Twee stemmen voor Europa: een eerste stap

 

In het Europees Parlement ijveren Andrew Duff (liberalen), Gerald Häfner (Groenen) en Roberto Gualtieri (sociaal-democraten) voor een kiesrechthervorming. Ze stellen voor dat we voortaan in Europa twee stemmen mogen uitbrengen. Een voor een nationale lijst en een voor een pan-Europese lijst. Zo zou je dan als Nederlandse kiezer ook op Daniel Cohn-Bendit, Guy Verhofstadt of Eva Joly kunnen stemmen. Via de Europese kieslijsten zouden dan 25 van de 751 parlementsleden worden aangewezen. Een weinig revolutionair plan dat toch nog op bezwaren stuit in het huidige Europese Parlement. De stemming over het voorstel, oorspronkelijk gepland op volgende week woensdag, is opnieuw uitgesteld. Ondertussen voeren de voorstanders actie om steun te krijgen van de Europese burgers: Meer democratie in Europa. Het loopt nog niet storm.

Een Europese kieslijst, hoe gering ook het aantal zetels dat je er mee kunt behalen, heeft een aantal belangrijke voordelen voor versterking van de Europese democratie. De huidige verkiezingen zijn toch vooral nationale verkiezingen. Nationale kandidaten met nationale programma’s in een nationale campagne. Het gaat eigenlijk nauwelijks over Europa. Kandidaten op een Europese kieslijst zullen zich profileren als Europeanen. De partijen die zo’n lijst indienen hebben daarvoor een Europees programma nodig. De kandidaten zullen zich met elkaar meten in Europese debatten waarin ze zich zullen richten tot alle Europese kiezers en niet alleen tot het electoraat in hun eigen land. Het rechtstreeks kiezen van een Europeaan als afgevaardigde verlegt de politieke horizon van de burger van het enge nationale niveau naar het Europese niveau. En dat is tenslotte de schaal waarop de belangrijkste problemen zich voordoen en waarop oplossingen gevonden moeten worden. Ook al gaat het maar om 25 rechtstreeks te kiezen afgevaardigden, het idee alleen al is een belangrijke stap voor de democratisering van Europa. De Europese kiezer: het wordt tijd. Op veel andere gebieden hebben inwoners van Europese landen inmiddels grenzen overschreden: de economie, handelen, werken, consumeren, wetenschap, studie, sport.  De politiek loopt ver achter.

Het tekort aan democratie is al vaak genoemd als deel van de huidige Europese crisis. Het gebrek aan legitimiteit van besluiten van regeringsleiders is een belangrijke factor in de huidige instabiele verhoudingen. Als Europeanen op dit moment iets gevraagd zou worden zijn we niet zeker van een uitkomst die het beleid van de Europese Raad steunt. Net als bij het referendum in 2005 is een afwijzing van de besluiten over de Griekse schulden en de banken goed denkbaar. Het is niet door middel van een uitspraak van kiezers vastgesteld, maar het vermoeden dat al die verdragen van het afgelopen half jaar de nodige legitimiteit ontbreken lijkt toch niet geheel zonder grond. En dat vraagt  dus om actie voordat het te laat is.

De Europese Unie heeft een nieuw verdrag nodig. Ook dat is in de afgelopen maanden vaker gezegd. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Westerwelle wil een nieuwe grondwet en heeft Nederland uitgenodigd om daarover te komen praten. Minister Rosenthal houdt de boot af. Een grondwetswijziging is volgens hem niet nodig. Volgens Rosenthal is het op dit moment belangrijker dat de EU zijn blik naar buiten richt, bijvoorbeeld naar de opkomende economieën. ‘Voor je het weet zijn we alleen weer met onszelf bezig,’ waarschuwde de bewindsman. Het probleem dat Rosenthal niet ziet is dat vanuit de Europese burger gezien de ministers inderdaad voortdurend alleen met zichzelf bezig zijn. Het wordt hoog tijd dat ze vanuit hun glazen stolpen en ivoren torens de blik naar buiten richten en de Europeanen de kans geven hun stem te laten horen. Daarom verdient het initiatief van het trio Duff, Häfner en Gualtieri -om te beginnen- alle steun.

[beeld: logo van europa-nu.nl]

  1. 4

    “Verkiezingen die zich voltrekken a la het Eurovisie songfestival waarbij b.v. Nederland de 12 punten aan België geeft en vice versa?”…ik heb het destijds ergens samengevat (weliswaar met andere woorden) m.b.t. tot veel ophef (o.a.Steeph) tegen het lage democratische gehalte binnen de kaders van de EU- Grondwet,

    Daar ben ik van terug gekomen.

    Volgens dat pad zal het uiteindelijk wel moeten gaan, onvermijdelijk als we tot een besluitvaardige Unie/ federatie willen behoren. Dan moet de volslagen onbekende Italiaanse of Ierse kandidaat zich maar profileren met een duidelijk koers voor Europa hoor…1 x klikken en we weten wie je bent.

    Anders blijft je decennia om gulden, mark of frank roepen gezien de besluiteloosheid en het vage gepingpong op nationaal niveau van Merkel & Sarkozy gedurende de crisis. Dat doet de EU- leden tenslotte ook geen goed….

  2. 5

    Of je nu 1 of 2 stemmen mag uitbrengen op een bijna machteloos EP, maakt dat wat uit? De beslissingen worden door Merkozy (en kliek) genomen en het hele EP slaat op dat vlak nauwelijks een deuk in een pakje boter.

    Ik vind zo’n voorstel een leuk zoethoudertje en zal verder alleen maar extra geld kosten.

  3. 6

    Dit filmpje is terecht uit de roulatie genomen. Het appelleert aan dezelfde vreemdelingenangst als de anti-Europa propaganda van rechtse nationalisten. De leuze “the more we are, the stronger we are” is ook niet juist. Het zou moeten zijn: the more united we are, the stronger we are. Maar dan is er wel meer democratie nodig.

  4. 7

    Mee eens wat betreft dat het niet uitmaakt of je 1 of 2 stemmen uitbrengt op een parlement met te weinig bevoegdheden.

    Het Verdrag van Lissabon moet op de schop. Meer zeggenschap met betrekking tot economische zaken is noodzakelijk voor het Europees Parlement. Een mogelijkheid is de invoering van een Europese fiscale regelgeving, zoals onder meer Wolfgang Schäuble eind vorig jaar aangaf, én met parlementaire controle erop.