Jos van Dijk, auteur op Sargasso

Foto: Qusai Al Shidi (cc)

Moet het internet gereguleerd worden? En zoja, hoe dan?

24 juli 2019 , 08:00 , door Jos van Dijk

OPINIE - De oorspronkelijke droom van internet als een digitale ruimte waar burgers elkaar in alle vrijheid kunnen ontmoeten en waar iedereen toegang heeft tot alle informatie is al lang vervlogen. Het internet wordt gedomineerd door ’tech-reuzen’ die opereren vanuit commerciële belangen en die ons vooral gebruiken als leveranciers van data, het ‘nieuwe goud‘ in de economie.
De positieve beloftes van het internet worden meer en meer overschaduwd door zaken die afschuw oproepen: ‘hatespeech’, kinderporno, discriminatie, bedreigingen, ‘fake’ nieuws, misdaad en bedrog. De roep om overheidsingrijpen wordt dan ook steeds vaker gehoord. En dan gaat het vooral om de sociale media zoals Facebook, Twitter en Youtube. Duitsland heeft inmiddels een Netzwerkdurchsetsungsgesetz. Frankrijk heeft wetgeving ingevoerd tegen haatzaaien.

Donderdag 4 juli vond er in de Rode Hoed in Amsterdam een debat plaats over dit onderwerp met VN-rapporteur David Kaye naar aanleiding van zijn boek Speech Police: the global struggle to govern the internet. Aan het debat namen verder deel het net afgetreden Europarlementslid voor D66 Marietje Schaake en de directeur van het Centrum De Waag, Marleen Stikker. Kunnen we agenten op het internet tolereren zonder schade te berokkenen aan de idealen van het vrije verkeer van informatie en de vrijheid van meningsuiting? Het blijkt geen eenvoudige kwestie.

Quote du Jour

Quote du Jour | Controle Islamitisch onderwijs

22 juli 2019 , 08:00 , door Jos van Dijk

Terwijl in de vier grote steden het laatste jaar 10 aanvragen voor islamitische scholen zijn afgewezen (omdat er te weinig leerlingen voor zijn), minister Slob de gemeente Westland maant het verzet tegen de komst van zo’n school te staken en hij de financiering voor het Amsterdamse Haga Lyceum intrekt als het huidige bestuur niet opstapt, is het misschien aardig enkele citaten uit een opinieartikel van meer dan zeventien jaar geleden te bekijken. Oordeel zelf over de actualiteit.

Foto: Bryan Burke (cc)

Cyprus, het gas en de geopolitiek

19 juli 2019 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - De EU treft sancties tegen Turkije vanwege gasboringen bij Cyprus.

Ondanks waarschuwingen van de EU gaat Turkije door met gasboringen in een deel van de Middellandse Zee dat de EU-lidstaat Cyprus claimt. Turkije, dat sinds 1974 het noordelijk deel van het eiland bezet houdt, meent dat het Turkse noorden recht heeft op een evenredig deel van de gasopbrengsten. De zelfverklaarde Turkse republiek Noord-Cyprus wordt alleen door Turkije erkend. De EU staat op het standpunt dat het gehele eiland valt onder de Europese lidstaat Cyprus. Daarom beschouwt Brussel de Turkse gasboringen als een vijandige daad.

De ontdekking van de gasvoorraden in het oostelijk deel van de Middellandse zee heeft de spanningen rond Cyprus opnieuw hoog doen oplopen. ExxonMobil en Qatar Petroleum vonden eerder dit jaar een groot gasveld in de Cypriotische wateren. In aansluiting op gasvelden die door Israël en Egypte worden geëxploiteerd ligt hier een kans om los te komen van het Russische gas. Samenwerking van Israël, Cyprus en Griekenland zou volgens de Amerikanen tevens de mogelijkheid bieden de Russische aanwezigheid in dit deel van de Middellandse Zee terug te dringen. De drie landen hebben inmiddels afspraken gemaakt op het gebied van cybersecurity en gezamenlijke militaire oefeningen. Er zijn ook plannen voor pijpleidingen naar Europa via Kreta. Dit alles gaat niet alleen ten koste van Rusland, maar ook van Turkije dat in eigen wateren geen gas heeft maar wel kan profiteren van leidingen uit Rusland.

Waan van de dag

Verbreding A27 afgewezen door Raad van State

17 juli 2019 , 11:11 , door Jos van Dijk

De verbreding van de A27 bij Utrecht mag niet doorgaan.

De uitspraak komt voort uit een eerdere beslissing van de RvS dat het stikstofbeleid van het rijk niet deugt. De vernietiging van het Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht spaart het bos Amelisweerd.

Waan van de dag

Von der Leyen treedt af als minister van Defensie

15 juli 2019 , 18:23 , door Jos van Dijk

Ook als ze morgen niet gekozen wordt als nieuwe voorzitter van de Europese Commissie keert Ursula Von der Leyen niet terug als minister van Defensie.

Een Duitse parlementscommissie onderzoekt onregelmatigheden op het departement van Von der Leyen.

De commissie onderzoekt hoe lucratieve contracten van haar ministerie werden toegewezen aan externe adviseurs zonder behoorlijk toezicht. Ook wordt onderzocht of een netwerk van informele persoonlijke connecties die deals mogelijk maakte.

Foto: ekenitr (cc)

Tsjechische premier Andrej Babiš nog steeds aan de macht

12 juli 2019 , 08:00 , door Jos van Dijk

ANALYSE - Dertig jaar na de bevrijding van het sovjetcommunisme overheerst de bitterheid.

Vorige maand demonstreerden in de Tsjechische hoofdstad Praag meer dan een kwart miljoen mensen tegen hun premier. Het was de grootste demonstratie sinds de omverwerping van het communisme, dertig jaar geleden. De demonstranten, die op dezelfde plek bijeen kwamen als in november 1989, eisten het vertrek van premier Babiš vanwege een corruptie-affaire waarin zijn bedrijf Agrofert misbruik maakte van EU-gelden. Een paar dagen na de demonstratie overleefde de premier na een zeventien uur durend marathondebat een vertrouwensvotum. De regering, een minderheidscoalitie van Babiš’ eigen partij ANO en de sociaal-democraten, met gedoogsteun van de communisten, bleef nog net overeind met 85 parlementsleden die stemden voor het vertrek van Babis en 85 leden tegen.

De regeringscrisis in Tsjechië is daarmee echter nog niet opgelost omdat de sociaal-democraten vervolgens de vervanging van de minister van cultuur Antonin Staněk eisten. Ook wegens corruptie. Bemiddeling van president Zeman leverde tot nu toe geen soelaas. De sociaal-democratische leider Hamáček dreigt nu alsnog met zijn partij uit de regering te stappen.

Babiš als symptoom

Het commentaar van taz, het linkse Duitse dagblad, op de onrust in Tsjechië is dat een man als Babiš staat voor alles wat er in dertig jaar in de voormalige communistische landen is misgegaan. Hij maakte deel uit van het regime waar dertig jaar geleden tegen gedemonstreerd werd. Nu is hij multimiljonair en de gekozen premier van het land dat zich net als sommige buurstaten ontwikkelt in de richting van een autoritaire staat. En de polls wijzen er niet op dat hij het vertrouwen van zijn kiezers verloren heeft. Ook in de andere Oost-Europese landen is de liberale democratie nog steeds zwak. Een groot deel van de bevolking stemt op rechtse, nationalistische partijen die nogal eens in botsing komen met de principes en waarden van de rechtsstaat. Hoger opgeleide jongeren kiezen er steeds vaker voor te emigreren naar het westen. Wat ging er mis?

Waan van de dag

Machtsverdeling in het Europees parlement

11 juli 2019 , 10:37 , door Jos van Dijk

De commissies in het Europese parlement benoemden hun voorzitters en vice-voorzitters.

In het lijstje van invloedrijke parlementariërs vinden we geen leden van de ID-fractie (Identiteit en Democratie, met leden van de partijen van Le Pen en Salvini).

Op het lijstje (dat nog niet helemaal compleet is) tot nu toe vier Nederlandse parlementsleden: Derk Jan EPPINK (FvD, derde vicevoorzitter Cie voor Economische en Monetaire Zaken), Bas EICKHOUT (GL eerste vicevoorzitter Cie Milieu, openbare gezondheid en voedselveiligheid), Anja HAZEKAMP (Partij van de Dieren, vierde vicevoorzitter zelfde Cie), Peter van DALEN (CU, eerste vicevoorzitter Cie Visserij).

Foto: Roel Wijnants (cc)

AIVD klaagt journalist aan

10 juli 2019 , 11:00 , door Jos van Dijk

ANALYSE - Bedreiging van journalisten en klokkenluiders: wordt het een trend?

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft een kort geding aangespannen tegen Volkskrant-journalist Huib Modderkolk. De AIVD zag zich ook “gedwongen” aangifte te doen tegen Modderkolk vanwege het “voornemen” staatsgeheimen openbaar te maken. De journalist heeft een boek geschreven over digitale spionage dat binnenkort zal worden gepubliceerd. De AIVD heeft de tekst gezien en op verzoek van de dienst heeft Modderkolk enkele aanpassingen gemaakt. Modderkolk: ‘De punten die ze overtuigend hebben gebracht, heb ik aangepast, maar een aantal punten waren niet overtuigend en het blijft een journalistieke afweging. Als ik nog meer informatie moet weghalen komt de geloofwaardigheid van het boek in het gedrang. Dat betekent dat er vrij weinig overblijft van wat ik over een bepaalde operatie kan schrijven. Bovendien zie ik niet hoe mensen door deze informatie alsnog in gevaar kunnen komen’. Verder zegt hij: ‘De AIVD heeft de kans gehad me van meer informatie te voorzien om me op andere gedachten te brengen.’

Maar daar wilde de AIVD niet aan. Volgens de dienst gaat het om ruim tien woorden die staatsgeheime informatie bevatten. ‘Ze kunnen niet op deze manier gepubliceerd worden, want dat betekent mogelijk levensgevaar voor een bron. Onze wettelijke plicht is het beschermen van onze informatie en bronnen,’ aldus een woordvoerder.

Waan van de dag

Corbyn wil een nieuw referendum en stemt dan voor ‘remain’

10 juli 2019 , 10:17 , door Jos van Dijk

Labourleider roept de nieuwe Britse premier op een nieuw referendum over de Brexit te organiseren.

‘I want to make it clear that Labour would campaign for remain against either no deal or a Tory deal that does not protect the economy and jobs.’

Als Labour na eventuele nieuwe verkiezingen de premier zou mogen leveren, dan gaat Corbyn een Brexit opnieuw beoordelen.

Foto: Marc Nozell (cc)

Een afwijkend geluid bij de Democraten

6 juli 2019 , 08:00 , door Jos van Dijk

Onthoud die naam: Tulsi Gabbard

Voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 hebben zich bij de Democraten meer dan twintig kandidaten gemeld. Daar moet er uiteindelijk één uit gekozen worden en dat gebeurt, neem ik aan, net als bij voorgaande gelegenheden volgend jaar zomer. Meer dan een jaar campagne dus voor de boeg en pas daarna begint het echte werk.

Vorige week zijn de eerste twee debatten geweest met telkens tien kandidaten. Ze maken het de Democraten niet makkelijk om te kiezen, want ondanks het grote aantal blijken de meningen niet zeer verdeeld. Ze waren het ‘roerend met elkaar eens over veel onderwerpen: hun afkeer van het beleid van Trump, hun aandacht voor rechten van vrouwen en minderheden, hun roep om strengere wapenwetgeving en aandacht voor het klimaat.’

Uit een onderzoek naar het aantal keren dat de kandidaten genoemd werden op de grote televisiekanalen CNN, Fox en NBC blijkt dat verreweg de meeste aandacht uitgaat naar oudgediende Joe Biden, gevolgd door Bernie Sanders, de verrassing bij de vorige presidentsverkiezingen, en Elizabeth Warren. Het afwijkende anti-oorlogsstandpunt geluid van Tulsi Gabbard, parlementslid voor Hawaii, scoorde tot nu toe laag. Maar het trekt inmiddels wel wat meer belangstelling na haar deelname aan het tweede kandidatendebat. Opvallend is dat zij, als oud-gediende in Irak, ook steun krijgt uit rechtse, libertaire kringen.

Foto: Høyre (cc)

Noorwegen betaalt klimaatbeleid uit opbrengst fossiele brandstof

5 juli 2019 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - Olieland Noorwegen werkt hard aan verduurzaming.

Grootschalig elektrisch vliegen is nog ver weg, maar Noorwegen werpt zich op als proeftuin voor de elektrische luchtvaart. In 2040 moeten alle binnenlandse vluchten worden uitgevoerd door elektrische of hybride toestellen. Luchthavenautoriteit Avinor, eigenaar van de ruim veertig luchthavens in het land, wil binnenkort de eerste aanbesteding uitschrijven voor een commerciële route voor een elektrisch vliegtuig met negentien passagiers, dat vanaf 2025 moet gaan vliegen. Het FD (€) doet verslag van een vlucht met de Pipistrel Alpha Electro G2, een Sloveens vliegtuig dat als eerste elektrische tweezitter is gebouwd voor commerciële doeleinden. De prestaties zijn vooralsnog beperkt: het toestel vliegt maximaal anderhalf uur, de maximumsnelheid is zo’n 200 kilometer per uur en het draagvermogen is slechts 560 kilogram. De geluidsoverlast is minimaal, je hoort alleen de propellor.

Ook elders wordt durk geëxperimenteerd met elektrisch vliegen, maar Noorwegen is wel een geschikte proeftuin omdat de afstanden relatief kort zijn, en het aantal passagiers op de binnenlandse vluchten niet zo groot is. Vliegen is in Noorwegen, zeker in het noorden, erg gebruikelijk. Je kunt er in twintig minuten een ziekenhuis bereiken waar je over de weg acht uur voor nodig hebt. Noren vliegen ook daarom meer dan de meeste andere Europeanen.

Waan van de dag

Italië zwicht voor Brussels dreigement

2 juli 2019 , 09:57 , door Jos van Dijk

De Italiaanse regering neemt geen risico’s en kiest voor ‘maatregelen om het uitdijende begrotingstekort onder controle te brengen en een zogeheten ‘buitensporige tekortprocedure’ met mogelijke sancties uit Europa af te wenden. Dat is de uitkomst van een bijeenkomst van het Italiaanse kabinet maandagmiddag in Rome’, schrijft het FD (€)

Meer over de achtergrond: Italië raakt geïsoleerd.