Hoe krijgen we de EU onafhankelijker van de VS?

Dat is de vraag die steeds meer rondzingt op sociale media. Bernard van Welten, lid van de Wetenschappelijke Adviesraad Politie en oud-hoofdcommissaris van Amsterdam-Amstelland, stelt op LinkedIn: Wanneer zwijgen medeplichtigheid wordt. Donald Trump heeft in zijn eerste jaar niet zomaar een andere politieke koers gekozen. Hij heeft systematisch pijlers onder de rechtsstaat, democratische instituties, wetenschap en de internationale orde ondermijnd. Dat zijn geen frames, maar feiten. Na een jaar Trump blijkt appeasement niet te werken. Na Venezuela heeft Trump z'n zinnen op Groenland gezet. Vanuit de EU klinken ondertussen stevigere tegengeluiden dan vorig jaar bij het onderhandelen over nieuwe handelstarieven. Er zijn een aantal gebieden waarop de EU de VS relatief snel en hard kan raken in sectoren, waar Trump aanhangers de overhand lijken te hebben: ICT, olie&gas en de financiële sector. Tegelijkertijd heeft de EU zwakheden door strategische afhankelijkheid van de VS als het gaat om betaalsystemen (alle betaalkaarten zijn van Amerikaanse bedrijven, ook digitaal maken Amerikaanse bedrijven, zoals Apple & Google Pay de dienst uit), cloud computing en office software. Een completer beeld van vitale diensten die afhankelijk zijn van de VS vind je bij Bert Hubert. Overnameverbod Solvinity Een logische eerste stap voor Nederland is om de overname van Solvinity aan het Amerikaanse techbedrijf Kyndryl te verbieden. Het Bureau Toetsing Investering (BTI) van het ministerie van Economische Zaken onderzoekt of de overname door mag gaan. Solvinity is verantwoordelijk voor DigiD (onderdeel van de vitale infrastructuur) en een groot deel van de software van de justitiële keten (staatsgeheim). Inmiddels heeft een aantal prominenten The Firewall opgericht. Een van de eerste doelen die The Firewall zich stelt is om inzage te krijgen in de toetsing door BTI en om erkend te worden als belanghebbende. Gelet op de rijkwijdte van DigiD lijkt elke Nederlander mij belanghebbende bij deze overname... Streng handhaven van Europese digitale richtlijnen Een aantal weken geleden kwam X, 'the deepfake porn site formerly known as Twitter', in opspraak door het gemak waarmee de AI assistent fake porno en naaktbeelden kon creëren. Musk toonde in eerste instantie weinig aanstalten om het gebruikers moeilijker te maken om dergelijke fakebeelden te verspreiden. Inmiddels heeft hij door alle commotie de mogelijkheden beperkt. Verschillende overheden, waaronder Frankrijk en de Europese Commissie, hebben onderzoek naar overtreding van digitale regels aangekondigd. Gelet op de heftigheid waarmee Musk op een eerdere boete reageerde doen boetes in een van de de grootste, kapitaalkrachtige consumentenmarkten ter wereld pijn. Niet instemmen met handelsverdrag Het handelsverdrag dat de VS en EU vorig jaar sloten, onder nogal slechte voorwaarden voor de EU (wel heffingen op EU producten, maar geen heffingen op Amerikaanse producten en diensten), is nog niet geratificeerd door het Europees Parlement. Het goede nieuws is dat de grote middenpartijen klaar zijn met de fluwelen aanpak van Trump. De liberalen, christen-democraten en socialisten dreigen gezamenlijk om het handelsverdrag niet vast te stellen en hebben de behandeling voorlopig stopgezet. Herinzetten van de tegenmaatregelen uit 2025 In 2025 lag er al een pakket met handelstarieven klaar als reactie op het instellen van tarieven door Trump. Het heractiveren van dit pakket is relatief eenvoudig. Het gaat om 93 miljard euro aan handelstarieven, die onder meer vliegtuigmaker Boeing, Amerikaanse automakers en makers van sterke drank zouden raken. Inzet van de 'Handelsbazooka' Ook wel het anti-dwanginstrument genoemd, ontwikkeld als middel tegen dwang van China tegen een van de lidstaten. Het is een pakket aan zware maatregelen die de EU kan nemen als het economisch onder druk wordt gezet door een ander land om bepaald beleid uit te voeren. Het instrument wordt gezien als een bazooka, omdat de EU er alle maatregelen in kan stoppen die ze zelf wil. Zo kunnen er hogere belastingen voor techbedrijven bij zitten, nog hogere handelstarieven, uitsluiting van openbare aanbestedingen voor Europese projecten, beperken van de bescherming van intellectueel eigendom van Amerikaanse bedrijven, of zelfs het volledig ontzeggen van de toegang tot de Europese markt - wat Amerikaanse bedrijven hard kan raken. De Franse president Macron gaat de EU vragen om het instrument in te zetten. De Duitse regering steunt die aanvraag. Intrekken van de Omnibus De EU werkt in het kader van de Green Deal al een aantal jaar een vergaande verplichtingen voor bedrijven om hun keten te verduurzamen en om daar over te rapporteren. Vorige maand werd uit onderzoek van SOMO duidelijk dat een elftal bedrijven, vooral fossiele energiebedrijven uit de VS, afgelopen jaar druk is geweest om deze wetgeving te torpederen en af te zwakken. Het resultaat de 'Omnibus' gaat binnenkort de onderhandelingen tussen Europees Parlement, Europese Commissie en Raad van Europa in. Onder de bedrijven die gelobbied hebben voor afzwakking zitten ExxonMobil, Chevron en Koch. Bedrijven die heel wat te verliezen hebben als de regels weer aangescherpt worden, zeker omdat in het oorspronkelijke pakket ook ketenaansprakelijkheid en aansprakelijkheden voor klimaatverandering geregeld waren. Versnelde afbouw van (Amerikaans) LNG De EU is na de inval van Rusland in Oekraïne zeer vlot overgestapt op de invoer van LNG. In recordtijd werden LNG terminals aangelegd. Als met een zelfde spoed duurzame energie en HVDC-kabels aangelegd worden kan de afhankelijkheid van Amerikaans aardgas teruggebracht worden. Dat doet de VS pijn, want Amerikaanse bedrijven breiden hun exportcapaciteit nog steeds uit. Terwijl in landen als Pakistan de vraag naar LNG aan het dalen is. En dat is niet de enige markt die zorgen baart voor LNG producenten en exporteurs. ICT spoedplannen Gelet op de enorme afhankelijkheid van onze overheid van Amerikaanse bedrijven lijkt een spoedplan voor overheids ICT op z'n plaats. We kunnen natuurlijk wachten tot ambtenaren, net als het International Court of Justice, niet meer bij de mail en systemen kunnen. We kunnen ook nu capaciteit vrijmaken om een plan te maken voor migratie en dat ook uit te gaan voeren. En dan niet naar een 'soevereine cloud' van een Amerikaans bedrijf, maar naar een EU aanbieder. Te starten met overheidsdiensten, maar ook alle vitale sectoren dienen een soortgelijk plan te maken. Voor elke ambtenaar en politicus die nog twijfelt organiseren we een dagje zonder Microsoft, Apple, Google en Amazon AWS: welk deel van je organisatie werkt er zonder MAGA? Hoe herstel je de communicatie binnen je organisatie zonder MAGA? Hoe kom je bij bestanden en noodplannen? En wat is er vervolgens nodig om het systeem weer robuust te maken? De kans bestaat dat de VS eerder terugslaan, aan de andere kant is de kans groot dat veel Amerikaanse ICT en sociale mediabedrijven de lucratieve Europese markt niet kwijt willen. Anders waren ze na het invoeren van de Europese digitaledienstenverordening (DSA) wel vertrokken. Financiële spoedplannen Voor financiële transacties maken bijna alle Europeanen gebruik van betaalkaarten van MasterCard en Visa. De omschakeling van Ideal naar Wero biedt de kans daar wat aan te doen. Europese banken kunnen Wero prima uitbouwen tot betalingsmethode, die betalingen los van Amerikaanse aanbieders afhandelt. Met een fysieke kaart, of contactloos betalen via de mobiel. Pensioenfondsen laten een groot deel van hun portefeuille beheren door Amerikaanse vermogensbeheerders. Logisch in rustige tijden, bij de huidige spanningen is het de vraag of dat zo fijn is. Of dat het terughalen van het beheer naar Europese of Engelse vermogensbeheerders op z'n plaats is. Europese Centrale banken en pensioenfondsen bezitten ook enorme hoeveelheden Amerikaanse obligaties. Afbouw van die positie lijkt met de huidige onrust en spanning tussen de VS en EU op z'n plaats. China is er al negen maanden op rij mee bezig. Zelf aan de slag? Je hoeft niet alleen te wijzen naar de overheid, je kan ook zelf aan de slag. Er zijn prima Europese alternatieven, zelfs voor de besturingssystemen van mobiele telefoon. Systemen waar ik zelf ervaring mee heb: Fairphone met e/OS van Murena als alternatief voor Google Android. Dat biedt meteen toegang tot een op Nextcloud gebaseerde cloud omgeving voor opslag van foto's, mail, contacten en bestanden. Mastodon als alternatief voor tien/twitter Curve als alternatief voor Google en Apple pay bij contactloos betalen Linux met Libre Office voor de laptop Andere opties, die in Canada succes hebben zijn consumentenboycots van Amerikaanse producten, diensten en reizen. Zelf heb ik al eerder mijn Twitter en Facebook account opgeheven of op non-actief gezet. Mijn google account is verworden tot een sterfhuisconstructie: Drive is omgezet naar Murena, Photos ben ik stapsgewijs aan het leeghalen, gmail is gemigreerd naar Proton. Mijn Wordpress.com account is opgezegd en ik ben bezig met de migratie van mijn persoonlijke blog naar een Nederlandse webhost. De reis met het gezin naar de VS is uitgesteld. Over de abonnementen op Netflix, HBO en Disney ga ik niet alleen. Gelet op de voorkeur van mijn kinderen voor Videoland denk ik dat minstens 2 van de 3 ingeruild gaan worden voor Europese of Nederlandse alternatieven. En verder is het net als met duurzaamheid: ben ik met deze stappen volledig buiten Amerikaans bereik? Nee, maar ik verminder de impact van acties vanuit de VS richting mij (en de EU) wel.  

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Azzedine Rouichi on Unsplash

De formatie: “stabiliteit” als hoogste waarde, maar voor wie?

De berichtgeving over de afsplitsing bij de PVV legt een duidelijke prioriteit bloot. In analyses verschijnt stabiliteit als doorslaggevend criterium. Het woord “kansen” valt snel, alsof het ontstaan van deze nieuwe fractie vanzelf al vooruitgang betekent. Inhoud volgt later, zo lijkt het. Of verdwijnt misschien zelfs wel naar de achtergrond.

Die framing wordt expliciet gemaakt door Rob Jetten, die zoals gezegd stelt dat de nieuwe fractie kansen biedt. Er komt een opvallend onderscheid bovendrijven: het probleem met de PVV lijkt misschien uiteindelijk minder te liggen bij haar standpunten dan bij de onvoorspelbaarheid van haar leider. Dat oordeel geldt, zo lijkt het, ook binnen D66. De PVV geldt daarmee als ongeschikt door haar vorm, niet door haar inhoud. Zodra de factor Wilders wordt afgezwakt, komt samenwerking binnen bereik. Jetten vraagt zich voor de vorm nog wel even af welke koers de nieuwe fractie gaat varen, maar die vraag kan hij zelf ook wel beantwoorden.

Dus kansen? Welke kansen zijn dat precies? En voor wie? Het antwoord op de vraag lijkt procedureel: onderhandelingsmacht in een minderheidsconstructie. Dat klinkt bestuurlijk volwassen en rationeel. Het blijft tegelijk leeg. Procedure wordt doel. Het parlementaire schaakbord verschuift en dat heet winst. het zijn in ieder geval geen kansen voor de rechtsstaat en voor al gemarginaliseerde groepen, want over de richting gaat het niet.

Foto: "Mini parkeren" by ianus is licensed under CC BY-NC-SA 2.0

Hoe parkeerbeleid een inkomensfilter wordt

De discussie over betaald parkeren en vergunningen wordt meestal gevoerd in termen van leefbaarheid en schaarse openbare ruimte. Dat zijn verdedigbare uitgangspunten. In veel grote steden bestaat daarom een regeling die doorgaans POET heet: Parkeren Op Eigen Terrein. Die regeling is ingevoerd om misbruik van goedkope bewonersvergunningen tegen te gaan, bijvoorbeeld door commerciële voertuigen of door huishoudens die feitelijk al over een privéparkeerplek beschikken.

Wat op papier een redelijke parkeermaatregel lijkt, krijgt in de praktijk regelmatig het karakter van een inkomensfilter. Dat wordt zichtbaar in Kortenbos, een Haagse wijk waar parkeerbeleid steeds minder draait om ruimte en steeds meer om betaalbaarheid. Hier zie je wat er gebeurt wanneer beleidsdoelen worden doorvertaald zonder rekening te houden met de sociale realiteit. Kortenbos kent relatief veel sociale huur en bewoners met beperkte financiële marges.

De POET-regeling was nadrukkelijk niet bedoeld om mensen die sociaal huren hun auto af te nemen of om mobiliteit afhankelijk te maken van inkomen. Toch is dat precies wat hier dreigt te gebeuren. Sociale huurders die eerder voor minder dan honderd euro per jaar een parkeervergunning hadden, verliezen die vergunning onder POET. De reden is dat hun woning administratief gekoppeld is aan een nabijgelegen parkeergarage. Daarmee vallen zij buiten het regime van betaalbaar bewonersparkeren en worden zij geconfronteerd met commerciële tarieven. Die worden als ‘schappelijk’ gepresenteerd, terwijl zij in de praktijk oplopen tot ongeveer duizend euro per jaar, tien keer meer dan daarvoor.

Video du Jour | ‘We bevinden ons midden in een breuk, niet in een overgang’

VIDEO - De premier van Canada, Mark Carney hield een interessante speech tijdens het World Economic Forum, waarin hij kritisch kijkt naar onze allianties en samenwerkingen uit het verleden en in het heden, en feitelijk oproept tot een nieuwe wereldorde, zonder de VS. Hij noemt Trump’s Amerika niet bij naam, maar het is duidelijk over wie hij het heeft. Hieronder de toespraak, en daaronder de integrale vertaling, minus wat borstklopperij over wat Canada allemaal doet. Wil je ook dat lezen? Hier is de hele speech te downloaden.

Foto: Matt Allworth (cc)

Goedkopere pillen voor Amerika! En Europa betaalt

Donald Trump heeft een plannetje om medicijnen in de VS goedkoper te maken, even eenvoudig als briljant: laat de EU meer betalen, dan kan die extra winst worden ingezet om Amerikaanse prijzen te drukken. Een soort Mexicaanse muur en deze keer lukt het wél om een ander de rekening te laten voldoen. Althans, dat is het idee, want wie in Europa vasthoudt aan prijsafspraken via zorgbeleid, kan – goh – sancties en importheffingen verwachten. Het bekende frame wordt weer afgestoft: Europa lift mee op Amerikaanse patiënten die de hoofdprijs betalen.

Die redenering rammelt natuurlijk aan alle kanten. Farmaceuten draaien ook in Europa stevige winsten. Lager dan in de VS, zeker. Onvoldoende om rendabel te blijven? Geen moment. Grote concerns rapporteren stabiele omzetten en gezonde marges. Reuters beschrijft zelfs hoe dezelfde bedrijven actief proberen Europese prijzen verder op te drijven, terwijl de winstgevendheid al ruimschoots op orde is.

Het werkelijke verschil zit elders. Europese landen behandelen medicijnen als publieke zorg en onderhandelen daarover. De VS laat prijsstelling grotendeels over aan de markt en accepteert structureel machtsmisbruik. Dat falende Amerikaanse zorgsysteem wordt zo naar Europa geëxporteerd, met de inmiddels bekende handelspolitiek als drukmiddel.

Voor Europese patiënten betekent dit plan vrijwel gegarandeerd hogere zorgkosten. Voor Amerikanen blijft het effect onzeker, want nergens worden de farmaceuten gedwongen winst in te leveren: What could go wrong. Groot-Brittannië ging al voor en betaalt inmiddels 25 procent meer voor medicijnen. Lagere prijzen blijven daar vooralsnog uit. Eén uitkomst staat wel vast: de farmaceutische industrie wint. Aan beide kanten van de oceaan.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Quote du Jour | Universiteit Groningen vrij van Big Tech

Nolda Tipping-Griffioen is initiatiefnemer van de nieuwe ambitie van de RUG: zij willen in 2030 los zijn van Big Tech. In december 2025 sprak ik hierover met haar, zij is sinds 1,5 jaar CIO en algemeen directeur IT bij de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Met groeiende verbazing volgde ze de nieuwsberichten over de geopolitieke ontwikkeling met betrekking tot digitale autonomie. Die verbazing zette ze om in actie: binnen de RUG bracht ze een ‘coalition of the willing’ bij elkaar waarmee ze samen een roadmap ontwikkelde die de universiteit binnen vijf jaar ambieert los te maken van Big Tech.

Crisis in de PVV

Zeven van de 26 PVV-kamerleden stappen op en beginnen een eigen fractie. Ze zijn boos over de door Wilders zelf veroorzaakte uitsluitingen en willen meer democratie in de partij. Iets goeds? Of alleen maar een opmaat naar nog extremer rechts?

Closing Time 🇨🇵 Plumes Singing for Animals

In een wereld die vaak overspoeld wordt door lawaai, creëert de Franse singer-songwriter Plumes een symfonie van verbinding die veel verder reikt dan alleen het menselijk publiek. Met zijn roze gitaar heeft Plumes wereldwijd harten veroverd van dieren. Door koeien, paarden, papegaaien, neushoorns en zelfs okapi’s te bezingen met gevoelige melodieën. Zijn  video’s, waar dieren zichtbaar emotioneel worden door zijn muziek, hebben een beweging op gang gebracht van waardering voor de gevoeligheid van dieren en de universele taal van zang. 

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Volgende