Wanneer een staat zich schuldig maakt aan mensenrechtenschendingen, bezetting of annexatie, richten sancties en diplomatieke druk zich doorgaans op die staat. Op de regering. Op de instituties die het beleid uitvoeren. Op de organisaties die ervoor zorgen dat het beleid iedere dag opnieuw werkelijkheid wordt.
Daar krijgen we sancties tegen een paar kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Af en toe tegen een individuele minister. Soms tegen een specifieke organisatie. Alsof de bezetting en genocide het resultaat zijn van een verzameling losse incidenten. Alsof er geen regering bestaat die al decennia hetzelfde beleid voert.
Neem de kolonisten. Die worden vaak gepresenteerd als extremisten die de situatie verder op scherp zetten. Dat beeld heeft één groot probleem: kolonisten kunnen alleen bestaan en doen wat ze doen dankzij actieve steun van de Israëlische staat. Nederzettingen verschijnen niet spontaan. Er zijn wegen nodig, militaire bescherming, vergunningen, subsidies, juridische constructies, landonteigeningen en politieke dekking. Het leger bewaakt de nederzettingen. De overheid financiert infrastructuur. Rechters en ambtenaren leveren de juridische legitimatie.
De kolonist is geen uitzondering op het systeem. De kolonist ís het systeem. Sancties tegen hen zijn zinloos zolang er een regime zit dat maar al te graag meewerkt om die zo min mogelijk impact te laten hebben.
Toch blijft de internationale gemeenschap zich gedragen alsof de nederzettingenpolitiek een soort hobbyproject van een paar duizend fanatiekelingen is. Ook de recente maatregelen tegen Itamar Ben-Gvir passen in dat patroon. Jarenlang waren zijn standpunten bekend. Jarenlang waren zijn uitspraken bekend. Jarenlang was bekend welke rol hij speelde binnen de Israëlische politiek. Pas toen hij belastende zaken openlijk etaleerde – tegen burgers van westerse landen – en daarmee de internationale aandacht trok, kwam er beweging.
Veelzeggend was daarbij dat de ergernis binnen de Israëlische regering vooral leek te gaan over het feit dat Ben-Gvir de buitenwereld een inkijkje had gegeven. De schok zat vaak minder in de inhoud dan in de publiciteit. Dat mechanisme zien we vaker. Het probleem is zelden wat er gebeurt. Het probleem is dat de rest van de wereld het ziet gebeuren.
Israël is een democratische staat. Regeringen worden gekozen. Coalities worden gevormd. Beleid wordt vastgesteld. Begrotingen worden goedgekeurd. Ambtenaren voeren uit. Militairen handhaven. Wanneer datzelfde beleid vervolgens internationale kritiek oproept, verdwijnt die staatsverantwoordelijkheid opvallend snel uit beeld.
Dan hebben we het ineens over kolonisten. Over een minister. Over een soldaat. Over een incident. Alles behalve over de staat zelf.
Dat zou bij vrijwel ieder ander land onmiddellijk als een politieke truc worden herkend. Niemand zou serieus beweren dat de Russische annexatie van Oekraïens grondgebied vooral het werk is van een aantal enthousiaste burgers die een uniform aantrokken. Niemand zou volhouden dat de Chinese behandeling van minderheden losstaat van de Chinese staat. Niemand zou sancties tegen een paar willekeurige Iraniërs presenteren als een passend antwoord op beleid van Teheran.
Alleen bij Israël blijft men hardnekkig zoeken naar individuele schuldigen die de aandacht afleiden van institutionele verantwoordelijkheid.
Dat maakt veel van de huidige maatregelen zo merkwaardig. Ze creëren de indruk van actie, zonder de machtsstructuren te raken die het beleid mogelijk maken. Ze suggereren dat het probleem zich bevindt aan de randen van het systeem, terwijl het juist uit het centrum komt. Zelfs wanneer de internationale gemeenschap erkent dat er iets fundamenteel misgaat, blijft ze doen alsof de verantwoordelijken zich ergens buiten de regering bevinden.
Terwijl die regering iedere dag opnieuw laat zien waar het beleid vandaan komt. En wie erachter staan. En wie er keer op keer voor kiezen om ermee door te gaan.