Jutta Leerdam, feminisme en verantwoordelijkheid

Op de valreep toch nog een stuk over de Olympische spelen op Sargasso. Nou ja, oké, over een randverschijnsel dat me de afgelopen dagen opviel. Want volgens een deel van feministisch Nederland zou ik mijn mond moeten houden over de relatie van Jutta Leerdam met Jake Paul. Liefde is privé. Vrouwen worden al eeuwen afgerekend op hun partners. Laat haar met rust. Dat is de lijn. En wie daar vraagtekens bij zet, zou vervallen in morele zuiverheidspolitie, of erger nog, vrouwenhaat. Ik begrijp waar dat vandaan komt, maar het schuurt toch. Want het gaat hier om een publiek figuur dat zich verbindt aan een man die openlijk campagne voert voor Donald Trump, die meer dan flirt met autoritaire retoriek en een partij steunt die systematisch rechten van minderheden en vrouwen onder druk zet, hoewel hijzelf over dat laatste (maar niet dat eerste) genuanceerder lijkt te zijn. Dat is voor mij geen detail in de marge. Leerdam is voor mij geen anonieme buurvrouw. Ze is topsporter, influencer, merk, met vijf miljoen volgers. Haar relatie is onderdeel van haar publieke imago. Sponsordeals, interviews, gezamenlijke optredens, sociale media. De romantiek is verstrengeld met zichtbaarheid en commercie. Wie dat ontkent, sluit de ogen voor hoe celebritycultuur werkt. Waarom zou ik die keuze dan buiten politieke beoordeling moeten houden? Ik vind er al wat van wanneer iemand op de PVV stemt binnen mijn eigen sociale kring. Politieke voorkeuren hebben gevolgen. Ze vormen een moreel kompas, of in dit geval het gebrek daaraan. Als je jezelf publiekelijk verbindt aan iemand die actief een beweging ondersteunt die vrouwenrechten terugdraait en migranten ontmenselijkt, dan straalt dat in mijn ogen af. Ook op jou en nog meer dan een stem op een extreemrechtse partij. Daarbij, je kan mij niet wijsmaken dat je op zijn minst zelf ook niet afwijzend staat ten opzichte van die denkbeelden. Het argument dat vrouwen altijd worden beoordeeld op hun partner, neem ik serieus. tegelijk, feminisme draait voor mij om gelijkwaardigheid en autonomie. En dat betekent keuzevrijheid. Keuzevrijheid impliceert verantwoordelijkheid. Volwassen vrouwen zijn handelingsbekwaam, geen passieve bijfiguren in het verhaal van een man, zeker niet als het gaat om Jutta Leerdam. Als ik zeg dat ik haar politieke vragen stel over haar relatie, dan doe ik dat juist omdat ik dat erken. Ik zie daarom een vreemde draai in het debat. Enerzijds wordt benadrukt dat zij zelfstandig, sterk en onafhankelijk is. Anderzijds zou ze volledig los moeten staan van de politieke implicaties van haar partnerkeuze. Die combinatie overtuigt mij niet. Je kunt moeilijk tegelijk volledige autonomie claimen en elke maatschappelijke reflectie afwijzen. Dit gaat voor mij ook over de grenzen van het privé. Relaties zijn persoonlijk. Publieke relaties van publieke personen functioneren tegelijk als statement. Zeker wanneer de partner zijn politieke voorkeuren luid en duidelijk etaleert. Jake Paul is geen apolitieke sporter die per ongeluk in een campagnefoto belandt. Hij profileert zich actief als fanatiek Trump-aanhanger. Dat plaatst de relatie in een bredere context die we niet kunnen negeren. Wanneer kritiek direct wordt geframed als vrouwenhaat of jaloezie, haak ik af. Mijn bezwaar gaat niet over haar sportprestaties of haar uiterlijk. Het gaat over politieke implicaties en over consistentie. Als ik verwacht dat burgers nadenken over de partijen die ze steunen, dan mag ik ook verwachten dat publieke figuren nadenken over de symbolische lading van hun keuzes. Ik vraag geen loyaliteitstest of ideologisch examen. Mijn punt is eenvoudiger. Keuzes hebben betekenis. Zeker wanneer ze plaatsvinden onder het felle licht van miljoenen volgers. Verantwoordelijkheid hoort voor mij bij zichtbaarheid. Dat geldt voor mannen, vrouwen en iedereen daartussen en daarbuiten. Feminisme dat vrouwen vrijwaart van politieke kritiek uit angst voor ongelijkheid, is contraproductief. Gelijke behandeling betekent voor mij ook gelijke aanspreekbaarheid. Wie volwassen genoeg is om een relatie te kiezen, is volwassen genoeg om vragen te krijgen over de wereld die daarmee wordt gelegitimeerd.

Door: Foto: "Skate shorttrack" by Vincent Baas is licensed under CC BY 2.5
Quote du Jour

Quote du Jour | definitiemacht

, door

QUOTE - Professor Laura Batstra heeft voor het pedagogenblog pedagogiek.nu een interessant artikel geschreven over definitiemacht: de macht (van onder andere wetenschappers) om van zaken een definitie vast te stellen, waarmee vervolgens het denken over en het handelen in relatie tot deze zaken wordt gestuurd. Aanleiding is een subsidie-call voor onderzoek naar arme mensen:

Een zeer machtige definitiemacht is die van de instanties die grote sommen overheidsgeld verdelen over onderzoekers en onderzoeksgroepen. Met de inhoud van hun calls bepalen zij in sterke mate welk gedachtegoed geld en dus aandacht krijgt. Zo heeft verstrekker ZonMW (Zorg Onderzoek Nederland / Medische Wetenschappen) meerdere keren flinke impulsen gegeven aan het medicaliserende idee dat psychische stoornissen al vanaf jonge leeftijd huizen in mensen en dat vroege herkenning en behandeling erger kan voorkomen. Er is geen bewijs voor deze aanname, maar met vele tonnen onderzoeksgeld is het stoornisdenken wel extra versterkt in onderzoek en samenleving.

En nu is er de call van een andere subsidie-gigant, de NWO (Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek): “Het brein achter gezinskeuzes: inzichten voor gezondheid en gelijke kansen”, welke ook weer maatschappelijke problemen individualiseert. NWO stelt  €7.250.000 beschikbaar voor wetenschappers om oorzaken en oplossingen voor stresserende omstandigheden te definiëren op het niveau van het individu, die moet namelijk leren om onder stress toch verstandige keuzes te maken: “Door beter te begrijpen hoe hersenprocessen besluitvorming sturen, kunnen we interventies ontwikkelen en systematisch testen die gezinnen helpen gezondere, veiligere en kansrijkere keuzes te maken, nu en in de toekomst.”

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Andrew Heald on Unsplash

Camera in Beeld: het illegale surveillancenetwerk van de politie

, door

De politie presenteert “Camera in Beeld” als een onschuldig register. Een database waarin te zien is waar camera’s hangen, zodat agenten bij incidenten snel kunnen aankloppen voor beelden. Samen werken aan veiligheid, dat soort werk.

Deze database wordt gevuld door burgers die vrijwillig hun deurbelcamera’s registreren en daarmee de overheid helpen bij het oplossen van misdaden. Mooi toch? Maar bij nadere beschouwing blijkt dat eigenlijk alleen camera’s die de wet overtreden voor de politie waardevol zijn. Camera’s die zich aan de AVG houden, filmen beperkt. Ze maskeren de openbare ruimte. Ze registreren alleen eigen terrein. Ze bewaren kort. Hun bruikbaarheid voor opsporing blijft zo goed als nihil.

De camera’s die wél veel opleveren, doen precies het omgekeerde. Ze filmen stoepen, straten, portieken, buren en voorbijgangers. Ze missen waarschuwingsborden. Ze staan te ruim afgesteld. Ze registreren permanent. Juridisch gezien onrechtmatig, praktisch gezien uiterst bruikbaar.

Die beelden vormen de kern van het systeem.

De infrastructuur draait daarmee op overtredingen van burgers. Wie zich aan de regels houdt, levert nauwelijks materiaal. Wie de privacywet negeert, wordt leverancier. Het systeem selecteert impliciet op illegaliteit.

Wat er meestal ook niet bij wordt verteld: die beelden kunnen worden opgevraagd en gebruikt zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. Geen onafhankelijke afweging. Geen proportionaliteitstoets door een rechter-commissaris. Een vordering op basis van het Wetboek van Strafvordering volstaat. Wie zo’n verzoek krijgt, moet meewerken. “Camera in Beeld” fungeert daarmee als infrastructuur waarmee de politie snel toegang krijgt tot particuliere surveillancedata, zonder voorafgaande rechterlijke toetsing.

Foto: Raving Iran - screen capture uit de film

Raving Iran: Openhartig onder druk

, door

De documentaire Raving Iran toont een paradox die wringt en blijft hangen. Een regime dat cultuur probeert te reguleren tot op het bot, en een generatie die zich daar nauwelijks nog door laat intimideren. Wat opvalt is niet alleen de ondergrondse techno, de geheime feesten in de woestijn of de constante dreiging van arrestatie. Het is de openhartigheid. Bijna iedereen spreekt vrijuit over de overheid, en zelfs tegenover ambtenaren valt een opmerkelijke directheid op.

Die openheid lijkt op het eerste gezicht roekeloos. Twee dj’s, Anoosh Rakizade en Arash Shadram, die zonder omwegen uitleggen dat hun werk feitelijk verboden is, die hun frustratie over censuur uitspreken tegenover functionarissen die hen kunnen dwarsbomen, of erger. Toch voelt het geen moment als bravoure. Eerder als vermoeidheid. Alsof de energie om nog toneel te spelen simpelweg op is.

De documentaire is inmiddels bijna tien jaar oud, en dat gegeven schuift de film in een ander licht. Wat toen nog voelde als een ondergrondse spanning, blijkt onderdeel van een bredere ontwikkeling. De openhartigheid die in de film doorsijpelt, was geen uitzondering. Het was een voorbode.

De recente en steeds groter wordende protesten in Iran maken dat pijnlijk zichtbaar. Wat in Raving Iran nog kleinschalig en impliciet is, is inmiddels uitgegroeid tot openlijke, massale confrontatie. Vrouwen die hun hoofddoek afwerpen, jongeren die de straat op gaan, slogans die direct de kern van het regime raken. De terughoudendheid is verdwenen. De onderstroom is bovengronds gekomen en wordt daar door het regime hard weer naar teruggeslagen. Deze documentaire laat zien dat dat tevergeefs is.

Closing Time | Cemetery Sex

, door

Ja, lieve mensen, ik verzin die bandnamen ook niet hè? Ik kwam Cemetery Sex toevallig tegen op de socials, en Traitor is een heel aardig liedje. Ook helemaal geen herrie, gewoon wat leuke gothic rock. Geef het een kans!

Foto: jensenartofficial on Pixabay

FTM en De Correspondent: onaf­hankelijker van Amerikaanse tech (en iedereen mag meekijken)

, door

NIEUWS - De journalistieke platforms Follow The Money (FTM) en De Correspondent hebben aangekondigd samen te gaan werken om onafhankelijker te worden van Amerikaanse tech. Zowel FTM als De Correspondent schrijven al langer kritische verhalen over de afhankelijkheid van Amerikaanse techsector. Ondertussen zitten hun eigen platforms vol met Amerikaanse technologie. Tijd om afscheid te nemen.

De zoektocht naar Europese alternatieven

Daarom zetten ze nu de volgende stap: ze stoppen met Amerikaanse technologie en gaan op zoek naar Europese alternatieven. De verwachting is dat overstappen op andere software geld gaat kosten en frustraties opleveren. Tegelijkertijd vinden ze het een interessant journalistiek proces, want veel meer bedrijven, overheden en individuen zijn bezig met vergelijkbare afwegingen en keuzes. Daarom willen FTM en De Correspondent het transparant doen en mag iedereen meekijken. Waarbij ze hopen dat anderen hun eigen ervaringen met hen willen delen.

FTM geeft op de website een overzicht van de Amerikaanse tech die ze gebruiken in hun werkproces. En de eerlijkheid gebied te zeggen dat ook de redactie van Sargasso verschillende Amerikaanse platforms gebruikt. De website wordt gehost door Leaseweb, op Europese servers. De redactie maakt gebruik van verschillende diensten van Google voor de onderlinge samenwerking, en net als FTM gebruiken we Slack voor onderlinge communicatie. Ook voor ons wordt het dus een interessante ontdekkingsreis om te volgen. Dat kan door je aan te melden op de speciale nieuwsbrief van FTM.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Waan van de dag

Drogisten sturen massaal gevoelige informatie naar Facebook en Google

, door

Als een bezoeker een zwangerschapstest in diens online winkelmandje doet, dan sturen de webshops van Nederlandse drogisten die informatie door naar tech-bedrijven als Google, Meta en Tiktok. Dat blijkt uit onderzoek van Investico, in samenwerking met De Groene Amsterdammer en tv-programma Radar.

Alle twintig onderzochte drogisten, waaronder Kruidvat, Etos en Trekpleister deonlinedrogist.nl sturen informatie over de gebruiker en diens klikgedrag naar Google. De helft van de drogisten doet dit ook naar Meta, het moederbedrijf van Facebook. Drogist DA, flitsbezorger Flink en online drogist plein.nl sturen zelfs informatie naar het Chinese Tiktok.

Closing Time | Black&Beard @ Reeperbahn Festival 2017

, door

Vanmiddag schreef ik een stuk over de documentaire ‘Raving Iran’. De hoofdpersonen Anoosh Rakizade en Arash Shadram vroegen en kregen uiteindelijk asiel in Zwitserland. Ze zijn een gek soort politiek vluchteling. Geen grote woorden over vrijheid of revolutie, geen romantisering van hun positie. Ze willen muziek maken, draaien, een publiek bereiken.

Juist die alledaagsheid maakt hun verhaal politiek. Hun keuzes zijn praktisch, hun frustraties concreet, hun ambities herkenbaar. Wat voor hen een carrièrepad zou moeten zijn, werd in Iran een risicoanalyse. Niet omdat ze expliciet het systeem uitdagen, maar omdat ze er simpelweg in willen bestaan.

Closing Time | Mother North

, door

Satyricon was één van de grootheden uit de Noorse golf black metal die startte in het begin van de jaren 90 – en dat puur op basis van muzikale kwaliteit, zonder publiciteit te krijgen uit kerken in de fik te steken of door bandgenoten te vermoorden.

Nou ja, met Mother North spelen ze een béétje vals, want de naakte deerne die door het beeld dartelt (Mother North, mag ik aannemen?), dat is natuurlijk ook een vorm van niet-muzikale aandachtvragerij. Voor de zedigheid is dit de nette en geblurde versie. Voor de nieuwsgierigen is er ook een ongecensureerde versie, maar zo’n jaren 90 clipje is dermate pixelig dat er nauwelijks verschil te zien is, zeg ik er vast bij.

Closing Time | Jill Scot geeft geschiedenisles

, door

Jill Scott schreef de tekst in 1991, ze was 19 jaar. Sindsdien zong ze het bij menig gelegenheid. Maar pas op 51-jarige leeftijd, in 2023, leidde haar uitvoering op het Essence Festival of Culture in New Orleans tot ophef. Ze werd bejubeld, ze werd verguisd.

En dat alles omdat ze de geschiedenis van de Verenigde Staten eventjes in een notendop samenvatte:

Oh, say, can you see,
by the blood in the streets,
that this place doesn’t smile on you, colored child.

Whose blood built this place
with sweat and their hands.
But you’ll die in this place
and your memory erased.

Oh say, does this truth hold any weight?

This is not the land of the free
but the home of the slave

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Volgende