Hulspas weet het | Hoe zieker hoe beter

COLUMN - ‘We stood there crying – filming with tears running down our cheeks.’ Aldus de toelichting bij een filmpje dat door National Geographic op twitter werd gezet. Een filmpje van (zo opende het artikel achter de bijgaande link) een ‘starving polar bear on iceless land’. Het was inderdaad treurig om te zien, die scharminkel van een ijsbeer, scharrelend tussen allerlei vuil, op zoek naar iets te eten. De tweet-met-filmpje van National Geographic ging dan ook meteen viral. En de commentaren lieten zich raden. Net als de reactie van wetenschappers.

Is dit dier een slachtoffer van klimaatverandering, zoals National Geographic beweert? Zullen straks alle ijsberen, verdreven van het smeltende poolijs, als hongerige klimaatvluchtelingen de Canadese vuilnisbakken komen inspecteren? De deskundigen hadden zo hun twijfels. Kwam dit de laatste jaren vaker voor, vroeg de een zich af. Het leidde wel tot nuttige discussies, zo luidde het commentaar van weer een ander. Uiteindelijk was het ijsbeer-expert Jeff Highdon die de kijkers uit hun lijden verloste. Highdon reageerde liever niet (‘I try to avoid commenting on stuff like this, at least for the first couple days when emotions are high. But since you asked…’) maar kwam op verzoek met een analyse van de situatie. Dat soort dramatische beelden zijn niet nieuw. IJsberen zijn alleseters en gaan wel vaker op zoek naar eetbaar afval. En ook ijsberen kunnen ziek worden. Highdon bekeek het filmpje nauwkeurig, bekeek de omgeving, zag waar het gemaakt moest zijn, en wees erop dat de ijsberengemeenschappen daar in de buurt gezond en ‘stable’ zijn. En ja, daar ligt dus niet altijd ijs, maar dat vinden ijsberen helemaal geen probleem.

Suggereren dat dit beeld kenmerkend zou zijn voor de conditie van de ijsberen aldaar, noemt hij ‘misleidend’. Kijkende naar zijn gedrag en conditie vermoedde hij dat deze beer health issues had. Hij dacht aan een vergevorderd stadium van kanker. Zijn harde oordeel: ‘Videos like this tug at heartstrings and aim for emotional responses. But they have sig potential to backfire because they make the deniers dig in even more, partly because over the top statements that accompany them are usually easy to pick apart.’

Het is het probleem met problemen in de media. De media willen zo graag laten zien dat ze ernstig zijn. Erger dan gedacht, in elk geval. Dus krijgen we bij het onderwerp ‘plastic soep’ steevast een onwaarschijnlijk dikke smurrie van drijvend afval te zien. Kijk! Zo erg is het! Wanneer een buurt onrustig heet te zijn, gaan journalisten enthousiast op zoek naar buurtbewoners die eens goed kunnen kankeren. In een item over de bio-industrie verschijnt een actievoerster vermomd als ‘bezorgde moeder’. Voor het mooiste geklaag over vliegtuiglawaai klopt men aan bij de voorzitter van het schreeuwerige actiecomité. En om de gevolgen van klimaatverandering te laten zien, krijgen we steevast beelden van orkanen, bosbranden – en stervende ijsberen. Want één beeld zegt meer dan duizend woorden. En ze zijn ook zo nuttig om ‘de discussie’ aan te zwengelen. Maar (en hierover kan elke BN’er meepraten) publiciteit is een tweesnijdend zwaard. Het kan je maken en het ruïneert je leven,

Zo ook met de grote problemen. Ze verdienen aandacht – en krijgen de verkeerde. Zo’n ijsbeer zegt niks, ze zal we ziek zijn, zeggen de deskundigen. De klimaatsceptici zeggen het hun na. En hebben de wetenschap aan hun kant. De discussie verplaatst zich vervolgens van het onderwerp naar de framing van het onderwerp. En wat bij de kijker blijft hangen, is cynisme. Je wordt door iedereen belazerd, tegenwoordig.

Voorlopig winnen de emoties. Lieve dieren zijn machtige medestanders. Een schattig knaagdier kan een snelweg tegenhouden, of een reservaat in het leven roepen. De zieke zeehond heeft de Waddenzee gered. En nu dreigt de eenzame ijsbeer het symbool te worden van klimaatverandering. Wie weet werkt het. Dat wil zeggen, wie weet kan de ijsbeer de aandacht voor klimaatverandering versterken en verlengen. Ook al wordt het beest helemaal niet bedreigd. Wellicht kan hij zich straks prima redden, ook zonder ijs. Voorlopig echter moet hij aan ónze eisen voldoen. En ziek en treurig voor de camera lopen.

  1. 2

    Ja, zorgvuldige berichtgeving over dit soort onderwerpen. Natuurlijk zegt een foto van een enkele ijsbeer helemaal niks over hoe het ervoor staat met de ijsbeer als soort. Of over de gevolgen van klimaatverandering. Dus Jeff Higdon heeft groot gelijk.

    Maar hij heeft nog wat meer te zeggen, bij Slate:

    Higdon also said that his comments have already been used out of context by people desperate to see his criticism of the photo as “proof” polar bears aren’t endangered or climate change isn’t happening at all.

    Daarmee doelt hij dan waarschijnlijk op beweringen als:

    Ook al wordt het beest helemaal niet bedreigd. Wellicht kan hij zich straks prima redden, ook zonder ijs.

  2. 4

    Serieuze kranten moeten de concurrentie aan met het Internet, want anders gaan ze nog harder stuk dan ze nu al gaan. En het Internet is een pissing contest / discussie met niveautje schoolplein doorgaans. En dus worden serieuze kranten ook steeds meer moraalwapperaars / campagnevoerders (ik kijk naar jou, Guardian!) Ze hebben gewoon geen andere keus.

    Dit is een stukje van de oogst van vandaag:
    https://www.theguardian.com/us-news/2017/dec/12/sheryl-crow-song-sandy-hook-gun-control-dreaming-kind
    https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2017/dec/12/hey-alexa-is-it-true-youre-a-lefty-feminist
    https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/dec/12/how-did-i-handle-casual-racism-in-los-angeles-awkwardly
    https://www.theguardian.com/science/shortcuts/2017/dec/12/struggling-to-express-your-feelings-get-an-imaginary-friend
    Dit is de voorpagina van een serieuze krant in 2017. Het is om te huilen, maar alles voor de kliks.

  3. 5

    @2: In Canada zijn al waarschijnlijke kruisingen gevonden tussen de bruine beer en de ijsbeer. Zo onsmakelijk vind ik die afsluiter niet. ‘Life will find a way’.

  4. 6

    @4: Ik weet niet of het vooral ligt aan de concurrentie met internet. Ik heb eerder het idee dat journalisten de -al veel oudere- voorschriften van reclamemakers volgen, nl. dat je met exploitatie van gevoelens goed verkoopt. Het is ook de onderlinge competitie tussen de oude media die leidt tot het pronken met gevoelige plaatjes en verhalen.

    Het is de commerciële basis van alle media die de emoties, steeds meer en steeds heftiger, laten winnen.

  5. 7

    @4: daar ken ik wel betere voorbeelden dan de guardian. Jouw links laten o.a. een review, dus persoonlijke mening, een opinie en een feitelijk stuk zijn. Kortom bullshit.

  6. 8

    @5

    In Canada zijn al waarschijnlijke kruisingen gevonden tussen de bruine beer en de ijsbeer.

    Ja, maar dat is waarschijnlijk geen goed nieuws voor het overleven van de ijsbeer als soort. Als het noordpoolgebied steeds meer geschikt wordt voor bruine beren en steeds minder voor ijsberen zullen de specifieke genen die van een ijsbeer een ijsbeer maken verdwijnen.

    ‘Life will find a way’.

    Dat heb ik dan ook in de verste verte niet ontkend. Dat alle leven op aarde weggevaagd zal worden door klimaatverandering is heel onwaarschijnlijk. Zelfs als een groot aantal soorten uit zou sterven zal de evolutie dat wel weer herstellen. Maar de evolutie neemt meestal wel ruim de tijd.

  7. 9

    @2 en @8: Wat Hans Custers zegt, al is die opmerking ‘geen goed nieuws’ over het mengen van de bruine beer en de ijsbeer waarschijnlijk fout. Die menging is het natuurlijke antwoord op een veranderende situatie. Of die verandering nu door de mens wordt gegenereerd of van nature ontstaat. Het is de realiteit van ‘de natuur overleeft het wel’. Ik weet niet of dat slecht nieuws is, denk het dus eigenlijk niet. Hoewel het koren op de molen van het homeopathische verdunner-argument is.

    @0: Dus krijgen we bij het onderwerp ‘plastic soep’ steevast een onwaarschijnlijk dikke smurrie van drijvend afval te zien. Kijk! Zo erg is het!

    Nee, zo erg is het niet, het is erger.

    Dat is dus verder een foute opmerking bij een probleem dat anders vrijwel niet in beeld te brengen is. Het toont dat Hulspas het inderdaad niet weet. Het is erger. Denk ook microplastics, dode dieren met plastic in de maag en die dikke smurrie ronddraaiend op verschillende plaatsen in de oceanen.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Microplastics
    https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Pacific_garbage_patch
    https://www.theguardian.com/environment/2017/jun/29/if-you-drop-plastic-in-the-ocean-where-does-it-end-up
    https://www.plasticoceans.org/
    https://www.youtube.com/watch?v=ju_2NuK5O-E
    https://www.theoceancleanup.com/

    Jouw opmerking laat zien dat je eigenlijk hetzelfde doet als wat National Geographic met die ijsbeer doet : even een foute opmerking maken om mensen jouw kant op te krijgen. Hulspas weet het nog (of weer) niet.

    Hulspas pleegt PR. Foute PR.
    Zomaar in een zinnetje tussendoor.
    En dat is wat Hulspas vaker doet, waar de – iig mijn – irritatie ligt.

  8. 10

    Ik ben het wel deels eens met Hulspas dat je moet uitkijken met voorbeelden.

    Tegelijkertijd is er dan een spanningsveld met of je dan überhaupt voorbeelden kan geven. Ook met klimaatverandering. Een enkele grote storm is geen bewijs, die zou er ook zonder klimaatverandering geweest kunnen zijn. Maar mensen willen wel graag dat iets tastbaar wordt.

    Als er in dit geval was gezegd “dit soort taferelen zullen we in de toekomst vaker zien”, dan had ik er minder problemen mee gehad, ook al blijft de uitspraak aan te vallen door ontkenners (ijsbeer- dan wel klimaatontkenners)

  9. 11

    @8: Als een ijsbeer met een bruine beer kindertjes kan krijgen, en die kindertjes kunnen ieder op zich ook weer nageslacht krijgen – wat ik om eerlijk te wezen in dit specifieke geval niet weet – dan was het, biologisch gesproken, al niet een eigen soort, maar goed.

  10. 12

    @9

    al is die opmerking ‘geen goed nieuws’ over het mengen van de bruine beer en de ijsbeer waarschijnlijk fout.

    De natuur en de evolutie doen niet aan waarde-oordelen, dus als iets wel of geen goed nieuws wordt genoemd is dat altijd vanuit het menselijk perspectief. Het ging me iets te ver om daar in #8 een uitgebreide beschouwing over op te zetten.

    @11

    Ik las ergens dat de pizzly en de grolar bear zich ook voort kunnen planten, dus waarschijnlijk heb je gelijk. Maar ik neem aan dat het wel duidelijk is wat ik bedoelde.