Intiem en totalitair

De Van Dale zegt dat intiem ‘diep in iemands binnenste gelegen’ of ‘van strikt persoonlijke aard’ betekent. Intimiteiten zijn dus dingen die we niet willen delen met anderen. Maar dat is precies wat we doen: zonder dat we er over nadenken delen we intimiteiten het met het Amerikaanse militair-industrieel complex. En dat vind ik doodeng zegt Tjeerd Andringa, universitair hoofddocent (UHD) Sensory Cognition aan de RUG in deze aflevering van Intieme Technologie van het Rathenau Instituut.

Veel meer dan Nederland is de VS op weg om een totalitaire democratie te worden met een militair budget waar een kwart van de bevolking direct van afhankelijk is. Een sterk stijgend verschil tussen arm en rijk rechtvaardigde de opbouw van een Homeland Security apparaat, wetten voor het onbeperkt bespioneren van de eigen burgers en het instellen van no fly lists waarvan niemand weet hoe je er op of af komt. Er staan al twee mensen op met mijn achternaam, en die is niet zo heel gebruikelijk. Verder staat al meer dan 3% van de VS bevolking onder justitieel toezicht.

Centraal in deze ontwikkeling is de rol van de CIA, die via haar investeringsmaatschappij InQTel een drijvende factor was achter zowel Facebook, LinkedIn, als Twitter. Waarom investeerden ze hierin? Draagt dit bij aan de totalitaire democratie die daar ontwikkeld wordt? Daar lijkt het wel op.

De intieme media, bieden namelijk het belangrijkste dat een totalitair systeem van haar burgers wil weten: of ze onafhankelijk denken of niet. Totalitaire systemen bestaan bij de gratie van mensen die liever niet zelf beslissen, maar óf de norm óf de autoriteit volgen. U kent ze wel, mensen die de mode volgen, die meegaan in hypes of juist conservatief zijn, die reclame en de media zomaar geloven, die graag in hiërarchische organisaties werken en die ze te vuur en te zwaard verdedigen. Deze hele normale en aardige mensen hebben een lage persoonlijke autonomie en zullen zich bij normvervaging en zonder steun van autoriteiten verloren voelen. Dit zijn normdenkers die in situaties van crisis, chaos en onzekerheid vrijwillig elke “sterke” autoriteit volgen die hun het gevoel geeft iets van controle te behouden. Het zijn de mensen die een toekomstige totalitaire staat, enthousiast en zonder scrupules, zullen omarmen.

Er zijn ook mensen met een hogere persoonlijke autonomie, mensen die tegen de norm of autoriteit in durven gaan als dat anderen schaadt. Mensen die, kortom, een ontwikkeld geweten hebben. Deze vrijdenkers zijn een gevaar voor een totalitaire staat door de vragen die ze stellen, de medewerking die ze ontzeggen, de gelijkheid en rechtvaardigheid die ze nastreven en bewustwording die ze voorstaan.

In een goed functionerende egalitaire democratie zijn de vrijdenkers dominant: ze maken maximaal gebruik van persoonlijke vrijheden en hebben geen enkel probleem met homoseksualiteit, vrije expressie (ook van normdenkers), culturele diversiteit en andere uitingen van zelfontplooiing en autonomie. Maar wat vrijdenkers als zelf-expressie interpreteren, zien normdenkers als moreel verval. En normdenkers haten wat ze het niet kunnen bevatten, maar wel moeten tolereren.

Bij het gebruik van de intieme technologie geeft iedereen bij elke gevolgde link en met elke getypt woord steeds meer aanwijzingen waar men op de autonomie-as zit. Klagen over normvervaging, het verdelen van de wereld in ‘ons’ en ‘hun’, gevoeligheid voor mode en hypes, het onkritisch overnemen van media standpunten, het onkritisch nastreven van gestelde normen en het kiezen van normvolgende vrienden scoort allemaal hoog op norm denken.

Betrokkenheid bij mensen met andere culturen en gewoonten, de strijd tegen onrecht, het negeren van commercie en het huldigen van kritische onderbouwde meningen, onafhankelijkheid van de media en het kiezen van vrijdenkende vrienden scoort hoog op vrijdenken. De computers van Facebook en Twitter registreren het allemaal en verkopen de informatie. Aan wie eigenlijk?

Wat zou er gebeuren wanneer deze informatie gebruikt zou worden voor bevorderingen in hiërarchische organisaties; bijvoorbeeld omdat de top het belangrijk vindt dat werknemers het organisatorisch belang hoger achten dan de eventuele maatschappelijke schade die aangericht wordt. Zou dat niet leiden tot een bijna onvermijdelijk afglijden naar een totalitair systeem? En weet u of dit in de VS wellicht al toegepast wordt? En in Nederland voorbereid? Zoals het er nu voor staat geldt: Intieme technologie = totalitaire technologie.

Dr. Tjeerd Andringa is universitair hoofddocent (UHD) Sensory Cognition aan de RUG. Na zijn studie Natuurkunde heeft hij bijgedragen aan de vormgeving van de opleiding Kunstmatige Intelligentie aan de RUG. Na een aantal jaar als ondernemer op het gebied van geluidsherkenning richt hij zich nu op de vraag over hoe mensen, dieren en systemen zich een beeld kunnen vormen van de werkelijkheid.

  1. 1

    Begint dat gezeur van die complotdenkers nou al weer? We leven in een vrije democratie en daar mogen we blij mee zijn. Gelukkig hebben we de amerikanen om onze vrijheid te verdedigen tegen die voorstanders van linkse dictaturen. Binnenkort komt Hilary Clinton naar Nederland voor een conferentie, die wordt georganiseerd door minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken en die zal dat vast nog weleens een keer haarfijn uitleggen.
    http://www.nrc.nl/nieuws/2011/11/24/clinton-komt-in-den-haag-over-internetvrijheid-praten/

    Ik kreeg trouwens net een emailtje van Michelle:

    Good morning,

    Every Thanksgiving, Barack sits down to call some of our troops and thank them for their service.

    When he tells me about these conversations, it always reminds me of how blessed we are to live in a country where men and women will stand up to protect our freedoms and preserve our way of life. And whenever I’ve had the chance to meet with these heroes and their families, I’ve always walked away inspired by their courage and in awe of their strength.

    I can’t think of any better way to spend Thanksgiving than letting our servicemembers know how grateful we are for everything that they do. So this year, we’re making it easy to do just that.

    We’ve partnered with the USO to create a program called Thanks From Everywhere. To get involved, simply visit JoiningForces.gov/Thanks and write a quick note that troops and veterans all over the world will be able to see.

    Add your message to Thanks From Everywhere.

    Lieve mensen toch, die Obamaatjes.

  2. 2

    Precies, uit-ste-kende analyse (dus harm houd je bek). De (informatie)oorlog wordt gewonnen vanuit de luie stoel omdat fysiek oorlog voeren tussen westerse landen (zeker met kernwapens) niet meer mogelijk is, staat gelijk aan zelfmoord, doen we wel in de deprivatie van Afghanistan e.d. Blijft de industrie van het militair complex tenminste ook intact. En op het thuisfront het volk (de normdenkers) in de waan laten dat ze onderdeel vormen van een democratie omdat ze alles vrij kunnen en mogen uitbraken (sociale media) en de vrijdenkers aldus de mond kunnen snoeren…zo was het cirkeltje rond en ze noemden het spot on omschreven Totalitaire Democratie.

    Is dát niet briljant?

  3. 3

    Als je gebruik maakt van gratis diensten ben je geen klant maar ben je doelwit.
    (Ik ben vergeten wie dit heeft gezegd.)

    De grote vraag is idd aan wie de informatie wordt verkocht!

  4. 6

    *Whatsapp doc?*

    Whatsapp wijst gebruikers formeel op het feit dat de dienst juridisch alleen voor gebruik door Amerikanen bedoeld is. Je kunt van consumenten echter niet verwachten dat ze voordat ze privacy gevoelige gegevens over hun vrienden delen Whatsapp benaderen voor afspraken over de bescherming ervan. De ontwikkeling van sociale netwerken blijft dus vrolijk aan onze privacy knagen. Daar waar je bij Facebook of Hyves nog kunt kiezen om wel of niet mee te doen, zorgen smartphones ervoor dat je vrienden via het gebruik van apps feitelijk de keuze voor je maken. Zou privacy dan echt dood zijn?

    APPperdeepperde APP EP EP
    App perdeepperde APP EP EP
    Ben zo blij dat ik ben zo blij dat ik
    Ben zo blij dattik ‘m HÈÈÈÈHÈÈÈÈB

  5. 7

    Zegguh, wil jij wel eens even respect hebben voor mijn vrijheid van meningsuitig!

    Zou je trouwens niet even een mailtje sturen, dan weten ze tenminste wie hun vrienden zijn.
    Jouw internetadres wordt niet gepubliceerd, dus je hoeft je geen zorgen te maken over je privacy en als je op Kennedy-airport aankomt staan ze klaar met een bos bloemen.

  6. 8

    Twas meer om te oefenen die opmerking, kan je er vast aan wennen harm. Maar ze heeft wel een gevoelige snaar geraakt een mailtje zit er echter helaas niet in ik leef vanaf veilige afstand intens mee…

    *snif, rochel*

  7. 10

    Ze proberen het met omwegen (cyber attacks) als The Shadow reinaert:

    The use of social networking platforms, blogs and other services offered by trusted companies allows the attackers to maintain control of compromised computers even if direct connections to the command and control servers are blocked at the firewall level.

    En wie heeft het internet uitgevonden en wie beschikken b.v. over de broncodes…

  8. 14

    Wacht even hoor, ik vind het ingewikkeld. Is Facebook niet ook populair onder mensen die allemaal sociale acties steunen? Is non-conformisme niet ook heel erg populair?

  9. 15

    Korte samenvatting van het artikel: mensen zoals ons die zelfstandig denken die staan aan de basis van een waarlijk vrije en rechtvaardige samenleving. Dat we nu de verkeerde kant opgaan ligt niet aan ons maar aan de anderen: de trendvolgers, de meelopers.

    Het is net die instelling. Die funest is. Verantwoordelijkheid nemen voor de eigen rol: priceless. De ander is het altijd schuld: gratis. Die ander is bezig het te verkloten.

    Hadden ze maar naar ons geluisterd. Etc. Makkelijke bullshit natuurlijk.

  10. 18

    Iedereen interpreteert een tekst natuurlijk op zijn manier en is bij die interpretatie gebonden aan zijn eigen intellectuele beperkingen. Zo kan het gebeuren dat iets wat te gemakkelijk kan lijken voor iemand met een wat beperkte blik, en heel zinvol voor iemand met een wat ruimere blik.

    In dit geval kun je de tekst natuurlijk zo opvatten, dat de mensheid in twee categorien wordt opgedeeld en je daardoor aangesproken voelen. Maar je kunt er natuurlijk ook van uitgaan dat de schrijver twee stereotypen gebruikt om de situatie snel inzichtelijk te maken door een simplificatie.

    Dat laatste ligt in dit geval voor de hand, want anders zou Big Brother aan 1 kenmerk voldoende hebben om aan de hand daarvan uit te maken of iemand “staatsgevaarlijk” is of niet: de man/vrouw heeft een liberaal standpunt tegenover verschillenden vormen van seksueel gedrag, dus deugt hij/zij niet.

    Zo eenvoudig ligt het natuurlijk niet. Het gaat om een groot aantal verschillende kenmerken, alle op een glijdende schaal van heel erg voor, tot heel erg tegen. En het is niet de bedoeling van het verzamelen van dit soort gegevens om de mensheid in te delen in 2 categorien, maar om een profiel te maken van ieder afzonderlijk.

    Voor de een ligt die conclusie voor de hand, en voor de ander is die denkwijze net iets te moeilijk. Grappig genoeg dus precies degene die denkt dat het om “makkelijke Bullshit” gaat.

  11. 21

    Ja, dat element zit er ook in. Iets wat ik bij het eerste artikel ook al opmerkte : een bijna arrogant perfect zelfbeeld van die kant gaan we op en tegenstribbelen helpt niet en de rest heeft ongelijk.

    Maar ik vind het minder sterk dan de vorige keren. En daarnaast is de vraag aan wie de informatie wordt verkocht toch echt wel interessant en misschien zelfs wel bepalend in de discussie.

  12. 23

    Een van de sleutelwoorden hierin is informatie > en daarbij is natuurlijk het www een sleutel. Doet Sargasso ook niet mee aan de eeuwige vergaardrift? Kijk maar eens wat noscript allemaal buiten de deur houdt als je nietsvermoedend een bezoekje aflegt hier.
    Ik word nog weleens melancholisch als ik terugdenk aan het pré-internet tijdperk: we wisten niet zo snel en makkelijk dat we genaaid werden, maar tegelijk liepen we wel met z’n honderdduizenden te demonstreren tegen kruisraketten. Info was nog speciaal toen. Nu zijn we idd slechts een informatie-product geworden…