Kunduz en de standvastigheid van Jolande Sap

Je kan tegen die missie in Kunduz zijn, je kan ervoor zijn, of je kan het niet weten. Ik hoor zelf tot de (schijnbaar vrij kleine) groep mensen voor wie die missie niet de grootste urgentie ter wereld heeft, maar die eigenlijk ook weer niet zoveel problemen heeft met de doelstellingen en inrichting van het avontuur. Ik heb weinig bezwaar tegen het opleiden van een paar honderd toekomstige agenten, en als je dat in een oorlogsgebied doet kun je maar beter goed beslagen ten ijs komen. Tegelijk: ik was niet de straat op gegaan als die missie niet door was gegaan. Misschien ben ik gematigd voorstander, misschien ook niet. Ik weet het eigenlijk niet eens. Dat zijn keiharde grijstinten, inderdaad. Ja, dat kan nog in Nederland, in 2011, ook al vinden we van elkaar dat we altijd alles heel stellig moeten weten en daar vervolgens heel hard van alles over moeten roepen. Nuance is immers voor mietjes.

Nu wil het toeval dat ik lid ben van die ene partij waar dit hele Kunduz-verhaal om schijnt te draaien. Die partij waarvan de kamerfractie, na veel vijven en zessen uiteindelijk tóch besloot vóór de missie te stemmen terwijl veel leden en kiezers daar helegaar niet om zaten te springen. Die partij die op het partijcongres na nog meer vijven en zessen instemde met de door de fractie gekozen koers – edoch zulks allerminst unaniem. Kunduz maakt dat GroenLinks onder het vergrootglas ligt, en dat is begrijpelijk en terecht: je steekt je nek uit en recht de rug, en neemt een controversiëel besluit dat voor de buitenwacht goeddeels onverwacht lijkt. Dan komt het gedonder vanzelf. Van alle kanten. Van mensen die gestemd hebben op partijen die tegen de missie zijn (met name de grote broers op links), en van mensen die gestemd hebben op partijen die voor de missie zijn maar op de beslissende tegenstem van GroenLinks hadden gerekend.

Twee vormen van kritiek hebben de overhand. Sommigen geloven niet in de oprechtheid van de keuze van de fractie. Het besluit zou onderdeel zijn van een politieke uitruil: jullie krijgen Kunduz, wij krijgen X. Er is immers overleg geweest in het torentje, en dan weten we het wel: hardwerkend Nederland wordt weer eens belazerd. Ik geloof er niet in. Vooralsnog staat de Grote Gedoger iedere denkbare X die men bij GroenLinks zou kunnen willen in de weg, en in de praktijk lijkt X vooralsnog vooral te bestaan uit enorme bakken cynische stront die het laatste half jaar over de partij wordt uitgestort. Misschien blijkt over twee weken op prinsjesdag dat ik ongelijk heb, maar ik reken vooralsnog nergens op. Het klopt niet. GroenLinks is het CDA niet: als uit zou komen dat de fractie politieke koehandel zou hebben gedreven op dit gevoelige punt is er een reëel risico dat de partij uiteen spat. Inhoudelijk klopt het overigens ook niet: deze missie is niet vreemd aan GroenLinks. Het past bij wat GroenLinks wil en hoe de partij de positie van Nederland in de wereld idealiter ziet. Dat dat niet uw beeld is, is uw probleem, niet dat van Groenlinks. Vooralsnog lijkt het erop dat de fractie niets uitgeruild heeft, maar zelf een oprechte afweging heeft gemaakt. Aan iedereen die dat niet gelooft de uitdaging om met meer te komen dan vage verdachtmakingen. En dan concrete benefits graag, waarbij ik als linkse ecofascist mijn vingers kan aflikken. Een ecotax. Een kleptocratentax. Iets met meer kunstsubsidies. Onderwijsbonanza. Hypotheekrenteaftrek, om maar wat te noemen.

Anderen (de twee opvattingen sluiten elkaar uit) geloven wel in de oprechtheid van het besluit, maar twijfelen aan het oordeel van GroenLinks over de situatie in Kunduz. Het woord ‘naïeviteit’ valt dan vrij snel, alsmede ‘Haagse werkelijkheid’. Er wordt flink werk gemaakt van het feit dat er sprake zou zijn van een ‘civiele’ missie terwijl het in werkelijkheid een ‘militaire’ missie zou zijn, en dat ze dat bij GroenLinks nu pas door zouden krijgen, de sufferds. Ik geloof er werkelijk helemaal niets van. Natuurlijk wisten ze bij GroenLinks precies waar ze aan begonnen – vermoedelijk tot aan de bakken stront toe. Precies dít was immers de missie die ze wilden, en die in hun verkiezingsprogramma stond: civiele doelstelling, indien nodig (en dus) met militaire ondersteuning. Los van wat u van zo’n missie vindt en van of u dat ‘civiel’ of ‘militair’ wil noemen – men kan dit allemaal kwalijk inconsequent noemen, of ‘Haags gedoe’. Ik geloof ook niet zo dat die aanvullende voorwaarden voor de bühne waren, of irrealistisch. De afspraak is eigenlijk glashelder: opgeleide agenten worden niet ingezet bij offensieve, militaire acties tegen de Taliban, wel moeten ze een positie kunnen verdedigen. U mag dat papieren taal vinden, ik vind dat een realistische deal die past bij waar GroenLinks voor staat. Bovendien: hier hebben we een partij die politiek en electoraal risico neemt omdat men een mogelijkheid zit iets dat in het verkiezingsprogramma staat en dat men (ergens) graag wil, te verwezenlijken. Zonder cynisch te willen klinken: veel onhaagser wordt het niet, anno 2011.

Ik begrijp dan ook de kritiek op Jolande Sap niet goed. De boodschap van Sap is – los van wat je er inhoudelijk van vindt – eigenlijk heel consequent: die missie ligt voor ons moeilijk, maar we steunen hem toch, als fractie en als partij, omdat de doelstelling civiel is en niet militair, en wij een bijdrage willen leveren aan de wederopbouw in Afghanistan. Dat is niet alleen waar (we leiden immers nog steeds agenten op wier primaire taak het zal zijn orde te handhaven), maar bovenal standvastig. Logisch gevolg van deze redeneertrant is dan ook dat Hillen dús volledig de fout in gaat door Kunduz onomwonden een militaire missie te noemen – een militaire missie heeft immers een militaire doelstelling. Maar bovenal: Sap weet heel goed dat ze getest wordt, en onder vuur wordt genomen, en ze weet heel goed dat dat is omdat haar partij de kop boven het maaiveld heeft uitgestoken, maar vooralsnog geeft ze feitelijk geen krimp. Ze blijft rustig glimlachen en houdt voet bij stuk. Ik vind dat eigenlijk wel een hoopvolle gedachte, zo iemand die inhoudelijk weet wat ze wil en daarvoor gaat en staat, ook onder druk. Zouden er meer moeten doen.

  1. 1

    Ik was toen van mening dat het politiek onverstandig was voor Groen Links om steun te verlenen aan deze missie. En wel precies om het huidige gedoe.

    Door ‘naiviteit’ en ‘haagse werkelijkheid’ tussen haakjes te zetten, bewijs je impliciet juist de relevantie van die termen. Deze termen worden gebruikt om het grote verschil tussen de werkelijkheid op de grond in Afghanistan en de discussie in het Nederlandse Parlement te beschrijven. Doen alsof die kloof er niet is, precies dat roept uitspraken als ‘naiviteit’ en ‘haagse werkelijkheid’ op.

    Groen Links wilde een dergelijke missie, maar onderschatte de weerstand. Besloot toen papieren ‘garanties’ te halen, waar ze nu voor de buhne op moeten blijven hameren. Terwijl dat weinig met de werkelijkheid in Afghanistan te maken heeft.

    Volgende keer gewoon tegen stemmen, tenzij er een serieuze koehandel in het vooruitzicht licht, natuurlijk. Daar ben ik niet afkerig van, want inhoudelijk ben ik het wel met Miko eens: er zijn veel grijstinten.

  2. 3

    Ik kies voor de derde mogelijkheid: door deze missie te steunen wint GL aan geloofwaardigheid bij VVD en CDA, waardoor zij bij komende kabinetsformaties meer kans hebben ook eens mee te mogen praten. Dan offer je gewoon je principes op om aan realistische machtspolitiek te kunnen doen (honger naar macht groter dan principes).

    Geen koehandel. Geen naïviteit. Geen civiele missie. Gewoon een strategie om aan de macht te komen. Dat valt mij zwaar tegen van GL.

  3. 4

    Mooie complottheorie, maar ik geloof er niks van, @pedro. Want: welke principes heeft GL opgeofferd? Kunduz staat nota bene in het verkiezingsprogramma! En wat zou praten met CDA en VVD voor GL inhoudelijk opleveren? Bij die twee partijen hebben ze niets te winnen, en niets te zoeken.

  4. 5

    Hoe kun je nu mensen een oorlogsgebied insturen en dat dan een civiele missie noemen ???
    Er worden alleen maar oorlogshandelingen verricht.

  5. 6

    @chris Verdiep je even in de missie. Of je het nou civiel of militair noemt is niet zo relevant. Het gaat om wat de missie wil bereiken en hoe je dat aanpakt. We sturen geen militairen die de Taliban gaan bestrijden, zoals in Uruzgan. Natuurlijk is het een oorlogsgebied, maar ‘we’ gaan er toch echt heen om politieagenten op te leiden.

  6. 7

    @Joost:
    Dat is toch niet in tegenspraak? GL wilde de missie graag, is daar zelf een van de initiatiefnemers van. Ik noem het een politieke fout, omdat op het moment dat er over besloten werd, er veel weerstand was. Ze hadden dus veel steun kunnen krijgen voor hun draai (niet onhandig gezien de eerste kamerverkiezingen die voor de deur stonden). En natuurlijk waren ze hypocrisie verweten. Maar een missie die doorgaat, levert nog jarenlang publiciteit op. Een missie die je afschiet verdwijnt uit het publieke debat, want er is niets om erover te hebben.

    Tweede punt is dat om toch met enig behoud van achterban voor de missie te kunnen stemmen moesten er concessies komen van Rutte. Deze ‘concessies’, hoe welgemeend ook, hebben weinig te maken de werkelijkheid in afghanistan. GL heeft onrealistische concessies geëist, en Rutte heeft de onrealistische concessies gedaan, dus nu moeten we voortdurend door dit ritueel heen. Echt veel veranderen kan Den Haag niet aan de missie.

  7. 9

    Het bewuste punt in het verkiezingsprogramma 2010 van GroenLinks.

    “27. Nederland laat Afghanistan niet in de steek. De opbouw
    van een democratische, veilige rechtsstaat heeft er
    prioriteit. Dat vereist grotere inspanningen voor corruptiebestrijding,
    versterking van bestuur, rechtspraak, civiele
    organisaties en de positie van vrouwen, alsmede onderhandelingen
    met gematigde Taliban. Nederland draagt
    meer politietrainers bij aan de EU-opleidingsmissie. Ons
    land steunt geen offensieve militaire operaties.”

  8. 10

    @4: ik weet het niet, maar optie 3 leek mij het meest waarschijnlijk en is geen complottheorie, maar gewoon Macchiavellistische machtspolitiek, ook wel realisme genoemd. Kunduz staat in het verkiezingsprogramma, maar daar een missie naar toe sturen om agenten op te leiden en het militaire aspect ontkennen vind ik naïef. Dat vind ik erger dan een koele berekenende strategie om in een volgende regering te komen.

  9. 11

    “Precies dít was immers de missie die ze wilden, en die in hun verkiezingsprogramma stond: civiele doelstelling, indien nodig (en dus) met militaire ondersteuning.”

    Hier kan ik toch niet in meegaan. De missie die hier uitgerold is, komt niet overeen met die uit het verkiezingsprogramma, waar overigens niet gerept wordt over militaire ondersteuning en slechts over een bijdrage aan de EU-opleidingsmissie (EUPOL), waar trouwens meer dan 90% van de Kunduz-missie niet onder valt. Dat uitleggen als precies de in het verkiezingsprogramma beloofde missie is kiezersbedrog.

  10. 13

    @8: Zoals Bismarck al terecht opmerkt, kan je je afvragen of deze missie wel precies is wat er in het verkiezingsprogramma staat.

    Los daarvan, een partij die alleen star uitvoert wat in het verkiezingsprogramma staat en geen rekening houdt met de maatschappelijke én parlementaire werkelijkheid krijgt geen steun van mij. Die komt bovendien ook niet ver.

    Het is vooral een politiek strategische fout van GL. Inhoudelijk kan het allemaal niet zoveel kwaad, die politietrainers. Al kan je dat geld waarschijnlijk beter besteden.

  11. 14

    Die missie in Kunduz is gewoon een militaire missie, iedereen met gezond verstand ziet dat in. Alleen die wereldvreemde GroenLinks sukkels zijn ervan overtuigd dat het om een civiele missie gaat. Die politieagenten die daar opgeleid gaan worden zullen zich in de meerderheid van de gevallen heus niet bezig gaan houden met typisch politionele taken maar zullen ingezet worden (als een soort van para-militaire strijdmacht) in de strijd tegen de Taliban. Rutte, Rosenthal en al die GroenLinks idioten kunnen dat ontkennen hoeveel ze willen maar dat is toch wat zal gaan gebeuren.

  12. 16

    Ik was en ben tegen de missie om inhoudelijke redenen (en ben dus lid van de 2e groep critici): ik denk niet dat opleiden van politieagenten in Afghanistan iets zal helpen terwijl de aanwezigheid van het Westen daar alleen maar problemen veroorzaakt. De schade van 10 jaar Amerikaans beleid is niet te repareren. Daarom heb ik nooit begrepen wat GL doet. Plus nog eens het feit dat het meer schade doet aan GL zelf. Het was vlgns mij beter geweest als de linkse oppositie één standpunt had ingenomen. Jammer dat het allemaal zo moet lopen.

  13. 17

    In het verkiezingsprogramma staat niet wanneer die civiele missie zou moeten plaatsvinden. GroenLinks had kunnen zeggen dat het nu nog te vroeg is voor een civiele missie. De bommen vliegen nog om je oren en achter elke hoek staat een Talibanstrijder. De oorlog is nog lang niet voorbij.

    Als je iets wilt bereiken moet je dat vaak in de goede volgorde doen. a dan b en dan c. Belangrijk voor het slagen van een opbouwmissie is dat eerst de oorlog voorbij is. Het heeft geen zin om schooltjes neer te zetten als ze in de fik gestoken worden zodra je even je rug laat zien.

    Ik was ook (actief) GroenLinks lid. Ik had nog wat meer PSP in mijn donder dus had het erg moeilijk met deze beslissing. Zeker ook omdat de tweedekamer fractie naar niemand luisterde. De grote fout die gemaakt is dat het ging om de meerderheid die voor was en niet ging om hoe erg de minderheid tegen was. De tegenstemmers waren denk ik veel extremer tegen dan de voorstemmers voor waren. Alleen daarom al had GroenLinks die missie beter niet kunnen steunen.

    Ik ben in discussie gegaan met enkele tweedekamer leden van GroenLinks. Als je met argumenten komt dat in het verkiezingsprogramma ook staat dat GroenLinks tegen de NAVO is en dit gewoon een NAVO missie is, dan ontkennen ze dat. Ook gaaf GroenLinks steun aan de bommen op Libië missie. Twee weken daarna was het een officiële NAVO missie geworden.

    En dan die kolencentrale. Daar stemmen ze nota bene gewoon mee in! ‘Ja we waren bang voor claims.’ ‘We wilden een betrouwbare overheid zijn.’ Flauwekul. Er zijn niet de juiste vergunningen en dan weet je wel hoe een overheid moet reageren. (Als burger betekend dat altijd ‘schuurtje weer afbreken’)

    GroenLinks is volledig de weg kwijt. Nu willen ze weer een referendum over kerncentrales. En als 60% voor kernenergie is, is GroenLinks dan ook opeens voor? Ik denk dat GroenLinks beter op kan gaan in D66.

  14. 18

    @17: “GroenLinks had kunnen zeggen dat het nu nog te vroeg is voor een civiele missie.”

    Dat is niet erg geloofwaardig, als je zelf in april 2010 nog een motie hebt ingediend die het demissionaire(!) kabinet opdraagt nog een politiemissie in Afghanistan voor te bereiden. Let wel, Sap zit hier op de blaren die Halsema in haar billen heeft gebrand.

  15. 19

    @18 Daar zit misschien wel iets van waarheid in. Maar politiek kom je er altijd mee weg als je drie kwart jaar later zegt dat de tijden veranderd zijn. Inzichten veranderd zijn. ‘Met de kennis van nu…’ De Amerikanen gingen zich ondertussen op grote schaal terugtrekken. Kortom, niemand van links die er wakker van lag als Sap door rechts voor draaikont zou worden uitgemaakt. (Ze draaien allemaal, en met name rechts). Sap had gewoon hard moeten teruglachen en moeten zeggen ‘Zoek het maar uit met je missie, ga maar steun zoeken bij je PVV vriendjes.’

    Wat je ziet bij de linkse partijen is dat ze zichzelf volledig kwijt raken in deze opeens zo rechtse wereld. PvdA, GL, D66. Allemaal handelen ze naar de waan van de dag. Hun linkse idealen kosten stemmen, denken ze. Ze hunkeren naar kiezers. Dan maar opschuiven naar het midden. Hier en daar zelfs wat Wilders retoriek napraten. Ze hebben niet in de gaten dat er bijna geen verschil meer zit tussen de PvdA, GL en D66.

    De enige partij die daar niet aan toegeeft is de SP. En laat die partij nu net de grootste van de linkse partijen zijn. (peil.nl) De partij die kennelijk beloond wordt voor het vasthouden aan hun principes.

  16. 20

    @19: In Afghanistan is tussen april 2010 en februari 2011 geen daadwerkelijke verandering opgetreden die zo’n [strike]draai[/strike] nieuwe inzichten zou verantwoorden. Wat Sap wel had kunnen doen, is wijzen op het militaire karakter van de missie (meer dan 90% militairen, F16’s meesturen), maar ook dat zou al redelijk ongeloofwaardig zijn, want in april was het militaire karakter juist opengelaten om de PvdA een loer te kunnen draaien.

    Mij lijkt duidelijk dat de huidige verdeeldheid (en zogenaamd onbegrijpelijke koersen) van de linkse oppositie nog het gevolg is van de verkiezingscampagne, waarin men duidelijk niet gezamenlijk wilde optrekken. Onderdeel daarvan is dat Sap GL nog steeds vooral als betrouwbare partij wil neerzetten (we zeiden vorig jaar A, dus nu geen B), waarmee ze aangeeft graag mee te willen regeren en nog steeds te hopen op een snelle schipbreuk van Gedoog I. Ironisch genoeg heeft ze in feite met haar steun aan Kunduz daar een mogelijkheid laten vallen, want ik ben er vrij zeker van dat het CDA (Verhagen voorop) bijzonder ongelukkig was geweest als de F16’s die hij de VS had beloofd weg hadden gemoeten uit Afghanistan. Wrevel daarover had zeker bijgedragen aan een bijzonder slecht klimaat tussen kabinet en gedoger.

  17. 21

    @9: GroenLinks had gewoon voor missie met ook een militaire insteek moeten zijn, gezien de uitgangspunten van het eigen verkiezingsprogramma:

    Nederland laat Afghanistan niet in de steek. De opbouw van een democratische, veilige rechtsstaat heeft er prioriteit.