Herman Tjeenk Willink (1942), voormalig vicevoorzitter van de Raad van State, maakt zich grote zorgen over de hedendaagse politiek in een interview met John Jansen van Galen in Argus (alleen op papier). Enkele citaten:
Ik heb nooit begrepen hoe iemand met droge ogen kan beweren dat privatisering van publieke taken én een beter resultaat oplevert, én goedkoper zou zijn én hogere salarissen zou bieden aan degenen die die daarin leiding hebben. Dat kan niet waar zijn. Het is ook niet waar. Dat betekent dat we in de sector die onder publieke verantwoordelijkheid draait, heel veel publiek geld naar private zakken hebben laten stromen.
Tjeenk Willink mist sinds de teloorgang van de verzuiling een verankering van de politiek in organisaties aan de basis die van onderop invloed uitoefenen
Vandaar mijn pleidooi om veel meer het accent te leggen op maatschappelijke democratie, ‘civil society’, het initiatief van burgers. Democratie verengen we tot vertegenwoordigende democratie en die tot eens in de zoveel tijd verkiezingen. Verbeteringen worden gezocht in wijziging van het kiesstelsel, maar daarvan komt niets terecht omdat er geen meerderheid voor is. Maar als mensen het gevoel hebben dat ze in hun eigen omgeving mee kunnen doen, zal het gevoel burger te zijn ook groter worden. Maar initiatieven van onderop ondervinden nu vaak tegenwerking van bestuurders en ambtenaren omdat ze niet voldoen aan het systeem of de financieringswijze.
Politiek is keuzes maken, waarden toedelen, inhoudelijk debat voeren. Maar die politiek hebben we al jaren niet meer, want politiek is in belangrijke mate meebesturen geworden en besturen is regelen geworden en regelen is management geworden. Politiek is haar functie kwijtgeraakt.
Als partijen geen inhoudelijk ijkpunt meer hebben en onzeker zijn over hun achterban ontlenen ze hun identiteit al vlug aan elkaar. Je profileert je door je af te zetten tegen de ander. Wat de VVD nu kenmerkt is tegen GroenLinks/PvdA te zijn. De concurrentie is gericht op beeldvorming en beïnvloeding van de meningsvorming. Dat bevordert elkaar vliegen afvangen. En daardoor neemt het vertrouwen in de politiek verder af.
Waarom wint rechts? Omdat links en het midden het hebben laten afweten, de publieke verantwoordelijkheden onvoldoende hebben waargemaakt, alsmede de waarden van democratie en recht niet genoeg hebben onderhouden. Democratie en recht zijn niet vanzelfsprekend, al dachten we dat.