Energie | De drie dimensies van de toekomst

Aan het eind van het jaar is het traditie om een blik vooruit te werpen. Daarom wil ik zo vlak voor de jaarwisseling aandacht vragen voor de drie belangrijkste dimensies van een nieuwe energietoekomst. De olie is net weer spotgoedkoop geworden, maar de lobby voor kernenergie of voor enige andere vorm van gecentraliseerde en makkelijk te beheersen vorm van energieopwekking danst al weer met rode laarsjes rond de politieke elite. Kernenergie, kernfusie (wat nooit zal werken), zonnecentrales in Noord-Afrika, noem maar op, als het maar grote en controleerbare investeringen vergt. Maar dat is niet de weg die we moeten gaan. Zo hebben we het al decennia gedaan met de gevolgen van dien. Het is hoog tijd voor een andere aanpak. Die andere aanpak kent drie dimensies, die alle drie met een D beginnen, makkelijk te onthouden.

De eerste dimensie is Duurzaam. Een open deur van heb ik jou daar, inderdaad. Maar wel één waar iedereen doorheen kan. Als alle natuurlijke bronnen voor energieopwekking opdrogen dan moeten we iets zoeken met eeuwigheidswaarde. En dan blijkt er heel wat te koop in de wereld. Windenergie kennen we natuurlijk allemaal. Een schier onuitputtelijke bron en op onze breedte meer dan 345 dagen per jaar aanwezig, wat wil je nog meer. Over het jaar gerekend moet het mogelijk zijn tenminste 90% van onze energiebehoefte uit windenergie te halen. Dat getal komt mooi uit, want het kleine broertje van windenergie, zonne-energie, levert maximaal maar 10% van onze behoefte (op onze breedte).

Die 10% moeten we overigens wel met een korreltje zout nemen. Als we namelijk zonnecellen combineren met zonnecollectoren om water te verwarmen dan is het rendement van zonne-energie veel hoger (15%?). En die combinatie komt nog eens heel goed uit ook. Want hoogrendement zonnecellen kunnen zo verdomde heet worden dat het nodig is ze te koelen. Naast zonne-energie zijn er nog een aantal kleine, maar niet te verwaarlozen kruimelaars, namelijk getijdenenergie, golfslagenergie, aardwarmte-energie, energie uit het potentiaalverschil tussen zout en zoet water, energie uit vergassing van afval en vacuümenergie (nee, die laatste is een geintje hoor). Allemaal kleine druppels op de gloeiende plaat van onze energiebehoefte, die niet interessant zijn voor de grote ondernemingen met hun diefachtige directies, maar wel interessant voor de samenleving.

De tweede dimensie is daarmee eigenlijk al besproken, namelijk Divers. Tot nu toe hebben we alles op het paard van fossiele brandstoffen gezet. Maar met uitzondering van kolen zullen die snel opraken. En bij de huidige winnings- en verbrandingswijze is er helaas niets positiefs te vertellen over kolen. Ze vervuilen enorm, stoten CO2 uit en worden onder weinig menserende omstandigheden gewonnen. Fossiele brandstoffen hebben echter als voordeel dat zij eenvoudig te beheersen zijn, ze vertegenwoordigen een bron van macht. Daarom lukt het niet alternatieve bronnen het licht te laten zien, die zijn een bedreiging voor die macht. Al die kleine bronnen kunnen immers ingezet worden door lokale gemeenschappen, los van de grote investeerders, een gruwel. Toch is het de enige oplossing omdat slechts de optelsom van alle bronnen bij elkaar ons de garantie biedt om ook in de verre toekomst over voldoende energie te blijven beschikken zonder het milieu en de samenleving te zwaar te belasten.

Een ander aspect van de kleinschalige alternatieve vormen van energieopwekking is dat zij niet meer centraal beheerd worden, maar veeleer vlakbij en door de afnemers opgericht kunnen worden. Met andere woorden: deze energieopwekking is Decentraal. En dat is de derde dimensie van onze energietoekomst. Geen peperdure transportwegen van Noord-Afrika naar ons, maar een beetje aardwarmte hier, een beetje golfslagenergie daar, hybride zonnecellen waar mogelijk en grootschalige opwekking van windenergie als basis van de energielevering. Zo ziet onze toekomst eruit. Als de overheid deze richting uitwijst en met bijbehorende investeringsmaatregelen komt is dat binnen 20 jaar realiseerbaar en beleven we bovendien een economische boom van jewelste. Maar dan moeten we ons niet bibberend blijven vastklampen aan de bekende weg. Ik blijf hopen dat de overheid deze nieuwe weg zal inslaan. Binnen de drie dimensies van de toekomst: Duurzaam, Divers, Decentraal.

  1. 1

    kernfusie (wat nooit zal werken)

    ITER schat dat ze in 2050 commerciele reactoren kunnen leveren. De gemiddelde blogger zal dan ergens tussen de 60 en 80 zijn. En inderdaad, genoeg bloggers die voortijdig volgevreten overlijden en dus nooit zullen meemaken dat fusiestroom in overvloed beschikbaar is.

    Overigens, mocht de situatie ergens tussen 2020 en 2050 uit de hand lopen qua olietekort (mad max, here we come!), dan komt kernfusie nooit van de grond. Simpelweg omdat we dan heel snel terugvallen naar 17e-eeuwse toestanden.

  2. 6

    Alleen windenergie en zonnestroom zullen echt van betekenis worden. De andere technieken zijn “onvluchtings technieken” omdat de fossiele monopolies de ontwikkeling van duurzame energie in Nederland blokkeren.
    Zo laat Shell zijn medewerkers “stage” lopen op EZ en VROM. En ambtenaren kunnen gratis stage lopen bij Shell.
    Zo regelen de fossiele belangen, beleid dat fossiel hier in stand houdt. Shell ruinieert duurzaam Nederland. En zuigt het geld uit onze maatschappij. De Nederlandse Shell organisatie moet zijn bestaansrecht toch ergens aan ontlenen.

    Daarom zie ik die D van diversificatie toch wat genuanceerder, de toekomst is Duurzaam, met slechts 2 bronnen: Wind en Zon. En verreweg de meeste energie zal via elektriciteit lopen. Windstroom en Zonnestroom. Maar we moeten in Nederland wachten tot of de zonnestroom goedkoper wordt dan fossiele stroom, voor consumenten. Of een nieuwe regering echt de moed heeft duurzaam voorrang te geen, tegen de wil van Shell in.

    Overigens valt er op jaarbasis veel meer zonne-energie op ons land, dan er windenergie te winnen is.
    Natuurlijk kunnen we genoeg windmolens bouwen om alle energie die we nodig hebben daarmee op te wekken.
    Maar om alle energie die we nodig hebben, met zonnepanelen op te wekken komen we al een heel eind als alle daken en een paar weilanden met zonnepanelen worden bedekt.
    Dat is nu nog veel duurder dan met windmolens.

    Verder is er nog een heel belangrijke factor, dat is energie besparing. Het heeft natuurlijk weinig zin om huizen te verwarmen, als de warmte er sneller uit lekt dan je die er in kan stoppen.
    Moderne gebouwen hebben nu al W/K opslag in de grond. Woonwijken kunnen dat nu ook al en bij goed geisoleerde huizen is er dan geen gas meer nodig voor verwarming. alleen elektriciteit en een goede warmte huishouding met met alleen de instraling van de zon en die paar kWh die in apparaten wordt omgezet.

    Doordat de fossiele Gasunie zoveel macht heeft, worden er in ons land nog steeds bijna geen nul-energie huizen gebouwd. De bewoners van die huizen gaan bloeden als fossiele brandstoffen steeds duurder gaan worden. Of als Poetin onze gaskraan dichtdraait. Hij heeft al een eigen opslag belletje in Noord Holland. Als Nederland een GasRotonde wordt, dan is dat als onderdeel van de russische maffia. Waar Nederlandse consumenten dan weer de prijs voor betalen, als ze dan nog steeds aardgas gebruiken. Onze gasverslaving is natuurlijk een gouden kans voor de maffia, zoals elke verslaving.

    Een andere besparing zal komen van elektrische auto’s. Die zijn een factor 10 efficiënter met energie dan fossiel aangedreven auto’s.

    De Decentrale opwekking klopt wel, maar die zal toch Centraal gecoordineerd worden.
    Als je thuis je elektrische auto parkeert, dan sluit hij zichzelf aan op het net en meldt zich bij de Centrale netcoordinator, met zijn te leveren stroom, en met hoeveel hij straks weer opgeladen wil zijn.
    Bij het parkeren heb je dan zelf nog even snel aangegeven wanneer je verwacht dat je weer weg wilt, en hoe ver. Is dat snel, dan weet de centrale netcoordinator dat hij jouw accu niet te veel moet benutten, maar juist snel moet opladen.
    Is het lang windstil en zwaar bewolkt, dan wordt de stroom in je accu veel geld waard.
    Mensen zullen ook thuis accu’s gaan plaatsen.

    Ca 400.000 EV’s kunnen 1 moderne kolencentrale vervangen. Maar dan moeten ze wel georganiseerd zijn, met of zonder fossiel energiebedrijf.

    Er is dus nog een 4de D aan energie te verbinden, Democratie. De elektriciteitsvoorziening, die maken we samen. De net-grid-cloud.

    Meer op http://www.dutch-ev.nl

  3. 7

    In een recente berekening (van voorstanders van duurzame energie, maar ik vergeet altijd meteen namen) las ik dat zonnecellen op alle daken van Nederland slechts 10% van de stroom kunnen leveren.

  4. 8

    @ gronk. Penelope Bijtring toont ons elke week een ANDER aspect van DEZELFDE toekomst. Als je dat niet snapt moet je het maar niet meer lezen.

  5. 10

    @Ippekrites zelf (7)
    Papegaai nu geen onzin.
    Die 10% slaat nergens op.
    Er valt zo veel energie op onze daken dat alle daken tussen ZW en ZO meer dan genoeg energie kunnen opwekken voor het verbruik van de burgers.
    Dan moetenb ze wel een dure zonnestroominstallatie krijgen. Maar het potentieel is meer dan 100%
    Dit gaat vanzelf gebeuren, als de zonnestroom goedkoper wordt als fossiele stroom, ca 2015. Zorg dat je dan geen aandelen in fossiele energie bedrijven meer hebt.

    Als je naar de in nederland beschikbare SDE subsidie voor zonnestroom kijkt, dan kom je op veel minder dan 0,1% van het verbruik.

    Het rendement van een gemiddeld nieuw paneel is ca 16% of hoger.
    Dit zijn de werkelijke cijfers.

  6. 13

    @8: Joh, dat was me allang duidelijk. En als je de comments bij die afleveringen had gevolgd dan had je gezien dat ik totaal niet negatief tegenover die reeks sta. Pathetische kutkneus.

  7. 15

    Iedereen gaat veel te kort door de bocht. Het probleem met groene energie is dat het veel te mooi wordt voorgesteld. “DE GROENE OPLOSSING” bestaat (nog) niet. Alle beetjes helpen maar een sterke basis hebben we niet. Als we minder emissie van CO2 willen is de enige oplossing momenteel kernenergie.
    Windenergie kan geen basis vormen van de energievoorziening:
    1. onvoorspelbare productie:
    We hebben continu energie nodig, wind komt en gaat en elektriciteit is niet gemakkelijk op te slaan. Een verbetering aan de betrouwbaarheid is off-shore (bijna altijd genoeg wind). Er is echter nog steeds een probleem: Alle energie komt vanuit 1 kant. Dat wil zeggen dat je een grote hoeveelheid van energie hebt die over heel grote afstanden getransporteerd moet worden –> heel grote verliezen!
    2. geen goed gedrag bij fouten in het net:
    kortsluitingen en andere elektrische incidenten zorgen ervoor dat alle productie wordt uitgeschakeld aangezien deze niet zo ‘robuust’ zijn als andere types centrales –> blackout
    En die kans vergroot nog veel meer als het grootste gedeelte van de energie op dezelfde plaats wordt geproduceerd.
    3. kost van plaatsing van off-shore…
    4. Op het vaste land is het ook al moeilijk deze te plaatsen:
    – niemand wil ze in de achtertuin
    – (persoonlijke favoriet) ze beschadigen de habitat van vogels (nee, niet om te lachen… groene energie wordt tegenhouden door de groenen)

    En zo kan je maar verder gaan.
    Om groene energie te promoten moet er een beetje objectiever te werk gegaan worden! Niemand gelooft nog in utopieën… En maak zeker niet dezelfde fout als wat er nu gebeurt: alles op 1 paard zetten. Ook groene energie is hier niet klaar voor.

    Een feit is dat we alles moeten combineren: zonne-energie (farms) / wind / isolatie / efficiëntie / H2-wagens / CCS-filters op kolencentrales / kernenergie met goede opslag van afval (wat mogelijk is)

    Nog een kleine opmerking:
    Elektrische wagens met oplaadbare batterijen en dan aansluiten op het net om energie te leveren… Is leuk als je dat op discovery-channel ziet. Wat ze er niet bijvertellen is hoe lang het wel duurt om een batterij op te laden… En als je het sneller wilt (als de batterij dat al aankan) welke stroom je wel zou hebben –> reken maar eens uit hoe dik de kabels zouden moeten zijn.
    Elektrische wagens rijden zuinig en gebruiken energie op een meer efficiënte manier. Lege batterijen inruilen voor een opgeladen exemplaar lijkt mij op dit ogenblik een goede oplossing om te ‘tanken’.

  8. 16

    Niet alles op 1 of een stelletje paarden zetten, zou ook kunnen betkenen: niet alleen naar potentiële energiebronnen kijken en verder niks.

    Bijvoorbeeld: ook oplossingen bedenken voor andere manieren om met afstand en tijd om te gaan.
    Kleinsschaligheid en meer lokaal gebonden voedselproductie scheelt een smak kilometers aan vervoer.

    En wat tijd betreft: lege batterijen omruilen voor volle is handig, maar moet alles wel zo snel als we nu zijn gewend?
    Waarom heeft het thuiswerken nog niet de omvang die het zou kunnen hebben? Terwijl je thuis zit te klussen, is die batterij wel opgeladen.

    Anders omgaan met afstand en tijd. Er zijn vast meer voorbeelden, die aardig wat energie schelen.

  9. 17

    Geothermiek is ook een ondergeschoven stiefkindje maar kan veel doen als de techniek verder ontwikkeld wordt. Er is genoeg warmte diep in de bodem. Geen gas nodig, alleen een goed beleid. Met nieuwe technologie is ook elektriciteit op te wekken uit relatief koud water (80 graden),al denk ik dat zon en wind inderdaad de hoofdmoot gaan leveren wat duurzame energie betreft omdat die op het punt staan door te breken en geothermie pas begonnen is. Maar warmte voor verwarming kunnen we gewoon uit de grond halen.

  10. 18

    Er is op dit moment een factor 2 over capaciteit in opwek vermogen.
    Onze nederlandse piekvraag is ca 15 GW.
    En alle kolen en gas centrales en alle lokale opwek eenheden, ook bij grote bedrijven, somes WKK, is samen ca 30 GW.
    En dan importeren we ook nog een significant percentage. De stroom komt gewoon van de goedkoopste aanbieder. De duurdere opwek-eenheden worden gewoon stilgezet.

    Dus het is een fabeltje dat windmolens onbetrouwbare energie zouden leveren, er is voorlopig nog zoveel fossiele opwek capaciteit, dat alle opgewekte windstroom is meegenomen, dat bespaart op CO2 uitstoot.
    Goed voor de D van Decentraal en Duurzaam.

    Juist die Decentrale opwekking met windmolens zorgt voor weinig verliezen, en geen onnodige uitbreiding van het net. Alleen van het windpark naar het net, zal hier en daar wat versterking nodig zijn.

    Opslag is niet nodig
    ECN heeft afgelopen jaar al eens uitgezocht, voor de zoveelste keer, dat opslag van windenergie niet nuttig is, omdat alle opgewekte windstroom, wanneer dan ook opgewekt, zo in het net kan worden opgenomen.
    In de praktijk van Denemarken gebeurt dat nu dan ook.
    Probleem is wel de slecht regelbare centrales met kolen en kernenergie. Die durven ze niet te regelen, want van opwarmen en afkoelen, kunnen ze stuk gaan. Ze blijven liever kolen doorstoken dan CO2 uitstoot voorkomen.
    Daarom moeten er ook geen kolen en kerncentrales bijkomen.