland, die ’s avonds gezellig een cruise-bos onveilig maken. Polderjongens, kerkelijk.
    Hou toch op met die onzin om alles met de islam te verbinden.
    Volgens mij hebben we met Bolkestein c.s. met het anti-antisemitisme te maken.
    Bovendien heeft hij geen recht van spreken als het gaat over de omgang met mensen. Als mede-leverancier van gifgasgrondstoffen aan Irak kleeft er bloed aan zijn handen. Hoe iemand dat in godsnaam kan goedpraten begrijp ik niet.

  38. 48

    @39: grootste probleem met jou karakterisering van de islam als op expansie gerichte religie is dat dat onverkort ook voor het christendom geldt, en nog een beetje meer. De Franken geloofden vroeger ook heel wat anders, net als in Spanje, de Filippijnen, Congo of Peru. Nog steeds zwermen christelijke zieltjeswinners uit over de hele wereld. (en net als met het christelijke zieltjeswinnen, ging het islamitische zieltjeswinnen ook niet persé met geweld gepaard).
    Misschien een beetje een open deur voor jou, maar het christendom kent het begrip ‘kruistocht’. Dat is in zijn oude betekenis wel vergelijkbaar met jihad.

    Het stuk bekritiseerd met name de plotselinge aandacht voor een godsdienstige minderheid in de verdrukking, de christenen in het midden-oosten, waarbij het met name gaat om degenen die de verdrukking doen (de moslims), en niet zozeer om de verdrukten (christenen hebben het ook in andere delen van de wereld moeilijk), of om de verdrukking (er zijn ook andere religieuze minderheden die verdrukt worden in het midden oosten, denk aan de Baha’i).
    Niet ter discussie staat dát christenen het zwaar hebben in (delen van) het midden oosten, maar welk belang daar aan gehecht moet worden.

  39. 49

    @Monade, extrapoleren naar het extreme is geen tegen-argument. Ga dat maar lekker zelf bewijzen. Het getallenorgasme wat je zoekt voor het voorbeeld Amsterdam kun je krijgen bij de politie Amsterdam.
    Ook gaf ik al aan dat geschiedenisboekjes gepraat over het MO, wat Bolkestein en ook weer dit artikel ZELF met een hark doet, weinig bijdraagt aan de wenselijke verandering van de cultuur naar een meer democratisch georienteerde.
    Als iemand nou eens met de statistieken, interview, polls etc. komt van de afgelopen 10 jaar dan hoeven we niet 13 eeuwen erbij te halen en allerlei sociaal culturele theorieen. Dan kunnen we kijken naar het directe verschil tussen wenselijke democratische waarde en de praktijk.

  40. 50

    @47, ook jij extrapoleert het naar het extreme en ook dat is geen tegenargument. Ik heb nergens een onderscheid gemaakt tussen autochtonen en allochtonen of kerkelijke, joden of moslim mannetjes. Wel dat geloof 1 van de belangrijke drijfveren is.

  41. 51

    @BINGANERO, je komt dus met een zelf verzonnen probleem, zelf verzonnen oorzaken, en zelf verzonnen oplossingen aanzetten in een discussie die ergens anders overgaat.

    Geloofcultuur bepaald blijkbaar zulk gedrag “bij proxy”, niet democratie. Verander deze geloofscultuur en je versterkt de democratie.
    Dit is 100% bullshit. En net als jij zal ik mijzelf de moeite besparen om dit toe te lichten.

  42. 52

    @Monade, Het artikel staat bol met citaten over geloofs-oorzaken en de schrijver eindigt met de conclusie dat we moeten richten op democratie in plaats van geloof. Daar ga ik op in. Dat is ontopic.
    Jij beweert nu dat geloofscultuur nergens bepalend is voor gedrag. Aka Geloof heeft geen macht. Want dat is 100% bullshit. Sure…
    Goed, hoe gaan we dan die democratie versterken? We moeten ons natuurlijk een hoop moeite besparen met zijn allen….

  43. 53

    Het artikel rept over de democratie in het Midden-Oosten, niet over die in Nederland.

    Ik zelf ben totaal niet geïnteresseerd in online discussies over het versterken van de democratie van andere landen, sorry.

  44. 54

    @Monade, duidelijk, daarom reageer je ook!
    We bombarderen wat taliban strijders, toeteren over mensenrechten als vrijheid van geloof en houden af en toe een proces in den haag over moslim massamoorden .. maar verder houd geloof en de invloed op gedrag, democratie allemaal op bij de grens… Stemmingmakerij!

  45. 55

    Bolkestein moet eerst maar eens uitleggen waarom hij pupillen als van Baalen(gelukkig enigzins bijgedraaid) en Wilders omarmde.

  46. 56

    Vraag aan de Christenen in Iran (voorzover nog aanwezig), Irak, Palestijnse gebieden, Saoedi Arabië, enz., enz. hoe het daar is voordat je onzin gaat lopen blaten.

    Weet je hoeveel Christenen er nog zijn in de Palestijnse gebieden sinds de Hamas daar aan de macht is? Ze zijn massaal verdreven.. ze hebben er geen leven meer. Een moslim die zich bekeert tot het Christendom wordt uit de familie gestoten en meestal is hij of zij z’n leven niet meer zeker. Zelfs in Nederlandse Islamitische gezinnen.

    Wanneer dringt de waarheid nu eens door?

  47. 59

    @Leerling, dat was tot voor kort (zeker tot eind jaren ’80) ook zo in de Nederlandsche Bible Belt, behalve dat je daar psychisch kapot werd gemaakt. Passieve aggressie is namelijk véél christelijker. Als zelfverklaard atheïst kon je maar beter verhuizen.

    @57, waarschijnlijk een hoax, maar nog niet bevestigd. Wel mooi te zien hoe dit bericht wereldwijd klakkeloos word overgenomen.

  48. 61

    In zijn opstel: ‘De tendentieuze christenliefde van Bolkestein’ ontkent Abu niet het bestaan van 1) antisemitisme en 2) de problematiek van de christenen in het MO, maar vindt hij de critiek op die lelijke verschijnselen wel ‘overdreven’, ‘opgeklopt’, ‘aanstellerig’, ‘verdacht’, ‘opgeblazen’, ‘van dik-hout zaagt men planken’.

    Dusdanig critiek is volgens Abu afkomstig ‘van rechts dat de tendens heeft de kwaal te overdrijven en op te blazen en om alle kritische geluiden over één kam te scheren en verdacht te maken.
    ! Letten we op Abu’s routineus-doctrinaire taalgebruik.

    Vreemd: 1. Abu veroordeelt overdrijving in alle toonaarden en doet – zie boven in 1e alinea – er zelf aan; 2. Abu lijkt het verdacht maken van critiek – een rechtse tendens – af te wijzen, maar wijst die inzake de Islam zelf (ook) af. Ook heeft hij het in dit verband over Bolkesteins ‘tendentieuze christenliefde’, waarin ‘tendentieus’ mij als verdacht voorkomt.

    Kortom, wie maakt verdacht, wie is tendentieus? Bolkestein c.s. of Abu?

    Abu weerkaatst verbaal en in gedrag spiegelsymmetrisch een bepaald vocabularium. Hij beseft dat ook en weet wiens: hij doet rechts na, dat hij erbij lapt. Hij doet alles na, en lapt er zichzelf bij.

    Het definitieve failliet van Abu lezen we in zijn volgende zinnen:

    ‘Wel heeft B. gelijk dat er sinds de islamitische revolutie sprake is geweest van een uittocht van christenen uit Iran. Maar dat heeft er meer mee te maken dat christenen zich niet zo thuis voelen in een islamitische republiek, dan met vervolgingen.

    Vervolging van Christenen (in het MO) voorstellen als een ‘zich niet zo thuis voelen’!?. Je moet wel durven. Ontaarding van een eufemisme, of ook wel een helse brutaliteit. En op die manier ook weer een kanjer van een overdrijving. Het is Abu die alles overdrijft.

    Misschien kan Abu niet anders. De verschrikkelijke feiten zijn niet meer te loochenen, ze glashard te ontkennen zou een farce van hem maken, ze dan maar superbagatelliseren is z’n laatste mogelijkheid.

    Ten slotte de absolute waarheid.
    Bolkestein heeft geschreven: ‘De overmacht van de islamitische meerderheid beperkt steeds meer de vrijheid van minderheden en het is een teken aan de wand.’

    Hierop reageert Abu met: ‘Mooi gezegd, maar helaas ook grotendeels onwaar.’

    Betreurt Abu het met zijn ‘helaas’ dat Bolkestein de onwaarheid spreekt? Moet wat B. beweert de waarheid zijn en is het inderdaad niet de waarheid?

    Een verschrijving, en kleine omissie? Misschien, of ook: ja zeker. Maar in dit verband een van Freudiaans kaliber. Abu worstelt met de waarheid, en die moest er eruit, hoe dan ook, tegen zijn zin.

  49. 62

    @44

    Dat christenen massaal wegvluchten uit Turkije, Irak, Egypte, Libanon en de Palestijnse gebieden komt niet door Israel, maar door iets anders. U begrijpt het wel.

    Wat betreft het antisemitisme, Wij hebben het hier over het verleden, maar wat betreft het islamitisch gefundeerd antisemitisme loopt dat helaas door naar de huidige tijd.

    Twee voorbeelden:
    “In Saoedi-Arabie werd alles wat slecht was, veroorzaakt door joden. Als de airconditioning kapotging of er geen water meer uit de kraan kwam, gaven de Saoedische buurvrouwen daar de joden de schuld van. Hun kinderen moesten bidden voor de gezondheid van hun ouders en de vernietiging van de joden. Toen we na verloop van tijd naar school gingen, klaagden onze leraren eindeloos over alle duivelse dingen die de joden al jegens moslims hadden gedaan en nog van plan waren te doen.”
    (Ayaan Hirsi Ali over haar jeugd in Saoedi-Arabie, een land waar geen Jood mag wonen, ‘Mijn vrijheid’, blz. 67)

    Hamas TV enkele weken geleden:
    ‘Palestijnen komt de eer toe om de Joden uit te roeien’

    http://www.likud.nl/artik059.html