Barroso tart boze Europese burgers

José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, heeft deze week verontwaardigde reacties van meer dan zeshonderd Telegraaflezers over zich afgeroepen toen hij veronderstelde dat we in Nederland ‘geen Griekse stemming‘ zullen krijgen. Hij gelooft niet dat er verband is tussen de aanpak van de Europese schuldencrisis en de aanhang van populistische partijen. Populisme is er altijd al geweest, zegt hij.

Barroso’s  uitspraak is om meerdere redenen onhandig. Met zijn sussende woorden negeert hij de onvrede van Europeanen in en buiten Griekenland die niets moeten hebben van het, in hun ogen, door de EU afgedwongen desastreuze bezuinigingsbeleid. De verkiezingen in Frankrijk en Griekenland laten zien dat de steun voor dat beleid wegvalt. Hij zou er goed aan doen dat te erkennen en aan de Europese burgers te laten weten dat hij de boodschap begrepen heeft. Maar nee: ik maak me niet ongerust, zegt Barroso, en zo geeft hij opnieuw voeding aan de populistische anti-Europese stroming die zich keert tegen de Brusselse technocraten. En tegen alle partijen die de Europese samenwerking verdedigen. Barroso opereert niet alleen onhandig maar in zekere zin ook gevaarlijk. Door de stem van de burgers op deze manier af te doen zet hij het draagvlak voor de EU op het spel. Ook al zou er in de praktijk geen sprake zijn van een serieuze dreiging van het populisme. Daar gaat het ook niet om. Het gaat er om hoe je als politicus reageert op de boodschappen die uit verkiezingsresultaten opklinken.

Wat hebben we de afgelopen week, waarin er in veel landen verkiezingen waren, allemaal gehoord?

De keuze van de Fransen voor Hollande boven Sarkozy is door de meeste commentatoren uitgelegd als een keuze tegen de strenge bezuinigingen die voortkomen uit het stabiliteitspact van de EU. In de eerste ronde was al wel duidelijk geworden dat het anti-Europese populisme in Frankrijk sterk is. De aanhang van Marine Le Pen in Frankrijk was aanzienlijk: 18%. Ter vergelijking: in Nederland haalde de PVV in 2010 ruim 15% van de stemmen.  Daar zou je een deel van de kiezers op radicaal links (Mélenchon en de SP) aan toe kunnen voegen. Maar in elk geval voor de SP geldt dat de kritische opstelling tegenover de EU toch wel aanzienlijk verschilt van die van de PVV. En, zal Barroso zeggen,  juist vanwege die verdeeldheid tussen links- en rechtspopulisme hoeven we ons niet zo veel zorgen te maken.

Hoe zit het in andere landen? Een paar recente berichten van het verkiezingsfront.

De Griekse resultaten van afgelopen zondag zijn verreweg het meest extreem. Het anti-Europese standpunt heeft daar een meerderheid gekregen, al lijkt het moeilijk om daarmee een regering te vormen. In de Duitse deelstaat Schleswig-Holstein won links net meer dan rechts. Een populistische partij ontbreekt hier. In Servië hielden de pro-Europese ex-president Tadic en de wat meer kritische nationalist Nikolic elkaar in evenwicht bij de eerste ronden van de presidentsverkiezingen. Verrassing was de opkomst van de socialisten. In Italië waren afgelopen zondag gemeenteraadsverkiezingen. In de uitslagen zien we een afstraffing van de oude (populistische!) partijen van Berlusconi en Lega Nord.  De verrassing was de grote winst van de burgerlijsten die geliëerd zijn aan de komiek Beppe Grillo. Een triomf voor de anti-politiek, zoals De Standaard schrijft, want deze stand-up comedian die geweldig populair is bij jongeren is vrijwel tegen alles. “Hij is tegen de euro, tegen rechts maar ook tegen links want tegen alle partijen, en tegen de bezuinigingsmaatregelen van de regering-Monti, omdat die niet gekozen is door het volk.” Een ouderwetse protestpartij dus, zoals we die in de geschiedenis zo vaak hebben gezien.  De schade valt meestal mee, behalve wanneer de serieuze partijen de boodschap die achter een proteststem ligt negeren, zoals Barroso nu lijkt te doen. Ten slotte Engeland. Daar waren vorige week ook lokale verkiezingen waarbij de regeringspartijen grote klappen kregen. In Londen won wel de conservatieve burgemeester Boris Johnson. Wellicht ook door de aanmatigende toon van zijn socialistische tegenstrever Ken Livingstone die de verkiezing had gepresenteerd als een keuze tussen ‘goed’ en ‘kwaad’. “Ken, een liefhebber van  Reductio ad Hitlerum, had gezegd dat zijn stadsgenoten een keuze moesten maken tussen goed en kwaad, tussen licht en duisternis, tussen Winston Churchill en Adolf Hitler, waarbij hij zichzelf beschouwde als eerstgenoemde.” Het lijkt mij een belediging van de weldenkende kiezer als je niet door hebt dat je zo je kansen vergooit. Over WOII gesproken: de British National Party, een openlijk racistische partij, verloor overal zijn zetels. De rechtse, anti-EU partij UKIP behaalde echter haar beste resultaat ooit. Volgens NRC-correspondent Ketelaar was hier sprake van “een proteststem van de kiezer over de bezuinigingen van de coalitieregering.” Een bekend geluid.

Het beeld is genuanceerd. En je kunt met Barroso beweren dat Griekenland een uitzondering is en dat het elders in Europa wel niet zo’n vaart zal lopen. Maar je kunt de onvrede over de partijen die nu aan de macht zijn niet verwaarlozen. En alle Europese politici zullen op de een of andere manier toch een antwoord moeten vinden op de stemmen die je in vrijwel alle landen hoort: de bezuinigingen gaan te ver. Zij kunnen natuurlijk zeggen, met verwijzing naar de politieke chaos in Griekenland: het deert ons niet, de populisten van links en rechts zijn zo verdeeld, die slagen er toch niet in onze macht aan te tasten. Maar ze verkwanselen daarmee wel het vertrouwen in de politiek bij steeds grotere aantallen burgers.

 

  1. 1

    Barroso is niet onhandig, hij laat de ware gezicht van de EUSSR zien. Gelukkig dringt het tot steeds meer burgers door dat dit Europa er niet voor hen is maar voor de grote (bank)multinationals en de daaraan gelieerde (EU) politici.

  2. 2

    EUSSR en alle macht naar de multinationals. Een interessante combinatie van verwijten. Heb je enig idee hoe de economische politiek in de USSR er ongeveer uitzag?

  3. 3

    Ik vind de combinatie van het naar communisme verwijzende EUSSR met de rechtsconservatief Barroso ook wel koddig. Zeker als je dan het neoliberaal kapitalisme uitwasemende verdrag van Lissabon hebt gelezen, kun je eigenlijk zo’n Anton niet meer serieus nemen als hij weer eens over de EUSSR begint.

  4. 4

    Je kan wel zeggen dat de bezuinigingen te ver gaan, maar het geld is gewoon op. Vrijwel alle landen, inclusief wijzelf gaan gewoon door met het opbouwen van tekorten en dus een schuldenberg. Nog meer schuld is nog meer aflossen en nog meer rente en uiteindelijk moet je nog veel meer bezuinigen om het allemaal rond te krijgen. Dit is een neerwaartse spiraal waar je niet meer uit komt tenzij de economie opeens geweldig gaat presteren, en dat zie ik voorlopig nog niet gebeuren.

    We moeten gewoon erkennen dat we boven onze stand geleefd hebben en dat we een keer de tering naar de nering moeten zetten. Hoe sneller we daarmee beginnen hoe minder ellende dat in de toekomst met zich mee brengt. Aangezien we met de Euro en de EU allemaal met elkaar verbonden zijn is het verstandig dat ook Europa zich hiermee bemoeit. Veel meer Griekenlanden kunnen we gewoon niet meer handelen. Maar zo als ik hierboven al schreef is het Europees belang niet in strijd met het belang van de individuele landen, maar uiteindelijk een gemeenschappelijk belang. Een land wat failliet is moet immers niet meer een beetje bezuinigen, maar 100% bezuinigen.

  5. 5

    Daarmee ben ik het volledig eens. De EU is NIET democratisch en misbruikt de crisis om haar macht in Europa uit te breiden. Voor de burger wordt de keuze zo langzamerhand: EU of vrijheid.

    Dan kies ik voor vrijheid.

  6. 6

    Als de overheden dan ook maar eens ECHT ombuigen… maar hier zie ik dat Kunduz-Een (struikrovers coalitie van het laagste soort) niet doen. Zij belasten de hele economie kapot zodat bedrijven en burgers de minimale behoeften niet meer kunnen voorzien en snijden niet in hun eigen onkosten.

    Voor mij staat Kunduz-Een gelijk met economische zelfmoord.

  7. 9

    Nederland is niet failliet. Not even close. De schuldenlast is ook niet de hoogste aller tijden. De dramatiek die je in de post legt en die politici ons door de strot duwen is overdreven.
    Natuurlijk moet ons huishuidboekje op orde zijn en komen. Ik geloof niet dat er veel mensen tegen deze open deur in zullen gaan. Maar de vraag is wel of je in een dergelijke economische crisis ook nog eens alle fouten uit het verleden moet goed maken. Rome is ook niet in 1 dag gebouwd. Temporiseren is absoluut een optie (en nee dat leidt niet direct tot verlies van aaa status en direct waarzinnige rente afbetalingen, de leningen moeten immers over een loop van jaren verlengd worden. Allemaal bangmakerij). Historie heeft ons geleerd dat een methode alla Keynes goed wekt in opbouw situaties. Dat lijkt mij een verstandiger keuze dan te veel in eens willen oppoetsen aan de economie en daarmee het risico lopen dat we op straks vanwege een waardeloze economische groei en nog minder opbrangsten voor de schatkist, alsnog degraderen naar een a-tje minder.

  8. 10

    Ja… Maar welke partij pleit hiervoor? Ik ben wat dat betreft de draad een beetje kwijt. Het lijkt alleen nog maar te gaan om meer of minder dan 3% en meer of minder europa. Stemadviesje? ;o)

  9. 11

    Zoals Noortje al terecht schrijft: welke partij maakt zich echt sterk voor democratie in Europa?
    Als dat alternatief er was, zou de situatie geheel anders zijn en hoefde de burger niet vanuit Calimero-mode te reageren. Maar dat alternatief IS er gewoon niet. En vanuit Europa komt ook niets dat in de richting van democratie en/of vrijheid voor de burger wijst.

    De keuze wordt dan automatisch OF voor Europa OF voor vrijheid.

    Barosso en co. kunnen van mij zo de brandstapel op!

  10. 12

    Keynes hebben we al achter de rug: de economie is de laatse decennia al kunstmatig opgepompt met kredieten en 2 oorlogen. Nog meer Keynes, in de verwachting dat de economie wel weer zal gaan groeien, terwijl de burger geen geld meer heeft om te consumeren en geen extra krediet meer kan opnemen, aangezien hij alles al verpand heeft,

    is zoiets als een patient meer medicijnen geven tegen een ziekteverwekker die al resistent is geworden:
    het resultaat is een medicijnvergiftiging.

    De patient is op sterven na dood.

  11. 13

    Wie stellen de machtsverhoudingen in de EU bovenin op? Wat denk je? Politieke partijen? Regeringsleiders? Commissie A of B?

    Het lijkt wel de reacties op de Telegraaf over het langere bankrekeningnummer dat we krijgen. Allemaal onder druk van Brussel menen de reaguurders… gaaap.

  12. 14

    Keynes hebben inderdaad al lang achter de rug, maar zijn gedachten niet. Zie ook interview vrij nederland van deze week met rick van der ploeg en ewald engelen. Is een leuk interview!

  13. 15

    Buitengewoon knap dat jij kunt zien waar de monetaire EU-instituties overgaan in private financiële instellingen. Bankia heeft zojuist -via nationalisatie- private schulden publiek gemaakt. En ze zijn niet de laatste, alle grote multinationals trekken hun geld weg uit de EU zone met de zuidelijke landen voorop. We zijn getuigen van een bankrun in slow motion. Drie keer raden wie uiteindelijk de rekening mag gaan betalen. Trouwens al verdiept in de voorwaarden waaronder het EMS gaat functioneren? Ik vermoed van niet want als je dat wel gedaan zou hebben zou het woord ‘koddig’ de komende tijd niet meer in je opkomen.

    De EUSSR slaat op het democratisch gehalte van de EU en dat is inmiddels goed vergelijkbaar net de USSR. Voor de burger maakt het geen ruk uit of zo’n totalitaire staat op papier links of rechts is.

  14. 19

    Je trekt een foute conclusie over politieke partijen, want als je stelt dat de EU niet democratisch bestuurd wordt, dus niet door middel van de volksvertegenwoordigers die het laatste woord zouden moeten hebben, dan moet je ook niet schelden op de parlementariërs.

  15. 20

    Joop, ik denk niet dat het jouw plaats is om mij te vertellen waarop ik mag kankeren en waarop niet.

    En waar (wat) schrijf ik iets over politieke partijen, waarover jij mij jouw geintrepreteerde conclusie in de schoenen probeert te schuiven?

    Maar als jij het niet met mij eens kunt zijn over het (on-)democratisch gehalte van Europa, graag enige argumenten waarom JIJ denkt dat het anders is.

  16. 21

    “Zoals Noortje al terecht schrijft: welke partij maakt zich echt sterk voor democratie in Europa?”

    Kanker jij maar lekker door, het geeft je eigen zwakte weer. Ik vind het ook ondemocratisch hoe het er in Brussel in toegaat, dus schuif me geen poep in de schoenen. Mijn argument nog steeds is dat politieke partijen, middels het Europees parlement, vrijwel geen invloed hebben in Brussel.

  17. 23

    Waarom zou het geld op zijn? Geld is een uitdrukking voor de waarde die wordt geproduceerd. Waarde ontstaat door werk. Als door bezuinigingen werk vermindert, wordt er minder waarde geproduceerd.

    Een probleem is dat we op Europees niveau bepaalde afspraken hebben gemaakt over de verdeling van de geproduceerde waarde en daarmee van geld. Sommige regeringen hebben financiers meer beloofd dan landen kunnen opbrengen. Als je aan die beloften wilt vasthouden, dan gaat een land kapot en hebben de financiers ook een probleem. Maar voordat het zover is, zal eerst een inschatting worden gemaakt over de mate van mogelijke uitbuiting van de gewone werkende. Barroso als rechtse politicus zal zo veel mogelijk proberen de belangen van de financiers te behartigen ten koste van de werkenden. Daarom hamert hij erop dat de bezuinigingspolitiek prioriteit heeft, met de implicatie dat de schulden zonder meer aan de eisers voldaan moeten worden.

  18. 24

    Het geld is niet op, maar het is niet in handen van de staat, noch in handen van de consument en “werk” vermindert niet alleen door bezuinigingen, maar ook door gebrek aan consumptie als gevolg van een gebrek aan middelen.

    En de middelen van de consument zijn nu minder dan voorheen.

    De consument kon immers vroeger zijn gehele besteedbaar inkomen consumeren, terwijl de consument nu nog slechts dat inkomen kan consumeren min de rente over het geleende bedrag, terwijl de weg naar een verhoging van de consumptie, door nog meer leningen, niet langer openstaat,

    en de staat niet alleen bezuinigt, maar ook nog eens extra belasting heft, hetgeen ook ten koste gaat van het besteedbaar inkomen. Dat verschil wordt niet gedekt door (groei, zeg) een hoger inkomen.

    Het gaat om de zogenaamde “neerwaartse spiraal”,
    die ditmaal een factor extra kent: de kredietcrisis,
    die Keynes buitenspel heeft gezet.

    Natuurlijk zal een inschatting worden gemaakt over de mate van mogelijke uitbuiting van de gewone werkende, om de geldstroom van laag naar hoog zo lang mogelijk gaande te houden,

    maar dat neemt niet weg dat het gaat om een eindig proces,
    waarvan het einde in zicht is gekomen.

  19. 25

    “Het gaat om de zogenaamde ‘neerwaartse spiraal’, die ditmaal een factor extra kent: de kredietcrisis, die Keynes buitenspel heeft gezet.”

    Deze observatie klopt als je het per land bekijkt. Stimuleren met leningen verlaagt de kredietstatus, waardoor stimuleren niet of nauwelijks helpt.

    Maar misschien brengt deze ongelukkige situatie ons wel een stap verder. We zouden eindelijk euro-obligaties kunnen gaan gebruiken, zoals tal van economen en een groepje politici bepleiten. Euro-obligaties hebben zo’n enorme basis, dat financiers ze wel moeten gebruiken en ze niet naar een andere munt kunnnen vluchten. Keynes kan dan z’n werk weer doen.

    Er moet natuurlijk eerst nog wel een probleempje worden opgelost: wie krijgt zeggenschap over de uitgifte en besteding van die euro-obligaties?

  20. 27

    Helaas, maar het klopt ook als je het mondiaal bekijkt.

    Als het gaat om een systeemfout in de economie, die een eindig proces ten gevolge heeft waar een duurzaam proces noodzakelijk zou zijn, dan raken we met die euro-obligaties slechts van de regen in de drup.