serie

Een bal op tv

Foto: *USB* (cc)

Een bal op TV | Zwarte levens tellen

COLUMN - Mijn tekst over racisme van vorige week was even onderweg. Daardoor miste de film van Sunny Bergman in mijn stukje. Het was wel een aardige film, maar schokkend?

Sunny Bergman ging even bewijzen hoe racistisch wij zijn, door een blanke, een zwarte en iemand van gemengde afkomst op een dicht fietsslot te laten hakken. De blanke werd geholpen (‘fietssleuteltje kwijt zeker?’) maar de gekleurde mensen waren onmiddellijk fietsendieven in spe en politie-auto’s reden snel langs. Dat is het bewijs voor onze pigmentomanie!

Hoe simpel willen we het maken? Ik twijfel geen seconde aan de integriteit van Bergman of de montage, maar racisme is wel wat meer dan mensen die vervelend over anderen denken.

In de jaren zeventig werd de Gliphoeve in de Bijlmermeer ‘ons eerste ghetto’ genoemd door het Parool en wij schrokken wakker uit onze zelfgenoegzaamheid. De Bijlmer werd een stad voor ‘nikkers en flikkers’. Harde discriminatie bij Amsterdamse verhuurders? Opschudding.

Maar voor de Bijlmermeer gold een tijd géén verplichte woonduur om een woning te krijgen. Zo kwam elke immigrant of gediscrimineerde homo vanzelf in Zuid-Oost. Maar daarover bleef het stil. Kortom: mechanismes en akelige opvattingen doen haasje over.

Boeiend vind ik de reportages die Menno Bentveld maakt over ‘De Muur’. Hij was in Slowakije en stuitte daar op diverse muren die rommelige achterbuurten van Roma aan het zicht moesten onttrekken. Waarom is die muur daar? ‘Omdat wij geen kans krijgen,’ zeiden de Roma. ‘Omdat ze stenen gooien naar voorbij rijdende auto’s,’ zei de burgemeester. En Menno zag de Roma niet zelf verantwoordelijkheid nemen, maar ook het ontbreken van elk inlevingsvermogen en medegevoel bij omwonenden en autoriteiten. Is dat racisme?

Foto: *USB* (cc)

Een bal op TV | Is Nederland racistisch?

COLUMN - Wakker Nederland wist het wel: ‘Natuurlijk niet!’ Gesettelde blanke heren van middelbare leeftijd (Charles Groenhuizen, Hans van Baalen) spraken zondagochtend die wild geworden Turken krachtig toe. Hoe komen jullie erbij, malle Turken?

‘Ga maar klagen bij het Europese Hof,’ zei Van Baalen. Hij had wel een telefoonnummer en wilde ook nog wel even in Ankara langskomen. Ik zag in mijn herinnering Van Baalen op het plein in Kiev de menigte toespreken en dacht, neen, niet nog een burgeroorlog.

Dat is een beetje flauw, ik moet het toegeven. Maar de vraag blijft: wie gaat over de vraag naar het racistische gehalte van Nederland?

Bij VPRO Boeken, snel daarna, had Hans Brands het daarover met de socioloog Willem Schinkel. Als je man bent, blank, een goede baan hebt en een middelbare leeftijd, dan zie je geen racisme. Maar als je vrouw bent en zwart, en alleen schoonmaakbaantjes zijn te vinden, kijk je toch wat anders naar de wereld.

Racisme is niet alleen een akelige opvatting over andermans biologie, maar ook een realiteit in de samenleving, een resultante van veel krachten en besluiten.

Schinkel had wel meer aardigs: onze politiek is management geworden. Pijnlijke verschillen van inzicht hebben we niet meer, we lossen op (verdunnen met water), we pamperen, schikken en plooien. Het is D66 in het kwadraat.

Vorige