Surveillance is in zijn meest basale vorm het systematisch waarnemen en eventueel vastleggen van iemands aanwezigheid of gedrag. Het roept al snel associaties op van camerabewaking, of van agent bromsnor die de plaatselijke hangjongeren in de smiezen houdt. Maar er zit veel meer in. We kunnen vijf vormen onderscheiden: panoptische surveillance, dataveillance, synoptische surveillance, sousveillance en zelfveillance. Vandaag het laatste deel: zelfveillance. Hier afleveringen 1, 2, 3 en 4.
Hoewel iedereen dus onder surveillance staat, wordt de burger uiteindelijk het meest bekeken. Sommigen werken daar in extremo aan mee.
Hasan Elahi vloog in 2002 van Nederland naar Detroit en werd bij aankomst opgewacht door de Amerikaanse grensbewaking, die hem naar een paar FBI-agenten in een achterafkamertje loodste. Het bleek dat de dertiger op een terroristenlijst stond. Nu kwam hij oorspronkelijk uit Bangladesh, maar hij woonde al jaren in Californië, waar hij als kunstenaar en docent de kost verdiende. Na urenlange ondervraging en een leugendetectortest mocht hij zijn reis vervolgen. Elahi zag de bui al hangen. Van een terroristenlijst kom je niet zomaar af. In de VS tellen de verschillende lijsten al meer dan één miljoen namen en een procedure om de informatie te controleren en eventueel recht te zetten ontbreekt. Elahi bedacht daarom een radicale oplossing, dat meteen een fraai kunstproject werd.
