Kunst op Zondag | Haus der Geschichte, Bonn

[caption id="attachment_369428" align="aligncenter" width="227"] Hitler (let op het armpje; Haus der Geschichte, Bonn[/caption] Duitsland heeft nogal wat geschiedenis en daarom is het Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland in Bonn nogal groot. Sinds een half jaar heeft het een nieuwe vaste opstelling. Die vernieuwing is ook voor een Nederlander of Vlaming interessant, want een fors deel van de Duitse geschiedenis is wereldgeschiedenis. Los daarvan: in Nederland is de oprichting van het Nationaal Historisch Museum uitgelopen op een farce en in Brussel bestaat al een interessant Huis van de Europese Geschiedenis. Ik wilde eens weten hoe de Duitsers het geblunder uit Nederland hadden vermeden en hoe hun aanbod zich verhield tot dat in Brussel, dus ik ben er in Bonn vorige week eens langs gegaan. Eerst maar even een vergelijking met de mislukking in Nederland. Die had natuurlijk alles te maken met de directie: kunsthistorici in plaats van historici. De minachting voor de geschiedwetenschap was er echter al eerder. Het doel van het Nationaal Historisch Museum was immers expliciet politiek: het versterken van de nationale identiteit. Wetenschappers – en dus ook geschiedwetenschappers – zijn er echter niet om de politiek te dienen. Het project had dus zelfs niet mogen beginnen, maar er waren genoeg Nederlandse historici die voor 200 miljoen hun wetenschappelijke autonomie wel wilden opgeven, en dus heeft de klucht bizar lang geduurd. Wat je verder ook mag denken van de in Bonn gemaakte keuzes: men heeft in elk geval niet de Duitse nationale identiteit willen versterken, en dat is alvast een geruststelling. Individu en geschiedenis De slagzin “Du bist Teil der Geschichte” is natuurlijk reclametaal: mensen persoonlijk aanspreken om ze te lokken. Het is ook een beetje een gimmick, zoals wanneer je in de foyer je eigen silhouet kunt laten projecteren op historisch beeldmateriaal. Tegelijk is de slagzin méér dan reclametaal, want het museum betrekt zijn bezoekers nadrukkelijk bij de presentatie, bijvoorbeeld door ze in staat te stellen om te reageren op bepaalde situaties en stellingen. [caption id="attachment_369429" align="aligncenter" width="226"] Haus der Geschichte, poster Schumann Plan[/caption] De persoonlijke dimensie krijgt ook vorm door talloze egodocumenten en getuigenissen. Er is een tekening waarin een jodin aangeeft hoe ze via vijf landen terugkeerde naar Duitsland en uiteindelijk naar Israël migreerde. Er is een schokkend verslag van een verkrachting door een Russische soldaat. Een meisje noemt haar popidolen. Een mevrouw uit Oost-Duitsland vertelt dat ze met 500 mark moet rondkomen terwijl een maaltijd die ooit 30 pfennig kostte na de hereniging vier mark kost. “Ik denk dat ik maar stop met eten om te sparen voor de uitvaart.” De persoonlijke dimensie is nooit ver weg. Maar bedenk: deze mensen vertellen over de gevolgen van gebeurtenissen die anderen veroorzaakten. Het eigenlijke verhaal De oorzaken liggen elders en vormen de structuur achter de geëxposeerde voorwerpen: de historische processen, de politieke debatten, de gemaakte keuzes. Want hoe aansprekend die egodocumenten ook zijn, het zijn uiteindelijk geen zaken die agency hebben. Het Wirtschaftswunder is oorzaak: de enorme economische groei zorgde voor werkgelegenheid, en daarvan is het aansprekende persoonlijke verhaal van een Turkse gastarbeider het gevolg. [caption id="attachment_369430" align="aligncenter" width="432"] Haus der Geschichte, Bonn - WK 1974[/caption] De grote processen lopen door tot in de huidige tijd: digitalisering en klimaatverandering komen royaal aan bod, en natuurlijk ook het feit dat we allemaal voortdurend bereikbaar zijn en geïnformeerd worden via een smartphone. En die processen zijn natuurlijk groter dan alleen maar Duitsland, wat verklaart waarom het aanbod in het Haus der Geschichte regelmatig lijkt op dat van het Huis van de Europese Geschiedenis in Brussel: gebruiksvoorwerpen die de grotere ontwikkelingen illustreren. De Pil voor de Seksuele Revolutie; platenhoezen en tijdschriften voor de jeugdcultuur; posters voor de milieubeweging; een niet afgegane bom voor het islamistische terrorisme. Dit materiaal wordt dus afgewisseld met documentatie van de actoren die, tegen de achtergrond van de wereldwijde processen, de beslissingen namen. Je ziet dus beide exemplaren van het herenigingsverdrag van 1990, en ook Andy Warhols portret van Willy Brandt, spotprenten op Angela Merkel, een onthoofd beeld van Stalin en de poster met leden van de Rote Armee Fraktion (“Vorsicht Schuβwaffen!”). Ik zou iets meer aandacht hebben verwacht voor de deal tussen Helmut Kohl en François Mitterand: Duitsland zijn eenheid, Frankrijk controle over de mark – en dus de vorming van de euro. De Duitse Sonderweg Zoals gezegd: de eigenlijke processen die de achtergrond vormen waartegen politici hun beslissingen nemen, zijn voor Duitsland niet heel erg anders dan die in de rest van Europa. Wat wél uniek is voor Duitsland, is de erfenis van de Tweede Wereldoorlog. Zonder Hitler zag de geschiedenis van naoorlogs Duitsland er anders uit: denk aan de terugkeer van de joden en de krijgsgevangenen, de deling in twee staten, de hereniging en de frustratie die daarop volgde. [caption id="attachment_369431" align="aligncenter" width="223"] Haus der Geschichte, Klinaatbewustzijn[/caption] Dat Duitsland een Europees land is, komt dus goed uit de verf, heel goed zelfs. Zeker als de val van de Muur aan bod komt, is de uitleg voorbeeldig: het verhaal begint in Polen en gaat via Tsjechië en Hongarije naar Duitsland. Duitsland is sinds 1945 steeds Europeser geworden. Wat ik echter een beetje miste, is dat mensen in het verenigende Europa ook meer met Duitsland te maken krijgen. Het is een steeds belangrijker cultureel centrum. Ik snap wel dat het museum niet zomaar wat techno kan laten horen, maar het genre bloeide in Europa het eerst in Duitsland en verspreidde zich daarvandaan over het hele werelddeel. Het museum toont een Duitsland dat op cultureel gebied ontwikkelingen meer ondergaat dan initieert. Tot slot Duitse geschiedenis is, zoals gezegd, niet zelden ook wereldgeschiedenis. Ook voor mij persoonlijk: ik ben tijdens de Koude Oorlog een jaar van mijn leven kwijtgeraakt aan de dienstplicht. Op 9 november 1989 heb ik onbedaarlijk staan huilen en in het Haus der Geschichte hield ik het afgelopen zondag ook niet droog. Een vriendelijk suppoost ving me op en vertelde dat ik niet de enige was die het te kwaad kreeg bij het zien van de televisiebeelden van de mensen op de Muur. Ze bood me een kop koffie aan. [caption id="attachment_369432" align="aligncenter" width="386"] Haus der Geschichte, Boris Beckerkoffer[/caption] Zoiets illustreert de kwaliteit van een goed museum: het personeel heeft instructies over hoe ze mensen moeten opvangen. Ik neem aan dat er in de eerste zaal, waar de herinnering aan de Holocaust en de Russische bezetting een rol speelt, ook weleens een kop koffie klaar staat (en met meer reden dan voor die Nederlandse dienstplichtige). Kortom: goed gedaan. Op veel plaatsen is er een filmpje van een doventolk en voor slechtzienden zijn er voorwerpen die ze mogen aanraken. Mensen met hyperacusis hebben het soms wat lastig, maar nooit lang of nadrukkelijk. En vanzelfsprekend is alles toegankelijk voor mensen in een rolstoel. De toegang is gratis; ons bezoek kostte ongeveer drie uur. Al met al een aanrader.

Door: Foto: Stiftung Haus der Geschichte Axel Thünker cc by-sa 4.0

Closing Time | Rectificaaaaatie!

Kijk, soms, als ik niet zo goed weet wat te luisteren, blader ik wel eens door mijn oude CT’s ter inspiratie. Laatst kwam ik daar Accept tegen, en dat leek me wel een goede keus, maar bij het beluisteren bekroop me een onbestemd, wat beklemmend gevoel. Er was iets mis. Nog een keer luisteren. En ja, verdorie: er was gewoon een uitermate mooi stukje muziek uit het nummer geknipt!

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Ali Burhan on Unsplash

De dreiging van de politieke islam verzwakt, die van antidemocratische christenen groeit

Osama bin Laden en Al Qaida waren vijfentwintig jaar geleden onze belangrijkste vijanden. Op de aanslagen van 9/11 volgden terroristische acties in Parijs, Londen en andere Europese steden. In Nederland werd Theo van Gogh vermoord door een geradicaliseerde islamist. De jihad is jarenlang beschouwd als de grootste bedreiging voor onze vrijheid en democratie. Inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben er alles aan gedaan om potentiële terroristen vroegtijdig onschadelijk te maken. En dat moeten ze nog steeds doen. De dreiging van jihadistische aanslagen blijft groot, schrijft de NCTV deze week in zijn halfjaarlijkse dreigingsbeeld.

De jihadisten halen hun inspiratie uit de politieke islam. Dat is de stroming die het geloof als enig uitgangspunt neemt voor alle politiek handelen, alle wetten en regelingen die de staat treft. Die politieke islam heerst sinds 1979 in Iran en sinds 2021 in Afghanistan. Maar in de rest van de islamitische wereld lijkt de politieke islam op zijn retour te zijn, schrijft Ben Hubbard, de correspondent van de New York Times in Istanbul. En eigenlijk is de politieke islam vrijwel nergens succesvol geweest. IS is verslagen. In Syrië is voormalig jihadist Ahmed al-Shara aan de macht. Zijn regering heeft een aantal sociaal-conservatieve maatregelen genomen, maar zijn prioriteit lijkt te liggen bij het presenteren van zichzelf als een normale leider uit het Midden-Oosten met wie anderen zaken kunnen doen, in plaats van het opleggen van islamitische orthodoxie. In Saoedi-Arabië heeft kroonprins Mohammed bin Salman, de feitelijke heerser, de geestelijkheid verzwakt en tegelijkertijd een nieuw Saoedisch nationalisme bevorderd. Dit is een grote verandering voor een koninkrijk dat lange tijd islamitische idealen heeft verdedigd. In Egypte is de Moslimbroederschap al weer langer geleden, direct na de Arabische Lente, overruled door het militaire bewind van generaal Abdel Fattah el-Sisi. Ook in Tunesië wisten de islamisten niet te winnen. 

Foto: Siesta, 1889 (Hans Thoma) Musee d’Orsay, Paris. Public domain, via Wikimedia Commons

Niet alles hoeft door te gaan

Ik hoop dat de parlementaire commissie over corona ook nog toekomt aan de niet-materiële schade. Natuurlijk, de periode 2020-2021 heeft ons ook gunstige zaken gebracht – er wordt minder verplicht gezoend, bijvoorbeeld onder collega’s. Maar het heeft de samenleving ook ontwricht op een manier waar we met de huidige hittegolf mee worden geconfronteerd: het idee dat alles onder alle omstandigheden moet doorgaan. Ook nu het code rood is vanwege de hitte.

Wie ouder is dan 25 is oud genoeg om nog de tijd te hebben meegemaakt dat een evenement werd afgezegd omdat de omstandigheden er niet naar waren. Het was bijvoorbeeld te warm om in een collegezaal bij elkaar te komen, of de treinen staakten, of allebei. Dan ging er een berichtje rond dat een en ander werd uitgesteld. Nu gaat er in zo’n geval een berichtje rond met een Teams-link.

Ik heb het de afgelopen week een paar keer meegemaakt. Het bericht werd zelfs rondgestuurd zonder dat de docent gevraagd werd of het ook kon op Teams. Want dat schijnt vanzelf te spreken. Je voelt als oudere (ouder dan 25) je zelfs enigszins beschroomd om te protesteren. Ben jij nou met dit warme weer om een vrije middag aan het vragen?

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

AIVD en MIVD houden zich nog steeds niet aan de regels voor bescherming persoonsgegevens

De Commissie voor Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD) heeft opnieuw geconcludeerd dat de diensten zich niet houden aan de regels voor bescherming van persoonsgegevens.

De diensten hebben nog steeds hun processen niet op orde, en ze leven de wet niet na. Teveel mensen hebben toegang tot teveel gegevens, gegevens worden te lang bewaard, en gegevens worden gebruikt voor zaken waarvoor dat niet mag.

En dat is niet de eerste keer dat de de CITVD tot deze conclusie komt, constateert Bits of Freedom.

Foto: Jametlene Reskp on Unsplash

De aaibaarheidsindex voor migranten

Kiest u migrant A of B?” was de onderzoeksvraag. Een manier om bloot te leggen welke migranten burgers eerder accepteren. Opleiding, leeftijd, taalvaardigheid, religie, gezinssituatie, vluchtreden: alles kan worden gevarieerd, gemeten en netjes in grafieken gezet. En inderdaad, zulke studies kunnen iets belangrijks laten zien. Niet wat rechtvaardig is, maar wat mensen aantrekkelijk vinden.

Maar als je weet welke migrant het best verkoopt, ontstaat de verleiding om migratiebeleid daarop af te stemmen. De jonge, werkende, goed opgeleide migrant. De migrant die onze taal al spreekt. De migrant die cultureel niet te veel schuurt. De vluchteling met het begrijpelijke verhaal, het fotogenieke kind, de herkenbare wanhoop. De migrant die geen beroep doet op solidariteit, maar op sympathie.

Wie draagvlak wil behouden, moet weten waar dat draagvlak zit. Maar draagvlak is geen moreel kompas. Het kan net zo goed registreren waar onze vooroordelen, angsten en hiërarchieën zitten. Bovendien is draagvlak geen natuurverschijnsel. Het wordt gevormd door politieke keuzes, framing, media-aandacht, beleidstaal en jarenlange campagnes waarin migratie vooral als probleem, last of dreiging is gepresenteerd. Politiek hoort dus niet simpelweg achter de publieke opinie aan te hobbelen, omdat dat een cirkeltje creëert. Het is ook de taak van politiek om draagvlak te creëren voor wat juridisch noodzakelijk en moreel verdedigbaar is.

Foto: Erik Mclean on Unsplash

De burgemeester en de lokale pers

Het vertrouwen in de democratie begint dicht bij huis. De ervaring van zeggenschap over de eigen omgeving kan een belangrijke stimulans zijn voor politieke participatie. Omgekeerd is het -al dan niet aangeblazen gevoel- dat je er niets over te zeggen hebt funest voor een gezonde democratie. Autoritaire bestuurders die dat onvoldoende beseffen bevorderen afzijdigheid en cynische tegendraadsheid. Op het lokale bestuur rust daarom een grote verantwoordelijkheid om ons huidige politieke systeem, met al zijn tekorten (maar beter is er niet), in stand te houden. Misschien wel een grotere verantwoordelijkheid dan de Haagse politici.

Lokale democratie bloeit bij een vrije lokale pers. Maar dat wil nog wel eens problemen geven. Niet alleen is in grote delen van het land de plaatselijke en regionale pers verdwenen of gedecimeerd. Waar lokale media nog wel actief zijn moeten ze nogal eens opboksen tegen lokale bestuurders die niet van kritiek gediend zijn. Sommige gemeente willen de rol de onafhankelijke media overnemen. Soms wordt er zware druk uitgeoefend op de plaatselijke pers om het beleid van de gemeente te volgen.

Een apart geval is de Gemeente Ede. Daar ligt de burgemeester, René Verhulst (CDA), al jaren in conflict met de lokale krant De Edese Vos. Het conflict is zo hoog opgelopen dat de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) zich met een brief van voorzitter Thomas Bruning heeft gewend tot de Gemeenteraad. Aanleiding is de weigering van de burgemeester om De Edese Vos interviews te geven. “Het categorisch weigeren van interviews door de burgemeester en de wijze waarop deze spreekt over de redactie van het lokale medium De Edese Vos draagt niet bij aan een klimaat waarin de lokale journalistiek goed haar werk kan doen. De opstelling van de burgemeester betreft geen incident, maar hindert nu al meerdere jaren het werk van de redactie van De Edese Vos.”

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Dangerous Curves (King Crimson)

U ziet en hoort The League of Crafty Guitarists die samen met The Mendoza Philharmonic Orchestra hun uitvoering ten beste geven van ‘Dangerous Curves’, oriigneel een werk van de band King Crimson.

‘Dangerous Curves’ is een van de drie louter instrumentale nummers op het album ‘The Power to Believe’ (2003) en valt, zoals bijna alle muziek van King Crimson, te omschrijven als progressieve rock, symfonische rock en experimentele rock.

Foto: Wendy (cc)

Toenemend racisme: gelijkwaardigheid als staatsgreep

De standaard lezing van het toenemende aantal stemmen op radicaal- en extreemrechts is dat het zou gaan om angst voor achterstand, om buurten die onder druk staan, om mensen die hun land zien veranderen. Dat het dus geen ‘echt’ racisme is. Daar is natuurlijk een hoop op af te dingen, en die lezing mist iets wezenlijks. Racisme laait namelijk niet alleen op wanneer minderheden worden gezien als last, maar ook wanneer zij zichtbaarder, succesvoller en invloedrijker worden.

Dat is geen vreemde gedachte. In onderzoek naar intergroup threat en status threat komt steeds dezelfde dynamiek terug: vooroordelen nemen toe wanneer een dominante groep een andere groep ervaart als bedreiging voor macht, status, identiteit of de vertrouwde orde. Het gaat dus niet alleen om banen of woningen, maar ook om de vraag wie zichtbaar is, wie spreekt, wie beoordeelt en wie bepaalt.

Zolang migranten en hun kinderen passen in het oude schema, is er weinig aan de hand. Ze mogen schoonmaken, koken, bezorgen, bouwen, zorgen en dankbaar zijn. De spanning ontstaat zodra ze succesvoller worden en de ruimte innemen die vroeger vanzelfsprekend aan anderen werd toegekend.

Dat zie je overal. Mensen van kleur en kinderen van immigranten zijn steeds vaker niet meer het onderwerp waarover wordt gesproken, maar degenen die spreken, presenteren, besturen en duiden. Ze zitten aan talkshowtafels, in gemeenteraden, op redacties, in rechtbanken, universiteiten, raden van bestuur en politieke panels. Ze zijn geen lijdend voorwerp meer in het nationale verhaal, maar mede-auteurs ervan. Voor wie gewend was dat “de ander” hoogstens figureerde in reportages over achterstand, integratie of overlast, is dat een forse statuscorrectie.

Closing Time | Held.

New You Anthem is een nummer van het dit jaar verschenen debuutalbum van Held. (met puntje er achter). De band maakt postpunk, een genre waar ik niets van weet, maar de groep schijnt te bestaan uit gevierde artiesten uit dit genre. En er zingt een bekend iemand mee als gastzanger, denk ik, al heb ik daar ook nooit van gehoord. Damn, dit moet wel mij meest informatieve CT ooit zijn. Hoe dan ook, het is een lekker nummer dus ga maar gewoon luisteren, en als jullie hier meer van weten dan ik hoor ik het graag in de comments.

Closing Time | Duel of the Fates

Gister stelde P.J.Cokema de terechte vraag waarom de klassieke herrie ontbreekt, bij alle herrie waarmee ik jullie hier onregelmatig mee verblijd op Sargasso. Het is niet alsof ik nooit luister naar het genre, en ik heb natuurlijk genoeg cross-overs gepost de afgelopen jaren. Maar puur klassiek? Nee, wellicht niet. Dan neem ik de uitdaging aan, en doen we deze. Ook naar aanleiding van de discussie gister weet ik niet zeker of het klassiek genoeg is, maar hee, deze versie wordt uitgevoerd door het Deens Nationaal Symphonie Orkest, en volgens Wiki heeft het nummer een componist. Dat moet toch tellen zou je denken.

Closing Time | Klavierstück X Karlheinz Stockhausen

Collega Janos trakteert ons graag op het wat heftiger smaldeel van de pop- en rockscene. Beetje gek eigenlijk dat in zijn collectie dan de “herrie”-stukken uit de klassieke sector ontbreken. Want ‘Metal was er al: 10 klassieke stukken die het bewijzen’, stelt deze Youtuber.

Meer bewijsmateriaal wordt aangedragen in deze Top 12 Metal Moments in Classical Music  en die Top 10 metal moments in classical music.

Nou is dat allemaal wel tamelijk oude muziek. Iets minder oud, maar evengoed van het heftige soort is ‘Klavierstücke X’ (1962) van de componist Karlheinz Stockhausen (1928 – 2007).

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Volgende