Camera in Beeld: het illegale surveillancenetwerk van de politie

De politie presenteert “Camera in Beeld” als een onschuldig register. Een database waarin te zien is waar camera’s hangen, zodat agenten bij incidenten snel kunnen aankloppen voor beelden. Samen werken aan veiligheid, dat soort werk. Deze database wordt gevuld door burgers die vrijwillig hun deurbelcamera's registreren en daarmee de overheid helpen bij het oplossen van misdaden. Mooi toch? Maar bij nadere beschouwing blijkt dat eigenlijk alleen camera’s die de wet overtreden voor de politie waardevol zijn. Camera’s die zich aan de AVG houden, filmen beperkt. Ze maskeren de openbare ruimte. Ze registreren alleen eigen terrein. Ze bewaren kort. Hun bruikbaarheid voor opsporing blijft zo goed als nihil. De camera’s die wél veel opleveren, doen precies het omgekeerde. Ze filmen stoepen, straten, portieken, buren en voorbijgangers. Ze missen waarschuwingsborden. Ze staan te ruim afgesteld. Ze registreren permanent. Juridisch gezien onrechtmatig, praktisch gezien uiterst bruikbaar. Die beelden vormen de kern van het systeem. De infrastructuur draait daarmee op overtredingen van burgers. Wie zich aan de regels houdt, levert nauwelijks materiaal. Wie de privacywet negeert, wordt leverancier. Het systeem selecteert impliciet op illegaliteit. Wat er meestal ook niet bij wordt verteld: die beelden kunnen worden opgevraagd en gebruikt zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. Geen onafhankelijke afweging. Geen proportionaliteitstoets door een rechter-commissaris. Een vordering op basis van het Wetboek van Strafvordering volstaat. Wie zo’n verzoek krijgt, moet meewerken. “Camera in Beeld” fungeert daarmee als infrastructuur waarmee de politie snel toegang krijgt tot particuliere surveillancedata, zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. Daarmee ontstaat een fundamentele spanning. Formeel behoort de politie burgers te beschermen tegen onrechtmatige privacyschendingen. In de praktijk profiteert zij van het voortbestaan ervan, en moedigt het met dit project zelfs actief aan. Hoe meer mensen te ruim filmen, hoe groter het netwerk. Hoe slechter de naleving, hoe rijker de databasis. En handhaving? Vergeet het maar. Privacyhandhaving wordt zo een strategisch nadeel. Streng optreden tegen illegale camera’s verkleint de eigen informatiepositie. Gedogen vergroot haar. Wegkijken wordt rationeel. Een opsporingsdienst die een netwerk organiseert waarvan de meest waardevolle onderdelen juridisch ondeugdelijk zijn, en die dat netwerk zonder voorafgaande rechterlijke toetsing benut, plaatst zichzelf een grijs gebied waarin verantwoordelijkheden vervagen. In 2024 diende ik hierover een klacht in bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Reactie bleef uit. Wel een ontvangstbevestiging, met een dossiernummer, maar verder: niets. Nooit een inhoudelijk oordeel. Blijkbaar brandt ook de AP zich liever niet aan deze kwestie. “Camera in Beeld” is zo uitgegroeid tot een parallel opsporingsnetwerk, gebouwd op een illegale infrastructuur, zonder structurele rechterlijke controle, met blijkbaar stilzwijgende instemming van toezichthouders. En ondertussen ontvangen burgers folders over het belang van gegevens- en privacybescherming.

Door: Foto: Andrew Heald on Unsplash

Closing Time | Cemetery Sex

Ja, lieve mensen, ik verzin die bandnamen ook niet hè? Ik kwam Cemetery Sex toevallig tegen op de socials, en Traitor is een heel aardig liedje. Ook helemaal geen herrie, gewoon wat leuke gothic rock. Geef het een kans!

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Raving Iran - screen capture uit de film

Raving Iran: Openhartig onder druk

De documentaire Raving Iran toont een paradox die wringt en blijft hangen. Een regime dat cultuur probeert te reguleren tot op het bot, en een generatie die zich daar nauwelijks nog door laat intimideren. Wat opvalt is niet alleen de ondergrondse techno, de geheime feesten in de woestijn of de constante dreiging van arrestatie. Het is de openhartigheid. Bijna iedereen spreekt vrijuit over de overheid, en zelfs tegenover ambtenaren valt een opmerkelijke directheid op.

Die openheid lijkt op het eerste gezicht roekeloos. Twee dj’s, Anoosh Rakizade en Arash Shadram, die zonder omwegen uitleggen dat hun werk feitelijk verboden is, die hun frustratie over censuur uitspreken tegenover functionarissen die hen kunnen dwarsbomen, of erger. Toch voelt het geen moment als bravoure. Eerder als vermoeidheid. Alsof de energie om nog toneel te spelen simpelweg op is.

De documentaire is inmiddels bijna tien jaar oud, en dat gegeven schuift de film in een ander licht. Wat toen nog voelde als een ondergrondse spanning, blijkt onderdeel van een bredere ontwikkeling. De openhartigheid die in de film doorsijpelt, was geen uitzondering. Het was een voorbode.

De recente en steeds groter wordende protesten in Iran maken dat pijnlijk zichtbaar. Wat in Raving Iran nog kleinschalig en impliciet is, is inmiddels uitgegroeid tot openlijke, massale confrontatie. Vrouwen die hun hoofddoek afwerpen, jongeren die de straat op gaan, slogans die direct de kern van het regime raken. De terughoudendheid is verdwenen. De onderstroom is bovengronds gekomen en wordt daar door het regime hard weer naar teruggeslagen. Deze documentaire laat zien dat dat tevergeefs is.

Foto: jensenartofficial on Pixabay

FTM en De Correspondent: onaf­hankelijker van Amerikaanse tech (en iedereen mag meekijken)

NIEUWS - De journalistieke platforms Follow The Money (FTM) en De Correspondent hebben aangekondigd samen te gaan werken om onafhankelijker te worden van Amerikaanse tech. Zowel FTM als De Correspondent schrijven al langer kritische verhalen over de afhankelijkheid van Amerikaanse techsector. Ondertussen zitten hun eigen platforms vol met Amerikaanse technologie. Tijd om afscheid te nemen.

De zoektocht naar Europese alternatieven

Daarom zetten ze nu de volgende stap: ze stoppen met Amerikaanse technologie en gaan op zoek naar Europese alternatieven. De verwachting is dat overstappen op andere software geld gaat kosten en frustraties opleveren. Tegelijkertijd vinden ze het een interessant journalistiek proces, want veel meer bedrijven, overheden en individuen zijn bezig met vergelijkbare afwegingen en keuzes. Daarom willen FTM en De Correspondent het transparant doen en mag iedereen meekijken. Waarbij ze hopen dat anderen hun eigen ervaringen met hen willen delen.

FTM geeft op de website een overzicht van de Amerikaanse tech die ze gebruiken in hun werkproces. En de eerlijkheid gebied te zeggen dat ook de redactie van Sargasso verschillende Amerikaanse platforms gebruikt. De website wordt gehost door Leaseweb, op Europese servers. De redactie maakt gebruik van verschillende diensten van Google voor de onderlinge samenwerking, en net als FTM gebruiken we Slack voor onderlinge communicatie. Ook voor ons wordt het dus een interessante ontdekkingsreis om te volgen. Dat kan door je aan te melden op de speciale nieuwsbrief van FTM.

Drogisten sturen massaal gevoelige informatie naar Facebook en Google

Als een bezoeker een zwangerschapstest in diens online winkelmandje doet, dan sturen de webshops van Nederlandse drogisten die informatie door naar tech-bedrijven als Google, Meta en Tiktok. Dat blijkt uit onderzoek van Investico, in samenwerking met De Groene Amsterdammer en tv-programma Radar.

Alle twintig onderzochte drogisten, waaronder Kruidvat, Etos en Trekpleister deonlinedrogist.nl sturen informatie over de gebruiker en diens klikgedrag naar Google. De helft van de drogisten doet dit ook naar Meta, het moederbedrijf van Facebook. Drogist DA, flitsbezorger Flink en online drogist plein.nl sturen zelfs informatie naar het Chinese Tiktok.

Foto: Spencer Everett on Unsplash

‘Je kunt een volk niet op deze manier wurgen’

Dit is een uitspraak van van Mexicaanse president Claudia Sheinbaum. Ze reageert op de Amerikaanse druk om de export van olie uit haar land naar Cuba stop te zetten. Een dreigement van Trump met hogere importheffingen kon zij niet onbeantwoord laten. Eerder moesten de Cubanen ook al de Venezolaanse olie missen. Het toerisme, een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor het land, is stilgevallen sinds vliegtuigen er bij gebrek aan brandstof niet meer kunnen komen. Voor vuilniswagens is ook geen benzine meer, zodat het vuil zich ophoopt in de straten. ‘Vervolgens leggen insecten en muggen hun eitjes tussen het afval en worden mensen ziek. „Voor de zieken zijn geen medicijnen, want de apotheken zijn leeg. Wie écht ziek is, kan niet opgehaald worden door een ambulance. Want ook die hebben geen benzine.’ Is dit het begin van het einde van de socialistische volksrepubliek Cuba?

Mexico blijft bereid hulp te bieden aan het land. President Sheinbaum heeft haar land aangeboden als luchtbrug naar Cuba en gezegd dat vliegtuigen onderweg naar het eiland kunnen bijtanken. Mexicaanse marineschepen hebben intussen 800 ton aan levensmiddelen afgeleverd. ‘Wanneer ze terug zijn, sturen we meer hulp van een andere aard,’ zei Sheinbaum. Ze benadrukte ook dat Mexico de dialoog tussen Cuba en de Verenigde Staten wil bevorderen, met respect voor de Cubaanse soevereiniteit als prioriteit. Precies op dat punt is de Amerikaanse regering moeilijk te overtuigen. Anderzijds kan zij wel degelijk enig gewicht in de schaal leggen tegenover de hardliners Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio die als nazaat van Cubaanse vluchtelingen de onderwerping van het regime als zijn levenswerk ziet. De economieën van Mexico en de VS zijn sterk geïntegreerd. Mexico is de belangrijkste handelspartner van de VS, groter dan Canada als importeur en groter dan Canada en China als exporteur. Met handelsbevordering, een van de weinige woorden die de Amerikaanse president verstaat, kan Sheinbaum wellicht nog enige invloed uitoefenen om ‘de wurging van een volk’ te voorkomen. 

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Black&Beard @ Reeperbahn Festival 2017

Vanmiddag schreef ik een stuk over de documentaire ‘Raving Iran’. De hoofdpersonen Anoosh Rakizade en Arash Shadram vroegen en kregen uiteindelijk asiel in Zwitserland. Ze zijn een gek soort politiek vluchteling. Geen grote woorden over vrijheid of revolutie, geen romantisering van hun positie. Ze willen muziek maken, draaien, een publiek bereiken.

Juist die alledaagsheid maakt hun verhaal politiek. Hun keuzes zijn praktisch, hun frustraties concreet, hun ambities herkenbaar. Wat voor hen een carrièrepad zou moeten zijn, werd in Iran een risicoanalyse. Niet omdat ze expliciet het systeem uitdagen, maar omdat ze er simpelweg in willen bestaan.

Closing Time | Mother North

Satyricon was één van de grootheden uit de Noorse golf black metal die startte in het begin van de jaren 90 – en dat puur op basis van muzikale kwaliteit, zonder publiciteit te krijgen uit kerken in de fik te steken of door bandgenoten te vermoorden.

Nou ja, met Mother North spelen ze een béétje vals, want de naakte deerne die door het beeld dartelt (Mother North, mag ik aannemen?), dat is natuurlijk ook een vorm van niet-muzikale aandachtvragerij. Voor de zedigheid is dit de nette en geblurde versie. Voor de nieuwsgierigen is er ook een ongecensureerde versie, maar zo’n jaren 90 clipje is dermate pixelig dat er nauwelijks verschil te zien is, zeg ik er vast bij.

Closing Time | Jill Scot geeft geschiedenisles

Jill Scott schreef de tekst in 1991, ze was 19 jaar. Sindsdien zong ze het bij menig gelegenheid. Maar pas op 51-jarige leeftijd, in 2023, leidde haar uitvoering op het Essence Festival of Culture in New Orleans tot ophef. Ze werd bejubeld, ze werd verguisd.

En dat alles omdat ze de geschiedenis van de Verenigde Staten eventjes in een notendop samenvatte:

Oh, say, can you see,
by the blood in the streets,
that this place doesn’t smile on you, colored child.

Whose blood built this place
with sweat and their hands.
But you’ll die in this place
and your memory erased.

Oh say, does this truth hold any weight?

This is not the land of the free
but the home of the slave

Ik zeg toch, VVD!

De koopkracht daalt. Voor iedereen, zo blijkt uit de doorrekening van de coalitieplannen. Voor lagere inkomens net iets harder. Verrassend is het nauwelijks. Het is het grote bewijs dat je als kiezer ver weg moet blijven bij D66. Vooral de linkse kiezer lijkt bij de partij vaak aan het kortste eind te trekken. En nu zitten we weer met VVD-beleid, verkocht als onvermijdelijk: lasten verschuiven, prikkels versterken, “werken moet lonen”. In de praktijk betekent het vooral dat de rekening steeds weer onderin de samenleving belandt.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Volgende