Ceuta: wanneer de complottheorie zo gek niet meer klinkt

Ik betrap mezelf de laatste dagen op iets waar ik doorgaans nogal allergisch voor ben: complotdenken. De enorme toestroom van migranten naar Ceuta zou volgens de officiële lezing zijn ontstaan door desinformatie op sociale media en mensensmokkelaars. Het verhaal dat de grens min of meer openstond verspreidde zich razendsnel, tienduizenden mensen kwamen in beweging en binnen enkele dagen zat Spanje met een humanitaire ramp. Maar delen van die uitleg lijken onwaarschijnlijk. Bijvoorbeeld mensensmokkelaars waren helemaal niet nodig. Marokkanen konden de grens prima zelf vinden. Het hele verhaal klinkt wat wankel. Dat komt allereerst doordat Marokko dit kunstje eerder heeft vertoond. In 2021 liet het land tijdens een diplomatiek conflict met Spanje de grens bij Ceuta feitelijk los. Ongeveer 8.000 mensen konden in zeer korte tijd de enclave binnenkomen. De Europese politiek sprak destijds openlijk over het inzetten van migratie als drukmiddel. Zodra de diplomatieke druk op Rabat toenam, kwam ook de grensbewaking weer op gang. Wie daardoor bij een nieuwe, plotselinge massale beweging richting precies diezelfde grens denkt: hé, wacht eens even, is dus nog niet onmiddellijk rijp voor een aluminium hoedje. Daar komt het huidige politieke klimaat bij. Spanje behoort tot de Europese landen die zich het hardst tegen het Israëlische optreden in Gaza hebben uitgesproken. De Spaanse regering veroordeelde Israëlische aanvallen en bleef zich nadrukkelijk achter Palestijnse staatsvorming scharen. Marokko heeft juist nauwe relaties met Israël opgebouwd. En Spanje ligt binnen de EU onder een vergrootglas wegens haar 'soepeler' (lees: menselijker) migratiebeleid. En dan zijn er de Verenigde Staten. Het land is niet blij met de weigering van Spanje om gebruik te maken van diens militaire bases in de oorlog tegen Iran. Een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden publiceerde recent een tekst waarin Ceuta en Melilla werden omschreven als gebieden op Marokkaans grondgebied “onder Spaans bestuur”, inclusief een oproep tot diplomatieke gesprekken over hun toekomstige status. De Verenigde Staten begonnen zich dus ineens te bemoeien met precies de twee steden waarvan Marokko de Spaanse soevereiniteit betwist. Toeval? Waarschijnlijk niet. Vervolgens ontstaat bij een van die steden een ongekende migratiecrisis, en dan lees je de stukken die deze verbanden uitlichten. Mijn 'rationele' brein zegt dan: correlatie is geen bewijs. Staten die dezelfde belangen hebben vormen nog geen samenzwering. Dat Marokko eerder migratie als politiek wapen gebruikte, bewijst evenmin dat het dat nu opnieuw deed. En dat Washington en Jeruzalem redenen hebben om zich aan Madrid te ergeren, maakt hen nog niet verantwoordelijk voor wat er in Ceuta gebeurde. Allemaal waar, en voor zover nu bekend is er geen hard bewijs dat de Verenigde Staten, Israël of zelfs de Marokkaanse staat deze gebeurtenis hebben georganiseerd. En toch merk ik dat mijn hoofd dit alternatieve scenario niet kan loslaten. Het grootste probleem daarbij is dat we inmiddels in een tijd leven waarin het alternatieve verhaal nauwelijks fantastischer klinkt dan de werkelijkheid. Migranten worden daadwerkelijk als geopolitiek drukmiddel gebruikt. Rusland en Belarus hebben laten zien hoe bruikbaar mensen aan een grens zijn als instrument van hybride oorlogsvoering. Marokko heeft tegenover Spanje al eerder bewezen hoe snel een streng bewaakte grens ineens poreus kan worden wanneer Rabat iets gedaan wil krijgen. De Verenigde Staten zetten onder Trump bondgenoten openlijk onder economische en politieke druk. Israël voert een buitenlandse politiek waarbij enorme militaire en diplomatieke belangen op het spel staan. Je hoeft dus nauwelijks geheime bunkers, vrijmetselaars of chemtrails aan het verhaal toe te voegen. Je hoeft alleen bestaande belangen en gedocumenteerd gedrag achter elkaar te zetten. Tegelijk, confirmation bias ligt op de loer. Elk nieuw feit kan in het verhaal worden geschoven. Marokko deed weinig? Verdacht. Marokko greep later wel in? Ook verdacht. Amerikaanse politici praten over Marokkaanse aanspraken op Ceuta? Zie je wel. Israël zwijgt? Kennelijk willen ze buiten beeld blijven. Complottheorieën zijn niet betrouwbaarder geworden, maar staten gedragen zich wel steeds vaker op manieren die nog niet zo lang geleden zelf als complottheorie zouden zijn weggezet. Migranten als drukmiddel. Bondgenoten bedreigen met handelstarieven. Openlijk territoriale claims van een derde land ondersteunen. Desinformatie als geopolitiek wapen. De Internationale rechtsorde alleen respecteren wanneer zij toevallig uitkomt. Een complottheorie begint gevaarlijk aantrekkelijk te worden, en misschien wel meer dan een complot te zijn, wanneer de werkelijkheid voldoende bouwstenen heeft aangeleverd om haar geloofwaardig te laten klinken. En Ceuta heeft er akelig veel.

Door: Foto: Tarik Haiga on Unsplash

Closing Time | Een ongekend weetje

, door

Ik ben niet per se een voorstander van algoritmes, maar op YouTube werkt het voor mij wel lekker. Omdat ik bepaalde content vermijd als pest, krijg ik dat sowieso nooit voorgeschoteld. Wel allerlei comedy(series), voornamelijk Britse, de beste comedy die er is. En van alles over Queen, mijn favoriete band allertijden.

Gister leerde ik iets nieuws over een heel oud nummer. Van A Night at the Opera, een nogal apart nummer gezien het normale oeuvre van de band. Geschreven en gezongen door Brian May, die normaal alleen achtergrond zang doet. Hij heeft ook niet de uhm, mooiste stem, nou ja, voor de achtergrond wel heel geschikt maar solo… Niettemin kan ik het nummer van A tot Z meezingen, zoals vrijwel elk nummer van de plaat (We’re All Gods People sla ik meestal over, dat vind ik zo’n raar lied).

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: JF Martin on Unsplash

Is Cuba nog steeds niet gevallen?

, door

Nee, het communistisch regime is nog steeds aan de macht in Cuba, ondanks alle pogingen van de VS om er een eind aan te maken. De bevolking lijdt onder schaarste op alle gebieden. De tekorten maken het leven van de meeste Cubanen zo langzamerhand onmogelijk. Het meest ingrijpend is het tekort aan olie. Venezuela, de belangrijkste leverancier tot voor kort, kan niets meer doen voor Cuba na de ontvoering van president Maduro en de daarop volgende ‘deal’ van Trump met de plaatsvervangende president Rodriguez. Sindsdien zijn door de VS nog weer nieuwe sancties afgekondigd tegen Cuba. De val van het regime lijkt een kwestie van tijd. Het land zit soms dagenlang zonder stroom, in de steden wordt geen vuilnis meer opgehaald, er zijn tekorten aan medicijnen en vele andere producten uit het buitenland sinds vliegverkeer door het gebrek aan kerosine sterk is afgenomen. Er komen ook geen toeristen meer, tot nu toe een van de belangrijkste inkomstenbronnen van het land. Onder Amerikaanse druk staakt de Spaanse hotelketen Meliá, de grootste buitenlandse exploitant van hotels op Cuba, nu al zijn activiteiten op Cuba.

In juni heeft de communistische partij een nieuw pakket maatregelen goedgekeurd, waarmee het land meer wil opschuiven in de richting van een vrijemarkteconomie. Het pakket is gericht is op het aantrekken van particuliere investeringen – niet alleen van kleine, maar ook van grote investeerders. De maatregelen maken de oprichting van particuliere banken mogelijk, het verstrekken van leningen door deze banken, nieuwe particuliere kanalen voor het versturen van geld vanuit het buitenland, de oprichting van particuliere wisselkantoren, de import van benodigdheden en brandstof door boeren, en de import en verkoop van brandstof door particulier kapitaal. Of dat veel gaat uithalen mag worden betwijfeld. Onderdeel van de nieuwe Amerikaanse sancties is het verstoren van het betalingsverkeer. Visa- en Mastercard-betalingen in Cuba zijn opgeschort nadat de sancties een buitenlandse bank ertoe hebben aangezet de banden met een door de staat gesteunde financiële instelling te verbreken.

Foto: AZC Zoeterneer Komt goed op een dag. Foto van de auteur

Opvangen van vluchtelingen is heel normaal

, door

OPROEP - door Romy Santpoort, projectleider team ‘Wat werkt’ bij Movisie.

Het opvangen en helpen van mensen op de vlucht is heel normaal. Dat doen we in Nederland al eeuwenlang. De meeste mensen steunen de opvang van mensen die zijn gevlucht, ziet Romy Santpoort.

Ik hoor bij die meerderheid. Ik woon op nog geen 200 meter van een azc, een oude gevangenis die tijdelijk dienst doet als opvang. Op de muur, onder het schrikdraad staat in slordige graffiti: ‘Komt goed op een dag’. Als ik vanaf het station naar mijn huis loop, wandel ik soms even mee met iemand die op zoek is naar het azc. Je herkent zo iemand aan grote tassen of koffers, een zoekende blik en onduidelijke routebeschrijving op een papiertje in de hand.

Als je dan even naast iemand loopt, spreek je geen asielzoekers, maar mensen. Zo liep ik mee met Caro uit Brazilië. Caro hoopt op een toekomst met haar vier kinderen. Ze is haar thuisland en haar man ontvlucht, die op straat in Amsterdam leeft. Een paar weken later liep ik mee met Mohammed, een (wereldberoemde) journalist uit Gaza wiens vrouw en kinderen in Amsterdam worden opgevangen. Voor Mohammed was er geen plek in de opvang in Amsterdam. Azc’s met plek voor een gezin van 6 zijn schaars, dus moest hij, via Ter Apel, naar de gevangenis in Zoetermeer verhuizen.

Foto: Kari Alfonso on Pexels

Hoe woke zijn de opleidingen Nederlands?

, door

In het reactiepaneel onder de stukken op deze site verschijnt de laatste tijd af en toe een gewaardeerde medewerker van dit tijdschrift die met een probleem worstelt. De letterkunde, vindt hij kennelijk, gaat nog maar over één ding: gender. Hij zou, schrijft hij, jonge mensen niet meer aanraden om zo’n door en door ideologisch vak, doordrenkt van identiteitsdenken, te gaan studeren.

Als dat zo is, moeten we het ook kunnen kwantificeren. Het is per slot van rekening een empirische vraag: wordt het curriculum overspoeld door (adem inhouden) woke? Dat is daarnaast ook nog eens een vraag die niet alleen deze medewerker bezighoudt, maar ook allerlei mensen buiten het vak: oh, geesteswetenschappen! Politiek correct! Dus ik ben maar eens gaan turven.

Laten we vooropstellen dat het niet zo verrassend is dat de Neerlandistiek een vak is dat over identiteit gaat. Het is van oudsher gegrondvest op identiteit – er is het idee dat je de Nederlandse taal en literatuur kunt afbakenen van andere talen en literaturen, en dat is een kwestie van identiteit (Nederlandstaligen zijn anders dan andere mensen). Bovendien is gender op dit moment het onderwerp van allerlei maatschappelijke discussie, dus het is ook niet gek dat mensen die beroepsmatig nadenken over identiteit, zich met dit onderwerp bezig houden. Maar misschien loopt het nu wel uit de hand?

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Closing Time | Spencer bij Stewart

, door

Je hebt muzikanten die er geen probleem mee hebben om een gitaarsolo van vijf minuten te spelen, en je hebt er die vinden dat nummers daardoor een beetje lang worden. Jon Spencer (niet te verwarren met John Spencer) is zo iemand die het liever kort en krachtig houdt. Hier ragt hij er met zijn Blues Explosion in amper vier minuten twee nummers doorheen. Aangekondigd door mijn andere favoriete Jon, achternaam Stewart (of eigenlijk Leibowitz). Bij MTV!

Closing Time | Maïa Barouh – chinXoise

, door

Op een enkele documentaire hier of daar en petitie na, zijn mensen met een Aziatische achtergrond amper in het nieuws als ze kenbaar maken wel eens volledig verlost te willen zijn van de eindeloze  stereotyperingen van de denigrerende soort.

Maïa Barouh, geboren in Japan, dochter van een Japanse moeder en een Franse vader, doet dat op haar manier in de theatrale clip “chinXoise”.

Maïa speelt de actrice die Japanse clichés krijgt opgelegd door de medewerkers van de studio. Ze treedt op als samoerai, poseert in een Japanse viswinkel, komt gekleed als geisha in beeld en eindigt uiteindelijk in een dans van verzet.

Closing Time | Tom Waits – IJscoman

, door

IJs zal een aantekkelijk product zijn deze dagen. Maar ik zie eigneliojk amper nog een ijscoman op strraat. Bestaan ze nog? Of zijn ze weg gecioncurreerd door supermarkten en horeca?

Van het album ‘Closing Time’ het olijke huppelmuziekje “Ice Cream Man” van Tom Waits, die een of ander persoon probeert te verleiden met een ijscoupe met aardbeien en kersenijs. En voor wie verkoeling wil (something cool) heeft hij, naar zijn zingen, iets beters dan een zwembad.

Waan van de dag

Politie opent alsnog onderzoek naar Britten in Israëlische leger

, door

NIEUWS - De Metropolitan Police Service heeft haar besluit teruggedraaid om geen ​​onderzoek te doen naar oorlogsmisdaden die door Britse staatsburgers zijn gepleegd die tijdens de genocide in Gaza voor Israël vochten.

Declassified UKpubliceerde eerder gegevens waaruit bleek dat sinds oktober 2023 1.686 Brits-Israëliërs en 383 personen met de Britse, Israëlische en een andere nationaliteit in het Israëlische leger hebben gediend. Uit Nederland zijn 559 soldaten gerekruteerd met dubbele nationaliteit en 86 met meer dan twee paspoorten. Zeker 21 Nederlanders zijn in de afgelopen drie jaar vrijwillig vanuit Nederland naar Israël gegaan om zich daar aan te sluiten bij de Israëlische strijdkrachten (IDF).

Closing Time | Katzenjammer

, door

Dan maak je ergens een melige opmerking over kattengejank en denk je daarna: “Dat was toch een bandnaam?” Katzenjammer. Wie voor zo’n bandnaam kiest gelooft ofwel vanaf het begin niet dat het ooit iets kan worden, of heeft juist genoeg zelfvertrouwen om te denken er wel mee weg te komen. Bij deze Noorse multi-instrumentalistes zal het tweede het geval zijn geweest. En terecht.

Overigens schijnt Katzenjammer ook het Duitse woord te zijn voor een kater, op de ochtend na een nacht van overvloedig drankgebruik. Deze muziek heeft dan toch meer de sfeer van wat er aan de Katzenjammer voorafgaat.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Volgende