Stemgedrag gemeenteraadsleden

Foto: Flickr ianus raadzaal Gemeenteraad Werkendam CC BY-NC-SA 2.0.
Dossier:

Een beetje betrokken burger wil een weloverwogen keuze maken bij de verkiezingen. Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn stemwijzers en nieuws over politieke partijen volop te vinden. Zelfs het stemgedrag van politieke partijen in Eerste en Tweede Kamer is niet zo heel moeilijk te vinden.

Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht (14, 15 en 16 maart) kan een nieuwsgierige kiezer de website van zijn/haar gemeente napluizen, op zoek naar de prestaties van de raadsleden. Ook onderzoekers en journalisten zullen de komende tijd gemeentelijke websites raadplegen.

Probeert u het ook eens. Kies willekeurig een tiental gemeenten en probeer het stemgedrag van de raadsleden eens te vinden. Grote kans dat u na drie tot vier gemeenten het bijltje er al bij neer gooit. Hoe komt dat?

Een onderzoek van acht jaar geleden bracht aan het licht  dat het vinden van raadsinformatie tijdrovend is. Vooral omdat in veel gevallen de gemeentelijke websites weinig gebruiksvriendelijk bleken.

Bij de helft van het aantal (77) onderzochte gemeenten kost het minimaal 5 klikken voordat een bezoeker bij de raadsinformatie terechtkomt.

De onderzoekers constateerden dat er geen eenduidige benamingen voor notulen of verslagen van de raadsvergaderingen werden gehanteerd.  Bij de ene gemeente waren de stukken voor de gemeenteraadsvergaderingen verborgen onder ‘Politieke dag’, een andere gemeente had het onder gebracht bij ‘Politieke Maandag’. Weer een ander vond ‘Politieke Markt’ wel een aardige verzamelplaats voor agenda’s en notulen.

Het ontbrak aan een open, gestructureerde machine-leesbare standaard waarmee raadsinformatie gebruikersvriendelijk werd aangeboden.

Slechts 13 van de 77 onderzochte gemeenten hebben een open data portaal maar raadsinformatie is daar geen onderdeel van.

Het stemgedrag van raadsleden was nog lastiger te vinden. Bij slechts één gemeente waren de stemuitslagen per raadslid te zien. Bij 25% van de onderzochte gemeenten waren de stemmingen in de raad niet terug te vinden. Bij elf gemeenten waren de stemverhoudingen alleen terug te vinden in de besluitenlijsten. Bij zestien andere gemeenten moesten de notulen er op nageslagen worden.

De stemuitslagen woeden op verschillen manieren weergegeven. Sommige gemeenten gaven alleen de verhouding voor en tegen aan. Andere gemeenten lieten de stemverhoudingen per partij zien. In  meeste gevallen was die informatie uitsluitend te vinden in de notulen of de besluitenlijsten.

Het onderzoek leidde tot Kamervragen. De toenmalige minister van Binnenlandse Zaken was niet van plan in de autonomie van de gemeente te treden  en verklaarde zich niet bereid “om een landelijk model op te zetten voor het verstrekken van toegankelijke en gebruiksvriendelijke informatie over de gemeenteraad, waaronder ten minste het verstrekken van notulen van raadsvergaderingen, besluitenlijsten van de raad en het stemgedrag van raadsleden.”

Wij dachten dat onderzoek opnieuw te doen. Hoe open en toegankelijk zijn gemeentelijke websites als je wilt weten 1) In hoeveel stappen (klikken) ben je bij welke politieke partijen en raadsleden er in de raad zitten? 2) Is te zien hoe raadsleden stemmen? 3) Zijn raadsagenda’s en verslagen (notulen) makkelijk vindbaar?

Na 22 websites bezocht te hebben werd al snel duidelijk dat het nog steeds een tijdrovend klusje is bij diverse onderdelen van de raadsinformatie te komen. Welke partijen en welke mensen er in de gemeenteraad zitten blijkt bij de 22 gemeenten vlot vindbaar (gemiddeld 2 klikken).

Maar voor het stemgedrag van de raadsleden stemmen en de raadsagenda’s en verslagen (notulen) waren gemiddeld vijf tot meer stappen nodig. Bij 17 van de 22 gemeenten is zo’n zoektocht ook erg gebruiksonvriendelijk ingericht.

In 2014  had alleen Tytsjerksteradiel als enige gemeente in het onderzoek van destijds een aparte toepassing om stemuitslagen per raadslid te zien.
Klik hier op ‘Wie is wie’ en klik daar op ‘raadsleden’. Klik vervolgens op een foto van een raadslid.

Inmiddels zijn dat er veel meer. De gemeente Amsterdam stapte in 2017 over op zo’n systeem.
Klik hier op ‘raadsinformatie’.  Klik dan op ‘De raad’, klik op foto van een raadslid en klik op “Wilt u zien wat ik heb gestemd?”

Wat opvalt is dat gemeenten die eenzelfde raadsinformatiesysteem (software) gebruiken, blijkbaar verschillende features hebben afgenomen. Zo troffen we een aantal gemeenten die dezelfde software gebruiken als  Amsterdam en Tytsjerksteradiel, maar niet het stemgedrag van de raadsleden presenteren.

Wie het stemgedrag van partijen en/of individuele raadsleden op onderwerpen wil vinden, zal daar meer dan een dagtaak aan hebben. Dat is overigens bij Eerste en Tweede Kamer ook zo.

De burger die in een gemeente woont waar de raadsinformatie overzichtelijk en gebruiksvriendelijk op de website staat, kunnen de beloftevolle propaganda van verkiezingsprogramma’s naast zich neerleggen. Zijn/haar keuze is redelijk makkelijk te bepalen op de politieke prestaties van de afgelopen vier jaar.

Hoe zit dat in uw gemeente? In hoeveel stappen (klikken) bent  u bij
1 – welke politieke partijen en raadsleden zitten er in de raad
2 – Het stemgedrag van de raadsleden
3 – De notulen van raadsvergaderingen

Reacties (8)

#1 Jos van Dijk

Voor Utrecht ben ik op de site van de Gemeente in drie klikken bij een overzicht van alle raadsleden. Daarna wordt het lastiger. Maar na nog een paar klikken ben ik er wel in geslaagd te achterhalen dat de Motie ‘Geen Glühwein en Kerstversieringspolitie’, ingediend door de rechtse oppositie plus D66 nipt is afgewezen. Dit als onderdeel van de reeks stemmingen na de raadsvergadering van 23 december j.l. Een amendement voor een mooiere fietsroute bij het Julianapark is aangenomen met alleen de twee stemmen van Denk tegen. Namen staan er niet bij. Na nog een paar klikken vond ik de notulen van de raadsvergadering van 11 november j.l.

Al met al niet zo’n geen gekke score voor Utrecht, dacht ik. Bovenstaand bericht blijft verontrustend. Dat de Minister van Binnenlandse Zaken geen actie onderneemt vind ik treurig. Ik dacht dat deze minister verantwoordelijk was voor de kwaliteit van het openbaar bestuur en de democratie.

Deel van het probleem ligt ook bij de media die weinig meer doen aan verslaggeving. Geldt ook voor de Tweede Kamer. Gevolg is dat kiezers moeten afgaan op de leuzen die de partijen inzenden voor de Stemwijzers. Het hele idee van verkiezingen als een kans voor de burgers om hun vertegenwoordigers te beoordelen op hun daden zakt weg.

#1.1 P.J. Cokema - Reactie op #1

Utrecht sprong er in het onderzoek uit 2014 ook al bijzonder goed uit.

Als je via hier en aldaar klikt op Agenda en stukken en daar op ‘Wie is wie’, kun je daar door op een portret te klikken ook het stemgedrag zien.

Voor stemverhoudingen (het aantal voor en tegens bij stemmingen) moet je dieper gaan. Dat is jammer. Bij de Tweede Kamer is er een categorie ‘Stemmingsuitslagen’(te vinden onder Kamerstukken). Dat is al weer iets sneller, maar helaas kun je er alleen per stemming (en niet per onderwerp) kijken naar hoede partijen hebben gestemd. Als je wilt weten hoe de partijen hebben gestemd over alles wat bijv. met klimaat te maken heeft moet je dat zelf bij elkaar sprokkelen en dat is heul, veul warrek…

#1.2 Walter Jansen - Reactie op #1.1

Political Mashup (UvA) heeft als oogmerk om parlementaire data geautomatiseerd inzichtelijker en makkelijker toegankelijk te maken, maar ik vraag me af of dit project nog loopt (https://www.politicalmashup.nl/). De resultaten zouden mogelijk ook regionaal (gemeenten, waterschappen, provincies) kunnen worden toegepast.
CLARIN brengt dit soort nationale initiatieven bij elkaar (https://www.clarin.eu/resource-families/parliamentary-corpora).

#1.3 P.J. Cokema - Reactie op #1.2

En dit is er ook: Open Raadsinformate, ontwikkeld door Open State Foundation.

#2 lmgikke

Tilburg

https://www.raadtilburg.nl/

1 – welke politieke partijen en raadsleden zitten er in de raad > 1 klik voor de partijen en 2 kliks voor de raadsleden

2 en 3 gaan via https://tilburg.raadsinformatie.nl/ en dan zoeken redelijk snel.

#2.1 P.J. Cokema - Reactie op #2

Tilburg had in 2014 ook een goede beoordeling in het onderzoek van destijds. Er werd toen ook vermeld dat het stemgedrag was te vinden op de website.
Maar wat ik ook die, ik kan het nergens vinden (ook niet via de link die je gaf). Op deze pagina staat onder ‘Help’:

In het Politiek Portret vindt u informatie over de partijleden die deelnemen aan de vergaderingen. Klik op een foto van een partijlid om de bijbehorende informatie te bekijken. Onder ‘Wilt u zien wat ik gezegd heb?’ vindt u de 5 meest recente spreekmomenten. Onder ‘Wilt u zien wat ik gestemd heb?’ ziet u het stemgedrag terug. Klik op de vergadering om de vergadering te bekijken.

Die vragen heb ik bij andere gemeenten ook gezien en staan onder het portret van een raadslid. Dus klikken op het portret, dan verschijnt er info waaronder die 2 vragen, die aanklikbaar zijn zodat de nadere info in beeld komt
Maar is het bij Tilburg nou de bedoeling dat je eerst een vergadering selecteert en daar verder zoekt?

#3 Maria

Op http://www.zwolle.nl: Kies voor Organisatie > Gemeenteraad. Klik op Raadsleden en dan op een raadslid. Dan krijg je het stemgedrag per raadslid.
Op https://gemeenteraad.deventer.nl/ via Wie zit er in de Raad of Fracties kom je bij de raadsleden uit, maar er staat geen stemgedrag bij.

#3.1 P.J. Cokema - Reactie op #3

Deventer had in 2014 ook een goede beoordeling in het onderzoek van destijds en er werd toen ook vermeld dat het stemgedrag was te vinden op de website.
Maar nu? Het zou moeten kunnen volgens deze info (zie onder Politiek Portret) op de website van Deventer, maar ik kan het ook niet vinden.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren

*
*
*