In memoriam: de sociaaldemocratie

COLUMN - Toen Gerrit Komrij in 1991 de teloorgang van de sociaaldemocratie beschreef, in De Rooie Uitvaartdienst, schetste hij een partij die stuurloos was geworden nu het te verheffen volk zich al verheven had en er van armoede geen sprake meer was. Het waren de jaren van Wim Kok, de jaren vlak na de val van het communisme, en niemand voorzag in die jaren wat er zou volgen: de alleenheerschappij van het kapitalisme.

Had de partij zich bij zijn grondbeginsel gehouden – opkomen voor de zwakkeren in de samenleving – dan had de PvdA nu kunnen staan waar Tsipras staat in Griekenland. Maar de internationaal meest bekende PvdA-politicus, Jeroen Dijsselbloem, staat tegenover de man die amechtig probeert om de akkoorden tussen de corrupte oude macht in zijn land en de trojka open te breken. Als laatste hoop voor de zwakkeren in de samenleving; als laatste barrière tussen het wanhopige en schandalig verarmde volk en de fascisten van de Gouden Dageraad.

Wat een trieste afgang. De nazaten van Drees als slippendragers van het grootkapitaal. Ik weet wel dat ‘grootkapitaal’ een ouderwetse socialistenterm is, regelrecht uit het arsenaal van oude vakbondsmannen als Jaap van de Scheur, maar juist nu is het weer hoogst actueel. De globalisering heeft enorm grote en machtige bedrijven opgeleverd en die hebben de Verelendung – ook al zo’n antiek socialistisch woord – opnieuw in gang gezet. En de welvaartsstaat is het eerste wat kapot moet.

Niet omdat de welvaartsstaat onbetaalbaar is, maar omdat ze deze niet willen betalen. Liever verhuizen ze hun fabriekjes naar die communistische landen waar ze altijd zo’n hekel aan zeiden te hebben – China, Vietnam – of naar vage, betwiste gebieden als Transnistrië waar complete wetteloosheid heerst. De natte droom van elke “deregulering!” kraaiende VVD’er. Ze zijn, kortom, altijd op zoek naar landen waar je de mensen nog ongestraft kunt uitbuiten.

Landen waar ze je geld toe geven als je er een fabriek wilt neerzetten. “Kom alsjeblieft hier, we hebben speciale belastingvoordelen!” in plaats van “U kunt hier komen, maar u dient zich te houden aan de belasting-, loon- en milieuwetgeving.” Er gaan mensen letterlijk dood aan dit gebrek aan regels of controle. Arbeiders, omwonenden. Ook in Europa. Nog elke dag.

We hebben het mogen meemaken dat arbeiders van de Ilva in Taranto van ellende de straat op gingen om hun baan te behouden – die dodelijk is. ‘Laat ons alsjeblieft onszelf en onze families doodwerken.’ Want er bestaan hier vrijwel geen sociale voorzieningen. Taranto, tussen twee haakjes, ligt niet in de Chinese provincie Zhejiang maar in de Italiaanse regio Apulië.

De Partij van de Arbeid heeft, net als grote delen van de Europese sociaaldemocratie, te vroeg de ideologische veren afgeschud, en staat nu elke dag de broek op te houden van het grootkapitaal. De partij geeft niet thuis als de zwakkeren in de samenleving hulp nodig hebben. De ouderen niet, de werkelozen niet, de zzp’ers niet, de chronisch zieken niet. En de internationale solidariteit heet Jeroen Dijsselbloem, en die zal het een kutzorg zijn of Griekenland morgen totaal naar de vernieling gaat, de verarmde burgers voorop – als de banken maar hun centjes op het afgesproken moment terug krijgen.

Centjes die ze vervolgens kunnen herinvesteren in snel winst genererende, uiterst vervuilende industrietjes in lage-lonenlanden, waar de laatste verworpenen der aarde voor een dollar per dag zestien uur aan één stuk paarse stropdassen produceren voor de socialistische politici van Europa.

  1. 1

    Ja een prima analyse. Triest dat het zo is gegaan, Groen Rechts is ook geen alternatief, je komt uit bij de SP als enige. PvdA zou eens een onderzoek in moeten stellen of zij niet zijn geïnfiltreerd door mensen die de partij van binnenuit kapot heeft gemaakt. Dat is de enige verklaring die ik er voor kan geven.

  2. 3

    @1: De SP als enige? dat zijn ook kapitalisten die wat meer herverdeling eisen voor de ‘arbeiders’. Alsof die er nog zijn in Nederland.
    De enige partij die echt fundamentele kritiek heeft op het absurde, verslavende economische groeimodel is de partij voor de dieren.

  3. 4

    Dit stuk zou 100x uitgeprint moeten worden, voorzien van nietjes, en daarna rectaal worden ingebracht bij Samsom, Asscher, Dijselbloem, Klijnsma, Spekman, en al die andere PvdA-toppers.

  4. 5

    Het rare is dat er nog echt pvda-ers zijn die denken dat ze er toe doen in vechten voor de sociaal zwakkeren. Die nog denken in samenredzaamheid. Die immens veel vrijwilligerswerk doen, niet alleen als bestuurder, maar ook echte stille armoede bestrijden. Het is niet alleen bij de sp, waar mensen een rood hart hebben.

  5. 8

    … uiterst vervuilende industrietjes in lage-lonenlanden,…”

    ‘Koopt Europeschen waar, dan helpen wij elkaar’.

    Ik denk dat het feit dat de verschillen in Nederland toenemen veroorzaakt wordt door inderdaad “mondialisering”. Nederland mondialiseert omdat er steeds meer buitenlandse invloeden zijn van immigranten, vakantiegangers die terugkomen, internet, bedrijven die hun producten hier verkopen.

    Er is teveel interactie met gebieden in de wereld waar de verschillen veel groter zijn, daardoor is het onmogelijk die invloeden buiten de deur te houden.

    OVerigens zijn er ook positieve verhalen wat betreft armoede, maar dan moet je verder kijken dan Nederland of Europa: http://www.volkskrant.nl/opinie/als-we-zo-doorgaan-kan-extreme-armoede-in-2030-de-wereld-uit-zijn~a3792164/

  6. 9

    ”Niet omdat de welvaartsstaat onbetaalbaar is, maar omdat ze deze niet willen betalen”. Dat is wel zo een beetje de kern van het probleem. (Iedere keer als ik het hier over heb komt er wel zo een 3 keer modaal met leasebak en huppelkutmuts en twee Ipad verwende kutkoters vertellen dat het heeeeel verrrrrrvelund is voor de minder verdienenden, maar ja het kan niet meer, is onbetaalbaar..niet dus, we willen er niet voor betalen, en hij daarna rustig vertellen welke briljante hypotheek constructie die wel niet heeft om ubermaximaal 30 jaar lang geld uit de staatskas terug te krijgen, want ja dat is wel ok staatssteun)

  7. 10

    Ja dat is inderdaad de spijker op zijn kop McLovin, leuk omschreven en helemaal waar. Dat is ook de categorie die er voor zorgt dat de huichelaars van de VVD aan het onvoorstelbare hoge aantal zetels komt.

  8. 14

    Sociaal-demokratie is toch per definitie al rechts? Het is tenslotte niets anders dan aksepteren dat het grootkapitaal de baas is en dan maar proberen daar de scherpste randjes wat vanaf te schaven. Inderdaad doen ze tegenwoordig zelfs dat niet meer, maar ik begreep vijfentwintig jaar geleden (dus voor dat van die ‘ideologische veren’ van Kok) al niet hoe iemand zichzelf links kon vinden en tegelijk PvdA-er kon zijn.

  9. 15

    Ondertussen is de verzorgingsstaat groter dan ooit te voren. Dat is niet genoeg, de PvdA heeft gefaald. Er is geen land ter wereld met zo’n doordringende sociaal-democratische staat als Nederland, ieder aspect van de samenleving heeft talloze instituten en instellingen die het regele voor de mense, met een sociaal vangnet dat meer lijkt op een hangmat.

    Als dit niet genoeg is, wat is dan wel genoeg?

  10. 16

    @ 15 Thallman??? Pardon, honderdduizend afhankelijk van voedselbank, overige groep kan amper eten kopen. Artsen slaan al een tijdje geleden alarm over eenzijdig voedsel. Zorg onbetaalbaar, bejaarden liggen in hun ontlasting te creperen, mensen kunnen amper behoorlijke kleding kopen. De verzorgingsstaat groter dan ooit, misschien 25 jaar terug, maar nu is er slechts een zeer dun vangnet, 2015 . Democratie, iedere politicus liegt de boel verschrikkelijk bij elkaar en komt er mee weg, fraude, belangenverstrengelingen, ongestraft gebeurt het allemaal. De ex baas van het OM is een bewezen kinderverkrachter die beschermd wordt door de politiek, hoe bedoel je democratie. Ik denk dat wij op verschillende planeten leven.

  11. 19

    @15: “Er is geen land ter wereld met zo’n doordringende sociaal-democratische staat als Nederland,”. Interessant, ben erg benieuwd hoe je aan deze stelling komt, langs welke lat je gemeten hebt, welke factoren meegenomen hebt, hoe je de internationale data gesynchroniseerd hebt, graag een copy van dat onderzoek. Of is het stiekem “gewoon” zo omdat ik dat zo wil zien, het broertje van “het onderbuikgevoel”?

  12. 20

    @16, Thallman heeft een beetje een naam op te houden – door tegen de klippen op en desnoods recht tegen de werkelijkheid in teaparty-achtige onzin te verkopen. Die ‘hangmat’ – dat is bv zelfs letterlijk een van hun termen.

    Advies: wel weerleggen, maar niet door laten komen tot het punt dat het je bloeddruk beinvloedt.

    En weerleggen is gelukkig niet heel moeilijk, van het is bv opmerkelijk dat je engrechts in Amerika nooit hoort over de comfortabele hangmat van het geerfde kapitaal, white privilege en goede belastingvoordelen, terwijl ik toch wel zou weten welke hangmat ik zou kiezen.

    En in Nederland hoor je ook nooit iemand praten over de hangmat van goede faillissementsbescherming en belastingvoordeeltjes voor BV’tjes (terwijl dat toch verdomd comfortabel is, dat je kapitaal rond kunt schuiven zonder dat het je eigen huis zal raken), of de hangmat van de HRA, of de hangmat van een minerva-lidmaatschap.

  13. 21

    @19
    Als ik naar gedeelte van het BNP kijk dat aan de verzorgingsstaat wordt uitgegeven ben ik nog geen landen tegengekomen die de Nederlandse verzorgingsstaat overtreffen. Misschien heeft Zweden een grotere.

    @20
    Er zijn inderdaad mensen die beter af zijn dan zij die in de hangmat van de verzorgingsstaat liggen, een misstand die links maar al te graag wil rechtzetten.

  14. 23

    Ik zie dat als populisme, dat klagen op onze regering en op de VVD-stemmer. En alle verderfelijke neo-ismen.

    VVD-stemmers die aardige mensen kunnen zijn, maar in het stemlokaal zijn ze toch niet te vertrouwen.

    Ik proef ook een zekere verbetenheid. Tegen de neoliberaal, tegen de kapitalist en tegen onze regering.

    Kijk ik weet er natuurlijk alles van als PVV-stemmer, wij kunnen er ook wat van, met dat “hun tegen ons” denken.

  15. 24

    @23, ‘niet betrouwbaar’ is jouw kwalificatie en niet wat ik bedoel. Misleid is een beter woord. Mensen stemmen op een partij die absoluut niet doet wat ze denken dat ‘ie doet.

    Er zijn mensen die stemmen op de PVV uit onvrede met de politiek, en omdat ze een einde willen aan elitaire clubjes, en meer aandacht willen voor de mensen op de werkvloer. Die mensen zitten verkeerd bij de PVV, want de PVV biedt dat niet.

    Als je hoofddoel in het leven is om een hekel aan moslims te hebben, dan verwerp ik je mening maar zit je bij de PVV wel op de goede plek.

    Er zijn mensen die stemmen op de VVD omdat ze denken dat de VVD het goed voor heeft met ondernemers. Dat ze helemaal niet gesteund worden door de VVD omdat die toch vooral hun eigen clubje en de multinationals bevoordeeld… dat zien ze niet.

    Verbetenheid is er zeker. Ik zie hoe het neoliberale beleid een heleboel zaken die wij in tijden hebben opgebouwd binnen no-time verkwanselt, (en afbreken gaat een stuk sneller dan opbouwen), en dat gaat me aan het hart. De maatschappij die dat oplevert vind ik niet aantrekkelijk om in te leven. Heel gek, maar voor mij is dat een criterium.

  16. 26

    @25:
    Er zit ook nog een storende fout in dat staatje!

    De kosten voor het onderstaande zijn hier ook, ten onrechte, in opgenomen:

    Baantjes/werkverschaffing van o.a. ex-politici op overbodige plaatsen waar regel-neven/-nichten en toezichthouders (m/v) geplaatst worden.

    De overvloed aan grootdeels overbodige managers en bijbehorende administraties.

    Het oogluikend blijven toestaan van fraude door/voor Edith en haar stamgenoten.

    Over de “prijsverlagende marktwerking” zullen we het maar niet hebben.
    ;-)