Het feest dat arbeid heet

Werken is een feest. Elke dag weer is het in de vroege ochtenduren een kabaal van jewelste van duizenden mensen die fluitend naar hun werk gaan. Wat een tegenstelling met de oorverdovende stilte aan het einde van de werkdag, als de werkenden weer chagrijnig huiswaarts keren.

De Dag van de Arbeid heet een feestdag te zijn. Wie de geschiedenis van de eerste mei kent, zal verbaasd zijn dat juist de bolwerken van het kapitalisme, de beurzen, deze dag gesloten zijn. In tegenstelling tot de fabrieken, kantoren en winkels, waar gewoon wordt door gewerkt. En daar heerst nog steeds de traditionele ontevredenheid van de werkende klasse.

Het schorriemorrie ervaart de combinatie van werk en privé als een zware last. Dat zou blijken uit een representatief onderzoek (pdf), dat Maurice de Hond uitvoerde voor SBI, een bureautje dat klanten zoekt die  training en advies willen, om hun werkzame leven op orde te krijgen.
Er is in de geschiedenis van de arbeid veel veranderd. De schamele acht uren die arbeiders ooit hadden om bij te komen van gedane arbeid, werden al zo’n 128 jaar gelden omgezet in de 8-urige werkdag. Na aftrek van een 8-urig slaapje, moesten werknemers dus zelf verzinnen wat ze in de resterende 8 uren moesten doen. Van de zevendaagse werkweek is voor velen niet meer overgebleven dan vier vreugdevolle dagen.

De Dag van de Arbeid wordt gevierd met een dubbele moraal. Enerzijds wordt de heroïsche arbeidersstrijd herdacht, die tot al die werktijdverkorting zou hebben geleid. Anderzijds gaan in verschillende landen mensen de straat op en schreeuwen om behoud van, of zelfs meer werkgelegenheid.
De Internationale Organisatie voor Arbeid viert 1 mei met een alarmerend rapport (samenvatting in pdf) over de aanhoudende werkloosheid. De ILO adviseert de verantwoordelijke regeringen te investeren in werkgelegenheid, in plaats van deze weg te bezuinigen.

In de geschiedenis van de Dag van de Arbeid moet ergens iets vreselijk mis zijn gegaan. Als meer mensen minder dagen en uren werken, zou er werk over moeten blijven voor degenen die nog geen werk hebben. En minder werk zou tot meer vreugde moeten leiden. Dat was immers ooit het doel van al die arbeidersstrijd?
Beide redenaties zijn onwaar gebleken. Minder werken leidt niet tot meer werkgelegenheid en minder werk leidt wel tot meer armoede.

Het is natuurlijk allemaal een kwestie van verdeling. Verdelingen die op tal van aspecten grondig herzien zouden moeten worden. Neem de snoevers die op dit soort artikelen reageren door op te scheppen over hun 60-urige werkweek. Ze mogen daar dan hun arbeidsvreugde uit halen, maar het is ongehoord a-sociaal. Maar liefst 20 onproductieve uurtjes houden ze bezet, die een ander veel productiever in zou kunnen vullen. Wie die 60 uren wel superproductief uitvoert, zal op niet al te lange termijn een dure kostenpost voor de gezondheidszorg worden. Aldus Geoffey James in de Times.

Om nog maar te zwijgen over de manier waarop i-phones hier betaalbaar op de markt worden gebracht.  Een lastige kwestie, want zou die apparatuur hier worden gefabriceerd, is dat weer slecht voor de zware en onderbetaalde werkgelegenheid in Azië. Wie wil zich nou schuldig voelen over de werkloosheid van arbeiders die voor een Apple en geen ei hun bijdrage aan de welvaart leveren?

De Dag van de Arbeid gaat nog steeds alleen over verdeling van werkuren en loon. Het gaat nog steeds niet over de verdeling van de arbeid zelf. Van wie is de arbeid eigenlijk. Hoe is het toch mogelijk geweest dat de rollen van werkgevers en werknemers volslagen verkeerd zijn verdeeld?
Een werkgever is iemand die met lijf en leden arbeid levert. Een werknemer is degene die dat potentieel afneemt. Tegen een goede prijs en volgens het aantal uren dat de eigenlijke werkgever in de aanbieding heeft.

In plaats van onderling ruzie te maken, zouden vakbonden dat eens centraal moeten stellen. Zolang dat niet het geval is, blijft de Dag van de Arbeid niet meer dan wat nostalgische arbeidsvreugde.

Foto Flickr IISG

  1. 1

    Het zal me moeilijk vallen slechts 40 uur te gaan werken, om dan 20 uur uur mijn brein aan een ander uit te lenen. En dat een werkgever al bij voorbaat loon uitbetaalt, en er dan maar op moet spekuleren en bij de verkoop van de produkten de investering met winst kwijtraakt, is vaak genoeg een kwalijke vorm van uitbuiting gebleken.

  2. 2

    Minder werken leidt niet tot meer werkgelegenheid en minder werk leidt wel tot meer armoede.

    Wat een onzin. In landen waar een 8-urige werkdag de norm is zijn lonen doorgaans ruim voldoende om de eerste levensbehoeften mee te bekostigen. In landen met onbeperkte werkuren per dag doorgaans niet. En hoe aanmatigend op een blog in een land waar zovelen kunnen kiezen of ze willen werken of niet.

  3. 3

    Hee, ik schreef dat wel in de context van de rest. Hier, in dat land waar zovelen kunnen kiezen, werkt men gemiddeld minder. Toch stijgt de werkloosheid. Dat wordt dan op conto van ‘De Crisis’ geschreven, maar dat is flauwekul omdat we, al minder werkende, altijd rond de 300 tot 400 duizend werklozen hebben. Ongeacht banenplannen of wat voor soort participatiestimulering dan ook.
    Terwijl ooit (wanneer moet ik eens opzoeken) werd gesteld dat een kleinere werkweek per individu, meer werkgelegenheid voor iedereen op zou leveren.

    Verder verwees ik naar het ILO-rapport dat armoede in verband met werkloosheid brengt. En jazeker, dat valt bij ons (doorgaans, zeg je terecht!) reuze mee en in andere landen zwaar tegen. Ik schreef ook niet dat de ILO-conclusie alleen op NL sloeg. De Dag van de Arbeid wordt internationaal gevierd en internationale solidariteit is al jaren een van de thema’s. Maar dat weet een ieder die de geschiedenis ervan kent.

  4. 4

    Dat wordt dan op conto van ‘De Crisis’ geschreven, maar dat is flauwekul omdat we, al minder werkende, altijd rond de 300 tot 400 duizend werklozen hebben.

    Daar tegenover staat dat wij een hogere rendement op onze arbeid halen dan voor de invoering van de 40-urige werkweek. Ook is er een hogere arbeidsparticipatie, daar moet toch echt banengroei tegenover staan. En dat zelfs ondanks tegenslagen zoals de vlucht van industrie naar lage lonen landen.

  5. 5

    Het hangt er natuurlijk helemaal van hoe produktief een arbeidsplek plek is af, hetgeen bepaald wordt door de hoeveelheid kapitaalgoederen er gewerkt wordt. Want als arbeid an sich de doorslaggevende faktor zou zijn, dan zouden we beter alle hulpstukken afschaffen, alles op menskracht baseren en met de hand gaan verrichten. Hoe marginaler de arbeidskosten, dus hoe produktiever.

    Robert Kurz
    Postmarxismus und Arbeitsfetisch
    Zum historischen Widerspruch in der Marxschen Theorie

    http://www.exit-online.org/html/link.php?tab=autoren&kat=Robert%20Kurz&ktext=Postmarxismus%20und%20Arbeitsfetisch

  6. 6

    Ja, 1 mei. In Frankrijk een dag dat echt (bijna) iedereen vrij heeft : een nationale feestdag. Maar ik stond toch wel te kijken van je zinnetje : De Dag van de Arbeid gaat nog steeds alleen over verdeling van werkuren en loon.

    Ik heb nooit het gevoel gehad dat het daarom ging hoewel de oorsprong van de feestdag wel ligt in de strijd om de 8-urige werkdag. Het is en blijft toch een dag om de strijd van de arbeiders voor hun rechten te vieren. Om de strijd en haar slachtoffers te vieren en te herdenken. En over die herdenking van die slachtoffers wordt te vaak over heen gelopen.

    Elke stap ging gepaard met vele slachtoffers. Van de opstand der Canuts in Lyon tot de commune van Parijs en de slachtpartij op Haymarket. Kleine en grote sociale verzetsbewegingen.

    1 mei, rewriting history?

  7. 7

    Natuurlijk Hans. Klopt helemaal en dat is, althans in NL, dan ook gelijk het wat vreemde. 1 mei zou dus meer een herdenking dan een feest moeten zijn?
    Werktijden en loon (in de vorm van geld en andere verworvenheden) zijn nog wel de thema’s. Ofwel: de rechten van mensen die ze niet hadden en hebben. Daarom pleit ik voor ‘rewriting’ van de roillen. De ‘arbeider’ is de werkgever. Zonder mijn arbeid is mijn ‘baas’ nergens. Daar gedraagt mijn ‘werknemer’ zich echter niet naar.

  8. 8

    Ik vind het maar verwarrende onzin. Waarom moet het allemaal omgegooid worden om een semantisch punt te maken? Verwachtten we dat de ledenlijst van de vakbond groeit als we slechts de terminologie veranderen?

  9. 9

    Zeker, maar het verwisselen van etiketjes kan een begin zijn. Ik ben overigens van mening dat taal beperkt, maar wel meer invloed op gedrag heeft dan we aannemen.
    Nogmaals: werk=arbeid. De vraag is wie daar de eigenaar van is en er het meest over te zeggen zou moeten hebben.

  10. 10

    Volgens mij verandert er niks. De kaarten blijven ten voordeel van de klasse met de productiemiddelen in handen geschud, ongeacht of ze werknemer of werkgever heten.