Kunst op Zondag | Monumentaal herdenken

Door heel Europa worden vandaag bij talloze monumenten de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog herdacht. Vaak bij obligate monumenten. Een obelisk, een muurtje, een plaquette.
Soms zijn er monumenten die meer indruk maken. Een kleine bloemlezing. U kunt het aanvullen met monumenten die op u grote indruk hebben gemaakt.

Honderd jaar geleden bleven ontelbaar veel dode soldaten achter op het slagveld. Verworden tot geesten, nu in graniet gehouwen door Paul Landowski (u kent hem ook van de immense Jezus in Rio de Janeiro).  ‘Les Fantômes’ in vogeldronevlucht.

Ook 100 jaar geleden vonden in en rond Bakoe, de hoofdstad van Azerbeidzjan, de zgn. ‘Maart Dagen’ plaats.

Een bloedbad dat bolsjewieken en Armeense revolutionairen aanrichtten onder de moslimbevolking. Het Quba Genocide Memorial Complex herinnert daar in aangrijpende eenvoud aan.
cc Flickr Adam Jones photostream Quba Soyqirimi Memorial Complex - Quba - Azerbaijan - 02

Iets langer geleden, 103 jaar, vond de Armeense genocide plaats, sinds 1867 gememoreerd in het Armeense Genocide Memorial Museum.
cc Flickr David Stanley photostream Armenian Genocide Memorial

Tachtig jaar geleden eindigde het bloedbad van Nanjing, waarbij delen van het Japanse leger zich te buiten gingen aan gruwelijkheden jegens de Chinese bevolking. De diverse beelden bij het hiervoor opgerichte memorial museum spreken voor zich.
cc Flickr Slice of Light photostream Nanjing Massacre Museum Sculpture 4

.
cc Flickr Philip Roeland photostream Nanjing Massacre Memorial Hall (5)

Bij Katyn (Rusland), westelijk van de stad Smolensk, lag vernietigingskamp waar de geheime dienst van de Sovjet-Unie 78 jaar geleden tienduizenden Poolse burgers en militairen vermoordden. De Sovjets vervalsten de geschiedenis door het later een begraafplaats van slachtoffers van de Duitsers te noemen. Pas na de Glasnost werd Memorial Katyn de herdenkingsplaats die het wel moet zijn.

In de Tsjechische plaats Lidice richtten 76 jaar geleden de Duitse bezetters een bloedbad aan, transporteerden vrouwen en kinderen naar concentratiekampen en brandden de plaats tot de grond toe af.  Nu is daar het Lidice Memorial, met o.a. de kinderbeeldengroep van Marie Uchytilová.
cc Flickr Adam Jones photostream Lidice Memorial - Foundations of Destroyed Farmhouse - Near Prague, Czech Republic

.

cc Flickr Santiago Stucchi Portocarrero photostream Lidice - Memorial a las víctimas de la Segunda Guerra Mundial

Vijfenzeventig jaar geleden: bijgestaan door Duitse SS’ers vermoordden krijgsgevangen Sovjetsoldaten en Oekraïnse collaborateurs bijna alle inwoners van Khatyn, een dorp in Belarus (nu Wit-Rusland). Op de nationale gedenkplaats, annex begraafplaats, het standbeeld van een van de overlevenden, die zijn stervende zoon draagt. De 185 graftomben symboliseren evenzoveel dorpen in Belarus die hetzelfde lot troffen.
cc Flickr Adam Jones photostream The Unconquered Man - Statue of Joseph Kaminsky by S. Selikhanov - Khatyn National Memorial Complex - Near Minsk – Belarus

.
cc Flickr Adam Jones photostream Khatyn National Memorial Complex - Near Minsk - Belarus - 05

De pogroms die de Hongaarse extreemrechtse Pijlkruisers 73 en 74 jaar geleden onder Hongaarse joden hielden, worden herdacht door de schoenen langs de Donau (de slachtoffers moesten eerst hun schoenen uittrekken).
cc Flickr Dennis Jarvis photostream Hungary-0043 - Shoes on the Danube

Duizenden doden en tienduizenden vluchtelingen waren 62 jaar geleden het gevolg toen het Sovjetleger de Hongaarse Opstand neersloeg.  Naast het parlementsgebouw in Budapest staat het herdenkingsmonument.
cc Flickr alex.ch photostream 1956 Revolution Monument in Budapest

Het vermoorden van de bevolking en platbranden van hun huizen is een methode die niet alleen door Duitse nazi’s werd toegepast. Vijftig jaar geleden onderging het Vietnamese dorp My Lai ook zo’n gruwelijke behandeling. Het Sơn Mỹ Memorial getuigt daarvan.
cc Flickr Claudia Schillinger photostream DSC-0535 My Lai, memorial for massacre

.
cc Flickr -JvL- photostream Monument of the My Lai Massacre at the Son My Vestige site

Zo’n 37 jaar geleden hanteerden Salvadoraanse legertroepen dezelfde tecniek bij het uitroeien van de dorpen El Mozote en Los Toriles. Ook al had in 1993 de Salvadoraanse waarheidscommissie opgeroepen tot nader onderzoek, het parlement ging akkoord met een amnestiewet voor de daders.
Jaren later werd het onderzoek heropend en nog vorig jaar werden 18 legerofficieren door een rechter in staat van beschuldiging gesteld. Een eenvoudig monument herdenkt de slachtoffers.
cc Flickr Amber photostream El Mozote memorial

Toegegeven: er zijn teveel van dat soort monumenten. We kunnen ze niet allemaal in één stukje noemen. U kunt het aanvullen: Welke monumenten vindt u hier het noemen waard?

  1. 2

    @1: Nederlands provincialisme ten top.

    Mijn keus. ” Trauerndes Elternpaar” von Käthe Kollwitz auf dem Deutschen Soldatenfriedhof in Vladslo, Westflandern, Belgien
    Trauerndes Elternpaar tKäthe Kollwitz op de Duitse begraafplaats Vladslo in België.
    Gemaakt voor haar zoon gesneuveld in WOI ; zijn resten liggen aldaar begraven.

    https://nl.wikipedia.org/wiki/Treurend_ouderpaar#/media/File:Deutscher_Soldatenfriedhof_Vladslo_-_Trauernde_Eltern.jpg

  2. 3

    Soldatenbegraafplaatsen hebben toch vaak iets verheerlijkends, alsof het etalages zijn van dat militair-industrieel complex met zijn leugens van volk en vaderland. Het pompeuze monument in Margraten is daar een goed voorbeeld van. Dan is het eigenlijk wel verfrissend als men met zoiets een keer de draak mee steekt.

    Maar ik weet nog dat het op mij als jongetje diepe indruk heeft gemaakt dat mijn vader me in bijna elk Alpengehucht de lange lijst met namen op het 14-18 monument wees (de lijst van 39-45 was iets korter en stond vaak op de achterkant) en mij daarna om me heen liet kijken: zo’n klein dorpje, dat zoveel kanonnenvoer leverde…

    Dan hoop je maar -tegen beter weten in- dat Trump op zijn hotelkamer All Quiet on the Western Front (z/w, 1930) heeft gekeken, toen hij gister schuilde voor de regen.

  3. 4

    @2: Achteraf gezien maar goed. Gezien de sentimenten in legerleiding en koningshuis, had Nederland vrij waarschijnlijk aan de verkeerde kant meegedaan (en was ook de democratie meteen om zeep geholpen). Van de andere kant, dan hadden Zeeuws Vlaanderen, Maastricht en Roermond nu wel aan de juiste kant van de grens gelegen.

  4. 5

    @4: Ik reageerde op “Ik snapte niet wat Rutte bij die herdenkingen moet” ; net of WOI geen uitwerking heeft gehad op Nederland. België wilde ook neutraal blijven, maar dat was het niet gegund.

  5. 6

    @5.

    Ach, cycloop reageert wel meer met scheldwoorden als hem niet iets bevalt.

    Nederland heeft immens veel vluchtelingen opgevangen tijdens die oorlog, en is ook mede slachtoffer geweest van de grootste doder, de Spaanse griep. Verder geen oorlogshandelingen op Nederlands gebied.

    Rutte is alleen maar voor de show en netwerken.

  6. 10

    @9: Ik gebruikte het woord provincialisme, niet provinciaaltje.
    Maar waarom kom je met die opmerking over Rutte, terwijl dit artikel daar helemaal niet over gaat.

    “Welke monumenten vindt u hier het noemen waard?” Daar gaat het om en dan kom jij met Rutte.