Berichten – Sargasso

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Politiek-ambtelijke verhoudingen onder het minderheidskabinet-Jetten: worden ambtenaren politieker?

27 juni 2026 , 08:00 , door Montesquieu Instituut

COLUMN - van Lars Brummel en Danique François

Inleiding

Onder het kabinet-Schoof kwamen de verhoudingen tussen ministers en ambtenaren onder een vergrootglas te liggen. Op sommige departementen botsten bewindspersonen en bureaucratie met elkaar, wat leidde tot openlijke controverses en bestuurlijke problemen. [1] Met het aantreden van het kabinet-Jetten is een nieuwe politieke periode aangebroken, die door menig ambtenaar met opluchting is verwelkomd. Tegelijkertijd bevindt dit nieuwe minderheidskabinet – het eerste in Nederland sinds 1939 – zich in vrijwel onbekend vaarwater. In zijn beginweken bleek hoe lastig regeren zonder vaste meerderheid in beide Kamers kan zijn. Zo wist minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) met veel moeite steun van een meerderheid van de Tweede Kamer te krijgen voor zijn begroting, nadat zowel linkse als rechtse oppositiepartijen forse kritiek hadden op zijn plannen. [2]

Dat het kabinet-Jetten geen meerderheid heeft in zowel de Tweede als Eerste Kamer, heeft niet alleen gevolgen voor bewindspersonen. Het heeft mogelijk ook consequenties voor ambtenaren. Wat betekent het minderheidskabinet voor de Nederlandse politiek-ambtelijke verhoudingen, nadat deze eerder onder het kabinet-Schoof op scherp zijn komen te staan?

Bestuurbaarheid onder druk?

Tijdens de formatie van het kabinet-Jetten klonk vaak het bezwaar dat een minderheidskabinet zou leiden tot meer politieke instabiliteit. Minderheidsregeringen hoeven echter niet per se instabieler te zijn dan meerderheidsregeringen. Een internationale vergelijkingsstudie naar bijna 500 kabinetten in 30 verschillende landen tussen 1977 en 2019 toonde aan dat minderheidskabinetten gemiddeld net zo lang bleven zitten als meerderheidskabinetten. [3] Hierbij horen ook belangrijke kanttekeningen. Minderheidskabinetten blijken vooral stabiel te zijn als zij vooraf formele en schriftelijke afspraken hebben gemaakt met andere partijen die hen alsnog de steun van een parlementaire meerderheid kunnen garanderen. Bij het ontbreken van zo’n constructie (zoals in het geval van het kabinet-Jetten) bleek een minderheidskabinet juist minder stabiel dan een meerderheidskabinet. Daarnaast brengt een tweekamerstelsel extra moeilijkheden met zich mee voor een minderheidskabinet.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Closing Time | It’s too bloody hot

25 juni 2026 , 21:00 , door Janos

Geen commentaar nodig, dunkt me.

Foto: Ricardo Gomez Angel on Unsplash

De achtertuin

26 juni 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

Het verlies van de oorlog met Iran kan Trump compenseren met overwinningen in zijn achtertuin, Latijns Amerika. In korte tijd kwamen in Chili, Colombia en Peru Trump-getrouwe leiders aan de macht In alle gevallen met openlijk uitgesproken steun van de Amerikaanse president in de verkiezingscampagnes. Hij voegt de winst van zijn vrienden graag toe aan zijn palmares. ‘This is our hemisphere’ verklaarde hij eerder dit jaar. Zijn MAGA-aanhang vindt de bemoeienis met de zuiderburen ook aanzienlijk belangrijker dan wat hij in de rest van de wereld allemaal wil maar niet kan bereiken. In het zicht van de midterms en gegeven het korte termijn geheugen van veel kiezers is dit voor hem allemaal goed nieuws.

Met de winst voor extreemrechts in Chili, Colombia en Peru (als daar de overwinning van de dochter van oud-dictator Fujimori niet alsnog teruggedraaid wordt vanwege fraude) is nu de gehele Pacific kust in handen van Trumpaanhangers. Dat zouden zij te danken hebben aan de angst van de burgers voor de toenemende criminaliteit en het groeiende gevoel van onveiligheid. Precies het thema waarop Trump sinds zijn aantreden hamert bij het verwerven van invloed. Zo presenteerde hij in maart van dit jaar met twaalf rechtse bondgenoten uit de regio het Shield of the Americas, een militaire coalitie om gezamenlijk tegen de drugskartels te strijden. Vorige week kondigde de Ecuadoriaanse president Daniel Noboa aan dat Amerikaanse militairen in zijn land vrij spel krijgen. Een van de meest in het oog springende beslissingen is dat Noboa in een decreet verklaart dat hij gratie zal verlenen aan militairen, politieagenten en burgers die deelnemen aan operaties ter verdediging van de staat. Daarnaast drong hij er bij het parlement op aan om amnestie te verlenen aan iedereen die in deze context handelt en tijdens toekomstige operaties misdaden begaat. Tot slot bepaalt decreet 424 dat buitenlands personeel dat aan deze acties meewerkt, immuniteit geniet.

Foto: Claudio Schwarz on Unsplash

De spagaat van links: als zelfs tegenspreken niet helpt

25 juni 2026 , 08:00 , door Joost

Een van de meest frustrerende inzichten uit het onderzoek naar desinformatie, framing en radicalisering is dat er geen eenvoudige tegenstrategie bestaat. Ideeën verdwijnen namelijk niet vanzelf doordat ze worden weerlegd. Sterker nog, het voortdurend herhalen van een frame, zelfs om het tegen te spreken, kan bijdragen aan de zichtbaarheid en bekendheid ervan. Juist daarom verschuift een deel van het onderzoek de aandacht van achteraf corrigeren naar het vooraf weerbaar maken van mensen tegen misleidende boodschappen.

Neem het voortdurend reageren op extreemrechtse standpunten. Intuïtief voelt dat logisch. Als een politicus beweert dat migranten verantwoordelijk zijn voor woningnood, criminaliteit of maatschappelijke achteruitgang, dan wil je dat weerspreken. Je wilt feiten tegenover fictie zetten. Je wilt duidelijk maken dat racisme racisme is.

Alleen zit daar een probleem. Door een standpunt voortdurend te herhalen, zelfs om het te ontkrachten, help je het onderwerp centraal te stellen in het publieke debat. Onderzoek naar normalisering laat zien dat aandacht op zichzelf al kan bijdragen aan het verschuiven van grenzen van wat als acceptabel wordt gezien. Hoe vaker een idee terugkomt, hoe minder uitzonderlijk het voelt.

Dat brengt links in een vrijwel onmogelijke positie.

Zwijgen is geen optie. Niet omdat stilte extreemrechtse ideeën laat verdwijnen, maar omdat anderen gewoon doorgaan met het verspreiden ervan. Als linkse partijen besluiten een frame te negeren, houdt rechts zelden dezelfde discipline aan. Het resultaat is dan geen debat zonder extreemrechtse standpunten, maar een debat waarin die standpunten vrijwel ongehinderd rondzingen. Tegelijk verwacht de eigen linkse achterban dat aanvallen op minderheden, democratische instituties of fundamentele rechten worden weersproken. Wie zwijgt, laat het speelveld aan de tegenstander én vervreemdt de mensen die juist op een weerwoord rekenen. Dat maakt de spagaat compleet: reageren helpt de normalisering, zwijgen versnelt haar mogelijk nog verder.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | (alweer) Brighter than a thousand suns

24 juni 2026 , 21:00 , door Janos

Tja, toch even voor de mensen die gister de CT zagen en bij het lezen van de titel dachten een mooi stukje (moderne) Iron Maiden te gaan horen, en die toen teringteleurgesteld waren omdat het een jaren-80 emulatieband bleek, hier toch nog even die andere Brighter than a thousand suns.

Foto: Tobias Tullius on Unsplash

Kunnen geheime diensten de democratie redden?

24 juni 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

RECENSIE - De geheime diensten AIVD en MIVD houden bedreigingen van de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde in de gaten. Wat mogen we van deze diensten verwachten nu in binnen- en buitenland autocratische tendensen in opmars zijn? Welke eisen mogen er gesteld worden aan inlichtingenoperaties en hoe moeten de diensten zich verhouden tot de politiek, eventuele autocratische neigingen van ministers of van de gekozen leden van het parlement? Interessante vragen, zeker sinds de kortstondige deelname van Wilders aan de regering Schoof en de opkomst van FVD bij de recente gemeenteraadsverkiezingen. In Democratie onder druk leggen Bart Jacobs en Rowin Jansen van de Radboud Universiteit de problematiek in heldere bewoordingen uit. De belangrijkste en tegelijk lastigste opgave: de diensten onafhankelijk maken van wisselende politieke stemmingen en er tegelijkertijd er voor zorgen dat ze niet als ‘staat in de staat’ los van elke verantwoording kunnen functioneren.

Jacobs en Jansen laten in hun boek zien dat de geheime diensten anders dan in het verleden rekening moeten houden met allerlei wettelijke beperkingen. En er is nu ook uitgebreid toezicht op het handelen van de diensten: door de onafhankelijke Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) en door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) voor bepaalde operaties vooraf. De minister van Binnenlandse Zaken wordt in de Commissie voor Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (Commissie ‘Stiekem’) door fractievoorzitters van de vijf grootste partijen namens het parlement aangesproken op zijn verantwoordelijkheid voor de diensten. Aan de andere kant constateren de auteurs ook dat je met een vaag, niet exact gedefiniëerd begrip van nationale veiligheid nog alle kanten uit kan, zoals blijkt uit de ontwikkeling van autocratieën in de Verenigde Staten, Polen en Hongarije. Hun beschrijving van deze aftakeling van de democratie in de afgelopen jaren is bijzonder waardevol: zo werkt dat als er in een land leiders aan de macht komen die zich noch van de wet noch van de feiten iets willen aantrekken. En die de geheime diensten graag inzetten voor hun politieke doelstellingen, juist omdat ze geheim zijn.

Foto: De Wikipedia Denker - gemaakt met ChatGPT

Alle wegen in Wikipedia leiden naar het weten

23 juni 2026 , 08:00 , door Marc van Oostendorp

Ik weet een spel met Wikipedia. Kies een willekeurig artikel, klik op de eerste link in de lopende tekst, vervolgens op de eerste link van de pagina waar je dan belandt, en zo door. Je mag steeds alleen de eerste link gebruiken. Op de Engelse Wikipedia gebeurt er al sinds jaar en dag iets opmerkelijks: bijna elk artikel komt vroeg of laat uit op één en dezelfde pagina — Philosophy. Een Wikipediaan ontdekte het verschijnsel omstreeks 2011. Het gold toen voor meer dan negentig procent van de artikelen bij Philosophy, en in 2016 zelfs voor ongeveer 97 procent.

De verklaring is waarschijnlijk dat de eerste link van een artikel meestal verwijst naar een iets algemener begrip. Het artikel over de hond leidt naar ‘zoogdier’, dat naar ‘dier’, dat naar ‘organisme’, en zo klim je stap voor stap van het concrete naar het abstracte, tot je bij het meest abstracte begrip van allemaal aankomt — en dat is kennelijk de wijsbegeerte. Het spel legt zo een soort verborgen ladder bloot: een rangorde van begrippen die de hele Engelstalige encyclopedie ongemerkt doortrekt.

Maar dat geldt niet voor alle talen. Het Duits, Frans en Russisch lijken weliswaar op het Engels, maar het Italiaans komt vaker uit bij psychologie; sommige Oost-Aziatische edities belanden eerder bij ‘mens’ of ‘aarde’, en het Japans vertoont helemaal geen duidelijke convergentie. Elke taaleditie heeft haar eigen voorkeursbestemming. Ook het Nederlands zou afwijken, aldus het Wikipedia-artikel over het fenomeen. Daar werd ik weethebberig van: waar leidt de Nederlandstalige Wikipedia dan wél naartoe?

Closing Time | Brighter Than A Thousand Suns

23 juni 2026 , 21:00 , door Janos

Bij het luisteren van God For Hire, van Brighter Than A Thousand Suns, kan het niemand ontgaan dat ze écht heel erg hun best doen om de jaren-80 synth-pop (electro-synth? Denk ik? Iemand? Ik zit niet zo in muziekstijlen waarbij niet geschreeuwd wordt – maar in ieder geval jaren 80!) beeld en geluid te benaderen. Ik denk dat het ze aardig lukt.

Closing Time | Dragonforce

20 juni 2026 , 20:00 , door Janos

Dragonforce staat bekend om hun powermetal met muzikaal-technische hoogstandjes. Summum is waarschijnlijk Through the Fire and the Flames, wat ooit gebruikt werd in de categorie ‘heel moeilijk’ bij de game Guitar Hero. Ik heb het nooit gespeeld, maar vermoed dat deze gitaarstukjes in het echt onder de knie krijgen nog een stukje lastiger is.

Foto: Nacht van de vluchteling 2026 - afbeelding Stichting Vluchteling

Ongekende verbondenheid en solidariteit met vluchtelingen

22 juni 2026 , 08:00 , door P.J. Cokema

NIEUWS - Was directeur Benoit De Gryse van Stichting Vluchteling verrast dat de Nacht van de vluchteling records brak wat aantal deelnemers en opbrengst van donaties betreft?

De verbondenheid en solidariteit die we hier voelden was ongekend. Zeker in een tijd waarin de steun aan mensen op de vlucht onder druk staat.

De eerste Nacht van de vluchteling was in 2010. Toen wandelden 400 deelnemers van Rotterdam naar Den Haag (de opbrengst van deze sponsorloop heb ik niet kunnen vinden). Door de jaren heen namen aantal deelnemers en opbrengst van de donaties gestaag toe. En nu is met 10.000 deelnemers en 2,1 miljoen euro aan donaties een nieuw record gevestigd.

Kijken we naar de cijfers van de vorige jaren, dan had de directeur het natuurlijk een beetje kunnen zien aankomen.

Dit initiatief is bedoeld om vluchtelingen in crisisgebieden te helpen. De opbrengt van dit jaar gaat naar noodhulp in Libanon, Somalië, Afghanistan, Burkina Faso, Oekraïne en DR Congo. Stichting Vluchteling zorgt daar onder andere voor voedsel- en waterhulp, medische zorg en onderdak.

Stichting Vluchteling is voor haar werk natuurlijk niet alleen afhankelijk van één jaarlijkse nachtwandeling. De giro 555-actie ‘Samen in actie voor slachtoffers Midden-Oosten’ eind 2024, leverde 25, 6 miljoen euro op. Stichting Vluchteling mocht daar 1,7 miljoen euro van ontvangen, waarvan tot vorig jaar oktober 500.000 euro is besteed aan hulp voor 4.380 mensen in Noord-Libanon (voor hygiëne-, baby- en educatiepakketten, matrassen en dekens) en werden drie collectieve opvanglocaties opgeknapt.

Foto: Laryngoscopy Public domain, via Wikimedia Commons

Hoe gender klinkt

20 juni 2026 , 08:00 , door Marc van Oostendorp

COLUMN - Een van de genoegens van de oudere wetenschapper is dat je alles voor je ogen steeds ingewikkelder ziet worden. Neem gender. Ik herinner me nog onderzoek van zo’n dertig jaar geleden naar de vraag of mannen anders klonken dan vrouwen. Ja, was het interessante antwoord: mannen hebben gemiddeld bijvoorbeeld een lagere stem, maar dat kan niet alléén aan verschillen in lichaamsdeel liggen. Deels bleek het verschil namelijk cultureel bepaald: in sommige landen spreken de mannen lager en de vrouwen hoger dan in andere landen.

Gezien vanuit het heden was dit natuurlijk alleen maar een klein eerste barstje in het idee dat mannen mannen zijn en vrouwen vrouwen en dat daarmee alles gezegd is. Als het gaat over hoe iemand klinkt speelt natúúrlijk iemands lichaamsbouw mee – hoe groot het strottenhoofd is, hoe lang de mondholte, enzovoort – maar ook sociale identiteit. Soms praten vrouwen om hun vrouwelijkheid te tonen net wat vrouwelijker.

Stevige uitspraken

Inmiddels denken onderzoekers veel genuanceerder over dit soort dingen. Ze erkennen bijvoorbeeld dat er mensen zijn die zich niet in de tweedeling man-vrouw laten stoppen. En dat er verschillende manieren zijn om een indeling te maken: door het aan mensen zelf te vragen, door je te richten op het gender dat mensen bij de geboorte is toegekend, door mensen in een vragenlijst voor te leggen in hoeverre ze in eigen ogen aan ’typisch mannelijke’ of ’typisch vrouwelijke’ eigenschappen te voldoen, of in hoeverre ze in hun jeugd als jongetje of meisje werden opgevoed.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.