Het dilemma van echte en afgewende rampen

Inenting (Foto: Flickr/Scott Ableman)

Ha! Alle ophef rond de Mexicaanse griep was onzin. De hele vaccinatie-ronde sloeg nergens op en in het vervolg kunnen we beter stoppen met dit soort draconische maatregelen. Hetzelfde geldt ook voor het millenniumprobleem. Dat bleek ook een grote hoax, niet bestaand. Miljoenen, nee zelfs miljarden zijn zinloos weggegooid.

Of toch niet? In beide gevallen is de vraag eigenlijk niet te beantwoorden. Immers, we kunnen niet weten wat er gebeurd zou zijn als we in het geheel niets gedaan hadden. Misschien was er dan op 1 januari 2000 wel een kernraket per ongeluk afgeschoten. Waarschijnlijk niet, maar toch. In het geval van de Mexicaanse griep blijkt dat deze nieuwe – onverwacht milde – griepvorm de agressievere vorm heeft weggeconcurreerd. Dat gecombineerd met het vaccinatieprogramma en het feit dat ouderen resistent bleken zorgde voor een abnormaal laag aantal griepdoden in Nederland het afgelopen seizoen. Netto heeft de griep dus zelfs mensenlevens gespaard in plaats van gekost. Hadden we dat vooraf kunnen weten?

Mensen blijken nogal moeite te hebben met een genuanceerd verhaal. De neiging bestaat, eigenlijk net als met alles, om iets eendimensionaal te omschrijven. Goed of fout. Ze vergeten dat er in dit soort situaties enorm veel factoren meespelen. De kans dat het probleem optreedt, de verwachte schade en de kosten om het probleem te voorkomen moeten allemaal bij elkaar genomen worden, waarna een afgewogen keuze kan worden gemaakt. En die keuze kan achteraf op verkeerde aannames gebaseerd blijken, of er zijn – zoals bij bijvoorbeeld de Mexicaanse griep – onbekende factoren in het spel. Maakt dat de eerdere keuze te handelen an sich foutief? Ik denk het niet. Op basis van de aanwezige feiten is toen een goede beslissing genomen.

De stelligheid waarmee de autoriteiten beweren dat iets ‘zeker’ een probleem is, is iets waar we wel naar zouden kunnen kijken, maar ook hier heb je te maken met een probleem. Als de overheid onzekerheid toont over de te verwachte uitkomst, vergroot dat het aantal mensen dat zich onttrekt aan de maatregelen, waardoor de kans dat het probleem escaleert weer groter wordt. Aan de andere kant speelt het ‘boy cries wolf’-probleem weer op. Een overheid die constant onterecht moord en brand schreeuwt wordt al snel niet meer serieus genomen. Helaas treedt dat dus ook op als de overheid precies de goede waarschuwing afgeeft en precies de goede maatregelen neemt.

Eigenlijk kan de overheid het in dit soort gevallen nooit goed doen. Valt het mee, dan waren de maatregelen overdreven en een verspilling van geld, valt het tegen, dan waren ze niet afdoende.

Het lijkt er dus op dat we deze discussie tot in de eeuwigheid kunnen voeren.

  1. 1

    Het lijkt de klimaatdiscussie wel. En wat je dus ook doet of niet doet, het zal later ooit altijd verkeerd of niet helemaal goed blijken.

  2. 2

    In het boek ‘The Black Swan’ beschrijft Nassim Taleb het denkbeeldige geval van de uitvinder en fanatieke promotor van de kogelvrije cockpit-deur die vanaf 10 september 2001 verplicht in elk vliegtuig zit. Dankzij deze permanent gesloten deur staan de Twin Towers nog fier overeind.
    De uitvinder van de deur sterft echter onbegrepen na levenslang door iedereen belachelijk gemaakt te zijn. Het feit dat hij de aanslagen van 11 september heeft voorkomen, is volledig onbekend. Want er hebben op 11 september geen aanslagen plaatsgevonden. Er waren op die dag een paar onduidelijke schermutselingen in een vliegtuig. Maar die hebben zelfs het lokale sufferdeje niet gehaald.

  3. 3

    Met enige fantasie zou je dus kunnen zeggen dat we een nieuwe financiële crisis kunnen verwachten.

    De vele honderden, zo niet duizenden doden die de MexFlu zou hebben moeten veroorzaken zullen nu voor niljarden pensioen, uitkeringen, ziektekosten en andere gebruikskosten veroorzaken.

    Ab Klink moet maar eens gaan kijken of de overdoses aan griepvaccinaties niet kunnen worden ingeruild voor Drionpillen.

  4. 4

    Het niet vaccineren wordt gewoon weer de beste optie. – Of mag men dat niet denken. –

    Dat die oudjes resistent bleken was al vroeg aan het begin van de pandemie bekend. Men kende al een soort gelijke variant uit het verleden. – Toentertijd werden ze niet gevaccineerd. –