Afvallen

ELDERS - Van alle goede voornemens die we bij het begin van een nieuwe jaar maken lijkt afvallen het minst succesvol. In alle landen neemt het aantal mensen met overgewicht elk jaar weer toe.

In 2014 zou een groot deel van de wereld op dieet moeten, concludeert de New Scientist op basis van een Brits onderzoek naar overgewicht en obesitas. Een derde deel van de wereldbevolking is te zwaar en ontwikkelingslanden halen de rijke landen snel in. Oorzaak is een sluipende mondiale homogenisering van het voedsel. Simpel gezegd: de hele wereld is zo langzamerhand aan de veel te zoete coke en de veel te vette pizza.

Het Nationaal Kompas voor de gezondheid van Nederlanders rapporteert dat hier zestig procent van de mannen en de helft van de vrouwen te maken heeft met overgewicht. In Spanje, Engeland, Schotland en Ierland is de situatie het meest ongunstig, ongeveer 70% van de mannen heeft daar overgewicht. Engeland en Schotland springen er voor vrouwen ook in ongunstige zin uit, met overgewichtspercentages van zo’n 60%. De dikkerds die we voorheen bij de oosterburen zagen vinden we nu dus vooral aan de andere kant van de Noordzee. Daar maken de doktoren zich dan ook grote zorgen. Een aantal experts brak deze week een lans voor het reduceren van suiker in voedsel met 30%.

Overgewicht of de ernstiger vorm obesitas zijn sinds de jaren tachtig een groeiend probleem in de gehele wereld. In Europa was het aantal volwassenen in de categorie ernstige zwaarlijvigheid in 2008 volgens dit rapport van de OECD gemiddeld 15,5%. Groot-Brittannië heeft het grootste aantal mensen dat te zwaar is. Roemenië en Zwitserland hebben op dit gebied de minste problemen. Enige relatie met inkomen of BNP is ver te zoeken. Italië staat naast Noorwegen onder het gemiddelde, Hongarije en Luxemburg scoren bovengemiddeld.

Er zijn genetische verklaringen voor zwaarlijvigheid. Evolutionair gezien hebben  degenen die er in tijden van schaarste het best in slaagden om energie op te slaan de meeste kans gehad zich voort te planten. Voor de recente stijging van het aantal zwaarlijvigen wordt daarnaast gewezen op slecht voedsel, te weinig beweging en stress.

De Britse campagne Action on Sugar richt zich nu op de voedselproducenten. Met marketingtrucs om gezonder te gaan eten red je niet, volgens de doktoren achter deze actie. Met 20-30% reductie van suiker in het voedsel kun je de obesitas-epidemie keren en het aantal diabetes patiënten drastisch reduceren, wat een enorme daling van de kosten in de gezondheidszorg oplevert. Het is een benadering die de bal legt bij de overheid en de industrie in plaats van bij de consument. De nadruk op de eigen verantwoordelijkheid domineert nog steeds het denken over zwaarlijvigheid. Het wordt vooral gezien als een probleem van ongezond leven. Oplossingen worden gezocht in de voorlichting of in therapiëen.

Action on Sugar verwijst naar het succes van een maatregel uit de jaren negentig om het zout in het voedsel te reduceren. Niemand heeft er iets van gemerkt. Maar de industrie ziet nog niets in een herhaling van zo’n ingreep met suiker. De Food and Drink Federation is niet overtuigd van het nut van de maatregel. Mensen hebben suiker nu eenmaal nodig en het verband met overgewicht is niet eenduidig, zeggen de ondernemers. Ze willen wel meedoen met andere maatregelen. Bovendien staat de hoeveelheid suiker duidelijk op het etiket, dus iedereen heeft de keus.

Maar alle pogingen om overgewicht en obesitas te bestrijden met een beroep op de individuele verantwoordelijkheid voor een gezond leven zijn tot nu toe vruchteloos gebleken. Een beroep op de verantwoordelijkheid van overheid en bedrijfsleven is dus zo gek nog niet. De vraag is wel of het bedrijfsleven zonder enige dwingende regelgeving die verantwoordelijkheid oppakt. Overheidsregulering zal gegeven de interne markt van de EU moeten komen. Tot nu toe domineerde daar het belang van de eerlijke concurrentie (met als berucht voorbeeld de inmiddels ingetrokken regel voor de omvang van komkommers). Een goed voornemen voor Europese politici voor 2014 zou kunnen zijn om nu bij de regulering van de voedselmarkt de gezondheid van de Europese burgers voorop te stellen.

  1. 1

    Maar de industrie ziet nog niets in een herhaling van zo’n ingreep met suiker. De Food and Drink Federation is niet overtuigd van het nut van de maatregel. Mensen hebben suiker nu eenmaal nodig en het verband met overgewicht is niet eenduidig, zeggen de ondernemers. Ze willen wel meedoen met andere maatregelen. Bovendien staat de hoeveelheid suiker duidelijk op het etiket, dus iedereen heeft de keus.

    Die federatie vertegenwoordigt de belangen van allerlei voedselbedrijven die groot en machtig zijn geworden door het verwerken van suiker in hun producten. Ik denk zelf dat ze sterk overtuigd zijn van het nut van een maatregel om suiker in producten terug te dringen, maar zo’n maatregel is niet goed voor hun business. Zo simpel is het.

    Met enige verbazing zie ik de voedselindustrie ook keer op keer herhalen dat de link tussen suiker en overgewicht niet bewezen is. Coca Cola maakt nu zelfs reclame over hoe je een x aantal ‘happy calories’ in een gezonde levensstijl kan inkaderen. Anders gezegd: cola met suiker is niet het probleem, maar mensen moeten een gezonde levensstijl hanteren. Dit schiet dus totaal niet op.

    Kom maar op met een sugar-tax.

  2. 2

    Tuurlijk, overheidsregulering en (nog) meer belasting heffen. Meer komt er niet uit de betuttelende linkse maakbaarheidskoker.

    Als mensen veel willen eten, houdt niks ze tegen. Effect van extra belasting op de volksgezondheid heffen zal klein zijn.

    Blijft over een mooie aanleiding om de burger nog verder kaal te plukken, voor zijn eigen bestwil natuurlijk. En als we dan toch bezig zijn kan de vettax, het verder opschroeven van de alcolholtax en rokentax ook wel doorgevoerd worden. Lalala! Geld!

    http://www.nu.nl/opmerkelijk/3667579/man-valt-17-kilo-af-90-dagen-mcdonalds-eten.html

  3. 5

    @3: Suiker, in de vorm van glucose, is de basis van allerlei biolgische processen en de meest basale grondstof van de stofwisseling/verbranding. Dus ja: suiker nodig! Niks lariekoek.

    Wat natuurlijk nog steeds niet wegneemt dat de gemiddelde mens er te veel van binnen krijgt.

  4. 6

    @2: mooi toch, al zulk soort belastingen? Hoe meer belastingen op dingen als alcohol, tabak, suiker en vet, hoe meer echt schadelijke belasting omlaag kan, zoals b.v. belasting op arbeid. Want ook voor de overheid moet het uit de lengte of de breedte komen.

  5. 8

    @2: Als mensen veel willen eten, houdt niks ze tegen.

    Als ze dat zouden beperken tot volle granen, groentes en bonen, dan zou er niets aan de hand zijn. En als je nog wat verder doordenkt, dan is het helemaal niet zo moeilijk om smakelijke maaltijden te bedenken zonder suiker.

    Toch stoppen ze het overal in en gebruiken daarbij ook de meest schadelijke vormen, zoals corn syrup. En met succes: ze zijn er zelfs in geslaagd om het eetpatroon van de mens op deze wijze ingrijpend te beivloeden.

    Suiker is de geniepigste verslaving van alle: volstrekt onnodig als onderdeel van het voedingspakket en niemand wil om geheimzinnige reden zonder. Zou je zeggen: vanaf morgen geen spruitjes meer, want dat is zeer ongezond, dan zouden een hoop mensen dat heel erg jammer vinden (waaronder ik), maar het zou lang niet zo’n oproer en zoveel problemen veroorzaken als suiker.

    De industrie produceert zelfs vervangingsmiddelen in het geval de verslaving problemen tot gevolg heeft: zoetstoffen. Want het moet zoet zijn. Het zijn dan ook geen ontwenningsmiddelen: als het maar zoet is, dan is de drang blijkbaar bevredigd. Dat de voedingswaarde 0 is speelt geen rol

    Als je het goed bekijkt heeft suiker teveel kenmerken die er op wijzen hoe je die witte kristallen moet classificeren om ze te negeren: het is een drug die een zeer sterke gewoontevorming bewerkstelligt en vaak zelfs tot een vorm van psychische verslaving leidt.

  6. 9

    De berichtgeving over suiker is al oud. (ook leuk)

    De reacties variëren maar er begint zich een analogon aan roken, fossiele brandstof, klimaat en zo te ontwikkelen. Voors. Tegens. Grote belangen. Complotten worden gesmeed. Dit gaat jaren duren en de juridische industrie gaat weer goed geld verdienen. Is daar al ooit iets over geschreven? Over die rechtsgangverslaving?

  7. 10

    @8: alles waar glucose- fluctosestroop in zit koop ik niet. Verder weet iedereen dat veel suiker eten slecht voor je is. Maar ik ben niet tegen het terugdringen daarvan in de levensmiddelenindustrie.

    Ik ben wel tegen rücksichtlos en dom belasting heffen. Dat is gewoon zakkenvullerij en is voor de overheid nou niet bepaald een incentive om de situatie te verbeteren, eerder het tegenover gestelde..

  8. 11

    @10: we weten iig dat het verhogen van de sigarettenprijs dmv belastingmaatregelen niet echt helpt tegen het roken. Je opmerking tegen belasting kan ik daarmee een beetje begrijpen. Het kan overigens wel nuttig zijn om de nadelige kosten agv suikergebruik te dekken.

    Maar waarom zou het terugdringen van suiker in de voedingsmiddelenindustrie niet bevorderd mogen worden?

  9. 12

    Suiker is niet de enige en zelfs niet de grootste dikmaker.
    Het is de combinatie van suiker met vetten, eventueel aangevuld met koolhydraten die kwaad doet.
    In patat en chips zit geen suiker, maar wel vet en koolhydraten en je wordt er moddervet van.
    Overigens heb ik geen enkel bezwaar tegen het matigen van suiker en zout in voeding, maar als je verstandig eet en beweegt is dat helemaal niet nodig.

  10. 15

    @11: net zo als de accijnzen op benzine gebruikt worden om de nadelige effecten op het milieu te compenseren? laat me niet lachen.

    De vraag naar benzine is zo elastisch als een blok beton, net als de vraag naar andere energiedragers, sigaretten, alcohol, ongezond voedsel etc. Elke motivatie die gegeven wordt om daar accijnzen op te heffen is niet meer dan windowdressing om schaamteloos de staatskas te kunnen vullen..

  11. 16

    @10: “alles waar glucose- fluctosestroop in zit koop ik niet.”

    Ik ben wel een beetje benieuwd hoe je dat doet. Ongeveer alle voedingsmiddelen die niet in de oorspronkelijke vorm zijn gelaten zoals ze van het veld komen bevatten toegevoegde glucose en/of HFCS.

  12. 18

    @16 is redelijk (niet geheel) te doen wanneer je heel zorgvuldig etiketten leest en bereid bent bepaalde zaken niet te kopen/ uit te wijken naar natuurvoedingswinkel. Het lijkt echter met de week moeilijker te worden: nu vernieuwd! (En prompt zit die troep er in).

  13. 19

    @16

    Gewoon alleen ‘oorspronkelijke’ voedingsmiddelen eten.

    Snacks buiten beschouwing houdend, maken voedselproducten zo’n groot deel van je dieet uit?

  14. 20

    @17 wat denk je van: voorlichting/ preventie, verbod in horeca, verhogen minimumleeftijd, verminderen geur en smaakstoffen in sigaretten, steeds beter ondersteuning bij stoppen (denk aan de bejubelde en verguisde esigaret), plaatjes op pakjes, verbieden reclame, etc.

    @17/@11 “Accijnsverhoging leidt tot daling rokers
    Accijnsverhoging blijkt vooral bij jongeren een effectief instrument voor tabaksontmoediging. Een accijnsverhoging van 10% leidt tot 60.000 stoppers. Daarmee daalt de rookprevalentie 0,5%. Dit levert op langere termijn een totale gezondheidswinst van 34.000 QALY’s op. De QALY is een maat voor extra levensjaren gecorrigeerd voor de kwaliteit van een leven (zie Gezondheidseffecten van tabaksontmoedigingsmaatregelen voor meer informatie) (Van Baal et al., 2007).” (Nationaalkompas.nl)

    @19 in ham zit ook suiker. Inchocopasta ook. Zelfs met een redelijke focus op oorspronkelijk voer, kom je in de hoek van boterham met beleg suiker (en straks siroop) tegen.
    Waar ik zelf moeite mee heb ik dat die artikelen die volledig op kinderen gericht zijn qua verpakking en reclame op tv, juist de artikelen zijn waar dit in zit.

  15. 22

    @19: Ongeveer 100% denk ik. Ik ga voor mijn inkopen naar een supermarkt en ik koop nooit zoiets als een zak aardappelen. Alles wat ik koop is wel bewerkt en in de meeste gevallen al een mengsel.

    Edit: Al een mandarijntje pellende bemerk ik dat bovenstaande niet helemaal klopt, maar voor mijn reguliere maaltijden gaat het grotendeels wel op (ook @21 bv. pasta: spaghetti, tomato fritto, potjeskruiden, voorgepelde knoflook, voorgesneden groentemix, olijfolie, tartaartjes).

  16. 24

    @[email protected]: Precies en dat gaat echt te ver!

    En er is geen andere logische verklaring voor, dan dat de voedingsindustrie misbruik maakt van een verlangen in de menselijke psyche dat niet in het verlengde ligt van de werkelijke behoefte van het menselijk lichaam aan voedingsstoffen, vitamines en mineralen.

    De eerste stap is, dat dit als het probleem wordt erkend dat het is: een vorm van verslaving, waarvan met het doel van geldelijke gewin, misbruik van gemaakt wordt door de voedingsindustrie. En de manier waarop dit doelgericht wordt gedaan, is een bewijs dat de voedingsindustrie weet hoe het werkt en het bewust toepast; er is geen verontschuldiging. Dat betekent dat de voedingsindustrie in dit opzicht dezelfde aanpak verdient als de tabaksindustrie.

    Heftiger, omdat deze vorm van onethisch gedrag in dit geval direct is gerelateerd aan onze allereerste levensbehoefte: voedsel

  17. 25

    @22: tsja, vrijgezel zeker? Ik koop gewoon onbewerkte producten als rijst, pasta, groenten, bonen, linzen, melk en aardappelen, fruit etc. Zit allemaal geen glucose fructose stroop in. zo moeilijk is het niet

  18. 26

    @22: Meen je dat nou? Bij ons bestaat een niet geheel stilzwijgend verbod om iets te kopen dat uit een pakje komt, tenzij het helemaal niet anders kan.

    Aan de andere kant gebruiken we wel gewoon suiker bij het bakken van cakes, taarten en het maken van desert, jam etc. We zoeken wel steeds de ondergrens op.

    Zei de verslaafde.

  19. 27

    Op wereldschaal hebben we ook wat overbodige pondjes: overbevolking …

    Dat is eigenlijk nog steeds ons grootste probleem, daarom ben ik voor een wereldwijde subsidie op vet en suiker … en alcohol en tabak.

    Zo wordt de freudiaanse impuls tot zelfvernietiging goedkoop én gezellig, zoals het hoort.

  20. 29

    @25: Ah, jij hebt de luxe van een gratis huishoudhulp/kok begrijp ik. Ik ga voor efficiëntie. De bovenbeschreven maaltijd is in 20 minuten te bereiden en laat qua rotzooi niet meer na dan een beetje plastic en tetrapak (in handzame grootte en vorm, zodat ik het de volgende morgen meteen op weg naar werk bij het milieupark kan droppen). Wel zo prettig als je lange werkdagen hebt en niet iemand thuis die voor je kookt, opruimt en schoonmaakt.

  21. 30

    @29: Nee, dat ben ik. Maar gratis is dat niet.

    Laat ik het zo formuleren: ik geef vrij veel geld uit om het de mensen om mij heen naar de zin te maken en die stellen dat zo op prijs dat ik er aan het einde van de reis genoeg aan over houdt om zelf gratis te eten.

    En het is nog leuk en gezellig ook.
    Wat wil je nog meer!

  22. 31

    @26 is goed te doen met alle tijd van de wereld, maar met werk, gezin, huishouden doe je soms consessies. Ketchup, mayonaise, sojasaus, augurk, mosterd, tomaat uit blik, broodbeleg (van hagelslag tot appelstroop en alles ertussenin), etc. Volstrekt geen maggi huishouden, hier komt Aardappel Anders het huis niet in, maar wel pragmatisch hier en daar. Dan kom je al aan een hele lijst in de kelderkast.

  23. 32

    In één blikje cola zit net zoveel suiker als onze cro-magnon voorouders in een jaar binnenkregen. Als iemand dan beweert dat dit wel uitwerkingen moet hebben op je lichaam, dan komt me dat niet geheel ongeloofwaardig over.
    Dat obesitas is toegenomen sinds de voedingsindustrie het vet in producten heeft vervangen door suikers kan je nog een statistische toevalligheid noemen. Maar het staaft wel de wetenschappers die met onderzoek proberen aan te tonen dat suiker (met name hfcs) de grote boosdoener voor het overgewicht is.

  24. 33

    @29: ik heb ook geen hulp en ben degene thuis die de boodschappen doet, kookt, opruimt, de vaatwasser inruimt etc.. En ik ben met koken vaak ook in 20 minuten klaar. Mijn vriendin kan niet koken, is minder koop bewust en als je kinderen krijgt ga je toch anders leven.
    Maar goed, toen ik vroeger nog vrijgezel was, kookte ik net als jij.

  25. 35

    @33
    Heeft er ook wel mee te maken dat onbewerkte producten vaak alleen in grote hoeveelheden te krijgen zijn en dat het dus pas efficiënt wordt als je voor meerdere personen kookt. De tijd van het klaarmaken is op zich het probleem niet eens.

  26. 36

    onbewerkte producten vaak alleen in grote hoeveelheden te krijgen zijn

    Klopt en daarvoor hebben ze een paar jaar geleden een prachtige uitvinding gedaan; het vriesvakje.

  27. 39

    @38: Voor dogmatische salon marxisten kan dat natuurlijk niet anders, die hebben aan de kleinste aanwijzing genoeg om hun zwart-wit denkwereldje weer kloppend te maken.

    Ik vreet vooral Surinaams, Italiaans en Indisch en daar zit weinig blik en geen vriesvak bij.

  28. 41

    Je kunt toch gewoon altijd rijst/pasta/aardappels/uien/groenten/fruit in huis hebben? De rest koop je wanneer noodzakelijk, al die menu’s die je bouwt met die pakjes knor bouw je met kruiden die je zelf koopt.

    Rijst & pasta is praktisch gezien ‘eeuwig’ houdbaar, de rest van meerdere dagen tot weken. Even los van het feit dat je koolhydraten beter kunt beperken maar dat is een andere discussie.

    Oh nee dat was juist wel de discussie.

  29. 43

    Vreten, lullen, snaterganzen… Onbegrijpelijk hoe zo’n discussie kan ontaarden met toch hier wat ongebruikelijke termen. De vaste gasten hebben vandaag blijkbaar zin in een geenstijltje.

    Teveel suiker gehad dames en heren? Beetje hyper?

  30. 46

    @43: Yep, en iemand die tegenwerpt dat onbewerkte producten nu juist meestal niet in het vriesvak wordt bewaard, is een “dogmatische salon marxist”.

    Het zijn bijna altijd dezelfden die beginnen te schelden en als je wat terug zegt, dan beginnen ze te snikken dat je “ad hominem” reageert. Raar volk.

  31. 47

    Ik ken me nog die dag herinneren toen wij groepje provincialen naar een concert van Daniel Lanois gingen in Amsterdam, en dat aan de overkant van dat zaaltje een niet al te groot restaurant zat met een bordje in het raam: Verse capucijners met champagne – 20 gulden. Nou houd ik van capucijners en van Champagne, maar daar was ik nou niet gauw opgekomen. Het was echt fantastisch.

    Daar wordt je toch niet dik van?
    Er zaten wel van die heerlijke uitgebakken spekkies op.

    Edit: ik kan er niks aan doen, bij dit soort onderwerpen krijg ik altijd associaties met lekker eten.

  32. 48

    OT (maar goed er is toch nog niemand wakker) @47 Ik meestal met vieze pakjes sju, saus, maggi, knorr en andere troep. *begint nu aan de voorbereiding van een uitgebreide dim sum snoeperij, niks kant en klaar ;) )*

  33. 49

    @48: Had ik nog nooit van gehoord. Dat zal wel achterlijk zijn, maar ik beken het.

    “Dim sum zijn gerechtjes die je niet op een bepaalde tijd hoeft te eten. Je kan ze dus de hele dag door eten. Waarschijnlijk is de reden ervan dat ze makkelijk te bereiden zijn.”

    Dat is nou precies waar ik interesse in heb op dit moment. Ik zal me daar eens verder in verdiepen. Bedankt.