Het wordt dus een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA met samen 66 zetels. Een typisch symptoom van politieke uitputting. Dat het als serieuze optie wordt gepresenteerd, zegt minder over bestuurlijke moed dan over de mate waarin de Nederlandse politiek vastgelopen is in haar eigen uitsluitingslogica. Dit kabinet ontstaat niet omdat het inhoudelijk klopt, maar omdat bijna alles wat wél zou kunnen, vooraf al onbespreekbaar is verklaard, vooral door de VVD, die het formatieproces gijzelde.
Formeel is een minderheidskabinet volkomen legitiem. In de praktijk betekent het dat het kabinet structureel afhankelijk wordt van partijen die het zelf niet wil omarmen, maar wel nodig heeft om te overleven. Dat vergt openheid, onderhandelingsbereidheid en een zekere ideologische bescheidenheid. Precies die eigenschappen ontbreken bij de drie partijen die hier samen optrekken. De VVD wil regisseren zonder toe te geven. D66 wil hervormen maar weet niet waar voldoende medestanders te vinden zijn. Het CDA wil relevant blijven maar weigert te kiezen. Samen leveren ze geen experimentele bestuursvorm op, maar een permanente formatiefase.
Wat hier verkocht wordt als pragmatisme, is in werkelijkheid het ontlopen van politieke verantwoordelijkheid. Dit kabinet heeft geen gezamenlijk verhaal over de richting van het land. Er is geen gedeelde analyse van de crises die spelen, alleen een gedeelde wens om niet opnieuw te hoeven onderhandelen met partijen die inhoudelijk of electorale risico’s opleveren. Dat leidt tot beleid dat per dossier moet worden bijeengeschraapt, met wisselende meerderheden en steeds weer nieuwe concessies. Besturen wordt zo een tactisch spel, geen politieke keuze.
Het verhaal wordt misschien dat dit minderheidskabinet de Kamer meer macht geeft. In theorie klopt dat. In de praktijk verschuift de macht niet naar het parlement, maar naar de meest wispelturige middengroepen binnen dat parlement. Beleidsvoorstellen worden afgezwakt nog vóór ze zijn ingediend, uit angst om ergens een stem te verliezen. Het resultaat is geen levendige parlementaire democratie, maar bestuurlijke verlamming die zich uit in het niet in staat zijn door te pakken op belangrijke thema’s die al decennia liggen.
Voor D66 is dit een riskante gok. De partij legitimeert een kabinet waarin zij structureel zal moeten inleveren op precies die dossiers waarmee zij zich onderscheidt. Institutionele hervormingen, klimaatbeleid en rechtsstatelijke principes worden inzet van onderhandeling in plaats van uitgangspunt. De VVD krijgt de ruimte om verantwoordelijkheid te dragen zonder zich te hoeven binden aan harde keuzes. Het CDA tenslotte bevestigt zijn nieuwe rol als elastiekpartij, rekbaar genoeg om overal tussen te passen, maar te vaag om richting te geven.
Dit minderheidskabinet is geen experiment dat voortkomt uit visie, maar een noodverband dat als oplossing wordt gepresenteerd. Het doorbreekt de patstelling niet, het formaliseert haar. Falen is geen optie, maar een zekerheid.
Reacties (27)
Van GL-PvdA zal nu wel verwacht worden dat ze braaf compromissen sluiten over allerlei plannen, die vooral de gevestigde belangen zullen beschermen. Doen ze dat niet, dan krijgen ze het verwijt dat ze zich niet constructief opstellen. Doen ze het wel, dat zijn ze medeverantwoordelijk voor het beleid en bij de volgende verkiezingen weer de zondebok voor extreemrechts.
Rechts zal linksom of rechtsom toch wel GLPvdA de schuld van ALLES blijven geven.
Het heeft immers tot nu toe goed gewerkt, veel kiezers trappen in het valse frame dat ooit begon met “Sinterklaas bestaat! Hij zit dáár!”
Misschien moet links eens bestuderen wat Gavin Newsom in California doet. Bescheidenheid en respect werkt niet meer.
Pfff Joost, tel ook je zegeningen. 3 dagen geleden schrijf je nog een vlammend betoog waarin je je keert tegen deelname van Ja21 aan het kabinet. Je hebt je zin gekregen, maar het deugt nog steeds niet volgens jou. Tuurlijk, deelname van GL-PvdA aan het kabinet zou wel fijn zijn geweest, maar dat is het dan ook wel het maximaal haalbare gezien de verkiezingsuitslag.
Besteed ook eens aandacht aan positieve ontwikkelingen:
– geen extreem-rechts meer in het kabinet (en ze zijn ook hun kamermeerderheid kwijt)
– relatief snelle formatie; dus binnenkort geen BBB ministers meer, en geen premier Schoof
– Een liberaal-progressieve premier
– een constructieve, probleemoplossende houding bij in ieder geval CDA en D66.
– een regeerakkoord waarin de grote problemen van dit moment passende aandacht krijgen
Natuurlijk is de minderheidsconstructie een gewaagd experiment, is het zuur dat links zo wordt uitgesloten door de VVD, is het maar de vraag wat er daadwerkelijk terecht komt van alle op zich goede plannen die het kabinet heeft. Maar laten we hopen dat ze succesvol zijn, en dat daarmee aangetoond wordt dat een constructieve opstelling in de politiek loont. Dat is nu belangrijk. Een kabinet met capabele ministers en een serieuze agenda zou normaal moeten zijn, maar in deze duistere tijden is het een lichtpunt om te koesteren. Laten we daar toch ook bij stilstaan.
VVD ìs extreem-rechts, misschien is je dat ontgaan zoals het veel media ook is ontgaan.
Of het CDA ‘probleemoplossend’ is, is zeer de vraag. Bontebal blijft constant vaag, ‘plooibaar’, en als hij dan in een interview even relaxed, komt er toch aardig wat vuil naar buiten.
D66 heeft GL-PVDA nodig om zelf niet te verdrinken en daar zal Yeşilgöz gebruik van maken om afgewezen moties te verwijten naar links. CDA zal meer meegaan met de VVD, zij liggen politiek ook dichter bij die partij dan bij D66. Zoals de boeren en het stikstof probleem, en een VVD die de prijzen van vastgoed omhoog wil drijven dus niet zit te wachten op een snelle bouw van huizen, en het CDA blijft een Rabobank partij.
Omdat ze geen meerderheid hebben in beide Kamers, en er een rancuneuze PVV wacht in de oppositie met aan die flank JA21, BBB, FvD zullen we debat na debat gaan krijgen met verkiezingscampagnes.
We zijn een land in crisis, als dit kabinet faalt, of de bezuinigingen worden te heftig, in beide gevallen zal JA21 hiervan profiteren.
Het enige voordeel is dat VVD JA21 niet direct als roeptoeter kan gebruiken om verder te polariseren. Een ander voordeel is dat de gasputten in Groningen minder makkelijk open te krijgen zijn.
Maar VVD is incompetent en wil richting fascisme, CDA zal hier ver in meegaan want die zijn alleen fatsoenlijk in retoriek, D66 zal zeer waarschijnlijk nog meer naar rechts buigen dus zo positief is dit zeker niet. En in crisis zullen ze weer onmachtig zijn, en bv meebuigen met USA.
Kortom klotezooi.
Kijk, hier gaat het mis. De verschillen tussen de VVD enerzijds en partijen als PVV en FVD anderzijds zijn nog altijd heel groot. Ook al lijkt het vanaf de extreem-linkse flank wellicht niet zo, het is belangrijk om hier wel scherp op te zijn. De groei van extreem-rechts is zorgelijk genoeg, zonder daar ook de VVD integraal bij te scharen.
Willen we extreem-rechts bestrijden, dan hebben we juist partijen als de VVD nodig. Het is dan positief dat de VVD de PVV uitsluit (wat de reden dan ook is), en kiest om een regering door het centrum van establishment partijen mogelijk te maken. We moeten ook in ons ongenoegen verschillen blijven zien. Wat er mis is met PVV/FVD is echt van andere orde van grootte dan wat er mis is met een partij als de VVD.
Nee, willen we extreem rechts bestrijden, dan moeten we af van partijen die liever samenwerken met ondemocratisch rechts dan met democratisch links. En die er geen probleem mee hebben om radicaal rechtse retoriek over te nemend, uit puur electoraal opportunisme.
Ik ben het met je eens dat de VVD niet extreem rechts is. Maar ze zijn extreem rechts wel bijzonder behulpzaam. Je hoeft zelf niet extreem rechts te zijn om een bedreiging te vormen voor de democratie en de rechtsstaat. Dat heeft de geschiedenis meermaals bewezen.
Extreem rechts kan alleen nooit de macht grijpen. Dat kunnen ze alleen met de hulp van conservatieve collaborateurs. Zodra conservatieven de deur open zetten voor extreem rechts wordt het echt gevaarlijk. En dat is precies wat de VVD nu doet.
nee, dit is wat de VVD deed, maar nu niet meer, want nu hebben ze de de PVV uitgesloten en gaan ze regeren met partijen in het centrum. VVD (of NSC, CDA) die met populistisch rechts gaat regeren zet inderdaad democratie en rechtstaat op het spel. Maar ze kunnen zoals nu ook een keuze maken voor het midden. Dat eerste moeten we bestrijden, dat tweede zouden we moeten verwelkomen. Je wilt ze als bondgenoot, niet als tegenstander.
De VVD heeft inderdaad regeren met de PVV uitgesloten, maar ook GL/PvdA. Dat laatste maakt de eerdere uitsluiting van de PVV ongeloofwaardig. De rechtse meerderheid in de TK maakt dan dat ze hun asieldrek ongestraft over ons kunnen uitstorten. We moet hopen op verstandige EK-leden. Wel veel BBB daar. Gelukkig steeds minder.
“dit is wat de VVD deed, maar nu niet meer, want nu hebben ze de de PVV uitgesloten…”
Als de VVD vervolgens dolgraag met JA21 wil gaan regeren dan heb je de PVV niet om hun gedachtengoed uitgesloten maar slechts om Wilders’ politieke onbetrouwbaarheid/wispelturigheid o.i.d., niet uit principe.
Ja, ze hebben de PVV uitgesloten, maar niet vanwege de extreme standpunten en demagogische retoriek. De enige reden is dat het een onbetrouwbare coalitiepartner is gebleken. De deur ging niet dicht voor extreemrechts, maar alleen voor de persoon Wilders. Dat was overduidelijk de boodschap van de VVD tijdens de campagne, en daarna.
Nee, ze kozen voor zo rechts mogelijk. Want de VVD wilde ook JA21 in de coalitie. Het zijn D66 en CDA die dat tegen hebben gehouden. Ik denk dat vrijwel iedereen zich dat nog kan herinneren, dus het is veel te vroeg om nu al te proberen die geschiedenis te vervalsen met de suggestie dit de keuze van de VVD was.
Extreem-links…., kijk hier gaat het al mis :) want er is geen enkele politieke partij extreem-links in Nederland. Misschien dat BIJ1 ietsjes die definitie benaderd, maar in te weinig punten om extreem-links genoemd te kunnen worden.
Op 15 januari begint op Sargasso een serie, genaamd: Het opkomende fascisme in de VVD. Daarin worden alle kernpunten van fascisme behandeld en vergeleken met de verkiezingsprogramma’s vd VVD, hun politiek stemgedrag, hun politieke acties, etc.
Ik raad je aan om die serie te gaan volgen, want het wordt een te lang verhaal om nu uit te leggen.
Het gaat niet over de emotie ongenoegen, dat doet af aan ook de politieke analyse die Joost hier maakt. Anders verzandt een discussie al snel met woorden zoals ‘zuur links’, of het woord wat jij gebruikt, ‘extreem-links’. Dat is niet feitelijk en je geeft daar ook geen voorbeeld van of onderbouwing in.
Ik zie je graag terug op 15 januari.
Ik zou je in overweging willen geven om een andere titel te gebruiken. Bijvoorbeeld: de radicalisering van de VVD.
Want als je de VVD al koppelt aan fascisme, dan hou je geen woorden meer over om het verschil te duiden met nog veel extremere partijen of ideeën. Niet alles dat radicaal rechts is, is ook fascisme. Er zijn in de geschiedenis zelfs een heleboel rechtse dictaturen geweest die niet tot het fascisme worden gerekend, hoewel die er in nogal wat opzichten wel op leken: Franco, Salazar, Pinochet, het Griekse kolonelsregime, enzovoort.
Begripsinflatie ontdoet een woord als fascisme uiteindelijk van zijn betekenis. Je ziet dat zo hier en daar ook gebeuren. Bijvoorbeeld bij mensen die de regeringen van Bush al fascistisch noemden, en die nu niet beseffen (of toegeven) hoeveel kwaadaardiger het regime van Trump is.
Karin heeft al een deel van het antwoord gegeven waar ik ook achter sta trouwens.
Ik begrijp wat je bedoeld Hans, maar het is geen loze en boze flodder. Maar jij kunt uiteraard ook reageren onder die serie en ik sta ook open voor reacties, mochten die komen.
De titel kan altijd veranderen maar voor nu laat ik de titel ongewijzigd.
Ja, ik kan daar reageren en misschien doe ik dat ook wel. Alleen krijg je dan een semantische discussie over wat je wel of niet fascisme zou mogen noemen, zoals die op allerlei plekken steeds weer wordt gevoerd. Terwijl je het volgens mij veel beter zou kunnen hebben over de concrete punten waarop de VVD wegdrijft van de democratische rechtsstaat.
Die semantische discussie vind ik op zich niet zo interessant, maar aan de andere kant vind ik wel dat je zorgvuldig moet proberen te zijn in je woordkeus. Zeker als je schrijft voor een blog dat “Hopeloos Genuanceerd” als motto heeft. Dus misschien kan ik het toch niet laten om er wel op te reageren. En als ik het niet doe, biedt je in elk geval de wegkijkers en apologeten van uiterst rechts de kans om je aan te vallen op je woordkeus, en zo de aandacht af te leiden van de inhoud. En daarmee schiet je in je eigen voet.
In het Nederlandse politieke spectrum zit jij duidelijk aan de meest linkerflank, er zijn niet zo heel veel mensen verder links. Dan kan het nog wel eens lastig zijn om nog enig verschil te zien in de rest van het politieke spectrum, waarschijnlijk vind je de rechterflank van GLPVDA al te rechts, en als snel daarna begint voor jou het fascisme. Zeg maar hetzelfde euvel waar mensen op de rechterflank aan leiden, maar dan omgekeerd.
Dit is gevaarlijk. Je bent daardoor niet meer in staat om het verschil te zien tussen ontwikkelingen die slecht zijn, maar wel plaatsvinden binnen de democratische politieke ruimte, en ontwikkelingen die daadwerkelijk bedreigend zijn voor onze democratische samenleving. Om voorstellen van de tweede categorie het hoofd te bieden, moeten we ook samenwerken met mensen met politieke ideeën die ver van ons af staan, maar die we wel kunnen overtuigen om weerstand te bieden aan de tweede categorie ontwikkelingen.
De VVD is geen fascistische partij, en ook niet bezig dat te worden. Ik hoop bij Sargasso op wat meer nuchterheid en realiteitszin. Dit soort obsessies zijn zinloos, en leiden vooral af van wat er echt op het spel staat.
Dat Gajes (en ik) op de meest linkerflank zitten in het Nederlandse politieke spectrum zegt nix, het overton raam is hier zover naar rechts verschoven dat godbetert D66 al gauw links bevonden wordt (progressief ja, maar economisch rechts). Links extremisme komt hier nauwelijks voor.
“Onder links-extremisme verstaat de AIVD vooral het antifascistisch extremisme en het anarcho-extremisme”(wiki).
Linkse groeperingen willen in tegenstelling tot extreem rechts voor zover ik weet nooit aan de rechtsstaat tornen, integendeel. De VVD had 9 punten (!) in haar programma staan die rechtstreeks tegen die rechtstaat ingaan, 20 (!) dubieuze voorstellen en wel 3 versterkend. Ter vergelijking: GL/PvdA 0 (!), 4 en 21 (!).*
De VVD vertoont heel duidelijk fascistische trekjes, zowel in retoriek, vertoond gedrag in de afgelopen regering, als in plannen voor de toekomst. Dat jij dit weigert in te zien is pas zorgelijk!
* https://argos.vpro.nl/artikelen/onafhankelijk-onderzoek-wie-de-rechtsstaat-een-warm-hart-toedraagt-moet-bij-centrum-links-zijn
Het hangt van het regeerakkoord af of er voldoende niet-rechtse dingen in staan waaraan ook de VVD zich committeert. Alleen dan kan de GL/PvdA zich permitteren zo nu en dan medeverantwoordelijkheid te nemen. Indien niet komt Wilders met zijn stemvee in een sleutelrol. Dat is wat de VVD lijkt te willen.
Na jaren van desastreus rechts beleid, kiest D66 voor… een rechts minderheidskabinet.
Had dan voor (de) verandering (eens) een links minderheidskabinet gemaakt. Of heeft Bontenbal dat tegengehouden?
Zo te zien zal D66 bij de volgende verkiezingen de grootste klap oplopen aangezien ze de linkse kiezer alwéér in de steek laten.
En 23% van hun kiezers in october kwam van GLPvdA+SP+PvdD. Nog eens 13% van NSC.
Het blijkt maar weer dat het geen zin heeft om “strategisch” te stemmen,
Ik meen begrepen te hebben dat Klaver een minderheidskabinet principieel heeft afgewezen. Dus ook een links minderheidskabinet.
Dat Klaver zich tegen een minderheidskabinet uitsprak (vooral begin december) lijkt me vooral een poging om GLPvdA in de regering te krijgen.
Ik kan nergens vinden dat Klaver zegt principieel niet in een minderheidskabinet van D66/CDA/GLPvdA te zullen stappen.
Een centrum-links minderheidskabinet had het nog moeilijker gekregen dan waarmee nu geformeerd wordt. Je noemt de houding van het CDA al, die liever met VVD regeert dan met GL-PVDA. Maar de andere poot is commitment van de linksige wolk (SP, PVDD, Denk, VOLT, CU) om dit kabinet structureel te steunen, en die is er ook niet. Van de VVD is in ieder geval betrouwbaar pro-EU en zich bewust van de Russische dreiging, geen overbodige luxe in deze tijden.
Als het komende kabinet slim is dan beginnen ze met asiel/migratie en stikstof/boeren. Maak een deal die de PVV lekker maakt, maak een deal die GroenLinks lekker maakt. Doe dat tegelijk. Daarna mag het kabinet weer vallen.
Het is op zich wel slim om snel de huidige ministers te vervangen, want dan kan Wiersma niet meer haar macht misbruiken.
Maar verder zou ik niet weten waarom het slim zou zijn als het kabinet meteen weer valt.
Als D66 had gekozen voor een minderheidskabinet met CDA zonder VVD, had ik er nog begrip voor gehad.
Dan moeten ze nog steeds voor ieder besluit zoeken naar een meerderheid, maar dan laten ze in ieder geval niet zien dat ze zich door de VVD gijzelen laten.
(met als neven-effect dat ministers Wiersma niet langer rechterlijke uitspraken m.b.t stikstof kan tegenwerken).
Het lijkt mij “mooi” als er een akkoord komt over stikstof/boeren en migratie. Dan neem je heel veel wind uit de zeilen van partijen. Als er vervolgens verkiezingen komen, worden daar partijen op afgerekend, want voor extremere achterban is het nooit genoeg. Ik hoop dat die afrekening dan gaat ten koste van de VVD en D’66, de wat linksige vleugel van de VVD. Daardoor zou links en het CDA winst kunnen halen, onvermijdelijk mee moeten doen aan een regering. Zoiets. Het is wensdenken, maar dromen mag.
Het is echt onnodig en vooral onnozel om nu op eigen houtje weer iets te verzinnen op migratie, dat EU-pact gaat dit jaar in en veel strenger dan dat kan haast niet meer (op nationaal niveau).
Wat er eindelijk eens moet gebeuren is die verdomde opvang beter regelen (spreidingswet blijft gelukkig intact) én de IND versterken zodat procedures sneller kunnen verlopen.
Er zijn nu bv. grote problemen met AMV’s (voorheen AMA’s) die jaren van hot naar her gesleept worden, nergens kunnen aarden, geen goeie begeleiding krijgen en afzakken in allerlei ellende. Alweer 2 kids doodgestoken afgelopen weekend in A’dam… En ook met volwassen asielzoekers wordt op die manier omgegaan, en dan raar opkijken als ze overlast veroorzaken. De zelfmoordcijfers zijn ook niet mis trouwens