Polarisatie zet democratie VS onder hoogspanning

ANALYSE - van Tom van der Meer. Eerder verschenen op Stuk Rood Vlees.

In de Verenigde Staten worden democratische normen steeds verder ondermijnd. Verkiezingen zijn minder onpartijdig dan voorheen. Gerrymandering, het trekken van electorale grenzen om de electorale rivalen te benadelen, is steeds harder doorgevoerd. In verschillende staten zijn electorale wetten aangenomen die het stemrecht inperken, waardoor specifieke groepen als zwarte kiezers verder worden uitgesloten.

Ook wordt getornd aan de normen van de Trias Politica en machtenscheiding, die worden overstegen door de tegenstelling tussen de twee partijen. Het meest zichtbaar werd dit in de benoemingsprocedure voor het Hooggerechtshof, toen de Republikeinse meerderheid in de Senaat weigerde de door de Democratische president Obama voorgestelde kandidaat te overwegen.

De Amerikaanse rechtsstaat kent al langer wezenlijke problemen met toegankelijkheid en gelijke behandeling.

Deze week braken – bepaald niet voor het eerst – protesten uit tegen de behandeling van de zwarte bevolking van de V.S. door de politie. In reactie wordt de toch al gemilitariseerde politie ingezet tegen vreedzame demonstranten en journalisten. Tegen de eigen bevolking dus. Zo werd de omgeving van het Witte Huis met harde hand en zonder aankondiging schoongeveegd opdat de president daar kon poseren voor fotografen.

De laatste jaren gaat de ondermijning van democratische wel heel hard, vooral uit Republikeinse hoek. Het eigen gelijk wordt door politici boven de democratische spelregels geplaatst. Het onvolprezen boek van Daniel Ziblatt en Steven Levitsky – How democracies die – betoogt inklemmend hoe de geleidelijke erosie van democratische normen een cruciale rol speelt in de ontmanteling van de democratie. De Republikeinse partij en Republikeinse congresleden functioneren momenteel als enablers, doordat zij weigeren de democratische normen te handhaven.

Democratische cultuur?

Maar hoe zit het dan met de Amerikaanse kiezers? Waren Amerikanen niet bijzonder democratisch gezind? Dat was ruim een halve eeuw geleden volgens standaardmaten in enquete-onderzoek nog het geval. In een recentere World Values Survey neemt de V.S. al een aanzienlijk minder uitgesproken democratische positie in, zoals de Amerikaanse politicologen Christopher Achen en Larry Bartels tonen (zie figuur).

© Bartels -Achen Democratic Ideals and Realities via Stuk Rood Vlees

Toch lijkt zelfs deze abstracte steun voor de democratie een enorme overschatting.

Gepolariseerde kiezers straffen ondemocratisch beleid niet af

Deze week verscheen in de American Political Science Review een nieuw onderzoek van Matthew Graham en Milan Svolik (beiden Yale). Zij onderzochten in hoeverre Amerikaanse kiezers in het stemhokje politici afstraffen die anti-democratische praktijken steunen. Om dit te toetsen voerden zij een experiment uit onder Amerikaanse burgers, en deden ze onderzoek naar de discontinuïteit van een feitelijke gebeurtenis op stemgedrag (de verkiezing van de afgevaardigde van Montana in 2017, toen op de avond voor de verkiezing één van de twee kandidaten een journalist aanviel).

Hun conclusies zijn ontnuchterend. Kandidaten die ondemocratische posities innemen, zullen in een realistisch scenario kunnen rekenen op een verlies aan electorale steun van slechts 3.5%. Dat is bijzonder weinig, als je bedenkt dat de meeste verkiezingen van afgevaardigden in de V.S. een veel grotere marge kennen. En het is ook bijzonder weinig, als je verderop in de studie ziet dat kiezers kandidaten harder afstraffen om hun opvattingen over buitenechtelijke affaires of belastingontduiking.

De democratie speelt dus een ondergeschikte rol. Dat is niet omdat kiezers het belang van de democratie niet snappen. In abstracte zin zijn kiezers best bereid om politici met ondemocratische praktijken af te straffen. Maar in concrete situaties wegen partijkleur en beleidsposities toch sterker. Hoe sterker je identiteit samenhangt met je partij – en dat is in de V.S. sterk het geval – hoe lager de bereidheid om anti-democratische stellingnames af te straffen. Er is bovendien een dubbele standaard onder deze partisanen. Dat is in het zeer gepolariseerde klimaat van de V.S. niet verbazingwekkend, maar nog altijd bijzonder verontrustend.

Hoe hoger de polarisatie tussen de partijen is, hoe meer de democratie eronder lijdt.

Reacties (10)

#1 Aversa

(verkeerde topic)

  • Volgende discussie
#2 Cerridwen

@1: Het is een anachronisme, maar ik zou het koesteren zolang het duurt. Van mij mag het wel wat bootjes kosten.

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#3 Cheradenine Zakalwe

Ik ga ervan uit dat Trump ‘gewoon’ zal worden herkozen, mede vanwege fraude, nepnieuws, kiezers-ontmoediging, kiesgrenze-trekken, Biden en het blijven natuurlijk Amerikanen.

Maar wel zeer benieuwd wat Trump gaat doen als Biden hem toch voor blijft: de uitslag ontkennen en gewoon blijven zitten? Wie gaat hem dan weghalen?

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#4 Henk van S tot S

@3:
Jammer dat nog niet algemeen bekend is dat Trump zijn vader achterna gaat waar het dementie betreft.

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#5 Oink

@4: het zou erg grappig zijn als het niet zo triest was: ze kunnen daar nu kiezen uit twee demente bejaarden. Biden is immers minstens even ver heen.

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#6 Henk van S tot S

@5:
Ik denk toch dat het gedag van Trump meer wijst op een kwaadaardige vorm van dementie dan dat van Biden.

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#7 KJH

Leuk virtuesignalen en doen alsof je een Amerikaantje bent. Net als dat gedemonstreer. Allemaal wel, maar met de Nederlandse democratie is best het een en ander mis. Iets met splinter en balk: ongekozen burgemeesters en rechters, afgeschoten referenda, Eerste kamers, een wetgeving die stiekem onderhorig is aan multilaterale internationale verdragen en bijbehorende rechtbanken.

Mensen in glazen huizen moeten niet met stenen gooien, om maar eens een mooi Anglicisme te gebruiken; vooralsnog is de VS een stuk democratischer dan wij.

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#8 Frank789

@7: [ vooralsnog is de VS een stuk democratischer dan wij. ]

Met districten/winner takes all?
Met gerrymandering?
Met id-voting om arme (Democraten) groepen uit te sluiten?
Met verboden op mail-voting om arme (Democraten) groepen uit te sluiten?
Met verboden op (ex-) prisoner-voting om arme (Democraten) groepen uit te sluiten?
Met hulp van Poetin de social media naar je hand zetten?
Met een “gekozen” president die getalsmatig verloor van zijn opponent?

Met een president die ongekende macht heeft om talloze door het volk ongekozen rechters er bij de senaat (1e kamer!) er door heen te drukken? Zonder het congres te raadplegen?

Het districten stelsel is juist stelselmatig ondemocratisch.

[ ongekozen burgemeesters ]
Kan iemand aanwijzen, hoe dat gaat werken, die gekozen burgemeester of premier? Want die laat zich alleen kiezen met een politiek programma, niet op basis van theedrink-schema’s.
Dan krijgen we alsnog Trumps die tegen de door ons gekozen volledige 2e kamer of gemeenteraad in, hun eigen zin gaan doordrukken, want “gekozen”.

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#9 KJH

[Met districten/winner takes all?
Met gerrymandering?]

Wij hebben gemeentelijke herindelingen. Lijkt onschuldig, maar is in feite een coup van de zittende partijen in het Haagse om de lokale partijen – die lokaal veel meer support genieten maar in conglomeraten van woonkernen procentueel minder – dwars te zitten. Want anders is er geen ‘kaderschool’ voor nieuw landelijk politiek bloed meer, en houdt de ‘chain of command’ vanuit Den Haag op met bestaan. Om over de lukratieve burgemeestersbaantjes voor uitgerangeerde politici nog maar te zwijgen.

Dat zie je ook aan de raadsformaties: er is een vigerende instructie vanuit de landelijke partijen om, come hell or high water, de lokale partijen van coalities uit te sluiten. Dus krijg je absurde gemeenteraden waar alles van SP tot VVD in een coalitie zit, alleen maar om bijv. Bennebroek3000 van het gemeentepluche af te houden (ik heb geen idee of die partij bestaat overigens).

Democratie my ass.

[Een shitload aan ander commentaar].

Jezus man. Ga je moeder vervelen.

  • Volgende discussie
  • Vorige discussie
#10 Frank789

@9: [ Jezus man. Ga je moeder vervelen. ]

Als je je verslagen voelt door zoveel bewijs, zeg dat dan gewoon. Of dat je te lui bent.

[ Wij hebben gemeentelijke herindelingen. Lijkt onschuldig, ]
Dat zijn 9 van de 10 keer fusies. Zoek eens een kaartje van gerrymandering op en je ziet de waanzin en de onzinnige vergelijking met gemeenten die fuseren.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Gemeentelijke_herindelingen_in_Nederland

  • Vorige discussie