LONGREAD - Je kunt van het ons met enige regelmaat falende rechtsapparaat zeggen wat je wilt, maar het ruim één maand vóór de nationale intocht van Sint Nicolaas voor de rechter slepen van vierendertig ‘Helden van Dokkum’ getuigt van een perfecte timing. Als het een beetje meezit hebben we er na de definitieve uitspraak van de rechter begin december vierendertig ‘martelaren’ bij. Een betere scheut olie op het vuur had ik niet kunnen bedenken.
Diezelfde timing dwong mij ertoe een idee over een blog over Zwarte Piet vervroegd te realiseren. Ik kan bij de naderende burgeroorlog niet doen of mijn neus bloedt en ik wil de feiten voor zichzelf laten spreken. Ik zal de zwartepietendiscussie niet mijden, maar wil me er niet al te diep in mengen. Lafhartig schuif ik die Zwarte Piet door (de uitdrukking komt overigens uit een kaartspel), maar ik zal aan het slot wel enkele conclusies trekken.
Het is uiteraard onmogelijk in twee of drie columns een doorwrochte studie over Zwarte Piet te publiceren. Dat zou minstens een geschiedenis ter grootte van een ‘lijvig, in kalfsleder gebonden band’ (Maarten Toonder) vereisen en zo soepel is de redactie van Sargasso qua plaatsruimte niet. Zelfs historicus Frits Booy had voor zijn minimale overzicht Het verhaal van Zwarte Piet (2014) nog vijftien pagina’s nodig. Ik moet helaas een hoop namen, termen, feiten en zinnige hypothesen onbesproken laten en mij tot een rode draad beperken, hetgeen bij een zo complex fenomeen als Zwarte Piet ook geen kwaad kan. Ik zoek een antwoord op slechts deze vragen:
- De huidige Zwarte Piet in zijn pagepak is gemodelleerd naar de knecht van Sinterklaas uit de tweede editie van het boekje van de negentiende-eeuwse Jan Schenkman. Welke bedoeling had Schenkman met deze Piet en hoe is het deze Piet na 1850 verlopen en waarom?
- Wie of wat is Zwarte Piet eigenlijk en waar komt hij vandaan?
- Waarom is Zwarte Piet zwart ? Waar komt zijn zwartheid vandaan?
Voordat ik met het verslag van deze speurtocht begin, nog even dit: om de tekst leesbaar te houden verwijs ik met ‘Tegenstanders’ naar de tegenstanders van de huidige Zwarte Piet of verschijningsvorm van deze Piet, en met ‘Voorstanders’ naar het tegenovergestelde. Omdat ik beide partijen een naam heb gegeven schrijf ik deze dan ook met een hoofdletter, wat bovendien de leesbaarheid vergemakkelijkt.
Chronologisch gaat het verhaal van voor naar achteren, omdat de clou aan het begin zit.
Bronnenprobleem versus luxeprobleem
Het is opvallend dat de Tegenstanders met nogal weinig schriftelijke en picturale bronnen op de proppen komen. Dit is verwonderlijk omdat zij, in tegenstelling tot de Voorstanders, zich in de geschiedenis hebben verdiept en archiefstukken hebben gezocht. De aangedragen bronnen lijken er echter vaak met de haren bijgesleept en bovendien maken de onderzoekers uit dit kamp vaak de fout dat zij aan details algemene conclusies verbinden. Zo ontstaan contextloze tunnelvisies, waarbij het bovendien vaak gaat om aannames of associaties die vervolgens als feiten gepresenteerd worden.
![](https://sargasso.nl/wp-content/uploads/2018/10/Titelblad-Sint-Nicolaaslamanak-1766.jpg)
Afbeelding uit een Sint-Nicolaasalmanak uit 1766
Zelfs cultureel antropoloog John Helsloot (1950), met voorsprong de belangrijkste Nederlandse wetenschapper uit het kamp van de Tegenstanders, gaf tijdens het Digital Erfgoed Congres in 2012 toe dat hij, na lang te hebben gezocht, slechts één enkele associatie tussen Sinterklaas en een slavenhouder had gevonden. Let wel, het gaat hier om een associatie, niet om een bewezen feit. Dit voorval is exemplarisch.
De Voorstanders hebben in zekere zin een luxeprobleem: zij beschikken over veel informatie, en dan bedoel ik niet het relatief summiere archiefmateriaal maar de resultaten van veldwerk. Hierdoor krijgen zij vaak het verwijt dat zij er maar van alles bijslepen, maar dit is juist een van de eigenschappen van volkscultuur. Deze komt voort uit het volk en wordt gemaakt door het volk, vaak buiten wetten en de centraal geleide politiek om. Tradities buitelen over elkaar heen, versmelten met elkaar, raken weer van elkaar los en gaan nieuwe associaties aan, steken landsgrenzen over en kennen tegelijkertijd grote regionale verschillen. Het duurt niet lang voordat één oorspronkelijke traditie tot een schier onontwarbare kluwen is uitgegroeid waarbij de vakwetenschapper de kluwen dient te ontwarren en vervolgens orde en systeem moet aanbrengen.
Een grote hoeveelheid inconsistente data is dus onontkoombaar en dat is ook niet erg. Het wordt echter problematisch als nieuwe associaties, zoals Blackface, worden verabsoluteerd tot de essentie van wat in feite een wirwar aan tradities is.
Zo, de toon is gezet, verder lezen is op eigen risico.
Sinterklaas zonder Zwarte Piet
Het ludieke Sinterklaasfeest, dus niet de officiële herdenking van de heilig verklaarde bisschop van Myra, werd in de Middeleeuwen vooral gevierd op klooster- en kathedraalscholen en valt daarbij binnen het buitenliturgisch volksvermaak dat buiten het kerkgebouw werd voortgezet op een niet zelden carnavaleske manier. Deze Sinterklaasvieringen bevatten nog elementen van een ander feest (duiveltjes), maar daarover later meer.
Na de Reformatie wordt het Sinterklaasfeest enkele eeuwen verboden maar desalniettemin, ook door protestanten, binnenshuis voortgezet. Ik heb er al eerder op gewezen: volkscultuur laat zich niet dwingen door centraal geleid gezag. Deze Sinterklaasfeesten kenden reeds de belangrijkste elementen van het hedendaagse Sinterklaasfeest zoals cadeautjes die door de schoorsteen kwamen. Van een zwarte bediende of begeleider was nog geen sprake, die komt pas in de negentiende eeuw om de hoek kijken.
Schenkmans Zwarte Piet
In de achttiende eeuw gaat in Holland en Zeeland de economie tanen, vooral in grote steden als Amsterdam. Het volk heeft gewoonweg geen geld meer om het Sinterklaasfeest te vieren. Halverwege de negentiende eeuw is deze neergang op zijn dieptepunt. In de Amsterdamse Jordaan is schoolonderwijzer Jan Schenkman actief. Het is de tijd dat men het volk wil verheffen door goed onderwijs en Schenkman schrijft een aantal boekjes voor kinderen en komische gedichten voor volwassenen.
![](https://sargasso.nl/wp-content/uploads/2018/10/Uit-Sint-Nikolaas-en-zijn-knecht-uitgave-1905.gif)
Uit Sint Nikolaas en zijn knecht (uitgave 1905)
In 1850 publiceert hij het inmiddels befaamde Sint Nikolaas en zijn knecht, waarvan rond 1851 een tweede druk volgt. In beide boekjes is Piet zwart. In de eerste druk heeft hij nog gewone kleren aan, maar die zijn in de tweede druk vervangen door een Spaans pagepakje met de kenmerkende molensteenkraag.
Merk op dat Schenkman Zwarte Piet een ‘knecht’ noemt. De slavernij werd in Nederland pas officieel zestien jaar na het verschijnen van Sint Nikolaas en zijn knecht afgeschaft, maar het houden van slaven was in die tijd allang geen usance meer. In het Huisboek voor Christelijke gezinnen uit 1863 is te lezen:
Menigeen laat hem [d.w.z. Sinterklaas] vergezellen door een ander personaadje (= personage), een neger, die onder den naam Pieter, mijn knecht, niet minder populair is dan de heilige Bisschop zelf.
Bovendien heeft het woord ‘knecht’ bij velen een negatieve connotatie (knechting), hetgeen te wijten is aan het feit dat het beroeps nauwelijks meer voorkomt. We kennen het nog in woorden als ‘slagersknecht’ en ‘bakkersknecht’, beroepen die de twintigste eeuw niet hebben overleefd en zeker niet in die benaming. Maar een (huis-)knecht was een normale bediende die betaald werd en vrij was, dus zeker geen slaaf. En als wij het Huisboek voor Christelijke gezinnen mogen geloven, stak Pieter wat populariteit betreft zijn opdrachtgever naar de kroon.
Het was bovendien in die tijd mode om ‘Moren’ in dienst te hebben. Dat stond interessant (ze kwamen tenslotte van ver weg) en men kon er zodoende mee opscheppen. De gewoonte verbeidde zich van Spanje over heel Europa. Wat in die trend ook voorkwam waren oosterlingen met een oosters kostuum inclusief fez, zoals afgebeeld in een Sinterklaasboek uit 1876. In alle gevallen is er van slavernij geen sprake.
Wat bedoelde Schenkman?
Omdat de verschijning van de huidige Zwarte Piet rechtstreeks is afgeleid van de door J.W.A. Hilverdink getekende figuur uit het boekje van Schenkman, is het belangrijk te weten wat Schenkman met zijn boekje bedoeld heeft. Hiernaar kunnen wij slechts beredeneerd gissen, want Schenkman heeft hier geen notities over achtergelaten. De context valt echter goed te beschrijven.
Schenkman was een enthousiasteling als het om tradities ging en heeft ook andere kinderboeken over tradities geschreven, zoals De kermis-artiesten, of de viervoetige kunstenmakers voor het kleine publiek. Hij wilde als schoolmeester in de geest van zijn tijd de arme kinderen verheffen. Sinterklaas’ knecht moet een didactische rol hebben gehad en Schenkman kan er geen opzettelijk denigrerende bedoelingen mee hebben gehad.
Kritiek
Tijdens het interbellum ontstond de eerste kritiek op de figuur van Zwarte Piet. Deze kritiek vloeide voort uit het socialisme en communisme, waarbij elke werkgever per definitie gold als uitbuiter en een knecht als uitgebuite.
Intussen was de Zwarte Piet uit het boekje van Schenkman in de praktijk, met name bij Sinterklaasvieringen, uitgegroeid tot een raciaal stereotype. Dit is niet zo vreemd als het lijkt. De huidige generatie kan zich de straten in de grote steden, gevuld met mensen van velerlei herkomst, nauwelijks anders voorstellen. Theoretisch zijn we er wel van bewust dat dit tot pakweg 1950 anders is geweest, maar wat het werkelijk inhoudt, kunnen wij niet goed navoelen. Tot in de zestiger jaren waren bovendien de nationale en internationale media, inclusief de televisie, geen spat van wat zij tegenwoordig zijn.
Ik herinner mij uit mijn lagere schoolperiode, zestiger jaren dus, een zendingsverhaal dat klassikaal werd gelezen. In dit verhaal riep een kind, toen het een trein voorbij zag rijden: “Kijk daar, achter dat raam, een neger!!” Dat die treinreiziger een zendeling bleek die in het intussen geseculariseerde Nederland het evangelie kwam verkondigen, wisten wij op dat moment nog niet, maar dit terzijde. Het voorval toont dat ‘de neger’ in die tijd een unicum was, hoofdzakelijk bekend uit tijdschriften, bioscoopjournaals en plaatjes in de zendingsbladen waarin volgens cabaretier Fons Jansen dezelfde foto’s stonden als in De Lach, alleen als negatief. En wat men slecht kent, wordt al snel tot cliché, zeker in een tijd dat het nog geaccepteerd was dat kapitein Haddock in een vertaalde aflevering van ‘Kuifje’ een neger uitschold voor “wandelende reclame voor kachelglans”.
Het veranderde pas met de dekolonisatie. Het duurde toen niet lang meer voordat de stereotiepe negroïde Zwarte Piet met zijn dikke felrode lippen en malle taaltje werd afgeschaft. Niet omdat er bussen vol Tegenstanders naar de intocht van Sinterklaas waren getrokken, maar omdat de Nederlanders met een gezond verstand, wat gelukkig nog de meerderheid van onze bevolking vormt, begreep dat je zo de gekleurde medelander geen recht doet.
Volgende week gaan we een heel andere kant op.
Reacties (87)
” duurde toen niet lang meer voordat de stereotiepe negroïde Zwarte Piet met zijn dikke felrode lippen en malle taaltje werd afgeschaft. ” Zwarte Piet is vanaf begin af aan een racistische karikatuur. Als je ervan af dan maak schaf je hem wit en laat hem geen zwart krulhaar dragen zoals dat overal nog gebeurt. En ZP bezigt op diverse plekken nog een mal taaltje (lees Surinaamse Nederlands), met rode lippen:
http://www.welingelichtekringen.nl/samenleving/633079/zwarte-piet-in-stadskanaal-spreekt-met-gespeeld-surinaams-accent.html
@1: rustig maar, volgende week zal blijken dan Voorstanders Nazi’s zijn!
De Zwarte Piet uit mijn jeugd (toen zwarten nog een bezienswaardigheid waren) heeft niets van doen met racisme. Dar argument is binnen gekomen, samen met mensen met een donkere huidskleur. Het malle taaltje wat Zwarte Piet in de jaren 70 en 80 ging spreken was wel afgekeken van onze Rijksgenoten. Maar Surinamer-immitaties waren in die tijd schering en inslag. (Er zit ook een imitatie in een film uit die tijd van Maarten Spanjer, ik ben alleen de naam van de film kwijt)
Inmiddels zijn Surinaamse accenten zeldzaam geworden. En is dat fenomeen ook weer verdwenen.
@2
Geen nazi’s, maar gewoon extreem rechts.
@3: “Het malle taaltje wat Zwarte Piet in de jaren 70 en 80 ging spreken”
Het werd in die tijd misschien wat aangepast, maar Zwarte Piet sprak daarvoor ook een soort creools Nederlands (zoals Sjimmie van Sjors).
@3: Spetters
Het grote zwartepieten is weer begonnen.
Ik vind het zo leuk dat al decennialang Sinterklaas een soort goedzak is die nergens meer is zonder zijn slimme Pietermannen.
@4
Dat zou mogelijk zijn. Wat Sjimmie daar doet is een beetje Klukkluk-speak. (Mij zijn niet gek!)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Klukkluk
Ik denk dat de mens van nature de neiging heeft om alles en iedereen die anders is overdreven te imiteren. Ik kan met mijn harde g ook een zuiderling na doen, maar het klinkt erg stom.
Vergeet ook niet dat de jaren 60 een bijna 100% blanke maatschappij was. Ik zoek geen kwade bedoelingen achter dat imiteren. Kwade bedoelingen waren er in the eye of the beholder: donker gekleurde mensen met lange tenen die nieuw waren in de Nederlandse samenleving.
@5 Ja, dat was het.
@3
Ben je je er van bewust dat die laatste twee zinnen de eerste zin diametraal tegenspreken? Zo niet, dan maak je in #8 duidelijk waarom:
Racisme gaat lang niet altijd gepaard met kwade bedoelingen. Vrijwel niemand meent dat er kwade bedoelingen zitten achter zwarte piet. Daar gaat de discussie ook helemaal niet over.
@9:
Kennelijk wel, de 68% Nederlanders die geen kwade bedoelingen zien in Zwarte Piet wordt op het uiterst genuanceerde Sargasso neergezet als neonazi extreem rechts. Dat soort terminologie zou heel goed de reden kunnen zijn waarom er zoveel mensen zo hard tegen de discussie ageren.
@9
Dan zijn we het eens. Er zijn/waren geen kwade bedoelingen omtrent Zwarte piet. Dat lijkt me het belangrijkste. Dan is er sprake van een onbewust racisme waar niemand wat aan kan doen. Dat twisten we nog slechts over benamingen, er is racisme zonder kwade bedoelingen en racisme met kwade bedoelingen. (Iemand in elkaar slaan of vermoorden omdat hij zwart is)
Donker gekleurde mensen van recente binnenkomst protesteren er tegen vanwege lange tenen. (Mijn mening) En dat recht op een eigen mening hadden we zo ook moeten gunnen. Er is geen noodzakelijkheid om het eens te worden over de kwestie tussen pro-Zwarte piet en anti-Zwarte piet.
@10
Dan heb je niet goed opgelet. Het verheerlijken van de eigen cultuur en het toepassen van geweld hierbij valt als extreem rechts te karakteriseren. Een deel van het publiek heult hierbij samen met allerlei extreemrechtse media die -inderdaad Hans Overduin- martelaren aan het creëren is. Een ging er al zover om het in de religieuze hoek te trekken (zeker jaloers op moslims?).
Dat heeft niets van doen met de oorspronkelijke aantijging dat Zwarte piet racistisch is. Zwarte piet is niet verboden en er is ook niemand die het wil verbieden.
@12: [ Zwarte piet is niet verboden en er is ook niemand die het wil verbieden. ]
Volgens mijn herinnering wilde Quinsy Gario elke vorm van zwarte piet laten verdwijnen. Dus zelfs geen witte of kleurenpiet.
@11
Niet mee eens. Als je bereid bent om erover na te denken kun je je best bewust worden van je eigen vooroordelen. En daar dan ook wat aan doen. En vooroordelen zijn niet hetzelfde als kwade bedoelingen.
Bovendien is het ook best mogelijk dat mensen iets als kwetsend of beledigend ervaren zonder dat het op die manier is bedoeld. En het is ook best mogelijk om met zulke gevoelens rekening te houden.
@14: Als iets racistisch overkomt bij anderen maar door jou nooit zo bedoeld is, is er geen sprake van racisme.
Dan kun je er over nadenken en je bewust worden van het kwetsen van anderen en het evenement zelfs aanpassen, maar dat betekent niet automatisch dat je ook “vooroordelen had” waar je je bewust van moet worden.
En inderdaad mag je van je opponenten verwachten dat zij zich proberen in te leven in een traditie die door de uitvoerders zelf als totaal niet racistisch gezien werd.
@12: Met “Zwarte Piet is Racisme” maak je iedereen die daar anders over denkt uit voor racist en dat door een club relnichten die zelf de autochtone bevolking voor witman uitmaakt.
Eigen cultuur zijn je roots, daar is niets mis mee, dat maakt onze wereld mooi en divers en geen eenheidsworst. Maar over welk geweld heb jij het?
Onzin. Racisme heeft vooral te maken met vooroordelen. En lang niet iedereen is zich bewust van zulke vooroordelen. Ik denk dat het meeste racisme juist onbewust is.
@15: @14: Als iets racistisch overkomt bij anderen maar door jou nooit zo bedoeld is, is er geen sprake van racisme.
Ha satire! die lijst ik in
@13
Dat zou kunnen, maar Quincy Gario is niet de baas van Nederland.
@14
Welk gedrag ik ook ten toon spreid , er is altijd wel iemand die er aanstoot aan neemt. Dat zit hem niet in vooroordelen, maar in oordelen. Nederlanders vierden jarenlang in alle onschuld een onschuldig kinderfeest. Het waren nieuwkomers die de Nederlanders veroordeelden (Foei, racisme!) Waar de Nederlanders de fout in gaan is dat ze zich wat aan trekken van die oordelen van zwarten (en eventueel politiek correcte blanken) die ons veroordelen. Hen beleefd aanhoren was voldoende geweest.
@16
Iedereen heeft het recht om mij of “de Nederlanders” een racist of racistisch te vinden. Ik respecteer andermans mening zonder die over te nemen. Dat is een gezond, democratisch beginsel. Door lui als die blokkeerfriezen, Geen Stijl, TPO, PVV enzovoorts begint het hele sinterklaasfeest groezelig en racistisch te worden. Laten we ook de woorden van de rechter indachtig zijn, die blokkeerfriezen stonden niet terecht om hun mening over Zwarte piet. Ze stonden terecht vanwege hun misdragingen.
Ik heb het over het geweld waarmee men bussen tot stoppen heeft gedwongen.
@17: @18:
Kleuter tekent swastika: Nazi!
Kleuter draagt witte puntmuts: Racist!
Indiër draagt swastika: Nazi!
Portugese geestelijke draagt wit gewaad met puntmuts: Racist!
Niks geen vooroordelen. Als iets niet racistisch is bedoeld, kan het ook geen racisme zijn. Ook niet als een ander het zo ervaart.
@19
Inderdaad. En het is aan jou om te beslissen wanneer je daar wel of niet rekening mee houdt. Hou je er altijd rekening mee, dan hou je nauwelijks nog een leven over. Hou je er nooit rekening mee, dan ben je een enorme hufter.
@20
Het probleem van dit soort discussies is dat zo veel mensen alleen maar oog hebben voor de standpunten aan beide extreme kanten. Ik ben van mening veranderd over zwarte piet, maar niet door “nieuwkomers die Nederlanders veroordelen”. Wel (deels) door verhalen van mensen die hier geboren en getogen zijn en die vertelden hoe vervelend zij als kind de Sinterklaas-tijd vonden. En vooral door de botheid waarmee het pro-piet kamp op dat soort verhalen reageerde. Alsof deze menen geen recht zouden hebben op hun emoties, of in elk geval niet het recht om die uit te spreken.
@19: [ Dat zou kunnen, maar Quincy Gario is niet de baas van Nederland. ]
Je verdraait de zaken want je zei dit: “Zwarte piet is niet verboden en er is ook niemand die het wil verbieden.”
Nee, dat zijn nogal slechte voorbeelden. Het gaat dan immers niet over bepaald gedrag, maar alleen over de betekenis van bepaalde symbolen in een bepaalde context.
Waar het om gaat is dan zo’n kleuter op een bepaald moment zal beseffen dat de swastika hier een bepaalde lading heeft. En dat die lading niet verdwijnt vanwege het feit dat die kleuter ooit, in totale onwetendheid, een swastika tekende. Zelfs als de swastika voor deze persoon altijd een symbool zal blijven van zijn eigen kleutertijd, dat niets met nazisme te maken heeft, dan is dat nog niet zo’n goede reden om heel zijn leven swastika’s te blijven tekenen. Omdat dat symbool voor anderen altijd een andere lading zal hebben.
@23: Het zijn correcte voorbeelden omdat men in Nederland totaal geen probleem met zwarte piet had omdat men niet wist dat anderen zich daaraan stoorden.
En zelfs als je het nu wel weet kun je het er nog steeds mee oneens zijn en gewoon met je gedrag doorgaan zonder de intentie te hebben om een ander te kwetsen of te discrimineren. Zoals de Portugese puntmuts geestelijke zich niks zal aantrekken van verontwaardigde Amerikaanse toeristen of Amerikanen in Amerika die van toeten noch blazen weten.
@20: when in a hole stop digging
@24
Ik heb nergens beweerd dat je die keuze niet zou kunnen maken. Daar zouden in sommige gevallen ook best goede argumenten voor kunnen zijn. Maar ik vind de argumenten van de voorstanders van zwarte piet niet zo sterk.
Hoe kom je daarbij?
Over de wens van de Antipieten in de rechtszaal dat ze het voor de Blokkeerfriezen een gepaste straf vonden als ze “een verplichte cursus over de geschiedenis van Sinterklaas en Zwarte Piet” moesten volgen vond ik op Twitter: ”Dat hele pietendebat zorgde er juist voor dat de Propieten gingen graven naar de volkskundige achtergrond voor argumenten waarom Zwarte Piet geen slaaf zou zijn. Daardoor kennen zij die geschiedenis beter dan de Antipieten die er een blackface in zagen.”
https://twitter.com/mterburg/status/1050376001832869888
Ik doelde daarmee op de geschiedenis die #0 ook al schetste en op de Krampus-voorloper, maar ook op het aspect dat de kern van de Antipieten stevig beïnvloed is door Afro-Amerikaanse voorbeelden en juist niet naar de Nederlandse maar naar de Amerikaanse geschiedenis kijkt. Zo sterk zelfs dat ze zich vaak van het Engels bedienen.
#0 Spreekt zich m.i. hierover ook tegen als hij slechts 2 alinea’s verder zegt: ”De Voorstanders hebben in zekere zin een luxeprobleem: zij beschikken over veel informatie, en dan bedoel ik niet het relatief summiere archiefmateriaal maar de resultaten van veldwerk.”
@26: [ Ik heb nergens beweerd … ]
Jij noemde de vooroordelen, die ik helemaal niet nodig acht, een kleuter of een Portugese geestelijke heeft in de basis ook geen vooroordelen op het betreffende gebied.
Dat je de argumenten van de pro-pieters niet sterk vindt, heeft niks met mijn redenatie te maken maar ik vind wel dat er aan beide kanten deels zeer zwakke argumenten gebruikt worden. En dat de discussie gekaapt wordt door de extremen en de gematigden komen nauwelijks aan het woord.
@24:
Lees ik het nu goed dat ondanks dat je/men nu weet dat zwarte piet, met z’n blackface karikatuur uiterlijk, gewoon niet meer kan, je denkt er mee door te kunnen gaan omdat het zo lang een onbeladen figuur was?
Het was ook toen al een karikatuur van een neger. Al die tijd al. Dat er niemand in de buurt was om je daar op te wijzen, plus dat je alleen maar vrolijk kinderfeest in je hoofd had zitten, veranderd daar niets aan. Het klinkt als ‘ies traditie’ (ja, kwetsende accent intended)
Alle sprookjesfiguren zijn een soort van karikatuur, Sneeuwwitje is blank, Mickey Mouse is zwart en Ali Baba is een Arabier. Clowns zijn meestal spierwit geschminkt, maar ik hen nog niemand gezien die drie pagina’s onzin bij elkaar verzint om daar een complot tegen blanken achter te zoeken.
Het valt op dat de tegenstanders steeds bizardere dingen verzinnen om hier toch iets achter te zoeken. Het lijkt de makkelijkste weg om ze dan maar gelijkt te geven, maar dan is het einde zoek. Er zijn honderden andere kleine groepjes die zich om iets onzinnigs druk maken, binnen de kortste keren krijgen we dan weer een andere bizarre eis van een andere klein groepje voor onze kiezen. Mensen die zich druk maken om de letter I bijvoorbeeld. En die groep die zich druk maakt op hoofddoekjes, moeten we die dan ook maar gelijk geven?, het is toch maar een klein gebaar voor deze groep “gekwetsten” op het hoofdoekje af te laten?
Het is prima als je in je eigen sprookje wil geloven maar val anderen daar niet me lastig en zeker geen groep feestvierende kinderen.
@30.
Helemaal juist, le Redoutable, links vergeet te vechten tegen de afbraak sociale verzorgingsstaat. Dubbel modaal gaat er op vooruit. Want ze kunnen geen vuist meer maken voor de gewone man.
@29: ZP is geen blackfacing, net zoals Krampus of Schwarzpeter of hun Iraanse equivalent dat zijn, die ook hun gezicht zwartmaken.
En ik geef niet veel om tradities, ik ben voor een roetveegpiet, maar wel zodanig dat hij onherkenbaar blijft. De discussie ging niet over traditie maar of je racist bent terwijl je het niet racistisch bedoelt.
@27:
Ik denk dat dit wel nadere beschouwing verdient.
Dan is er ook nog een psychologisch mechanisme: een eerste kennismaking/indruk of naam is heel hardnekkig, of die kennis nou juist is of niet. Ik moet mezelf nog steeds corrigeren als ik Peking, Lemberg of Danzig zeg. Eskimo’s/Inuit, Celebes/Sulawesi gaan gelijk op en bij de bosjesmannen kan ik intussen lang genoeg op mijn tong bijten totdat Xhosa me weer invalt. Maar Uluru moet ik telkens weer opzoeken, dat blijft Ayers Rock. Maar dat zijn allemaal zaken die in de marge van mijn westelijke bestaan spelen, daar ga ik geen geforceerd aanvoelende moeite voor doen om dat zo doorgeschoten politiek correct te doen. Het slijt vanzelf wel eruit dan wel erin.
En daar zijn Gario cs. de fout in gegaan. Vanuit het niets zijn ze vol in de (verrassings)aanval gegaan, waardoor de hakken meteen in het zand gingen en ze zijn daar alleen maar dieper in gaan steken. Tradities kunnen in vorm en verschijning veranderen en dat geldt ook voor de Schenkman-Piet. Maar doe dat door zachtjes te masseren, ook als je daar het geduld niet voor hebt. Mensen zijn geen robots, je kunt niet even op commando een knop omzetten.
@33: [ Vanuit het niets zijn ze vol in de (verrassings)aanval gegaan ]
Ik denk niet dat zij dat zo zien, waarschijnlijk waren ze het juist zat dat ze jaar in jaar uit geen enkele aandacht voor hun verlangens kregen en dan is vaak de best optie om er eens een keer keihard in te gaan. Ik vind dat een hele begrijpelijke optie die ik ook gekozen zou hebben.
Alleen de weg terug naar gematigdheid is dan zo moeilijk als de extremen en aggresieven het heft in handen hebben gekregen en de zaak aan beide kanten is gepolariseerd.
@34: Er is ook nog zoiets als groepsdynamica: men jut elkaar op, en degene die het fout ziet gaan en zou willen nuanceren of afremmen ‘durft’ dat niet. Zo kan een bloeiend bedrijf naar de knoppen gaan en ik heb het ook eens bij twee vriendinnen gezien, die allebei het geld niet hadden voor die vakantie samen maar de ander niet wilden afvallen.
@32: is dat je eigen interpretatie om iets dat duidelijk wel blackface is met een page-achtig pakje aan uit te gaan leggen als wat anders? Ik lees geen reactie van jouw op het artikel en verwacht dan eigenlijk een onderbouwing van piet = krampus oid.
De Finse luchtmacht had al ver voor de nazi’s een hakenkruis als symbool. Allen de kleur en de rotatie was anders. Anno nu hebben alleen de officiers het nog altijd als symbool, maar niet prominent. En toch roept dat ook bij hen vragen op, meteen zodra ze buiten Finland komen. Verder zijn behalve in musea alle hakenkruizen weg. Is dat verkeerd? Zijn de Finnen een fascistencomplex aangepraat, of getuigen ze van het hebben van voortschrijdend inzicht?
@30: je voorbeelden van karikaturen zijn lachwekkend en bovendien geen karikaturen.
Je mist de grootste actiegroep: “blackface or no feest”. Het is blijkbaar erg moeilijk om even naar jezelf te kijken (want oh wee, dat is zelfhaat en daar krijg je links van). Al een week lang zijn de rechtse hetzekranten bezig om de Jenny en haar advocaat soap uit te melken tot er niks meer uit valt te halen. Het is immers oktober, dus zoveel is er niet blijkbaar. Dat is wat alles verpest “voor de kinderen”. Je doet het zelf, man.
Verder zie ik graag een onderbouwing van de zogenaamde 3 pagina’s onzin om een complot te verzinnen. Of het vermeende sprookje. En niet zoals Frank dat deed, want ook hij mag een met een onderbouwing komen zoals #0
@36: Ik vind het een goede vergelijking.
De Finse luchtmacht is niet fascistisch, en wil dus ook niet fascistisch eruitzien.
Zwarte Piet is voor mij meer een soort sprookjesfiguur, maar als we willen dat hij niet verward wordt met “blackface”, mogen we hem ook niet zo schminken.
@38: inderdaad.
Ik ben opgegroeid met een piet die een vrolijk verkleedfiguur was. Ik maakte zelf niet eens de associatie met een neger. Niet met een slaaf, of ook in de verste verte iets controversieels. Toen ik notie nam van de pietendiscussie (pas deze eeuw) was mijn eerste reactie ook wtf, wat is er mis met piet? Maar als je gewoon goed kijkt, zonder verder te luisteren naar alle bijzaken als page, knecht, slavernij toestanden, dan zie je gewoon dat zwarte piet gestyled is naar een negerkarikatuur a la blackface.
Dat is wat ik observeer en daar kun je gewoon niet omheen. Het maakt geen ene flikker uit dat ik en iedereen om me heen in de verste verte geen racist was. Piet ziet eruit als een negerkarikatuur en die stijl moet overnieuw omdat het geen 1800 meer is (en dan nog…). Wat is daar nu zo moeilijk aan, zeg ik dan.
Jullie krijgen allemaal met de Roe en mogen, in de zak van Sinterklaas gepropt, optiefen uit mijn Nederland en/ of mijn persoonlijke herinneringen omtrent diezelfde sint, en zijn al dan niet “donker getinte hulp”.
Helpt bovenstaande @0 iets? Nee? Ok.
@38 (en vele anderen)
“Zwarte Piet is voor mij meer een soort sprookjesfiguur..”
Aanschouw het immer voortdurende Magisch denken van zowel kinderen, en de ultra-nostalgische ‘volwassenen’. Zoals Co.
Kinderfeest, of teveel volwassenen (“met een meninkje”, haha) met teveel (online) bandbreedte.
“Ja maar, het zijn wel de volwassenen die invulling moeten geven aan zulks feesten. En zullie hebben toegang tot social media”
Kom op, stond er in @0 ook maar ‘iets’ over de extreemrechtse EN extreemreligieuze (RK, btw) oorsprong van ‘Pietitie’. Niemand die nog weet wat Paultje P(eters), of D. van Dox (zie: kafka.nl) stond te zingen toen die half seniele bejaarde een dame op haar muils sloeg, enkel omdat ze met een vlag (Papua) stond te zwaaien? Nee? Landelijk nieuws, zelfs bij de droeftoeters van TMG (GS/ Dumpert)
Dit jaar ga ik (really, really, really) de baard van Sints muil afrukken. Weet nog niet exact waar, maar het is overduidelijk dat er teveel “volwassenen” zich bezighouden met kinderzaken. Tijd om ‘hen’ uit hun kinderdromen te helpen. Met ‘hun’ kinderfeest.
Geen werkelijke dreiging met baard overigens, nooit! (hoi alvast sekrit skwirrelz end odder sukkers).
@39: [ … page, knecht, slavernij toestanden …]
Page was eerbaar beroep voor een jongen die in dienst van een ridder opgeleid werd tot schildknaap.
Knecht was in Nederland een eerbaar beroep waar je gewoon voor betaald werd en werd tot ver in de vorige eeuw gebruikt zoals in slagersknecht of bakkersknecht of boerenknecht.
ZP is nooit als slaaf neergezet, in het begin reed hij zelfs op zijn eigen paard naast Sinterklaas.
Iets is niet racistisch als het niet racistisch bedoeld is en zo is je gezicht zwart maken geen blackfacing als het niet als blackfacing bedoeld is.
Maar de tenen zijn tegenwoordig zo lang geworden dat je niet eens kunstige bruine make-up mag gebruiken, want je bent gelijk een racist en wordt ook nog eens bedreigd. Zo ver zijn we inmiddels heen. Van beide kanten overigens.
Verder herhaal ik voor alle zekerheid “ik geef niet veel om tradities, ik ben voor een roetveegpiet, maar wel zodanig dat hij onherkenbaar blijft.”
@41: https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/2018/09/racistische-make-up-wint-publieksprijs
Er zijn verschillende definities van racisme: 1) het geloof dat het ene ras beter is dan het andere; 2) vooroordeel of discriminatie gebaseerd op basis van ras; 3) slechte behandeling van of geweld tegen iemand vanwege zijn ras; 4) het geloof dat de menselijke eigenschappen primair worden bepaald door hun ras; 5) de haat of intolerantie van een ander ras.
Zwarte Piet is geen racisme, omdat met Zwarte Piet niet wordt getoond dat het ene ras beter is dat het andere, vanuit Zwarte Piet geen vooroordeel of discriminatie uitgaat, Zwarte Piet anderen niet slecht behandeld, Zwarte Piet niet gebaseerd is op het geloof dat de menselijke eigenschappen primair worden bepaald door ras en vanuit Zwarte Piet geen haat of intolerantie naar een ander ras uitgaat.
@41:
De bedoeling hoeft niet uit te gaan van de persoon. De zwarte piet schmink is in dit geval al voldoende spottend. Gooi er dat accent en de oorbellen bij, dan is er geen houden meer aan.
@43: spottende kenmerken van zwarte mensen uitbeelden valt onder jouw 3.
@44: Je geeft aan dat je Zwarte Piet als spottend ervaart. Wat maakt dat je het als spottend ervaart?
@45: Ervaar? Ik ervaar niks. Een opgestoken middenvinger is ook alleen maar schofferend door de culturele lading die het nu heeft. Blackface derivaten kunnen gewoon niet meer.
@44 @46: Jij stelt dat er met Zwarte Piet spottende kenmerken van zwarte mensen zouden worden uitgebeeld. Ik zie een zwarte huidskleur niet als een spottend kenmerk van zwarte mensen. En wanneer ik je vraag wat jij spottend vindt aan Zwarte Piet, dan geef je aan dat jij Zwarte Piet niet als spottend ervaart. Oke, dus Zwarte Piet is niet spottend.
@47: oh, ga we we dat soort spelletjes doen. Nou vooruit: ik ervaar het als spottend.
Nu is zwarte piet dan officeel spottend. Hebben we dat ook boven water. Het hing allemaal af van mij. Tsjonge.
@47 Zwarte Piet is zwarter dan 95% van alle Afrikanen. Het is dan ook een karikatuur van de domme, onderontwikkelde en enge zwarte slaaf. Met zijn grote gouden oorbellen, grote bos kroeshaar, overdreven dikke rode lippen en pagepakje. En de traditionele Zwarte Piet is daarnaast ook nog de boeman die het hele jaar door kinderen bespiedt en de stoute kindjes afranselt met zijn roe om ze vervolgens in de zak mee naar Spanje te nemen.
Dat laatste vonden we zielig voor de kindjes en hebben we afgeschaft. Van al die andere idiote kenmerken van de knechten van de Sint kunnen we nu eindelijk ook wel eens afstappen. Trek ze een leuk pakje aan en geef ze een zak snoep mee. Probleem opgelost.
@48: Ik stelde jou in @45 oprecht een vraag, omdat ik jouw standpunt wil begrijpen. Ik vind het jammer dat hier niet oprecht wordt ingegaan.
@49: Je geeft aan dat Zwarte Piet zwarter is dan 95% van alle Afrikanen en daarom een karikatuur van de domme, onderontwikkelde en enge zwarte slaaf zou zijn. Je benoemd een oorzakelijk verband die ik niet zie. Voor mij staat de kleur die iemand heeft los van de intelligentie die iemand heeft.
Overigens, een knecht is geen slaaf, maar een assistent in loondienst.
@50: Je ontwijkt bewust de discussie over alle andere karikaturale kenmerken van Zwarte Piet. Het is de combinatie van kenmerken die die karikatuur maakt. Geen van die kenmerken is essentieel voor het vieren van het Sinterklaasfeest.
Alleen de kenmerken die vervelend waren voor onze kinderen hebben we afgeschaft of afgezwakt. De overige racistische en karikaturale kenmerken hebben we behouden.
De arbeidsverhouding tussen Sint en Piet is irrelevant. Zwarte Piet is een karikatuur van de zwarte slaven die we ooit hadden. De discussie gaat niet over het bevrijden van Zwarte Piet, maar over het onnodig aanleren en bevestigen van een karikatuur beeld van de zwarte medemens.
@50: Ik ben er wel oprecht op ingegaan.
Vraag aan jou nu: is algemeen overgaan op een roetpiet in order volgens jou? Dat is bovendien een vraag aan die paar anderen (behalve Frank die dit al aangegeven heeft) die zwart piet verdedigen.
@52: Wat mij betreft blijft Zwarte Piet zwart. Als we alles moeten aanpassen wat een groep als kwetsend ervaart, dan kunnen we bezig blijven. Herman Finkers demonstreerde probleem daarmee heel goed in een van zijn shows. [1]
@51: Nee, ik schatte dat het geclaimde oorzakelijk verband (hoe donkerder, hoe dommer -> Zwarte Piet is zwarter en dus dommer) het centrale punt van je betoog was en daar ben ik vervolgens op ingegaan.
De arbeidsverhouding tussen de Sint en Zwarte Piet is relevant, omdat jij een punt maakte van de Zwarte Piet een slaaf zou zijn. Als Zwarte Piet een werknemer is, dan is hij geen slaaf.
Als het centrale punt van je betoog is dat Nederlandse kinderen door Zwarte Piet een onterecht beeld zouden krijgen van de zwarte medemens, dan klopt dat niet. Jonge kinderen associëren Zwarte Piet meer met clowns dan met zwarte mensen [2]. Wanneer ik zelf naar Zwarte Piet kijk, dan zie ik ook niet de zwarte medemens. Ik zie er oprecht niet mis met Zwarte Piet en zo denken heel veel mensen [3, 4, 5, 6].
[1] https://www.youtube.com/watch?v=KeHd2sBgFb4&start=313
[2] https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2016/09/hoe-kijken-donkere-kinderen-naar-zwarte-piet
[3] https://www.youtube.com/watch?v=PqzDehCL79Q&start=87
[4] https://www.youtube.com/watch?v=PWKuK4Z4xq4
[5] https://www.youtube.com/watch?v=7QGIcpR0cds
[6] https://www.youtube.com/watch?v=AH7rPtMbrWw
@53:
Meest ironisch is nog wel dat op basis van onduidelijke gevoelens van een enkeling inmiddels hele generaties kleine kinderen zich bewust zijn geworden van huidskleuren.
Daar kan Stormfront voor wat betreft efficientie nog een puntje aan zuigen…
@53: Finkers -een komiek- had het over afschaffen. Jij vindt aanpassen, iets dat (zie #0) altijd al gebeurde, al teveel. Het riekt naar sarren. Hang jij ook je biefstuk voor de neus van een vegetarier? Vast wel, he.
In de rest van je betoog zit een tegenstrijdigheid. Kinderen maken de associatie niet met negers. Dat wil gewoon zeggen dat de stijl niet veel uitmaakt. Een roetpiet zal onopgemerkt blijven. Geen kind dat zal roepen, hé, jij lijkt niet op de ouwe piet van 2015. (Mits de roet er goed opgeveegd zit natuurlijk, anders is het: hé, jij bent de oude broer van …)
#53 leest alsof ik te maken heb met een professioneel pro-blackface internet trol. Geen normaal mens heeft zomaar 6 youtube links klaar. Mijn grootste bezwaar is niet een dat, maar dat figuren als jij het echte probleem zijn, omdat ze geen enkele verandering blieven, itt tegenstanders.
@55: Jij vraag mij naar mijn mening, die krijg je en vervolgens ga je over tot een persoonlijke aanval en dat komt van iemand die vind dat de kleur van zwarte piet moet worden aangepast, omdat een zwarte kleur kwetsend zou zijn. Je mag best hard op de inhoud zijn, maar niet op de persoon. Je weerlegt daarmee mijn argumenten niet. Als er iets niet klopt, waarom zou je dat dan niet aangegeven? En als mijn argumenten kloppen, waarom zou je dan jezelf in diskrediet brengen?
Verder leg je me woorden in de mond. Nee, ik heb niet aangegeven dat ik tegen iedere aanpassing ben. Ik heb aangeven dat Zwarte Piet wat mij betreft zwart blijft. Nee, er zit geen tegenstrijdigheid in mijn betoog. Dat kinderen de associatie niet leggen met de huidskleur betekent niet dat ik daarom voor een roetveeg piet zou moeten zijn. Het centrale punt van Herman Finkers is dat je niet alles moet doen wat anderen willen, enkel en alleen omdat zij het willen. En je schaft Zwarte Piet wel dergelijk af, wanneer je tegelijk een roetveegpiet introduceert.
Het uiterlijk van Zwarte Piet is inderdaad niet consistent [1]. De ene keer heeft Zwarte Piet rode lippen de andere keer niet. De ene keer draagt hij een baret en de andere keer niet. Maar ook daaruit volgt niet dat ik dus voor aanpassing zou moeten zijn van de huidskleur. Ik herhaal me nog maar een keer: Wat mij betreft blijft Zwarte Piet zwart.
[1] https://historiek.net/de-ontwikkeling-van-zwarte-piet/46689/
@56: Er is voldoende om op in te gaan (“als mijn argumenten kloppen…” olo) , maar ik ben alleen maar gesterkt in m’n vermoeden dat ik heb te maken met een pro-pro-blackface trol (hierna: PPBT, want ik denk niet dat het over zal zijn).
Hoe kan het ook anders als iemand dit zegt:
Wat mij betreft niet. En daarmee veegt mijn argument de vloer aan met de jouw, dus ik win.
@58: Van mij mag je gerust een andere mening hebben. Ik heb echt geen problemen met lets agree to disagree.
@55: [ Het riekt naar sarren. Hang jij ook je biefstuk voor de neus van een vegetarier? Vast wel, he. ]
[.. alsof ik te maken heb met een professioneel pro-blackface internet trol. Geen normaal mens heeft zomaar 6 youtube links klaar. ]
[ .. figuren als jij ]
Tsjonge jonge, wat laat jij je hier kennen zeg.
@60: Ik laat me kennen als iemand die genoeg ervaring heeft om na een paar reacties te kunnen ruiken of ik te maken heb met iemand die inhoudelijk op zaken in wil gaan om te zien of er ruimte is, of een trol die je bezig wil houden met semantiek, stijl, beleefdheid, etc.
Door de wol geverfd dankzij de klimaatdiscussies.
@61: Afgezien van de juist- of onjuistheid van je conclusie, dan mag je je verlagen tot op de man te gaan spelen?
Allereerst is het prettig om een open artikel te lezen over Zwarte Piet. 9 van de 10 mensen weet heel weinig over de historie en roepen maar wat. Zelfs anti-zwarte piet groepen roepen dingen die niet kloppen en van alles en nog wat wordt er bij gehaald het liefst zoveel mogelijk “negatieve” dingen. “racistisch”, “knecht”, “witte suprioriteit”, “slaaf”, “moor” etc etc.
“Zwarte Piet is racistisch, dat kan niet meer.” Schrijft Theodoor Holman onlangs in zijn column. Daar gaan we weer. De beroeps anti-zwarte piet toeteraars hebben hun best wel gedaan. Voornamelijk randstedelingen cq gutmenschen lopen er blind achteraan. Zwarte Piet is zwart, groepje is tegen want racisme en dus geloofwaardig. Of dit nu klopt of niet ach het zal wel. Zo vervelend voor die mensen (what’s next wat vervelend is?) dus aanpassen.
Ten eerste is “zwart” (in vele vormen) blijkbaar per definitie racisme voor veel mensen.
Ten tweede is Zwarte Piet ansich NIET racistisch maar heeft men “later/onderweg” helaas verkeerde dingen aan toegevoegd waar elke keer ook na gerefereerd wordt. Vele van die kenmerken zijn al verdwenen. Velen zien hem ook niet als negroïde persoon. Zwarte Piet moet (juist) onnatuurlijk zwart zijn zodat iedereen hem kan zijn.
Ten derde is het dus geen blackface, geen moor, geen negroïde persoon. Hij/zij moet dus niet bruin zijn, geen grote oorbellen, dikke lippen e.d. maar wel pikzwart zodat iedereen ‘m ook kan spelen.
Ten vierde. Ja maar als mensen dit dan vervelend vinden (wat het niet is)? Dat is een kleine groep en daarnaast moet je duidelijk uitleggen waarom. Daarnaast is het einde zoek als je uitgaat van dat iemand iets “vervelend” vindt. “Ja maar mijn kinderen worden gepest. Dat zou u ook niet leuk vinden”. Klopt. Is ook vervelend en niet leuk. Maar dat wil niet zeggen dat iets per definitie racistisch is, alleen wordt het hier wel voor gebruikt. 2 verschillende dingen.
Handig is dat mensen zich even verdiepen in een onderwerp voordat ze ergens achteraan gaan lopen of iets beweren.
Zwarte Piet is niet racistisch……geen blackface en geen moor.
https://www.deblauwetijger.com/decemberessay-zwarte-piet-is-niet-racistisch/
Begeleiders van Sint Nicolaas in Nederland
https://zwartepietgeschiedenis.weebly.com/begeleiders-van-sint-nicolaas-in-nederland.html
Onlangs is er ook een nieuw boek uitgebracht waar de onwetendheid en dwaling die sommigen hebben over Sint en Piet nogmaals en duidelijk in staat vermeld. Kan de info over het boek momenteel zo snel niet vinden
IETS VINDEN OF IETS ZIJN
Grappig en selectief tegelijk is dat “Anti-racisten” (alsof de rest allemaal racisten zijn) cq anti zwarte piet demonstranten maar al te graag refereren naar de bevindingen van het CRM, CERD, Kinderombudsman en de Amsterdamse bestuursrechter omdat dit hun goed uitkomt. Leuk maar wat zijn hun bronnen waarop ze iets “bevinden”?
KINDEROMBUDSMAN
“De figuur van Zwarte Piet kan bijdragen aan pesten, uitsluiting of discriminatie en is daarmee in strijd met het Kinderrechtenverdrag.” zegt de Kinderombudsman?
‘Kan’. Maar hoeft niet. Dat is me toch even een goede binnenkomer om na te refereren als het om zogenaamd “racisme” gaat? Dat men Zwarte Piet misbruikt om te pesten wil niet zeggen dat Zwarte Piet ansich racistisch is? Kinderen (en volwassen) gebruiken genoeg domme dingen om mee te pesten of en te discrimineren daar lost het verbieden van Zwarte Piet niets mee op. Er zullen altijd domme mensen zijn. Dat een kind “zwarte piet” roept wil niet per definitie zeggen dat dit racistisch bedoeld is ondanks dat het wel zo kan overkomen. Ik kan me voorstellen dat dit niet leuk is ook al zal niet ieder donker persoon dit per definitie negatief opvatten.
Onderzoek Kinderombudsman naar Zwarte Piet ‘veel te kleinschalig’ en vaag: De conclusie van de Kinderombudsman dat Zwarte Piet kan bijdragen aan uitsluiting of discriminatie, is gebaseerd op een gesprek met zo’n veertig kinderen. Daarnaast blijft de Kinderombudsman Margrite Kalverboer zeer vaag over het onderzoek. Onderwijzer Pim Walenkamp meldt dat de conclusie dat Zwarte Piet in strijd zou zijn met het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties, is gebaseerd op vier gesprekken met telkens tien kinderen. In plaats van een uitgebreide steekproef gaat het dus om anekdotes van zo’n veertig kinderen. Walenkamp was verbaasd over het resultaat van het onderzoek, omdat hij uit eigen steekproeven een heel ander geluid hoorde.
https://www.elsevierweekblad.nl/nederland/achtergrond/2016/10/onderzoek-naar-zwarte-piet-was-zeer-kleinschalig-en-anekdotisch-386564/
CRM
“Het Comité maakte bezwaar tegen culturele tradities die negatieve stereotypen van mensen van Afrikaanse afkomst weerspiegelen.” en ook al heeft Zwarte Piet geen rascistisch kenmerken en gedragingen “En, ook als dit niet zo is bedoeld kan een Zwarte Piet-figuur een negatief stereotiep beeld schetsen, dat discriminerende effecten kan hebben en als kwetsend kan worden ervaren.
https://mensenrechten.nl/nl/toegelicht/zwarte-piet
Afrikaanse afkomst? Wat zijn hun bronnen? Zwart dus Afrikaans? De kleur zwart heeft niets met Afrika te maken (zie onderstaande link). Zwarte Piet moet juist pikzwart zijn. De soms foute toevoegingen die “onderweg” zijn toegevoegd als bruine kleur, dikke lippen, grote oorbellen achterwege laten en Zwarte Piet kan jaren verder. Gelukkig voelen vele donker getinte mensen zich helemaal niet gediscrimineert en begrijpen niet waar het over gaat. Zo hoort het ook. Domme mensen, die over de kleur domme grappen maken, houdt je altijd. Vervolgens vindt het CRM comite dat ook al heeft de zwarte gedaant geen racistische kenmerken en gedragingen dan nog ken men dit als kwetsen ervaren. Zzzzzz. Welterusten. Einde zoek dus. https://www.deblauwetijger.com/decemberessay-zwarte-piet-is-niet-racistisch/
Ter stimulatie: Zwarte Piet is geen neger…….PRECIES.
https://www.youtube.com/watch?v=LPwLvfU0JlY
UITSPRAAK AMSTERDAMSE BESTUURSRECHTER
“Zwarte Piet leidt tot een negatieve stereotypering van mensen met een donkere huidskleur”,
https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2014:3888
`Mede in het licht van de tegemoetkomingen en wijzigingen die al worden doorgevoerd, moet geoordeeld worden dat het in zijn algemeenheid bestempelen van Zwarte Piet als een
“racistische stereotypering” te ver gaat en geen recht doet aan de expressievrijheid…….`
http://www.roepstem.net/20140904-Hoger-beroepsgronden-geanonimiseerd.pdf
`Op 12 november 2014 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak uitspraak gedaan in de zaak over Zwarte Piet. Het hoger beroep van de burgemeester van Amsterdam is daarbij gegrond verklaard en de uitspraak van de rechtbank is vernietigd. Met ander woorden: de burgemeester verleent met de evenementenvergunning slechts publiekrechtelijke toestemming voor de Sinterklaasintocht en daarmee wordt niet rechtstreeks inbreuk gemaakt op de rechten van anderen. Hij is daarom niet bevoegd de belangen van de tegenstanders van Zwarte Piet te betrekken bij zijn beoordeling van de vergunningaanvraag voor de intocht. De Afdeling oordeelt dat dit bovendien in strijd zou zijn met ons grondwettelijke stelsel, waarin de burgemeester ook een betoging niet op grond van de inhoud mag verbieden. Zij vernietigt dan ook de uitspraak van de rechtbank.
Hieronder volgt kort de achtergrond van de zaak, de rechtsvragen en de beantwoording daarvan door de Afdeling.
http://www.mediareport.nl/persrecht/12112014/amsterdam-wint-zwarte-piet-zaak/
Een grondig onderzoek naar herkomst van Zwarte Piet vond de Amsterdams rechtbank – gezien de vermelde nogal eenzijdige bronnen – kennelijk niet nodig. Hoe kun je dan een uitspraak doen?
Uit het onderzoek “Hoe denken Amsterdammers over Zwarte Piet?” van het Bureau Onderzoek en Statistiek van de gemeente Amsterdam van december 2012 blijkt dat 37% van alle ondervraagden zich kan voorstellen dat Zwarte Piet als discriminerend wordt ervaren door andere mensen, hoewel zij zichzelf er niet door gediscrimineerd voelen en dat 7% van alle ondervraagden Zwarte Piet als discriminerend ervaart. Van de mensen met een Surinaamse, Antilliaanse of Ghanese achtergrond ervaart respectievelijk 27, 18 en 14% de figuur Zwarte Piet als discriminerend.
Omdat ie zwart is is het per definitie een negatieve stereotypering voor bepaalde mensen? De zwarte kleur van Zwarte Piet gaat heel ver terug, veel verder dan Schenkmans boek en heeft niets met de negroïde medemens te maken. Zwarte Piet moet juist flink zwart zijn. De soms foute toevoegingen die “onderweg” zijn toegevoegd als bruine kleur, dikke lippen, grote oorbellen achterwege laten en Zwarte Piet kan jaren verder.
“Als we even doordenken over de gevolgen van deze uitspraak, dan komen we op een wel heel interessante problematiek uit. De uitspraak leidt ertoe dat de donker gekleurde Piet die een rol speelt in het toneelstuk Intocht waarschijnlijk zal verdwijnen. Maar stel nu: ik ben een gezellige huisvader uit Suriname of Ivoorkust. Ik wil mijn kind verblijden en bied mij aan als Piet tijdens de intocht. De kans is groot dat ze mij dan in de toekomst moeten weigeren… omdat ik gekleurd ben!! Nu willen ze naar anders gekleurde Pieten toe, zo begrijp ik, maar dan nog: dan moet ik mij als Piet schminken, hetgeen de Chinese Piet, de Nederlandse Piet of de Eskimo Piet niet hoeft… Pure discriminatie dus…” ;) https://ak-advocaten.eu/uitspraak-zwarte-piet-discriminerend/
CERD
Het VN Committee on the Elimination of Racial Discrimination besteedt op het totaal van 47 punten slechts 2 aanbevelingen t.a.v. zwarte Piet. Ook daarin valt te lezen dat men bij de VN de verschijning van zwarte Piet als zodanig niet als een uiting van discriminatie beschouwt. Vandaar maar even een vertaling van deze twee punten.
Culturele tradities en rassendiscriminatie
17. Hoewel het Comité begrijpt dat het traditionele feest van Sinterklaas en Zwarte Piet bij veel mensen in de Nederlandse samenleving geliefd is, constateert het Comité met bezorgdheid dat het karakter van Zwarte Piet soms wordt afgebeeld op een manier die negatieve stereotypen van mensen van Afrikaanse afkomst weerspiegelt en door veel mensen van Afrikaanse afkomst als een overblijfsel van de slavernij wordt gezien, hetgeen schadelijk is voor de waardigheid en eigenwaarde van kinderen en volwassenen van Afrikaanse afkomst. Het Comité is bezorgd over het discriminerende effect van dergelijke beeldvorming, die een opvatting in strijd met de Conventie kan opleveren. Het Comité is verder bezorgd over berichten dat burgers die vreedzaam willen protesteren tegen dergelijke portretteringen toestemming is geweigerd om dergelijke protesten te voeren op een zinvol tijdstip en plaats [en toen deze dat toch deden] geconfronteerd werden met gewelddadige aanvallen en andere vormen van intimidatie, die niet voldoende zijn onderzocht. (art. 2, 5 en 7).
18. Gezien het feit dat zelfs een diepgewortelde culturele traditie discriminerende praktijken en stereotypen niet rechtvaardigen, beveelt de commissie de regerende partijen aan actief de afschaffing van die kenmerken van het karakter van Zwarte Piet die negatieve stereotypen reflecteren en die door veel mensen van Afrikaanse afkomst als een overblijfsel van de slavernij worden ERVAREN, te bevorderen. De commissie beveelt aan dat de regerende partijen een redelijk evenwicht vinden, zoals een ander beeld van Zwarte Piet ontstaat en de eerbiediging van de menselijke waardigheid en de mensenrechten van alle inwoners van de staat. De commissie beveelt verder aan dat de regerende partijen non-discriminatie waarborgen in het belang van de vrijheid van meningsuiting en vereniging, en dat aanvallen op demonstranten effectief worden onderzocht en naar behoren vervolgd.
http://tbinternet.ohchr.org/Treaties/CERD/Shared%20Documents/NLD/CERD_C_NLD_CO_19-21_21519_E.pdf
Zwarte Piet is reeds ontdaan van bepaalde foute toegevoegde karaktertrekken. Maar lastig wordt het wel als je aanpassingen moet doen omdat men iets “racistisch of als verwijzing naar het slavenverleden kunnen zien” of als iemand “ervaart” dat iets racistisch is. Er kan een groot veschil zijn tussen iets ervaren en de werkelijkheid. Dat blijkt wel. Gelukkig ervaart de meerderheid van de donkere mensen in ons land dit niet zo.
“….Zwarte Piet soms [verkeerd] wordt afgebeeld “. Dat is met name in het verleden inderdaad het geval geweest. Dit is en blijft niet goed te praten. Dit moet men in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen. Dit kan erg lastig zijn omdat het afhangt van de perceptie van de diversiteit in dit land. Welke kenmerken kunnen wel of niet en wie bepaald dat?
“als een overblijfsel van de slavernij wordt gezien” Maar dat is niet aan de orde. Zwarte Piet is ook geen blackface of moor. Slavernij heeft het niets mee van doen. Zie geschiedenis>
https://zwartepietgeschiedenis.weebly.com/begeleiders-van-sint-nicolaas-in-nederland.html
Het Interfederaal Gelijkekansencentrum in België concludeerde dat het gebruik van de figuren Sinterklaas en Zwarte Piet geen strafbare vorm van racisme of een wettelijk verboden vorm van raciale discriminatie is: de strafbepalingen vervat in de artikels 20 en 21 van de Antiracismewet van 30 juli 1981 vereisen immers een “bijzondere opzet”, en dat is hier niet het geval. Dat zou wel zo zijn wanneer een concrete uitbeelding van Sinterklaas en Zwarte Piet gepaard zou gaan met strafbare racistische uitspraken of handelingen.
Tegenstanders van Zwarte Piet hebben hun eigen geschiedschrijving en duiding van de figuur waarbij het boekje van de heer Schenkman een zeer grote plaats inneemt en de rest van de geschiedenis verzwegen of zelfs ontkend wordt. Het boekje van Schenkman is echter niet de start en de bronnen die er zijn ook voor 1850 laten een heel andere ontwikkeling zien, waarbij ook het vergelijk met zwarte pages niet aan de orde is. Gezien het feit dat deze link qua betekenis en context, alsmede qua plaats en tijd geen rol speelt in het Sinterklaastraditie waar de Zwarte en gemaskerde Klazen dit wel doen, moet deze interpretatie van het Sinterklaasfeest op dergelijke gronden als niet houdbaar van de hand gewezen worden.
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 46 van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding.
“Enkele relatief nieuwe extreemlinkse antiracistische actiegroepen bestaan voornamelijk uit actievoerders met een migrantenachtergrond. Zij strijden tegen (in hun ogen) racistische en koloniale symbolen in de Nederlands maatschappij, zoals Zwarte Piet, de VOC, straatnamen en standbeelden. De bekendste actiegroepen hiervan zijn Kick Out Zwarte Piet en De Grauwe Eeuw.”
https://www.nctv.nl/binaries/DTN46%20Samenvatting_tcm31-289786.pdf
@64: Willem je tekst is wel heeel erg lang. Ik ben halverwege afgehaakt.
Wat betreft het pesten. Pesten is een groot probleem en verdient prioriteit. Echter, het afschaffen van Zwarte Piet zal er niet voor zorgen dat er niet meer gepest zal worden. Ik zie pesten als argument dan ook meer als een gelegenheidsargument. Pesten verdient een aanpak waarbij het pesten centraal wordt gezet.
Sinterklaas en Zwarte Piet zijn op de lijst van cultureel erfgoed geplaatst.
https://www.nrc.nl/nieuws/2015/01/15/sinterklaasfeest-op-lijst-cultureel-erfgoed-in-nederland-a1419482
http://www.foksuk.nl/content/formfield_files/formcartoon_12973_0029461a581ff7099019cd745c9f6d9b10d3ff6f.gif
IEDEREEN DIE VOOR ZWARTE PIET IS IS RACIST
Grondrechten gelden voor iedereen. En als je het niet eens bent dan mag je demonstreren. Alleen is de vraag of je moedwillig moet provoceren bij/voor iets (zie Moskee en Pegida die door Moslims werden geblokkeerd en bekogelt werden ondanks een vergunning. OM niet over gehoord?) en of midden in een feest tussen ouders en kinderen die langs de intocht staan van Sint en zijn helpers???? Hier gaat gebruik over in misbruik (moedwillig provoceren) omdat men het “recht” heeft?
Enkele voorbeelden:
Nationale intocht in Gouda in 2014: De activisten trokken zelf naar de binnenstad, omdat ze de plek die de gemeente hen had toebedeeld ’te onzichtbaar’ vonden. Journalist tegen activist: “Is dit het moment (lees: plek) om te demonstreren? “Wanneer er onrecht is om tegen in opstand te komen dan doen is dit dat moment. Wanneer er onrecht op een massale manier plaatsvindt dan moeten we hier zijn.” Maar er zijn zoveel kinderen hier vandaag heh. “Dat is ook geen argument om kinderen niet bloot te stellen aan racistische karikaturen. Er niks mis mee met mensen die hier staan (?) die tegen onrecht in opstand komen dat MOETEN de kinderen meekrijgen en leren inzien. Dat recht hebben wij. ”
In 2017 wil men in Dokkum maar al te graag tussen de ouders en kinderen demonstreren in een vak langs de route van de intocht van de Heilig man. Ook hier hebben ze het recht de boel te verstoren en te provoceren. Beetje (erg) domme burgemeester dus.
HEBBEN KINDEREN GEEN RECHTEN?
General Comment nr. 14: Over het belang van het kind
Toelichting Belang van het kind: “Eén van de meest complexe begrippen uit het Kinderrechtenverdag is het begrip ‘belang van het kind’. Tegelijkertijd is het één van de meest essentiële basisprincipes van het verdrag. In artikel 3 van het verdrag staat dat bij alle maatregelen die kinderen betreffen, het belang van het kind voorop moet staan. Niet alleen de centrale overheid is gehouden om het belang van het kind op deze manier af te wegen. Ook lokale overheden, maatschappelijke instellingen en organisaties, de rechtspraak en andere autoriteiten die zich bezighouden met kinderen. Zij moeten zich allen houden aan het belang van het kind en dat zorgvuldig wegen.”
https://www.kinderrechten.nl/general-comment-nr-14-over-het-belang-van-het-kind/
Groen Links en D66 zijn het ook eens dat men niet moedwillige moet provoceren (zie link) en zeggen terecht dat:
-men “doelbewust wilde provoceren”
-je “ongeregeldheden kunt verwachten”.
-er een “verkeerschaos was te voorzien”
-“iedereen moet kunnen zeggen wat hij wil”
-“Maar niet op deze manier en niet op deze plaats. Ga maar naar ——–of zo, of liever helemaal niet in ——-.”
-men zich nog beraad “of we dit in de politiek willen bespreken.”
-nogmaals “Iedereen heeft het recht om te demonstreren, maar dit was wel een erge provocatie, zo vlak voor (lees: bij) —–”
TOP. Helemaal mee eens en vele met mij.
Bron: AD.nl https://tinyurl.com/y74ra5dp
Grappig is ook dat links zich vaak voordoet als vredelievend. Dat is een vooralsnog een goede tactiek want er zijn mensen die hier in mee gaan. De slachtofferrol werkt vaak erg goed (tot ie tegen je gaat werken) Maar je merkt aan alles (bijv. provocerend tussen ouders en kinderen gaan staan) dat dit schone schjin is. Men zit vol adrenaline en het is goed tegen kwaad. Die anderen zijn bijvoorbaat allemaal racisten (Lachwekkend). NL-ers zijn bijna allemaal racisten. Behalve zij niet. Beetje zelfreflectie zou fijn zijn.
AIVD: extreem-links vaker gewelddadig dan extreem-rechts https://www.elsevierweekblad.nl/nederland/achtergrond/2018/03/aivd-extreem-links-gewelddadiger-dan-extreem-rechts-592921/
Waar men ook erg goed in is is het bashen van anders denkenden. Zie Jenny Douwes: ‘Niet RTL Late Night maar Jenny Douwes schond afspraken’
Statement Göran Sluiter (advocaat van Kick Out Zwarte Piet). Alsof Sluiter in de redactie zit van Late Night?
https://www.facebook.com/zwartepietisblackface/posts/2259326720761950?__tn__=-R
Waarheid: Twan Huys geeft niet nagekomen afspraak met Jenny Douwes toe
https://www.parool.nl/kunst-en-media/twan-huys-geeft-niet-nagekomen-afspraak-met-jenny-douwes-toe~a4606088/
@67:
Beste Willem,
je reacties graag korter om te voorkomen dat je als spammer wordt aangemerkt. Veel van wat je inbrengt hoef je hier niet bij te dragen want er is hier al zoveel eerder over geschreven. Kom a.u.b. met wat nieuws en dan graag kort.
Namens de redactie.
@68: Ik zal het proberen. Ben soms nogal lang van stof ;o) Ik merk zelf dat heel veel informatie juist totaal niet bekend is en dat men maar kakelt als kip zonder kop en men niet van een andere mening wil horen. Daar kwam de internationale festivals gelauwerde documentairemaker Marijn Poels ook achter toen hij een film maakte over het klimaatprobleem. Toen had hij ineens geen linkse vrienden meer over. Een andere mening hebben mag namelijk helemaal niet. Daar was Marijn zo van geschrokken dat hij allerlei makkers is gaan interviewen die ook gevaarlijke meningen hebben, zoals Jordan Peterson en Alexander Doegin, voor zijn nieuwste film Paradogma. https://www.facebook.com/geenstijlnl/videos/314695285987509/
@69: Beste Willem,
Je bent vast een lief jong. Op de manier dat je moeder met haar stockholmsyndroom vast van je houdt. Maar om hier te knippen en plakken met geenstijl teksten en deze te brengen als zijnde de jouwe is niet helemaal hoe het heaurt (ofzo).
@70: op de man: als je het niet kan laten om een ander aan te vallen dan kun je ook niets schrijven.
Na die eerste reactie van Willem had ik nog het idee dat het weliswaar lang is, maar ik kan wel inhaken op sommigen dingen. Nu is het volgens hem inmiddels allemaal de schuld van links en kakelt men als een kip zonder kop. (Dat billijkt m.i. ook reactie #70.) Alles is blijkbaar ook nog copypasta van Geenstijl. Laat dan maar. Waarom zou ik de moeite nog nemen als je meer bezig bent met profileren, zonder ook maar één keer in gesprek te zijn geweest met een reaguurder hier. Die lange reacties zijn verder ook niet gericht aan iemand, ondanks dat het bijvoorbeeld een reactie op #0 had kunnen zijn.
@72: LOL. Hoezo selectief. Hoeveel tekst en links gebruik ik hier en welke zijn allemaal afkomstig van Geenstijl? Zo’n opmerking alleen al is kansloos. Geenstijl is vaak niet mijn “stijl” maar informatie over documentairemaker Marijn Poels wel en het interessante interview en onderwerp stond op geenstijl. De docu maker heeft blijkbaar een links achtergrond en ook hem valt het een en ander op. “Een andere mening hebben mag namelijk helemaal niet.” Informatieve informatie plaatsen is per definitie “profileren”? Grappig. Reageren op de vele onwetende of kortzichtige vaak links gebabbel is een gebed zonder end.
@70: Ach nummertje 6822 wil ook wat zeggen. Knap. “Maar om hier te knippen en plakken met geenstijl teksten” LOL. Welke tekstEN zijn dat dan allemaal? 99% heeft niets met Geenstijl te maken. Het interview met documentairemaker Marijn Poels is interessant en daarom heb ik het vermeld niet vanwege Geenstijl. Luister of kijk eens naar de inhoudt en probeer dan iets te formuleren nummertje 6822. Je reageert al net zo als al die mensen die als ze iets kunnen zeggen weglopen of niet willen reageren als geenstijl, powned of in onderstaand geval WNL met een microfoon komen aanlopen of ergens staan. Kunnen ze reageren en dan doen ze het niet. Niks te melden hebben maar wel wat irritant lopen doen of stoer hun capuchon opzetten. Kansloos. Zeg iets of zeg niets en ga wat nuttigs doen https://nos.nl/artikel/2255457-jongeren-belagen-politicus-hilbrand-nawijn-bij-wnl-interview.html Wat een volk.
Marijn Poels heeft niets met ZP te maken en is een luie journalist die niet op zoek is naar de waarheid maar zogenaamd iedereen aan het woord wil laten.
Misschien laat hij binnenkort iemand aan het woord die roken niet schadelijk vindt.
@75: een kopie van Wierd Duk?
@74: Oh, maar dan vergis je je hoor. Ik wil heus wel met rechts in debat op basis van argumenten.
Ik zit nu alleen even op mijn knieën te dweilen. De kraan staat namelijk open.
En daarna heb ik nog een afspraak om wat water naar de zee te dragen.
Maar als ik daar klaar mee ben, tuurlijk, I’m all yours….
p.s. Oh, stoute geenstijl. Ze knippenplakken gewoon reaguersels uit de panaelen van sargasso
https://www.geenstijl.nl/5144437/paradogma-in-je-broekje/
@75: Je hebt helemaal gelijk Frankie. Jij snapt het helemaal. Je trouwens komt ook voor in de video. ;o) https://www.youtube.com/watch?v=El8_kM0DyUo
@76: Bijvoorbaat fout. Heerlijk. Maakt niet uit wat er gezegd wordt.
@77: Het nummertje 6822 wil wel in debat. Top. Succes er mee. Nogmaals welke “teksten” gebruik ik allemaal van Geenstijl? “Maar om hier te knippen en plakken met geenstijl teksten” LOL. 99% van wat ik bericht heb heeft niets met Geenstijl te maken. Zegt genoeg over je.
@78: Ik verlaag me niet tot “Willempie” dus waarom jij wel tot Frankie?
@81: Dat doe je wel.
Willempie hoor je overal.
Klopt trouwens wel wat je zei. Marijn Poels gaat zelf niet naar de supermarkt maar laat het bezorgen.
Marijn Poels
https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijn_Poels
`Marijn Poels heeft niets met ZP te maken…..`Heb het bericht vermeld omdat het onderwerp wat ie aangeeft `Een andere mening hebben mag namelijk helemaal niet.`ook van toepassing is op groepen als Zwarte Piet is Racisme.
Er kan een groot verschil zijn tussen racistisch zijn en iets racistisch vinden (bijv. zwarte piet). Dingen benoemen zoals een dubbel aantal diefstallen door asielzoekers is lastig want straks wordt je neergezet als racist. Dit ligt in de lijn van het ZP onderwerp. Sommige mensen vinden ZP racisme omdat hij of gezien wordt als blackface (wat ie niet is), of gezien wordt als negroìde persoon (wat ie niet is) of omdat `mijn kind gepest wordt` (niet leuk maar pesten kan op vele manieren, afschaffen van iets wat van oorsprong niet racistisch is lost niets op). Hoe het historisch ligt doet er niet toe, ook al is het niet racistisch `mensen voelen dit zo`. Stel je voor dat ze gaan denken dat ik…….gewoon aanpassen die ZP. Nu weer GroenLinks in Arnhem die meent dat ze het goed doen en laat wel even zien hoe het moet. Grappig.
https://www.ad.nl/binnenland/tijd-om-eerlijk-te-praten-over-problemen-met-asielzoekers~a6c24e8c/
@80: Och hemeltjelief, jungske toch. Ik dacht er, speciaal voor de minder vaardigen, het sarcasme zo dik bovenop te smeren dat het niet meer te missen zou zijn.
Hmm. Zo blijf ik leren.
“Een volk dat voor tirannen* zwicht, zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht.” H.M. van Randwijk
*een kleine groep met voornamelijk gutmensch aanhang.
@84: Bedankt voor je inhoudelijke bericht nummertje. Doen we niets mee.
Reacties gesloten.