Wat we niet willen horen

COLUMN - Afgelopen week kondigde justitie in Wenen een onderzoek aan naar een speech van PVV-leider Geert Wilders. De herhaaldelijke ophef over bestraffing van politieke uitspraken legt verdeeldheid bloot omtrent een kernvraag in onze democratie: hoe om te gaan met onwelgevallige politieke uitingen?

“Ten eerste omdat Moslims in Wilders’ speech algemeen als vijanden en als gevaar voor Europa afgeschilderd worden. Ten tweede omdat hij van mening is dat de Koran terrorisme zou bevorderen,” zo beargumenteerde activist Tarafa Baghajati zijn aangifte tegen Wilders, die leidde tot het onderzoek. Niet alleen is Baghajati het oneens met Wilders’ zienswijze en opinie, hij is ook politiek intolerant jegens hem.

Politieke intolerantie betekent het onthouden van politieke rechten aan bepaalde individuen of groeperingen. Baghajati bijvoorbeeld wil Wilders het recht ontzeggen om zijn ideeën te verkondigen. Het tegenovergestelde, politieke tolerantie, wordt in brede kring beschouwd als democratische kernwaarde. Democratie vereist enige bereidheid van burgers om een ander zijn politieke rechten te gunnen.

Politieke tolerantie kan ook op gespannen voet staan met democratie. Tolerantie jegens schadelijke groeperingen heeft democratieën in het verleden de das omgedaan, zoals de Duitse democratie in 1933. Tolerantie jegens onschadelijke groeperingen moet gecombineerd worden met intolerantie jegens schadelijke groeperingen. De vraag is natuurlijk: welke politieke groeperingen zijn schadelijk en welke onschadelijk?

In een democratie zijn het uiteindelijk de burgers die dat bepalen. Via (juridische) instituties. Wat burgers schadelijk vinden hangt sterk af van de groepering in kwestie, en van plaats en tijd. Wat betreft groepering neemt tolerantie onder burgers gemiddeld af met de sterkte van gevoelde bedreiging. Wat betreft plaats en tijd is er gemiddeld meer tolerantie naarmate een land langer democratisch is geweest.

Een land met relatief grote mate van politieke tolerantie is de VS. In tegenstelling tot in de meeste gevestigde democratieën is strafvervolging voor politieke uitspraken er tegenwoordig haast ondenkbaar. Aan de vooravond van het Wildersproces brak zijn advocaat Bram Moszkowicz een lans voor wat min of meer praktijk is in de VS: “Mijn persoonlijke mening is dat je in Nederland moet kunnen zeggen wat je wilt, zolang dat maar niet met een oproep tot geweld gepaard gaat.”

Moszkowicz is hierin absoluut tolerant. De praktijk in ons land is heel anders. Dat blijkt onder andere uit demonstratieverboden. Terwijl in de VS neonazi’s zelfs door een stad met veel Holocaustoverlevenden een mars mochten houden, werd in ons land tot medio jaren ’90 vrijwel elke ‘extreemrechtse’ demonstratie verboden door de dienstdoende burgemeester – formeel wegens kans op openbare ordeverstoring. Deels als gevolg hiervan haalden bij ons immigratiekwesties zelden het nieuws.

Veel burgers zijn overigens absoluut intolerant. Wetenschappelijk onderzoek laat keer op keer zien dat velen het belang van politieke tolerantie in het algemeen onderschrijven, maar daar in specifieke gevallen van afwijken. Dat wil zeggen: geen politieke rechten willen voor groeperingen die ze haten of vrezen. Bijvoorbeeld, in 1954 zou 68% van de Amerikanen een communist verbieden om een speech te geven.

Naast absoluut toleranten als Moszkowicz en absoluut intoleranten die louter ruimte laten voor het eigen gelijk, lijkt er onder burgers nog een derde groep te bestaan. Tenminste, onderzoek onder jongeren in België en Canada laat ook een multicultureel tolerante groep zien. Zij zijn politiek tolerant – behalve jegens groeperingen waarvan zij vinden dat die discrimineren. Dit strookt met de huidige juridische praktijk in de meeste gevestigde democratieën, en met Baghajati’s redenering.

Een vierde groep vinden we bij proefballonnen naar aanleiding van een demonstratie vorig jaar te Den Haag. CDA-leider Sybrand van Haersma Buma wilde het verheerlijken van terroristisch (lees: Islamistisch) geweld strafbaar stellen. Kamerlid Klaas Dijkhoff (VVD), nu staatssecretaris, stelde voor om pro-IS-demonstranten als terroristen te vervolgen. Bij Stand.nl op Radio 1 bleek 79% het met Dijkhoff eens.

Wat betreft bestraffing van publiekelijk gedane politieke uitspraken van politici is juist sprake van diepe verdeeldheid. Zo vond na afloop van het Wildersproces 37% van de Nederlandse burgers het terecht dat Wilders was vervolgd; 41% achtte het onterecht. In laatstgenoemde groep boekte Wilders electorale winst nadat hij was vervolgd op basis van ons strafrecht. Dat strafrecht, hoewel deels vastgelegd via internationale verdragen, kan natuurlijk worden veranderd.

Vier opties voor verandering zijn in deze column de revue gepasseerd: absolute tolerantie, absolute intolerantie, multiculturele tolerantie, en Buma en Dijkhoffs anti-Islamistische tolerantie. Welke optie willen we? De discussie hierover zal telkens weer oplaaien. Naar aanleiding van demonstraties zoals vorig jaar te Den Haag, of door juridische procedures tegen uitingen zoals van de Duitse NPD en van Wilders.

Wilders begrijpt dit – en slaat electoraal munt uit de multiculturele tolerantie van zijn tegenstanders.

De gebruikte wetenschappelijke literatuur is van Aaron Abbarno, Erik Bleich, Ray Duch, Jim Gibson, Charles Grigg, Allison Harell, George Marcus, Mark Peffley, James Piereson, James Prothro, Robert Rohrschneider, Samuel Stouffer, John Sullivan en John Transue. De uitkomsten van genoemd opinieonderzoek komen van onderzoek van mijzelf in samenwerking met Claes de Vreese en TNS Nipo.

[update 4 augustus 13.00u.]

  1. 3

    Die laatste twee groepen zijn onnodig. Je hebt er slechts drie nodig: toleranten, intoleranten en mensen die intolerant zijn voor meningen die ze als intolerant beschouwen. Als je die drie groepen hebt hoef je niet voor elke waan van de dag een nieuwe categorie te bedenken.

  2. 5

    @3 Dan zou je die groep ‘intolerant tegen meningen die je als intolerant beschouwt’ ook overbodig kunnen noemen. Ook de toleranten zal er nog ergens een grens liggen aan wat ze vinden kunnen, of dat nou is vanwege het oproepen tot (fysiek) geweld, of vanwege laster en smaad of vanwege andere inhoud die als te schadelijk wordt beschouwd. Dan zou je dus iedereen ergens op een continuüm tussen extreem tolerant en erg intolerant kunnen plaatsen.
    Wat mij betreft kan het voor de discussie best nuttig zijn om juist wel te kijken naar de verschillende soorten en gradaties van beperkingen die men in z’n tolerantie aanbrengt, en dan lijkt een onderverdeling waarbij ‘intolerant tegen jihad-oproepen’ wordt onderscheiden van ‘intolerant tegen discriminerende uitingen’ me best verdedigbaar, vooral omdat beide niet hoeven samen te gaan, maar prima samen kunnen gaan met een verder vrij vergaande tolerantie.

  3. 6

    De grondwet maakt het er ook niet makkelijker op. Het verbod op discriminatie staat lijnrecht tegenover het recht op vrijheid van meningsuiting.
    Doe mij maar absolute vrijheid in de eerste plaats, mocht dat niet lukken, dan smaakje Buma en Dijkhoffs. Als we dan toch zo nodig mensen de mond moeten snoeren, dan maar de mensen die ik niet zo fijn vind.

  4. 7

    Als je er om policor redenen de voorkeur aan geeft de problemen pas onder ogen te zien als het te laat is, moet je Wilders de mond snoeren.

    De EU is kut. Check.
    De euro is kut. Check.
    De massaimmigratie is kut. Check.
    Griekenland is een bodemloze put. Check
    De Islam is een cultuur die haaks staat op de onze. Check.

    .

  5. 9

    @6: De vrijheid van meningsuiting is in de Nederlandse grondwet niet absoluut:

    Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.

    Artikel 1 over gelijke behandeling maakt naar mijn mening een specifieke anti-islam intolerantie ongrondwettig. Het gaat er juist om opvattingen zonder onderscheid te tolereren, tenzij ze in strijd zijn met de wet (zie artikelen over groepsbelediging, opruiing en haat zaaien).

    @4: Let op, hij komt terug als hij opnieuw voor de rechter moet verschijnen voor zijn “minder Marokkanen” hetze. En hij zal opnieuw van de aandacht profiteren.

  6. 10

    @8: Artikel is inhoudsloos want gebaseerd op

    a: een stropop:
    “Ten eerste omdat Moslims in Wilders’ speech algemeen als vijanden en als gevaar voor Europa afgeschilderd worden.”
    terwijl Wilders het verderfelijke gedachtegoed van de intollerantie islam bestrijdt en niet de individuele moslim.

    b: een ontkenning:
    “Ten tweede omdat hij van mening is dat de Koran terrorisme zou bevorderen”
    De wijze waarop met ongelovige moet worden omgegaan staat nauwkeurig omschreven in de Koran: die moeten worden onderworpen of dood.

  7. 11

    @10

    terwijl Wilders het verderfelijke gedachtegoed van de intollerantie islam bestrijdt en niet de individuele moslim.

    Wilders preekt in de gewraakte speech van minder Marokkanen, niet minder Islam. Dat eerste is concreet gericht tegen individuen. Daarmee is je argument onderuit gehaald.

  8. 12

    Joost, gaan we hier een trekpop als GW verdedigen?;
    promotie maken voor de weinig subtiel verpakte haatzaaierij van dat sujet?

    Het lieverdje van de leugenmedia. Die trekpop heeft ons hier sowieso niet nodig voor de propaganda.

    Democratie bestaat slechts bij goede nieuwsgaring. Niet de beeldvorming anno nu, waar de mensen op blindvaren (moeten).

    Dat de enorme belastingen die wij ophoesten wij zelf de zgn. radicale islam hebben opgezet, getraind, bewapenen en financieren.
    Al dat houdt het lieverdje van de leugenmedia zorgvuldig buiten beeld. Het schoothondje van de globalisten, ipv. vertegenwoordiger van eigen volk.

    Wij zijn hier – over ’t algemeen – blind voor zaken die over de grens meteen al wel worden opgemerkt.
    Dat was ook al het geval met de laaghartige haat jegens de hardwerkende Poolse werknemers in ons land.

    Pas als de hele wereld diplomatiek en politiek Nederland aanwijst als belastingparadijs (waar geld van en voor terrorisme doorheen stroomt) begint er hier wat te dagen.

  9. 13

    De wijze waarop met ongelovige moet worden omgegaan staat nauwkeurig omschreven in de Koran: die moeten worden onderworpen of dood.

    @10 Zelfs wahhabieten (de fundamentalisten in Saoedi-Arabië) passen de koran niet zo rechttoe-rechtaan toe. Was dat wel het geval, dan zou men geen 100.000 Westerlingen in Saoedi-Arabië rond hebben lopen, laat staan ze dik betalen en op hun eigen compounds vrijelijk hun gang laten gaan.

    Ik verneem gaarne van jou welke mainstream moslimgeleerden propageren dat regeringen van moslimlanden oorlogen beginnen tegen het Westen om in Europa, Azië en de Amerika’s de sharia tot wet van het land te maken.

    Als je die niet kunt leveren (noem er eens vijf), dan zul je toe moeten geven dat moslimgeleerden de koran blijkbaar toch net iets historischer lezen dan jij doet, en de geboden daarin interpreteren binnen een bepaalde context (nl. de omstandigheden waarin Mohammed opereerde) en die niet onverkort naar het heden toe overplanten.

    Maar jij zult vast beter weten dan die geleerden hoe je de koran moet uitleggen…

  10. 14

    @13: “Zelfs wahhabieten (de fundamentalisten in Saoedi-Arabië) passen de koran niet zo rechttoe-rechtaan toe.”

    Betekend dat de Koran het wel voorschrijft. Verderfelijke ideologie dus, exact mijn punt.

  11. 16

    @15: ’t ging ff over de koran. Hunnie doen het ook is geen argument.

    @11: Weer fout. Dat ging over door de PVV voorgestelde uitbreiding van het bestaande beleid om immigratie te beperken en emigratie te bevorderen van mensen met een Marokaanse nationaliteit. Meer specifiek het uitzetten van recidiverende criminelen. En nog even voor jou informatie: er leven ook Christenen in Marokko. Je impliciete aanname Marokkaan = moslim is dus onjuist. Toegegeven er zijn niet veel christenen meer, ze zijn bijna uitgeroeid. Nog even dus en de vrede van de islam kan neerdalen op Marokko.

    Blijft @10 dus gewoon overeind. Het zoveelste inhoudsloze, policor wegkijkstukkie gebaseerd op sropop en ontkenning.

  12. 17

    @16

    Weer fout. Dat ging over door de PVV voorgestelde uitbreiding van het bestaande beleid om immigratie te beperken en emigratie te bevorderen van mensen met een Marokaanse nationaliteit.

    Gek, ik hoorde Wilders toch echt niet scanderen: “willen we meer of minder uitbreiding van het bestaande beleid om immigratie te beperken en emigratie te bevorderen van mensen met een Marokaanse nationaliteit?!?” Je pleegt hier revisionisme.

    Je impliciete aanname Marokkaan = moslim is dus onjuist

    Die aanname is voor jouw rekening. Voor mijn beargumentering doet het er niet toe wat de religie is van de Marrokaan waar Wilders er minder van wil hebben.

  13. 18

    @16:

    @15: ‘t ging ff over de koran. Hunnie doen het ook is geen argument.

    Lekker eenzijdig zeuren over teksten van één religie en vervolgens indien men daar op wijst, zeggen je mag het nu niet over (“hunnie”) anderen hebben.
    Typisch Antonnetje/pvv-ertje:
    ”De splinter in andermans oog wel zien, maar niet de balk in het eigen”
    ;-)

  14. 20

    @19

    Maar gelukkig zijn we het er wel over eens dat de islam een verderfelijke ideologie is.

    Ik heb daar gen uitspraken over gedaan. Spreek voor jezelf en niet anderen.

  15. 21

    @19:

    @17, @18 Maar gelukkig zijn we het er wel over eens dat de islam een verderfelijke ideologie is.

    Ga in hemelsnaam een cursus begrijpen lezen volgen.
    N.B. jouw domheid doet me denken aan een een opmerking van Schopenhauer:
    Dom is niet hij die een domheid begaat, doch die ze daarna niet weet te verbergen.

    Over en uit.

  16. 22

    Betekend dat de Koran het wel voorschrijft.

    @14 Wat de koran voorschrijft of niet voorschrijft is afhankelijk van hoe je de koran contextualiseert. Verreweg de meeste moslims die daarin passages onder ogen krijgen als deze..

    En wanneer jullie hen die ongelovig zijn [in de strijd] ontmoeten, slaat hen dan dood, maar wanneer jullie dan de overhand over hen verkregen hebben boeit hen dan stevig vast, hetzij om hen later als gunst vrij te laten hetzij om hen los te laten kopen, wanneer de lasten van de oorlog zijn afgelegd. Zo is het.
    Soera 47:4

    .. lezen dat op dezelfde manier zoals christenen en joden aansporingen tot genocide lezen in het Oude Testament:

    [10] Wanneer u op het punt staat een stad aan te vallen, moet u haar eerst voorstellen zich over te geven. [11] Gaat de stad op uw voorstel in en opent zij haar poorten voor u, dan moeten alle inwoners arbeid verrichten en u dienstbaar zijn. [12] Geeft de stad zich niet over en gaat zij de strijd met u aan, zodat u ze belegert, [13] en de heer uw God levert ze aan u uit, dan moet u de hele mannelijke bevolking uitmoorden. [14] Alles wat de heer uw God u in de stad buit laat maken, de vrouwen en kinderen, het vee en alle goederen, kunt u houden en voor uzelf gebruiken.

    [15] Het voorgaande geldt voor de steden die zeer ver verwijderd liggen en niet behoren tot de steden van de volken hier. [16] Maar in de steden van de volken die de heer uw God u in eigendom geeft, mag u niemand in leven laten. [17] U moet Hethieten, Amorieten, Kanaänieten, Perizzieten, Chiwwieten en Jebusieten aan de vernietiging wijden, zoals de heer uw God u bevolen heeft. [18] Anders brengen zij u ertoe mee te doen met al de gruwelen die zij voor hun goden hebben bedreven en te zondigen tegen de heer uw God.
    Deuteronomium 20:10-18

    Merk op dat de lezer ook hier wordt aangesproken in de directe rede.

    En hoe reageren gelovigen als je ze hiermee confronteert?

    ‘Ha, ja, maar dat was toen! Dat waren brute tijden, Gods heilsplan stond op het spel. Ze moesten wel. Er was geen andere manier.’ (of iets dergelijks)

    Dat geldt zo voor christenen, dat geldt zo voor joden (behalve extremistische religieuze zionisten) en dat geldt zo voor moslims.

  17. 23

    @20, 21 spreek je dan eens uit, stelletje lafaards.

    @22 moeilijk af te leren dat hunnie hunnie he? Maar goed zonder inhoudelijk argumenten kun je ook niet veel anders doen dan naar anderen te wijzen.

  18. 25

    @23 Je begint een beetje op een trompettist te lijken die slechts één noot kan spelen, Anton.

    Maar mijn argument is niet dat ‘hunnie’ het ook doen (wat doen ze dan precies?). Mijn argument is dat de bijbel net zo goed oproepen tot genocide en seksslavernij bevat, waar jij dan weer geen (actuele) haatideologie in leest, en waarvan jij het volkomen normaal vindt dat joden en christenen de toepassing daarvan tot een ver verleden reduceren.

    Maar als moslims exact dezelfde hermeneutische toepassing maken ten aanzien van geweldspassages in de koran, dan vind je dat blijkbaar een oneigenlijke interpretatie.

    Als er iets is waar ik op wijs, dan is het dus..

    1) jouw intellectuele inconsistentie; en

    2) het goed recht van moslims om oproepen tot geweld in hun eigen heilige geschrift te contextualiseren.

    Als het geen probleem is dat joden en christenen dat doen met hún heilige boeken, waarom zou het dan ineens niet legitiem wanneer moslims hetzelfde doen met de koran?

  19. 26

    @22:

    Ha, ja, maar dat was toen!

    Nou is dat een stuk makkelijker verdedigbaar in een tekst waarin wordt gerept over de Amorieten en de Hettieten, dan bijvoorbeeld het ‘bevecht de joden en de christenen tot ze de jizya betalen en zijn vernederd’ van vers 9:29 van de Koran, wat één van de laatste stukken tekst in de Koran is die geopenbaard: ná de verovering van het Arabisch schiereiland en ná de afgebroken expeditie naar Taboek (zie bijv. Maududi).

  20. 27

    @23:

    moeilijk af te leren dat hunnie hunnie he? Maar goed zonder inhoudelijk argumenten kun je ook niet veel anders doen dan naar anderen te wijzen.

    Wat je hier doet is het binnenstebuiten keren van wat een whataboutery wordt genoemd.

    ‘Whataboutery’ b.v. bij de verdediging van de politiek van een land. De “hoe zit het dan met X” verdediging is een kaart die vaak wordt uitgespeeld door zelfbenoemde “patriotten” of “buitenlandse sympathisanten,” maar wat eigenlijk vergif is voor elke natie. Voor zover “patriottisme” een positieve waarde heeft, zou een persoon die echt houdt van wat zij claimen als hun land niet alleen wijzen op de problemen in dat land, maar ze zouden erover schreeuwen, met uitsluiting van al het andere.

    Maar (excessen van) de islam worden in deze draad helemaal niet verdedigd. Wat je eigenlijk claimt is dat de islam verdedigd wordt omdat deze niet aangevallen wordt. Bewijs het.

  21. 29

    @28

    Dit soort lieden ging het over:

    Ik dacht toch echt dat Wilders Nederlands sprak. Hij zei klip en klaar: “willen jullie meer of minder Marokkanen?” Daar is echt geen woord Frans bij. Dat je het graag wil herinterpreteren is mij wel duidelijk. Maar daar trappen wij mooi niet in.

    als geoefend wegkijker

    Sorry, ik heb geen rijbewijs.

  22. 37

    Met spiegels aan weerskanten die je hebt afgeplakt zeker … anders kan je niet wegkijken. Verdorie, het blijft moeilijk om het concreet te maken.

  23. 40

    @39

    Exact. Dat zwakzinnig gebazel over dat men het e.e.a. niet zou mogen zeggen.

    O.a. Janmaat zorgde ervoor dat ik inmiddels mijn hele leven tegen racisme en fascisme ageer. Het nieuws was vol met rellende neonazi’s, die naast hun gebruikelijke racistische gejammer te pas en te onpas homo’s mishandelden en ga zo maar door.

    Maar nee hoor, men schijnt tot op de dag van vandaag monddood gemaakt te worden. Echt waar hoor..kijk maar op de PVV-fanclub paginas. Niets kunnen ze zeggen. /s

    Dat er werkelijk nog mensen zijn die in die extreemrechtse frame trappen. Dan ben je dus een eencellige.

    En dan dit geblaat:

    “Mijn persoonlijke mening is dat je in Nederland moet kunnen zeggen wat je wilt, zolang dat maar niet met een oproep tot geweld gepaard gaat.”

    Maffiamaatje Bram en de auteur van dit stuk, gaan er even aan voorbij dat het Wilders was die repte over knieschoten? Wilders die rassenrellen wel ziet zitten? Uitzetten onder dwang?