Fraude

COLUMN - In de meivakantie moest ik van nr.2 met hem naar Gamemania om te getuigen dat hij zijn oude games mocht verkopen. Het baliejongetje keurde de schijven, scanned ze en vroeg naar mijn ID. Terwijl ik het stukje plastic overhandigde kreeg ik een helderheidsmoment.

“Wat ga je met mijn ID doen?” vroeg ik.

“Uw BSN-nummer in het bestand noteren” sprak hij, alsof dat de normaalste zaak van de wereld was.

“Maar ik geef nooit mijn BSN-nummer. Waar heb jij die voor nodig?”

“Voor de handel.”

“De handel?”

“De handel.”

“De handel in BSN-nummers zul je bedoelen!”

Mijn zoon raakte in onderkoelde paniek, ik stak mijn ID-kaart weer in mijn portemonnee en pakte de stapel games weer in. Op weg naar buiten voelde ik in mijn zoon een onbedwingbare drang om mij keihard te schoppen. Ik was hem een uitleg schuldig. Dus vertelde ik.

Ergens in de jaren nul had ik bericht gekregen dat ik me bij het UWV-kantoor moest melden. Er was fraude gepleegd en ik was verdachte numero uno.

Op opgegeven dag en tijdstip had ik de 1 genomen. De reis duurde anderhalve week. Ik zat toen in mijn tropenjaren: net een gruwelijk groot werkpand volledig op de pof en op het hoogste punt van de vastgoedmarkt gekocht, dat mijnheer OZ en ik met ons tweetjes naast onze gewone werkzaamheden moesten omtoveren tot iets grandioos en unieks – geld voor personeel was er niet. Een thuisfront om u tegen te zeggen: een puber, een kleuter en een peuter, die laatste twee nog hangend in mijn rokken. Een inkomen van duizend gulden voor ons vijven, die onlangs in euro’s waren omgetoverd, een operatie die die rug zo ongeveer gehalveerd had. Terwijl het één voor mij onbekende stukje Nieuw-West na het andere langs het tramraam voorbij schoof dacht ik aan alles wat ik in deze verloren tijd had kunnen doen, en aan alles wat zich terwijl ik reed opstapelde, en dat ik bij terugkomst op mijn boterham zou vinden. Ik kreeg steeds meer de pest aan het UWV.

Uiteindelijk geraakte ik op de plek des onheils. Een grauwe jaren ’70 kolos in een unheimlich stukkie Amsterdam staat me op het netvlies gegriefd, maar dat kan achteraffe projectie zijn. Ik werd door langdurige en smalle gangen gemanoeuvreerd tot ik het verste kamertje bereikte; een bezemkast was niet veel nauwer geweest. Daar bleek rechercheur X op mij te wachten. Ik moest zitten.

Ik had een zwangerschapsuitkering, of zoiets, aangevraagd voor een vierde kind. Dat niet bestond. Daar waren ze achter gekomen, bij het UWV, dat het kind niet bestond. Rechercheur X vroeg of ik een vierde kind had. Ik ontkende. Aan drie had ik meer dan genoeg, liet ik hem weten. “Als het aan mij had gelegen was het bij eentje gebleven, maar mijnheer OZ wou perse een eigen kind, dus ben ik gezwicht – het eerste was van iemand anders begrijpt u – en toen ik nr.2 nog volop aan het zogen was glipte nr.3 er doorheen, en toen had ik het hart niet om haar – het is een meisje – te aborteren, dus ziet u, uiteindelijk toch drie. Maar vier? Dat nooit! Dat zou ik trouwens niet overleven, dus daar zijn we meteen klaar mee. Trouwens, ik ben uit principe tegen het kweken van kinderen. De aardbol is er al tjokvol mee. Ze kan dat niet aan, we moeten radicaal minderen met de voortplanting. Ja, dat is mijn volste overtuiging. De Club van 5 miljoen, hebt u daar van gehoord?…” Of ik voor een vierde kind een uitkering (of zoiets) had aangevraagd. “Zeg, nee, natuurlijk niet. Ik doe dat soort dingen niet. Ik ben de eerlijkste mens ter aarde! Vraagt u maar om me heen! Daar ben ik best beroemd om. Ik bel zelfs de leveranciers op als ze een fout in mijn faveure maken. Zal ik u een lijstje geven van alle leveranciers die ik zoal elke week om zoiets opbel? Die zullen voor mij getuigen, daar steek ik mijn hand voor in het vuur! Of mijn vriendinnen dan! Ik heb tig vriendinnen, die stuk voor stuk zullen getuigen hoe eerlijk ik wel niet ben!”

Hoe vuriger en desperater ik werd, hoe minder het hielp. Het gesprek leek niet op te schieten: ik was onschuldig, dat wist ik, maar ik begreep ook dat ik dat niet kon bewijzen. Tegelijkertijd riepen de vele taken mij vanuit thuis: dáár moest ik zijn! Niet bij rechercheur X, hoe voorkomend hij ook probeerde te zijn. Ik dacht steeds aan de lange terugreis. De moed zakte mij in de schoenen en ik vervloekte mijn lot.

Na een halve werkdag mocht ik weg. Rechercheur X was tot de voorlopige conclusie gekomen dat ik een tikkeltje onwaarschijnlijk was als fraudeur. Later vond hij uit dat mijn sofinummer misbruikt was geweest door een bende Afrikaanse criminelen die toen in die sector actief waren. Een sofinummer, dat was wat in de jaren ’10 het burgerservicenummer is gaan heten. Dat bestond toen maar een decennium of zo, en was ook gelijk één van de eerste tastbare gegevens geweest van het codificeren van ons, individuen uit de menselijke soort. Daarvoor hadden we wel paspoorten en dat soort dingen, met ook een nummer erop, maar op een of andere manier bleef dat toch het nummer van je paspoort, of je identiteitskaart, of je rijbewijs. Het plakte niet aan je lijf zoals het sofinummer dat ging doen. Voor ik uit zijn leven verdween sprak rechercheur X nog een paar tips uit: mijn sofinummer nooit en te nimmer laten slingeren. Dat betekende het nummer nergens noteren (in mijn agenda bijvoorbeeld, wat ik tot dan toe deed), maar ook niet aan derden geven in de vorm van een kopie aan een autoverhuurbedrijf, om maar wat te noemen. “Maar daar staan ze op!” protesteerde ik nog. “Dan plakt u het sofinummer af.” Ook diende ik de belastingdienst in te lichten. Ze hadden immers een hoger inkomen voor mij doorgekregen. Enigszins verbluft dat ík dat aan de belastingdienst moest melden en niet het UWV, vertrok ik richting het noordoosten.

Twee maanden later bereikte ik het thuishaven weer. Mijn kinderen waren mij ontgroeid en kenden mij amper. Niet veel later kwam de directeur van het UWV-kantoor in het nieuws: hij was in opspraak geraakt omdat hij het pand met miljoenen gemeenschapsmunten had verbouwd tot een luxueus oord, de trappen had laten metselen in marmer, de gangen bekleed met Perzische tapijten, de kranen verguld met 17-karaats echt goud, een relaxruimte had laten inbouwen met bubbelbad en geurende zepen, plus een kingsize bed van sabeltijgerbont voor dure escortdames en -heren.

Terwijl hij bezig was met zijn omvangrijke bouwproject zat ik met opgetrokken lippen op moordzuchtige hoektanden op mijn sofinummer te broeden, dat inmiddels BSN-nummer was gaan heten. Knap wie mij dat zou ontfutselen! Zeker niet zo’n jochie van de Gamemania, nog nat achter de oren, en sporen van tietenmelk om de mondhoeken. Mijn zoon knikte, zijn woede zakte. Zo’n gevecht zou hij toch nooit winnen.

  1. 1

    Leuk verhaal.

    Vraagje, stormde je nou echt meteen naar buiten of wilde die knul van Gamemania geen zaken doen zonder een kopietje van jouw ID?

  2. 6

    Zijn er rechtsgeleerden onder de lezers, die het volgende kunnen/willen beantwoorden.
    Iemand krijgt verzoek als O.Z. en staat dit toe.
    Komt er (al dan niet opzettelijk) enige tijd later achter dat dit niet deugt en doet aangifte bij de politie.
    Hoe zal dit door de rechtelijke macht behandeld (moeten) worden?

  3. 7

    Je mag niet eens een kopie van een identiteitsbewijs bewaren. Veel winkels doen ’t gewoon maar het mag niet. En ja ik heb daar in een grijs verleden aan meegewerkt.

  4. 8

    @1 ik heb alles geprobeerd om eronderuit te komen. Mocht niet baten. Het was nu eenmaal het beleid.
    Hij wilde ook geen kopie maken, hij ging handmatig het bsn-nummer in de computer intikken.

  5. 10

    @9 inderdaad!
    http://www.mijnprivacy.nl/Pages/Home.aspx

    ​Organisaties mogen uw burgerservicenummer (BSN) alleen gebruiken als dat wettelijk is bepaald. Dit geldt bijvoorbeeld voor zorgverleners, zoals uw huisarts, apotheek en zorgverzekering. Ook in het onderwijs wordt het BSN gebruikt.

    Staat in de wet bescherming persoonsgegevens.

    Wilt u het College bescherming persoonsgegevens (CBP) op de hoogte stellen van de manier waarop in de praktijk met uw persoonsgegevens wordt omgesprongen? Of heeft u een vermoeden dat een bedrijf, organisatie of instelling persoonsgegevens ongeoorloofd gebruikt? Dan kunt u een signaal geven aan het CBP.

    U geeft een signaal door het signaalformulier in te vullen.

    Let op: het formulier is alleen bedoeld voor signalen

    http://www.mijnprivacy.nl/signaal/Pages/Signaal_geven.aspx

  6. 11

    Hold our horses… Ik zie hier via google een bestand waaruit blijkt dat jongeren moeten worden beschermd bij onder meer het kopen van games, tegen mogelijk schadelijk beeldmateriaal. Hiervoor moeten die gamewinkels blijkbaar een BSN hebben om het te testen aan de GBA-IV.

    Beargumenteerd kan worden dat de leeftijdscontrole bij de verkoop via internet een maatschappelijk belang dient – namelijk de bescherming van jongeren tegen voor hen schadelijk te achten producten en diensten. Deze oplossingsrichting heeft echter wel als nadeel dat consumenten bij de bestelling hun burgerservicenummer (BSN) moeten opgeven. Zonder dat nummer kan immers niet de GBA-V geraadpleegd worden. Dit leidt niet alleen tot een vertraging in de bestelling doordat eerst het BSN opgezocht moet worden, maar is ook uit privacy-overwegingen niet gewenst.

    https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28684-362.html

    Uiteraard is dit alles ondertekend door Dhr. Teeven, en dient dit weeral voor een “veiliger samenleving”. Ik voel me zo ontzettend veilig.

  7. 12

    @11: Jongeren ja, maar ik denk niet dat dat opgaat voor iemand die zichzelf oud zeikwijf noemt en met een kind in de winkel staat.

  8. 13

    @12 maar zij verkoopt immers mogelijk voor jeugdigen mogelijk schadelijk beeldmateriaal en is nu te tracken aan de hand van haar BSN zodat wij goed zijn beveiligd tegen de strapatsen van oud zeikwijf. Wel zo véilig.

  9. 14

    Paspoorten:
    Wat te denken van het aantal vooral Zuid-Europese campinghouders (inclusief gemeentecampings) dat er lustig op los kopieert en ze zelfs in bewaring durft te vragen.
    Misschien toch iets voor “Brussel”:
    Verplichte meertalig tekst in paspoort dat duidelijk maakt dat een en ander onwettig is.

  10. 15

    @11, het gaat wel om internetverkoop, voor de game-mania is het dus uberhaupt geen argument.

    Maar het geven van BSN’s aan willekeurige internetbedrijven is natuurlijk wel weer een flinke faal.

  11. 16

    Misschien wordt het tijd om het nieuws ook alleen met notitie van BSN aan de jeugd te tonen. En kranten.

    Alles non-fictie. Oh nee, dat is niet schadelijk, alleen fictie is schadelijk.

  12. 17

    Nee niet alleen @15.
    Gamemania staat met name genoemd als bedrijf dat toezicht houdt op de naleving van de parental advisory leeftijden.

    In 2008 is in het onderzoek Horen, zien en verkrijgen?, dat werd uitgevoerd in opdracht van de toenmalige minister van Justitie, vastgesteld dat artikel 240a Sr onvoldoende wordt nageleefd. In gemiddeld 14% van de gevallen werden de leeftijdsgrenzen in acht genomen; 86% van de jongeren kon probleemloos in het bezit komen van een film, game of bioscoopkaartje waarvoor ze op basis van hun leeftijd nog te jong waren. Over dit onderzoek en de maatregelen om naleving te verbeteren is de Tweede Kamer bij brief van 2 februari 2009 geïnformeerd. […]
    In de convenanten was de inspanningsverplichting opgenomen dat eind 2011 een naleving van minimaal 70% bereikt zou zijn voor beeldmateriaal dat in de hoogste categorie valt, namelijk met de classificatie 16 jaar of hoger. Bedroeg de gemiddelde naleving in 2008 nog 14% (nulmeting), in september 2011 was deze gestegen naar 46%. […] Door enkele slecht presterende sectoren wordt het percentage namelijk negatief beïnvloed. Dat zijn de gameshops (nu 48%, was 10%, maar convenantpartner Game Mania zit op 60%), warenhuizen (nu 38%, was 3%), cd- en dvd-winkels (nu 27%, was 19%) en de videotheken (nu 26%, was 18%)

    Ik zou maar oppassen oud zeikwijf, dit is toezicht in het kader van artikel 240a Sr.

    Met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie wordt gestraft hij die een afbeelding, een voorwerp of een gegevensdrager, bevattende een afbeelding waarvan de vertoning schadelijk is te achten voor personen beneden de leeftijd van zestien jaar, verstrekt, aanbiedt of vertoont aan een minderjarige van wie hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden, dat deze jonger is dan zestien jaar.

    Hoe oud is nummer 2? Wat was de leeftijdsgrens van die games?

    En nog een tip: You have the right to remain silent. Anything you will blog can be used against you.

  13. 18

    @8 Best wel bizar. Ik heb zelf een keer bij een Antwerpse mediamarkt stennis geschopt toen ze mijn persoonsgegevens wilden hebben. Weet niet meer of ze nou vroegen om mijn ID of gewoon om mijn naam.

    Ze wilden dan in eerste instantie niet het product verkopen maar nadat ik even helemaal los ben gegaan (Belgen even leren hoe je mondig moet zijn), is het toch nog goed gekomen :)

  14. 21

    @17, die zaken komen welliswaar uit hetzelfde onderzoek zo te zien, maar het opvragen van een BSN is een voorgestelde oplossing voor een probleem op internet. ‘Live’ kun je immers gewoon om een id vragen. Daar staat een geboortedatum op, BSN is dan niet nodig.

  15. 22

    Jaja nou voor we gaan signaleren bij het CPB moeten we toch een beetje uitzoeken of Game Mania hiervoor een goede reden heeft. En 240a Sr vind ik al wel een reden. Als Mw. Oud Z. zegt dat die dingen van haar zoon zijn en ze die wil verkopen dan heeft die zoon dus met haar medeweten dingen in zijn bezit die mogelijk boven de leeftijdsgrens zijn.

    Ik vind het nogal een complexe kwestie. Ten eerste zijn dit allemaal beleidsregels en niet in de wet verankerd. Dan is er het verschil tussen tonen en noteren.
    Waarom doet Game Mania dit? Is dit om aan te tonen dat het niet aan een minderjarige verkocht is?

    Wat mij betreft verdwijnt dat 240a Sr onmiddellijk, ik weet nog wat voor een onzin ik dat Parental Advisory vond in 1995 toen ik 15 was en mijn eerste cds kocht. Het ene kind is het andere niet en er is nog nooit bewijs gevonden voor de schadelijke invloed van fictie.

    http://www.cbpweb.nl/downloads_rs/rs_kopie-identiteitsbewijs.pdf

    Voor de naleving van de leeftijdsverificatie is het gerechtvaardigd dat bij twijfel over de leeftijd om een identiteitsdocument wordt gevraagd.
    Voor een controle op leeftijd kan worden volstaan met het tonen van een geldig identiteitsdocument. Het is niet
    noodzakelijk om persoonsgegevens te noteren of daarvan een kopie te maken. Leeftijdscontrole kan achterwege
    blijven als een klant of bezoeker evident ouder of jonger is dan de vereiste minimumleeftijd.

    En hier is de lijst met organisaties die het BSN gebruiken en dus moeten opslaan en daar staan geen gameshops bij. http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/persoonsgegevens/documenten-en-publicaties/publicaties/2013/01/23/overzicht-organisaties-die-het-burgerservicenummer-gebruiken.html
    edit: dus ik denk dat Mw. Oud Z. wel een punt heeft.

  16. 25

    Als je spullen verkoopt aan een winkel willen ze je persoonlijke gegevens omdat ze dat verplicht zijn. Dat is om heling tegen te gaan. Stel je voor dat je een stapel games steelt en die dan bij de tweedehandsboer inlevert.

    That said, het BSN-nummer hebben ze daar m.i. niet voor nodig. ID-kaart nummer is wel handig.

    Overigens is er een verschil tussen BSN en sofi-nummer. Nederlanders hebben BSN, buitenlanders die hier werkzaam zijn kunnen een sofi-nummer krijgen. Een BSN geeft meer rechten dan een sofi-nummer. Dus het sofi-nummer bestaat nog steeds.

  17. 27

    Als ik op basis van de link van #10 zie wie er allemaal met het BSN mogen dealen, bedrijven en overheid tezamen, dan zou ik zeggen: uw privacy ligt op straat en dat is geen toeval, dat is beleid.

  18. 28

    @27, absoluut. Het is volkomen belachelijk om vol te houden dat het BSN een privegegeven is waarvan je in redelijkheid kunt verwachten dat het niet bekend is bij anderen.

    Edit: dat betekent niet dat het dus maar openbaar moet worden gemaakt, maar wel dat de overheid gauw moet ophouden met hun ‘eigen schuld, had je maar op je BSN moeten passen.’

  19. 29

    Ter onderstreping van @28
    De lijst officiele BSN gebruikers:
    1 Agentschap NL 6
    2 Agentschap Telecom 7
    3 Algemene inlichtingen en veiligheidsdienst 8
    4 Apotheek 10
    5 Basisonderwijs 11
    6 Belastingdienst 12
    7 Belastingdienst/Toeslagen 14
    8 Bureau Jeugdzorg 15
    9 Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, stichting 16
    10 Centrum Indicatiestelling Zorg 17
    11 Dienst Uitvoering Onderwijs 18
    12 Douane 19
    13 DUO-CFI 20
    14 Entadministraties 21
    15 Financiering Voortzetting Pensioenverzekering,
    stichting 23
    16 Fiscale inlichting en opsporingsdienst/Economische
    controledienst 24
    17 Gehandicaptenzorg 26
    18 Gerechtsdeurwaarder 27
    19 Inspectie Leefomgeving en transport 28
    20 Kadaster 29
    21 Kamer van Koophandel en Fabrieken 30
    22 Kinderopvang 31
    23 Koninklijke Marechaussee 32
    24 Leger des Heils Welzijns- en Gezondheidszorg,
    stichting 33
    25 Militaire inlichtingen- en Veiligheidsdienst 34
    26 Nationale ombudsman 35
    27 Notaris 36
    28 Paramedici 37
    29 Participatiefonds voor het Onderwijs, stichting 38
    30 Pensioen- en Uitkeringsraad 39
    31 Psycholoog 40
    32 Psychotherapeut 41
    33 Regionale Meld- en Coördinatiefunctie 42
    34 Regisseur Studenten Reisrecht 43
    35 Screeningsorganisatie (borstkanker) 44
    36 Sociale Verzekerings Bank 45
    37 Stichting Administratie Indonesische Pensioenen
    Commissie Algemene Oorlogsongevallenregeling 47
    38 Stichting Pensioenregister 49
    39 Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen 50
    40 Tandarts

  20. 31

    Ik heb erover gedacht het nummer op mijn arm te laten tatoeëren. Als dan een ambtenaar ernaar vraagt hoef ik mijn mouw maar op te stropen. Het zou sommigen misschien aan het denken zetten.

  21. 32

    @31 Tatoeëer het op je knokkels :)

    @29 Ik gaf laatst mijn BSN aan de brillenwinkel zodat die het aankoopbedrag rechtstreeks kon declareren bij mijn zorgverzekeraar. Dat lijkt dus niet te mogen. En waarschijnlijk zou die winkel het ook af kunnen met een verzekerings/klantnummer.

  22. 40

    Ik dacht aan een rijbewijs op zo’n geel dingetje aan mijn rechteroor. Dat je zo je hoofd uit het raam kan steken als ze om je rijbewijs vragen.
    En het leek me wel handig om een pinchip op mijn vingers te hebben. dat je zo je hand in die gleuf kan steken die dan wel wat breder moet zijn, en dat dan ook automatisch het geld in je hand wordt gestopt.
    En dat burgerservice nummer dus inderdaad op de onderarm. En mijn ovchipkaart die kan dan nog wel rechts maar dan wordt het wel zo vol dat er niet veel chips meer bij kunnen komen, de verzekering moet het dan inderdaad maar doen met het scheenbeen.

  23. 41

    @40:
    Ik zou er niet aan beginnen, straks staat er ineens een of ander Six Sigma figuur voor je deur dat ze alles “Lean” gaan maken en dat je voortaan nog maar één code nodig hebt. Tattoo je dat nummer weer, blijkt het na een half jaar een mislukt project en kun je weer van voor af aan opnieuw beginnen.

  24. 42

    @39:

    Ik bedoel zet die tattoo gewoon.

    Aha, op die manier. Ik denk er nog over na.

    Lache joh.

    Dat ben ik niet me je eens. Als ik het doe dan is het niet voor de grap.

  25. 46

    Dank aan @zaz voor al het uitzoekwerk. Ik heb een melding gemaakt bij het CBP. Ik vond het immers niet erg om mijn ID te tonen, wel erg dat ze mijn naam + BSN-nummer gingen opslaan in hun database. Aangezien ze daar een overwegend zeer jonge klantenkring hebben, zal dat neem ik aan op vrij grote schaal klakkeloos worden gedaan. Die jongetjes hebben immers niet mijn ervaring op dat gebied en zien het kwade van z’n regel niet in.
    NB: We kwamen games BRENGEN, niet halen.

  26. 47

    @29 Je bent de derde pagina vergeten van de inhoudsopgave:

    41 Thuiszorgorganisatie 52
    42 Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen 53
    43 Verloskundigen 55
    44 Verpleeg/verzorgingstehuis 56
    45 Vervangingsfonds en Bedrijfsgezondheidszorg voor het
    Onderwijs, stichting 57
    46 Voortgezet onderwijs 58
    47 Waterschap 59
    48 Woningcorporatie 60
    49 Ziekenhuis 61
    50 Zorgkantoor 62
    51 Zorgverzekeraar 63

    Bron: rijksoverheid.nl