Iets meer pessimisme voor zzp’ers graag

Eind 2014 telde Nederland bijna 880.000 zelfstandige ondernemers, of zzp’ers, mede als gevolg van een jaarlijkse stijging van meer dan 40.000. Uit internationale studies weten we dat het ondernemerschap niet loont voor de doorsnee entrepreneur. Waarom is er dan toch zo’n drang om ondernemer te worden?

Voor een deel heeft dat ongetwijfeld te maken met de vrijheid en andere voordelen die onafhankelijkheid met zich meebrengt. Een nieuwe studie, gebaseerd op Britse surveydata tussen 1991 en 2008 laat echter een minder romantische reden zien: veel beginnende ondernemers zijn gewoonweg te optimistisch.

De studie meet optimisme als het verschil tussen verwachte en in het verleden gerealiseerde inkomsten. Dat is een mooie maatstaf, maar levert wel een klein meetprobleem op. Als je door pech even wat minder verdiende dan je dacht sta je immers als optimist te boek, terwijl je verwachtingen op lange termijn misschien best redelijk waren. Als die pech zich na een tijdje uitbalanceert, zou je dus verwachten dat optimisten meer verdienen dan pessimisten (die misschien alleen geluk hadden op het meetmoment).

Dat blijkt inderdaad het geval voor mensen in loondienst, maar niet voor ondernemers: de optimisten onder hen verdienen juist minder dan hun pessimistische collega’s. Dit wijst erop dat het over-optimisten zijn die ondernemer worden door overschatting van hun matige bedrijfsplannen. Het effect van deze overschatting is bovendien groot: de meest optimistische ondernemers verdienen gemiddeld 25% minder dan de meest pessimistische.

Om te zien of over-optimisme nog andere negatieve effecten heeft, keken onderzoekers naar de huwelijken in de steekproef. Een huwelijk aangaan is, net als het opzetten van een bedrijf, een risicovolle onderneming. En inderdaad blijkt dat scheidende partners gemiddeld veel hogere verwachtingen hadden van hun huwelijk dan degenen die samen bleven. (Slim genoeg controleren de auteurs nog wel even dat het niet hun slecht lopende bedrijf was dat de optimistische huwelijkspartners de das omdeed). En daarmee is het nog niet afgelopen voor de zichzelf overschattende Britten. Zij blijken namelijk ook nog eens vaker te roken, misschien, zo interpreteren de auteurs, omdat ze denken dat het met die longkanker ook wel mee zal vallen.

Kortom, optimisme, toch vaak gezien als een positieve eigenschap, kan maar beter met mate worden geconsumeerd. De studie gebruikt Britse data, maar een eerder onderzoek van o.a. Philipp Köllinger aan de Vrije Universiteit gaf een zelfde soort uitkomst in meerdere landen. In die studie bleek bovendien dat er behoorlijke internationale verschillen zijn in zelfoverschatting. Helaas stond Nederland niet in het rijtje onderzochte landen, maar gezien de enorme zzp’er- toestroom in ons land lijkt het niet onredelijk dat ook hier zelfoverschatting een rol speelt.

De Stichting ZZP Nederland adviseert toekomstige zzp’ers om voor het starten “een plan te maken, al is het maar op de achterkant van een sigarendoos.” Een iets grotere oppervlakte zou voor de meesten geen slecht idee zijn, en dan vooral voor de bezitters van een sigarendoos.

 

  1. 1

    Over welke vrijheid heeft men het? Ik ken twee zzp’ers en beide moeten, om rond te kunnen komen, zeer veel werken. Dermate veel dat men geen tijd meer heeft voor hobby’s, sociaal leven en dergelijke. Maar: je hebt teminste geen baas boven je. Lekkere vrijheid hoor.

  2. 2

    Kortom, optimisme, toch vaak gezien als een positieve eigenschap, kan maar beter met mate worden geconsumeerd.

    Deels waar. Het pijnpunt zit hem in de verwachtingen, niet in het optimisme. Als je je eigen verwachtingen naar beneden bijstelt, dan kan je gewoon optimist blijven. Eigenlijk hoef je bijna geen verwachtingen te hebben, want veel factoren heb je niet in de hand of weet je niet bij gebrek aan intelligentie.

  3. 3

    @1: Mijn reden om terug onder contract te gaan. Teveel ballen die je omhoog moet houden naast het uitoefenen van je vak. Het was een leerzame ervaring maar ik zou alleen nog maar gaan ondernemen als je daadwerkelijk een product verkoopt of een service verleent binnen een maatschap. Het belangrijkste wat ik geleerd heb is dat je bij het ondernemen niet je vak kan uitoefenen maar iets moet aanbieden. Klinkt heel logisch maar als je echt houdt van wat je doet blijkt het toch tamelijk lastig.

  4. 5

    Is het optimisme niet gewoon een overlevings tactiek ?
    Veel mensen worden zzp’er tegen wil en dank.

    Met je rug tegen de muur, is optimisme (misschien zelfs tegen beter weten in) een goede keuze.

  5. 6

    Pessimisme, optimisme? Voor een baas werken betekent dat je het beleid van het bedrijf moet uitvoeren. Want wiens brood men eet, wiens woord men spreekt. En dat kan nogal tegen je principes/gevoelens en wat nog meer in gaan. Betekent optimistisch dat je jezelf heel veel inkomen toedenkt en dan dat vervolgens niet krijgt? En pessimistisch dat je jezelf weinig inkomsten toedenkt en meer krijgt.

    Ik had een aardig betaalde baan tot 2009. En ben nu baanloos en zoiets als ZZP-er. Er van leven kan ik nog niet, maar ik heb goede hoop dat dit wel gaat lukken. Het gaat namelijk best aardig. Beter dan ik had gedacht.

    Ik hoef geen grote en/of nieuwe auto en andere grootse zaken. Geld interesseert me weinig tot niets. Ik juich het moment toe dat ik er zonder kan.

    Ik wil dingen doen waarvoor ik kan gaan en hoef geen dingen te doen die zeer tegen mijn principes indruisen. En het hoeft niet van 8 tot 5 en niet van maandag tot vrijdag.

    Één groot gebrek heb ik: Mijzelf zal ik moeten verkopen. En verkopen: dat is iets waar ik slecht in ben.

  6. 7

    Sinds 1991 ben ik wat men nu een zzp ‘er zou kunnen noemen. Het gaat, net als met bedrijven, op en neer maar ik ben er nog. De reden was en is dat ik niet in loondienst kan werken. Het strookt niet met mijn karakter (if any) en ik hou niet van vergaderingen en beoordelingsgesprekken. Ook de chantage-loonschalen hebben mij nooit kunnen motiveren. Ik wil geen cao, negen-tot-vijf-geouwehoer, interne concurentie of een erkende loopbaan.
    Ik ben ontwerper en heb altijd de producten binnen de deadline en het budget geleverd.
    Ik raad veel mensen aan om niet voor zichzelf te gaan werken. Het kan best angstig zijn als je een tijd niets te werken hebt. Je kan dan in paniek raken maar ook andere inzichten en/of producten bedenken. Maar je moet wel een buffer van ongeveer een jaar hebben en die moet je wel kunnen opbouwen. Vandaar mijn enigszins negatieve advies.
    Het geeft heel veel vrijheid maar vraagt ook discipline.

  7. 9

    @6: “Mijzelf zal ik moeten verkopen. En verkopen: dat is iets waar ik slecht in ben. Dat is het vervelende addertje onder het gras. Als je even alle hosanna verhalen van uitvinders in de garage die een briljante uitvinding doen waar niemand omheen kan heb je met +800.000 zzp-ers vrij veel mensen die veel van hetzelfde doen cq aanbieden op de markt. Als ik om me heen kijk in het ZZP-wereldje dat ik ken draait het allemaal geheel niet om wat je kan (=je moet iets kunnen maar uitblinken is geen voorwaarde) maar hoe je je zelf kan verkopen/in de markt kan zetten. De vlot babbelende netwerker die middelmatig iets levert heeft meer succes dan degene die uitstekend werk levert alleen zichzelf niet weet te verkopen. Nogmaals het idee als je maar goed genoeg bent is in 99% van de gevallen onzin want er is altijd wel iemand die op z’n minst zo goed is of iemand die de potentiële klant kan laten denken dat hij/zij zo goed is. Dit alles is uiteraard niks nieuws onder de zon of een nieuw geniaal inzicht. Wijsheid zo oud als de weg naar Rome.
    Wat echter frappant is dat dit cruciale gegeven door politici, bestuurders, opiniemakers en beleidsmakers die voorstander zijn van “de flexibilisering van de arbeidsmarkt” dit verrassend makkelijk vergeten en vervallen in clichés als “hardwerken, je best doen en de beste komt boven drijven”.

  8. 11

    @1: Volgens mij ben je alleen maar van baas gewisseld. Nu heet die Belastingdienst.

    Een belangrijke reden ZZP’er te worden is de onmogelijkheid een baan te kunnen vinden, als je op ‘gevorderde’ leeftijd bent. Het is dan zo goed en zo kwaad als het gaat ZZP’erd worden of de WW uitzitten en wachten op het bijstandsspook. Het startpunt van een onderneming zou het goede zakelijk idee moeten zijn en niet werkloosheid.

  9. 12

    voor werkgevers zijn zzp’ers handig. je hebt geen rompslomp met sociale premies , pensioen, ziektes etc…

    zzp’ers moeten dat zelf regelen. buffers opbouwen voor als je zonder opdracht zit etc. dat vereist een aardig uur tarief.

    nu zijn er heel veel zzp’ers, en ze beconcureren elkaar met steeds lagere uur tarieven. gaat twn koste van buffer en verzekeringen etc……

    maar dat willen velen niet zien. voor werkgevers super ideaal, want het is het ultieme anti-vakbond scenario. werknemers die elkaar beconcureren, zonder veel hr rompslomp…..

    en wederom wordt de verdeel en heers tactiek succesvol toegepast. kapitalisme optima forma. winst maximalisatie.

    p.s. kapitalisme + democratie werkt goed

    kapitalisme + totalitaire staat werkt beter. (check economical region shenzhen in china , naast hong kong)

    m.a.w. ik zie marktwerking dus lang niet altijd als positief als we onze vrijheid willen behouden. kapitalisme kent geen medelijden.

  10. 13

    Ik mis de essentie over zzp’ers.
    Er zijn volgens mij twee soorten zzp’ers;
    degene met een baan die het beter en/of sneller denkt te doen en goed gemotiveerd, vaak met een partner in loondienst om op terug te kunnen vallen, voor zichzelf begint.
    En degene die vanuit werkloosheid het einde van de ww ziet naderen en met de bijstand in zicht uiteindelijk dan maar voor zichzelf begint.
    De eerste zijn vaak specialisten die weinig voorhanden zijn en een goed uurtarief kunnen vragen; vaak ict’ers, consultants, etc.
    Zo ook mijn “huisschilder”, die goede zaken doet, simpelweg omdat hij kwaliteit kan leveren in 2 dagen waar een concurrent 7 dagen voor nodig denkt te hebben.
    De tweede kan moeilijk aan opdrachten komen en kan alleen aan werk komen wanneer zijn uurtarief net zo laag is als het bruto-uurloon bij loondienst.
    Weer zo’n voordeel van de zoek-het-zelf-maar-uit-maatschappij.

  11. 14

    maar gezien de enorme zzp’er- toestroom in ons land lijkt het niet onredelijk dat ook hier zelfoverschatting een rol speelt.

    Het gebrek aan reguliere banen speelt denk ik een iets grotere rol.