Bolkestein haalt oude argumenten van stal in Israëldiscussie

ANALYSE - Terwijl de kater sliep,
en de pendule liep
en de kanarie sprak:
“Tsjiep, tsjiep, tsjiep, tsjiep”.

Dit is het refrein van een liedje van Drs P. Ik moest eraan denken toen ik zaterdag in NRC Handelsblad een gewichtig betoog las van een andere doctorandus, namelijk Frits Bolkestein. Het refrein van Drs P. ademt de bezadigde sfeer van een huis waar de tijd is blijven stilstaan. Dat kan ook gezegd worden van het stuk van de voormalige leider van de VVD, al was dat waarschijnlijk, anders dan bij Drs P., niet echt de bedoeling.

”Het Westen laat zich ringeloren door Arabische propaganda tegen Israël,’ luidt Bolkesteins kop. ‘Een geweldig stuk,’ twitterde Bas Paternotte van The Post Online meteen. Dat vond ik ook, al was dat om een andere reden. Het artikel is één lange opsomming van clichés uit de oude doos, zoals je het nog maar weinig zult tegenkomen. Leerzaam voor startende Midden-Oosten journalisten: deze ”don’t’s” van het vak. Het zou verplichte lectuur moeten worden op scholen voor de journalistiek, opdat de aankomende journalisten deze argumenten uit het verkleden uit hun hoofd kunnen leren teneinde ze in hun loopbaan te kunnen vermijden.
Bolkestein somt op waarom het Westen ‘laat ringeloren’ volgens hem. Hij noemt de macht van het getal (er zijn meer Arabieren dan Joden), de macht van de olie (de Arabieren hebben het en Israël niet  – al vergeet Bolkestein dat er intussen gigantische gasvoorraden zijn aangeboord voor Israëls kust). Hij wijst erop dat de dekolonisatie samenviel met de stichting van de staat (de Israeli’s worden daardoor volgens hem ten onrechte ook wel als kolonisatoren gezien). En hij vermoed invloed van het ”anti-Amerikanisme” (daardoor zou ten onrechte geloof worden gehecht aan de argumenten van Mearsheimer dat de Joodse lobby in staat is de VS tegen het eigen belang in te laten gaan – Bolkestein vergeet overigens Mearsheimers collega Walt. De twee hoogleraren schreven het boek samen ).

Bolkestein noemt verder ‘het omslagpunt’ van de Israëlische overwinning van 1967 (waarbij het onder meer de Westoever veroverde) waardoor de wereld anders naar Israël is gaan kijken, en natuurlijk het feit dat de VN met al die nieuwkomers van de laatste tientallen jaren  een gezelschap ”anti-Westerse landen”  is geworden. (Bolkestein haalt er zelfs de inmiddels allang overleden beweging van Niet-gebonden landen bij om dit argument kracht bij te zetten.) En hij speculeert – nogal gewaagd naar het mij lijkt – dat Spanje en Groot-Brittannië hun politiek ten aanzien van Israël weleens bijgesteld zouden kunnen hebben nadat er spectaculaire aanslagen (een trein bij Madrid en de Londense bussen en ondergrondse) hebben plaatsgevonden.

Maar de cliffhanger in zijn stuk is natuurlijk het verhaal dat de Arabische landen de Palestijnen ‘op ten hemel schreiende manier hebben bejegend.’ Duitsland nam na de oorlog 12 miljoen Duitser uit het oosten op, schrijft hij, terwijl in het Midden-Oosten ‘nog niet een tiende van dat getal niet in de Arabische landen werd opgevangen en geïntegreerd.’  Helaas is echter niets zo afgezaagd en fout als dit argument uit de oude zionistische doos. Het gaat er namelijk aan voorbij dat die vluchtelingen uit Oost-Europa toevallig wel Duitsers waren die het moederland werden opgevangen, terwijl een Palestijn en een Saudi waarschijnlijk minder gemeen hebben dan een Pool en een Portugees, en een Palestijn en een Marokkaan geen woord verstaan van elkaars taal. Arabieren zijn namelijk, anders dan veel zionisten ons destijds wilden doen geloven, niet één pot nat. En dan hebben we het nog niet gehad over de belangrijkste reden waarom de onderhandelingen tussen Israël en de Arabische landen in 1949 geen vredesakkoord opleverden – en waarom dat akkoord er tussen Israël en de meerderheid van de Arabische landen nog steeds niet is: namelijk dat Israël altijd de verantwoordelijkheid voor het verjagen van de Palestijnen van de hand heeft gewezen, weigerde hen terug te nemen of te compenseren en het probleem op het bordje van de Arabische Liga heeft gelegd.

Bolkesteins stuk is curieus omdat het een aaneenschakeling levert van het soort argumenten en wijsheden dat gangbaar was in de jaren zeventig. Hij schrijft hij dat Israël de ‘enige functionerende democratie in het Midden-Oosten’ is (dat was uit de tijd dat Turkije en Iran nog dictatoriaal werden geregeerd), of dat Arabisch een officiële taal is in Israël (waar veel op af te dingen valt). Dat hij in het verleden leeft blijkt er ook uit dat hij denkt dat Jordanië nog wordt geregeerd door de toch al geruime tijd geleden overleden koning Hussein (citaat: ‘Koning Hussein wil de Palestijnen er niet bij’) en dat hij wat de Arabische politiek betreft, verwijst naar de beruchte drie nee’s van Khartoum uit 1967. Intussen hebben we echter te maken met een vredesaanbod van de Arabische Liga (nog eens bevestigd in 2002) dat – in een omkering van de feiten van destijds- volstrekt wordt genegeerd door Israël. Hij haalt zelfs de oude koe van de ‘religieuze dimensie van het conflict’ uit de sloot, waarbij hij de enormiteit begaat te verklaren dat ‘de islam de vernietiging van de joden verlangt.’ Een uitspraak die niet alleen door de geschiedenis wordt gelogenstraft, maar die men eerder zou verwachten uit de mond van een PVV-er dan van een voormalig voorman van de VVD.
Zijn stuk is echter nog het meest opmerkelijk doordat het erin slaagt in twee krantenpagina’s tekst volledig de essentie te missen van het huidige debat, dat is ontstaan omdat een drietal ondernemingen (Royal HasKoning, Vitens en PGGM) hun handen van Israël aftrokken. Dat debat is geconcentreerd op drie dingen: te weten de alsmaar voortschrijdende uitbreiding van de nederzettingen op de bezette Westoever, die een twee-statenoplossing waarschijnlijk al onmogelijk heeft gemaakt, de juridische onhoudbaarheid van Israëls standpunt in dat opzicht, en de mensenrechtensituatie van de Palestijnen. Bolkestein slaagt erin om in zijn lange verhaal niet meer dan een paar zinnetjes aan deze essentie te wijden, waarin hij alleen opmerkt dat ‘iedere uitbreiding van de nederzettingen het probleem verergert, dat de regering Netanyahu geen haast lijkt te maken om het probleem op te lossen en dat Israëlische soldaten op de Westoever zich soms ”grof en onbetamelijk gedragen”.’

De conclusie van zijn artikel moet zijn dat hij vindt dat wat Israël doet of nalaat niet van groot belang is, omdat het Westen zich toch wel ‘laat ringeloren door de Arabische propaganda.’ Naar mijn bescheiden mening laat zich dat vergelijken met het schrijven van een artikel waarin wordt uitgelegd dat het verzet tegen de walvisjacht eigenlijk teruggaat op een oude hetze tegen Japan. Of met het toeschrijven van de algehele ongerustheid over global warming aan een afkeer van links jegens het kapitalisme.

  1. 1

    Bolkesteins stuk is meer curieus omdat het NRC blijkbaar denkt dat de mening van Bolkestein over het Midden-Oosten relevant zou zijn. Als het nou nog over Nederland, Europa, defensie, handel of liberalisme zou gaan, okee, maar over het Midden-Oosten? Laat hem dan iets schrijven over gifgas in Syrië, gezien zijn ervaringen met leveren van gif aan Irak…

  2. 2

    Ach.
    Ik ben zo benieuwd waar Bolkje het vandaan haalt dat het Westen zich laat ringeloren door Moslim-propaganda.

    Maar ik merk bij de oudere generatie VVD-ers wel vaker dat Alzheimer heeft toegeslagen……( och, en bij zittende VVD-ers ook nog regelmatig)

    Kortom, een prima thread starter.

  3. 3

    Ach ja, Bolkestein. De man die, ongeveer toen de Muur viel, als minister van defensie de Tweede Kamer misleidde over de dreiging dat de Russen zouden komen.

    Ik heb sindsdien wat moeite hem serieus te nemen.

  4. 4

    Ik krijg van de Bolk altijd het idee dat hij tegelijkertijd intellectueel wil overkomen én bij wat hij vast achter gesloten deuren “het plebs” noemt in het gevlei wil komen.

  5. 5

    Met deze threadstarter is zo veel mis dat het niet te doen is er in de volle breedte tegenin te gaan. Eén tendentieus stukje wil ik er wel uitlichten:

    … dat Israël altijd de verantwoordelijkheid voor het verjagen van de Palestijnen van de hand heeft gewezen, weigerde hen terug te nemen of te compenseren

    Schrijver ‘vergeet’ te vermelden dat een nog groter aantal joden uit Arabische landen werd verjaagd, met weinig meer dan de kleren die ze aanhadden. In Israël zijn er nog honderdduizenden Arabieren achtergebleven (nu anderhalf miljoen), maar het aantal joden in alle Arabische een Noordafrikaanse landen samen is nog maar zo’n 10.000. In sommige van die landen (Irak, Lybië) is het aantal nog overgebleven joden letterlijk op één hand te tellen.

    Hoe zit het met de verantwoordelijkheid van deze landen met betrekking tot het verjagen van de joden, die daar al sinds vele generaties woonden? Worden die gecompenseerd? Deze landen hoeven niet eens moeite te doen die verantwoordelijkheid af te wijzen, omdat werkelijk niemand hen daarop wijst. De ietwat gedateerde visie van Bolkestein is een verademing ten opzichte van het schaamteloze meten met twee maten dat hier voor correct doorgaat.

  6. 6

    Het stuk van Bolkestein is ideologisch ook ‘oud’. Het zal er ongetwijfeld mee te maken hebben dat hij in zijn leven (1933-) de gebeurtenissen met de Joden een stuk directer mee heeft gemaakt dan die mensen die 30 jaar of later werden geboren. Hij heeft gezien hoe moeilijk Israël het had toen het opgericht werd (1948), hoe het steeds opnieuw (1967, 1973) werd aangevallen door de omringende (Arabische) landen, hoe het Olympische team van Israël werd afgeslacht. Voor iemand als ik, die véél later geboren is, springen andere dingen in het oog: de (reacties op de) intifadas, de bezetting van de Golanhoogten, de oorlog in Libanon, het spastisch reageren op alles wat Palestijns is. Ook wordt er meer bericht over de acties tegen voormalige nazi’s (maar ook tegen de daders van dat Bloedbad van Munchen). Het klinkt sympathisant: de onderdrukte die zich wreekt op zijn onderdrukkers, maar misschien ben ik te netjes: ik zie het als buitengerechtelijke executies.

    Bolkesteijn zegt dat -vanwege die geschiedenis- Israël een potje zou moeten kunnen breken:

    Dit zo zijnde, zou men mogen verwachten dat Israël in ieder geval het voordeel van de twijfel zou krijgen

    . Maar dát Israël is niet meer het huidige Israël. Kort door de bocht doet hij precies dat, wat rechtse mensen linkse mensen altijd verwijten, dadersympathie: “Maar [Israël] had zo’n moeilijke jeugd!”

    Overigens moet ik Abu wel verbeteren: Bolkesteijn noemt wel degelijk de gasvoorraden die voor de kust in de Middellandse Zee zijn aangetroffen, maar zegt daarover:

    Israël ontdekte onlangs gas in de Middellandse Zee, maar dat zinkt in het niet vergeleken bij de productie van de Arabische staten.

    Ik heb de cijfers niet, dus ik kan niet oordelen of het ‘in het niet zinkt’ of dat het ‘gigantisch’ is. Dat hij het wel noemt, is echter wel zeker.

    Hij wijdt overigens wel meer dan een paar zinnetjes aan de essentie en mogelijke oplossingen, maar ik meen dat Abu in enkele van die zinnetjes een bagatellisering ziet van het standpunt ‘van de andere partij’, van Abu’s kant, en niet als duiding van het probleem. Daardoor valt er inderdaad wat tekst en coherentie weg.

    De conclusie van het artikel van Bolkesteijn is, echter, zoals ik het lees: “Hoe men tegen het probleem aankijkt, is doorslaggevend voor hoe men het probleem oplost. Naar mijn [Bolkesteijn] mening laat men [het Westen] zich teveel beïnvloeden door de Arabische media.” Dat zijn eigenlijk 2 punten. Met het eerste punt ben ik het eens, met het tweede niet (omdat Bolkesteijn is blijven hangen, ergens tussen de jaren ’80 en jaren ’90).

    Overigens maakt Bolkesteijn een stuk meer fouten en gemenigheden. Zo beweert hij -eigenlijk- dat het hoge Palestijnse geboortecijfer inherent is aan de Palestijnen. En dat daarom een (variant van een) éénstaatoplossing niet kan werken:

    Sommige Palestijnen willen geen tweestaten-, maar een éénstaatoplossing. dat is een rampzalig plan. Gezien de hoge Palestijnse vruchtbaarheid zou dit het einde van de Joodse staat betekenen, tenminste indien het beginsel one man one vote in een eenheidsstaat zou gelden

    Ik zou haast zeggen dat hij (of eigenlijk degene wiens standpunt hij inneemt: Israël) dus eigenlijk geen oplossing willen waarbij ‘het land tussen de Jordaan en de Middellandse Zee’ in één staat gedeeld wordt met niet-Joden. Maar goed, dat is maar één voorbeeld van zulk soort truukjes.

    @5 Aliyah, Law of ‘Return’. Ik betwijfel het antisemitisme niet, maar dat is maar een van de oorzaken:

    The reasons for the exodus included push factors, such as persecution, antisemitism, political instability, poverty and expulsion; together with pull factors, such as the desire to fulfill Zionist yearnings or find a better economic status and secured home in Europe or the Americas. A significant proportion of Jews left due to political insecurity and the rise of Arab nationalism, and later also due to policies of some Arab governments, who sought to present the expulsion of Jews as a crowd-driven retaliatory act for the exodus of Arab refugees from Mandatory Palestine.

  7. 8

    Ik heb nooit zo begrepen waarom deze man nou voor “intellectueel” doorgaat in diverse media. Misschien omdat hij steevast strooit met wat filosofen die hij gelezen heeft? Dat maakt natuurlijk al snel indruk.

  8. 9

    Dus @Kacebee vindt dat er niet met twee maten gemeten moet worden ? Prima. Arabische landen geven hun joden hun land en bezit terug en Israël doet hetzelfde met de Palestijnen. Einde staat Israël.

    Echt ’n ontzettend domme zet om Palestijnen gelijk te stellen aan Arabische joden.

  9. 10

    Bolkestein is zelf 1 groot oud argument. Wiegel wordt ook nog steeds met enige regelmaat aangehaald in de media, hoewel die ook steeds idiotere dingen is gaan zeggen. Bolkestein is Wiegel 2.0.