Zero tolerance en de weg naar boven


Harlem is een van de meest beroemde buurten van Amerika, het epicentrum van Afro-Amerikaanse cultuur en politiek. Het is ook een van de armste wijken van New York. Sargasso-correspondent Dimitri Tokmetzis woont er met zijn jonge gezin middenin en doet wekelijks verslag over het razendsnel veranderende leven in de wijk en daarmee over het razendsnel veranderende leven in de Verenigde Staten. Vandaag de derde aflevering: hoe Harlem en New York weer uit het dal kropen.

Vorige week hebben we gezien hoe Harlem bijna en onder ging aan drugs en criminaliteit. Sinds begin jaren negentig is er ongelooflijk veel bereikt: van no go area tot gewilde woonwijk die overspoeld wordt door blanken. De cijfers bewijzen het. Vrijwel alle criminaliteitscijfers zijn in twintig jaar tijd gedecimeerd. Hoe dat kan is nog steeds onderwerp van een fel debat, een debat dat niet alleen van belang is voor Harlem en New York, maar ook voor Nederland (waar immers ook vaak op de zero tolerance-trommel wordt geslagen).

Oud-burgemeester Rudolph Giulliani is met de prijs aan de haal gegaan. Rondom zijn persoon is een mythe van crimefighter gecreëerd, die gretig wordt geconsumeerd in andere Amerikaanse steden en ook is overgewaaid naar de andere kant van de oceaan. Ook hier prijzen veel politici Giulliani’s zero tolerance-beleid, waarbij de kleinste overtreding wordt bestraft.

Wapen NYPDMaar was zero tolerance wel zo effectief? Onder criminologen en statistici in de VS bestaat inmiddels consensus dat de zero tolerance nauwelijks effect had op de dalende criminaliteitcijfers. Ze kunnen simpelweg geen verband vinden. Wel leidt zero tolerance tot heel veel klachten van de bevolking: het beruchte eerst schieten dan vragen. Tevens is de kritiek dat zero tolerance (sociale) problemen enkel naar andere wijken of de gevangenis verplaatst. Wat moord, verkrachting, beroving, inbraken en geweldpleging wel terug heeft gedrongen, daarover bestaat grote onenigheid. Dit zijn de belangrijkste verklaringen:

  • In de vroege jaren negentig heeft een enorme reorganisatie plaatsgevonden van de NYPD. De verantwoordelijkheid kwam veel meer bij de politiedistricten te liggen. Die wisten beter waar politiesurveillance en –handhaving nodig was.
  • Een enorme uitbreiding van het aantal geüniformeerde politiemensen, van 27.000 in 1993 naar 41.000 in 2001. Ter vergelijking, in Nederland zijn er 52.000 politiemensen (ook die achter het bureau), terwijl de bevolking van New York de helft bedraagt dan die van Nederland).
  • CompStat: een omvangrijk statistiekprogramma dat in real time misdaadinlichtingen levert. Met CompStat konden hotspots worden ontdekt die voorheen niet bekend waren.
  • Een meer bedrijfsmatig management van de NYPD. Politiediensten moesten harde doelen halen. Wie de criminaliteit niet wist te verminderen, werd daar op afgerekend. Begin februari berichtte de New York Times dat met die cijfers werd geknoeid, waardoor het beeld naar buiten niet overeen kwam met wat daadwerkelijk op straat gebeurde.
  • De broken windows theory werkte, maar werd slechts voor korte duur, helemaal aan het begin van de jaren negentig, toegepast. De broken window theory is iets anders dan zero tolerance. Beiden gaan ervan uit dat de politie kleine normoverschrijdingen niet door de vingers moet zien, omdat kleine overschrijdingen grotere in de hand werken. Een belangrijk ingrediënt van broken windows is echter dat die normhandhaving in samenspraak en samenwerking met de bewoners geschiedt. Politie-agenten zijn duidelijk aanwezig in de wijk, liefst te voet. Ze grijpen consequent in, maar lossen niet alles op met arrestaties. Guilliani heeft dit belangrijke concept losgelaten en zich vooral op repressie gericht. Zero tolerance zet burgers en politie tegenover elkaar, want iedere burger wordt onherroepelijk op de bon geslingerd, of gearresteerd. In 1998 werden er meer mensen gearresteerd dan dat er misdrijven werden gerapporteerd (ontleend aan Punishing the poor (2009) van Loïc Wacquant).
  • Een opmerkelijke verklaring wordt geleverd door Steven Levitt en Stephen Dubner in hun boek Freakonomics. Na statistische analyse komen zij tot de conclusie dat de daling van de criminaliteit toe te schrijven is aan Roe v. Wade, de baanbrekende zaak in 1973 waarbij abortus werd gelegaliseerd. Kinderen die voorheen voor galg en rad opgroeiden werden simpelweg niet meer geboren. Het reservoir van jonge mannen die bestemd leken voor criminaliteit raakte simpelweg leger.

Voor mijn huisbaas is het duidelijk wat de criminaliteit naar beneden heeft gebracht. Hij is jarenlang politieagent geweest en is in de jaren negentig gedesillusioneerd afgehaakt. Hij kon zich niet meer vinden in het dagelijkse politiewerk. Daar waar hij eerder nog enige beslissingsvrijheid had, werden hij en zijn mannen steeds strakker aan de statistische ketens gelegd. Wapens waren het grote probleem. Dus werden mensen preventief gefouilleerd. Natuurlijk alleen in de slechte wijken, waar veel zwarten en Latino’s wonen. ,,Als het nou alleen bleef bij die wapens, dan was het wat mij betreft prima”, zegt mijn huisbaas er nu over. ,,Maar iedere kleine overtreding, bijvoorbeeld het bezit van een klein mes, of het bij zich dragen van een joint leidde tot arrestatie en gevangenisstraf. We hebben structureel de straten leeg geveegd van jonge mensen. Daar ben ik geen politieman voor geworden. De keuze voor arme wijken, zoals Harlem, is niet eerlijk. Wil je echt een grote drugsvangst doen, dan moet je naar Columbia University gaan, zeiden we altijd. Maar ja, dat zijn blanke, welgestelde jongeren en die ga je niet zomaar op straat tegen houden.”

Hij klaagt erover dat ‘de rationaliteit van het systeem’ ging overheersen. ,,Die rationaliteit was dat er een lucratieve markt ontstond voor gevangenen. Toen ik net politieman werd was het altijd hommeles als er ergens een gevangenis werd gebouwd. Niemand wilde er een bij hem in de buurt. Vanaf de jaren negentig werden die ineens met open armen ontvangen. In veel gemeenten rond New York is de gevangenis inmiddels de belangrijkste bron van inkomsten voor de lokale gemeenschap. De gevangenis vraagt personeel, maar ook bedrijven als pizzabakkers en wasserettes doen goede zaken. Er is aan alle kanten een belang ontstaan om de gevangenissen zoveel mogelijk gevuld te houden.”

Harlem is in het zero tolerance tijdperk in zijn geheel een hotspot. De politie treedt ferm op en ook veel onschuldige bewoners worden geregeld gecontroleerd (behalve blanken). Dat leidde vooral in het verleden tot veel spanningen. In 1999 bereikte de verhouding een dieptepunt toen Amadou Diallo voor zijn huis werd doorzeefd door tientallen politiekogels. Ze dachten dat hij een wapen had, die hij niet bleek te hebben. Sindsdien is de politie zich van een zachtere kant gaan tonen, al blijven er natuurlijk spanningen. De criminaliteit is desondanks stug blijven dalen.

Wie nu in Harlem komt, kan zich veilig voelen. Ik durf overal te komen- behalve in the projects, de sociale woningflats. ’s Avonds vermijden we wel eens wat stukken, zoals in East Harlem. De criminaliteitcijfers liggen nog steeds boven het New Yorkse gemiddelde, maar ze blijven dalen. Nog steeds heeft de wijk een ruig imago: Amerikaanse vrienden durven er nog steeds niet te komen. Het zijn natuurlijk stakkers als hieronder die dat imago levend proberen te houden. In werkelijkheid valt het allemaal best wel mee, al zijn de sociale kosten hoog. Ik ben benieuwd of het straks nog steeds zo veilig is als die kosten daadwerkelijk betaald moeten worden.

  1. 1

    Maar eigenlijk dus geen idee hoe ze uit dat dal zijn gekropen…

    Waarom zijn die blanken er komen wonen bijvoorbeeld? Zijn dat ook rijkere blanken of gewoon white trash? En is white trash minder erg dan gekleurd spul?

    Overall, is er gelijkenis aan wat er in Amsterdam gebeurde destijds in de Pijp en nu in Oost?

  2. 2

    Het lijkt wel op The Wire, de beroemde serie van HBO. Het hele verhaal met CompStat, knoeien met cijfers, meer optreden van politie.

    Eén van de meest realistische series ooit.

  3. 3

    @1
    Duidelijk is dat het pompen van miljoenen in achterstandswijken zoals wij hebben gedaan geen zier helpt. Ook kennen wij geen discriminatie zoals in de u.s.a. Hetgeen je nu ziet gebeuren is dat de wannabe allochtonen gangsta’s krampachtig de slachtofferrol van de zwarten in amerika proberen te kopieren.
    Een rol waar in amerika inmiddels om wordt gelachen wordt hier nog steeds door de linkse knuffelaars versterkt en in stand gehouden.
    Men kan zelf in de krant lezen wat voor effect dat heeft op de stijgende criminaliteit.

  4. 5

    @3/4: OK, maar laten we dan ook eens gaan bezuinigen op rechtse hobbies. Dus ‘risicowedstrijden’ worden niet meer gespeeld (enig idee hoeveel miljarden d’r ondertussen naar voetbal is gegaan?), en als dat niet helpt, dan moeten voetbalclubs gewoon verboden worden, als zijnde criminele organisaties.

  5. 8

    Teleurstellende afsluiting. Als het klopt wat de auteur zegt dan hebben we anno 2010 dus geen idee waardoor criminaliteit afneemt. Daar moet toch veelvuldig wetenschappelijk onderzoek naar gedaan zijn hetgeen vervolgens te vergelijken is met de situatie in Harlem. De eerste 5 mogelijke verklaringen geloof ik helemaal niets van. Criminaliteit neemt niet af door herorganisaties bij de politie en computerprogramma’s.
    Ook de laatste verklaring is ontoereikend gezien de marginale groep waar het over gaat.

    Criminaliteit neemt volgens mij enkel af door preventie en repressie is voor het ‘gevoel’ van de burger. Dat is althans wat uit een paar jaar rechtenstudie met veel criminologievakken duidelijk bleek maar ik zal nog eens een opzoeken.

  6. 9

    @7, JIJ beweert dat het een hobby is en schuift het en passant maar naar rechts. Ik beweer helemaal niks over voetbal. Behalve dat ik als sport hockey vele malen leuker vindt. en bij grote hockey evenementen er geen problemen zijn. En hockey wil ik best wel als een rechtse hobby beschouwen.

  7. 10

    @8 Inderdaad, het is niet bekend. Met dit postje willen aangeven dat de gangbare theorie- die ook in NL populair is, niet zonder meer klopt. Wat betreft onderzoek: net als economie is ook criminologie gekleurd. Je hebt de neoliberale en meer klassieke tak.
    @3 In NL kennen wij net zo goed discriminatie. Ik zou niet graag Marokkaan willen zijn nu. Qua slachtofferisme, racisme bestaat en armen worden hier in de VS wel degelijk gecriminaliseerd.

    Ik denk dat sprake is van een combinatie van factoren. Grote politiemacht, lang vasthouden van mensen (komop een paar jaar cel vanwege cokebezit… moet je eens op een gemiddeld advocatenfeestje of journalistenfeestje komen) en demografische factoren. Ook in steden waar zero tolerance nog niet werd toegapst, daalde de criminaliteit. Ik heb het niet in het stuk vermeld, maar de grote daling begon onder burgemeester Dinkins, die als softie bekend stond.

    W.b. de grote politiemacht, op dit moment is er enorm veel politie bij mij om de hoek, omdat daar enkele berovingen zijn gepleegd. Dat helpt natuurlijk om een wijk veiliger te krijgen. Die hotspot-benadering (die de politie A’dam inmiddels ook hanteert) helpt volgens mij ook. Je zet de politie in daar waar nodig is op de tijdstippen die nodig zijn. Dus niet overdag in een druk winkelgebied, maar ’s avonds en ’s nachts in een achenebbisj-buurt. Dat is weer een hele informatiegestuurde benadering (waar CompStat) weer een rol in speelt.

    Om een lang verhaal kort te maken, ‘de’ verklaring bestaat volgens mij niet.

  8. 11

    numéro 5
    U reageert weer geheel off-topic.
    Als u een stukje ergenis over voetballen kwijt wilt doet u dat maar op uw eigen blog.

    @10
    Kwestie van smaak denk ik.
    Ik zou momenteel in nl graag een marokkaan zijn.
    Beter dan nu krijg je het niet meer.Je kunt behoorlijk schofterige dingen uithalen en wordt je gepakt dan kom je als held uit de bak. Tot in het absurde worden verkeerde gedragingen beloond

    De verklaring geef je vlgens mij deels zelf al aan.
    Blijkbaar is repressie een niet gering onderdeel bij de bestrijding van criminaliteit aldaar.
    Maar goed, het is idd niet “de” verklaring.

  9. 12

    Het aantal moorden in de VS is in zijn geheel gedaald, maar nog steeds is het aantal moorden per hoofd van de bevolking het vijfvoudige van die in Nederland. Dat ondanks de veel strengere straffen in de USA.

    Dat er in Nederland 100x meer aandacht op tv is voor moorden dan 25 jaar geleden betekent niet dat het aantal moorden is toegenomen. Het aantal moorden in Nederland is gedaald de afgelopen jaren alhoewel de bevolking is toegenomen.
    http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=7052_95&D1=89&D2=0&D3=0&D4=1-39&HDR=G2,G1&STB=T,G3&VW=G

    Als je kijkt naar de redenen waarom iemand een ander vermoord dan geloof ik er niets van dat welke straf dan ook het aantal moorden zal verminderen:
    http://nos.nl/artikel/133094-een-op-de-drie-moorden-in-familiekring.html

    Zelf denk ik dat de ‘onderkant’ van de samenleving het beter heeft gekregen.
    Ik ben benieuwd hoe het in de VS bijvoorbeeld dit jaar zal gaan nu miljoenen hun uitkering verliezen.

  10. 15

    @Mescaline..”wellicht” en “is de gedachte” zijn geen pertinente uitspraken.

    Over de post heb ik eens een aardig diepgaand (zeg..aan de bar:) gesprek gehad. Was iemand uit NY, a copper.

    Noemde de commotie in zijn land toen er verbanden werden gelegd, door sommigen, met legalisering van abortus en crimineel gedrag..met name de afname.

    Dat was een gesprek om te onthouden. Deze meneer zag het vanaf een afstand..als geweld over een ondefinieerbare grens is gestapt wordt het een ziekte en verschijnen de antilichamen vanuit de populatie..als vanzelf…zei ie.

    Hij zag geheel geen verband tussen o tolerance en verminderde ontsporingen. Als ramen lang kapot zijn werkt dat door, als mensen kapotte ramen herstellen is dat b.v. een belangrijke parameter.

    zoiets..ik ben zijn naam vergeten helaas.

  11. 17

    @12 De onderkant van de samenleving is in tweeen gesplitst. Er is zeker een groep die nu beter af is dan laten we zeggen twintig jaar geleden. Die heeft kunnen profiteren van de economische wind.

    Een veel grotere groep is verder verarmd. NY heeft wel degelijk een sociaal vangnet, maar de bestedingsruimte van de armsten is nog geen derde meer (relatief, niet absoluut) dan wat het was in begin van de jaren tachtig. Dat terwijl de stad natuurlijk vreselijk duur is geworden. Van een uitkering kun je hier niet rondkomen. Er zijn drie manieren om bij te verdienen:
    – toch werken, of een extra baan (twee banen is niet uitzonderlijk)
    – liefdadigheid. je kunt zeggen van kerken wat je wil, maar de Amerikaanse kerken doen vreselijk goed werk als het gaat om het ondersteunen van de armen
    – creatief bijverdienen in het zwarte circuit.

  12. 19

    @ Dimitri:

    ++ Vrijwel alle criminaliteitscijfers zijn in twintig jaar tijd gedecimeerd. ++
    >> Dat zijn wel heel goede cijfers! Ik denk dat er betere (goedkopere en toch humane) methodes zijn dan massale politieaanwezigheid en op de bon slingeren voor elke lullig dingetje, maar duidelijk is wel dat we héél goed moeten kijken naar New York/Harlem.

    ++ Onder criminologen en statistici in de VS bestaat inmiddels consensus dat de zero tolerance nauwelijks effect had op de dalende criminaliteitcijfers. Ze kunnen simpelweg geen verband vinden. ++
    >> Bewijs voor deze bewering, graag? Anders kunnen we ons allemaal wel gaan beroepen op de wetenschap. In ieder geval graag de referentiegegevens van het onderzoeksrapport en een gedegen aanduiding dat dat rapport algemeen geaccepteerd is. (Ik ben zelf wetenschapper, en dit soort beweringen mag je nooit doen zonder referenties.)

    ++ Tevens is de kritiek dat zero tolerance (sociale) problemen enkel naar andere wijken of de gevangenis verplaatst. ++
    >> Ik geloof dat je gewoon links kunt zijn (zoals ik op veel vlakken ben) en tegelijk kunt stellen dat je liever moord, verkrachting, inbraken, beroving en geweldpleging wilt concentreren binnen de gevangenismuren dan dat je dat laat gebeuren in de wijken. Verder is het verspreiden van (leidende) ‘trouble makers’ een tamelijk effectieve methode om bendevorming te bestrijden. Wat uiterst belangrijk is, want in bendegecontroleerde wijken heerst maar één recht: hun recht.

    Dan je alternatieve verklaringen voor het succes. De eerste vier punten die je noemt moet je wellicht zien als voorwaarden voor het kunnen implementeren van zero tolerance door de NYPD. Zonder dat aan die voorwaarden was voldaan was het wellicht niet mogelijk geweest.

    Verder pleit je wel voor de broken windows-methode, terwijl die heel veel lijkt op zero tolerance. Je wilt dat (verschil) onderbouwen met het gegeven dat er in 1998 meer mensen werden gearresteerd dan dat er misdrijven werden gerapporteerd. Het is echter bekend dat in getto’s maar weinig aangifte wordt gedaan, terwijl toch de misdaad welig tiert – men doet er alles aan om de politie buiten de wijk te houden. En als zero tolerance politie en (goedwillende) burgers zo tegen elkaar opzet, waarom is Harlem dan weer zo’n gewilde en welvarende wijk geworden?

    De verklaring van Levitt en Dubner vind ik interessant, en ik zou de statistische berekening daarvan wel eens willen zien. Maar ik weet al bijna zeker dat ze een kapitale fout gemaakt hebben (als het boek niet al gewoon statistiekspielerei is), want de abortuslegalisering betrof een federale zaak. De daling van de jeugcriminaliteitscijfers zou dan zichtbaar in de hele VS moeten zijn geweest, terwijl dat alleen in New York/Harlem (zo ontzettend sterk) het geval was.

    Tot slot het relaas van de politieman. Als er iets onwetenschappelijk is, is het een n=1-verhaal. Iedereen kan een politieman vinden die een verhaal vertelt dat zijn filosofie ondersteunt.