Een goed bonusjaar

De bonussen zullen alleen maar stijgen, zegt organisatiepsycholoog Marlies Brenters in deze gastbijdrage.

Ondanks de publieke weerstand tegen wat ooit werd aangeduid als exorbitante zelfverrijking, hebben topbestuurders in Nederland vorig jaar hogere bonussen opgestreken. De directeuren verdienden in totaal 41,6 miljoen euro met het verzilveren van opties en aandelen. Dat is een stijging van 34 procent, zo blijkt uit onderzoek van De Volkskrant. De hoogste bonus is voor Eric Meurice van ASML. Hij toucheerde vorig jaar 6,7 miljoen voor zijn inspanningen.

In deze tijden van crisis waarbij van werknemers wordt gevraagd om af te zien van salarisverhoging, aarzelen de topmannen en topvrouwen niet om zichzelf rijkelijk te bedelen. Daarover bestaat kennelijk geen gêne. De inkomenskloof tussen de top en de werkvloer wordt steeds groter, maar dat leidt niet tot enige zelfmatiging bij degenen die het in ondernemend Nederland voor het zeggen hebben. In tegendeel. En dat is niet vreemd als je begrijpt hoe mensen, en dus ook bestuurders, hun eigen gedrag goedpraten.

Allereerst overschatten mensen altijd hun eigen aandeel in succes. Als het goed gaat met hun bedrijf zijn bestuurders geneigd om te denken dat dit komt omdat zijzelf zo goed zijn. Natuurlijk zijn ze heel belangrijk voor het succes, want zij bepalen de strategie. Maar daarmee nog niet het resultaat. Dat hangt op de collectieve inzet en prestatie van alle medewerkers. Minstens even doorslaggevend voor goede bedrijfsresultaten zijn de externe omstandigheden die maken dat je als bedrijf de wind mee of tegen hebt. Is bijvoorbeeld ASML niet ook zo succesvol omdat de vraag naar smartphones en tablets zo groot is? Dat het goed gaat met dit bedrijf is vooral ook te danken aan hightech elektronica giganten als Samsung, Apple en Nokia  die de markt aanjagen voor de chipmachines die ASML levert.

Maar dat zullen de ASML-bestuurders niet zo zien. Want we zitten nu eenmaal zo in elkaar dat we succes aan onszelf toeschrijven (en mislukkingen aan anderen en factoren buiten onszelf). In dit licht is het niet verwonderlijk dat topbestuurders vinden dat ze een forse bonus verdienen als het met hun bedrijf goed gaat.

Maar hoe kunnen bestuurders hun bonussen rechtvaardigen tegenover de eigen medewerkers die ook hard werken maar zoveel minder verdienen?  Ook dat is niet moeilijk als je aan de top zit want je vergelijkt jezelf gewoon niet met de mensen die onder je zitten. Zoals iedereen weet die wel eens met ellende wordt geconfronteerd, helpt het niet als iemand met de beste bedoelingen tegen je zegt: maar vergelijk jezelf nou eens met mensen die het nog slechter hebben. Dat doen we niet. We vergelijken onszelf per definitie met mensen die beter af zijn dan wijzelf en we willen wat zij hebben.

Zo werkt het ook met bestuurders. Ze ijken hun eigen inkomen uitsluitend aan dat van hun collega-bestuurders. En dan kijken ze vooral naar de mensen die meer verdienen. Het veelgehoorde argument om het financiële pakket van een bestuurder op te trekken is om het in lijn te brengen met wat iemand met een zelfde positie in het buitenland verdient. Dat klinkt als een vergezocht excuus voor iemand met een modaal inkomen, maar voor iemand in de top is dit logica waar geen speld tussen te krijgen valt.  Als zelfs de redelijkste aller bestuurders, Rinnooy Kan, zijn vertrekpremie bij ING voor zichzelf kan verantwoorden door er op te wijzen dat dit in de sector gebruikelijk is, illustreert dit hoe goed mensen in staat zijn om naar zichzelf toe te redeneren. We kunnen zonder gewetensbezwaar onszelf riant belonen ook al deugt dat niet in de ogen van anderen. Dat wil zeggen zolang die anderen tot een groep behoren met wie wij onszelf niet willen meten.

Het was een goed bonusjaar en er zullen nog betere volgen.

foto aranjuez1404

  1. 1

    En de spreekbuis van de bestuurders Bernard W. maar oproepen tot de nullijn….En als toevoeging op bovenstaande stuk: Als het slecht gaat met het bedrijf is het nooit de schuld van de bestuurders: dan is het de wereldeconomie die slecht draait, dan is het de overheid die het allemaall verkeerd doet, dan zijn het de Chinese bedrijven en hun oneerlijke concurrentie, dan zijn het de ongemotiveerde en slecht opgeleide werknemers, kortom alles en iedereen zijn schuld behalve die van hun. Zelden een bestuurder horen zeggen: dit jaar is het ^#$ gegaan omdat ik, en mijn mede bestuurders compleet gefaald hebben en verkeerde keuzes hebben gemaakt….

  2. 3

    ASML zit in een cyclische business en dat weten ze zelf heel goed. De aandeelhouders en nog erger, buitenstaanders met een grotere bek dan hersenen zullen dat minder zo zien. Als de directeur het heel goed doet in een jaar dat het een kutmarkt is, komt ie toch minder weg met een grote bonus dan dat ie het doet in een goed jaar waarin hij het kut doet. Ze doen daar aan een wat langere termijnplanning dan andere sectoren.

    De banken daarentegen, vooral degenen die het zonder hulp niet redden, hebben geen enkel recht op “dat is gebruikelijk”. Het is ook gebruikelijk dat je niet failliet gaat, stomme $%^&*.

  3. 4

    ‘De directeuren verdienden in totaal 41,6 miljoen euro met het verzilveren van opties en aandelen. Dat is een stijging van 34 procent,’

    Dit zijn geen bonussen en stijging is wellicht te danken aan gestegen beurskoersen?

    Het lijkt mij interessanter om uit te zoeken hoeveel bonussen in niet beurs genoteerd nederland wordt uitgekeerd en dan helemaal publieke sector. Maar dat is waarschijnlijk een ongepaste vraag.

  4. 5

    Niet zo verwonderlijk als je weet dat veel van de de opvolgers van de huidige graaiers waarschijnlijk uit zittend kabinet +medeplichtigen komt.
    Die stomme Hollanders hebben zelf voor deze handlangers gekozen.Als de boel failliet gaat zit het tuig allang ergens anders en zullen er zondebokken worden”gehangen”zoals gebruikelijk.

  5. 6

    Het is vreemd om als buitenstaander een mening te hebben over de inkomensverdeling binnen ASML. Indien de werknemers het er niet mee eens zouden zijn of zouden vinden dat zij te weinig verdienen, zouden zij in opstand kunnen komen of om verantwoording kunnen eisen via een medezeggenschapsraad (indien die bestaat). Zij doen dat waarschijnlijk niet omdat alle medewerkers van ASML een winstbonus krijgen. Als je wilt meeprofiteren van deze bonus, dat kan. Ieder persoon in Nederland kan solliciteren bij ASML.

    Bij banken vind ik het nog altijd vreemd dat er nog steeds niet een bank is opgericht die b.v. als filosofie heeft: “bij ons verdient geen enkele medewerker meer dan 1 miljoen euro” i.p.v. “bij ons is de spaarrente 3%”. Zou jij een rekening openen bij die bank? Ik wel, meteen, en hopelijk met mij heel veel meer mensen.

  6. 7

    Het gaat er niet om of bonussen goed of slecht of te hoog zijn. Wel dat ze de neiging hebben om steeds hoger te worden door hoe wij ons eigen gedrag rechtvaardigen. In ieder van ons schuilt een potentiële bestuurder die heel waarschijnlijk net zo zou redeneren als de bestuurders die zichzelf bonussen laten uitkeren.

  7. 8

    Het gaat er niet om of bonussen goed of slecht of te hoog zijn. Wel dat ze de neiging hebben om steeds hoger te worden door hoe wij ons eigen gedrag rechtvaardigen. In ieder van ons schuilt een potentiële bestuurder die in de gegeven omstandigheden zich heel waarschijnlijk hetzelfde zou gedragen als de dames en heren bestuurders die nu actief zijn.

  8. 10

    In ieder geval NS en post. Schultz heeft in een brief de top van de NS gevraagd om van de bonus af te zien. Kijk dan naar het antwoord van de NS:

    ”De Raad van Commissarissen van NS is het eens met de minister Schultz dat het onderwerp variabele beloning voor de directie van NS volstrekt geen onderwerp van gesprek is. Alle aandacht van de Raad en directie gaat uit naar het rijden van een voorspelbare en betrouwbare dienstregeling met goede informatie en service.”

    Een volledig geautomatiseerd geleidingssysteem wat onderhoudspersoneel, machinisten en controleurs…dan een hele tijd niks. Ja de RvC en aandeelhouders…

  9. 11

    Niemand lijkt het roer van dat verrotte financiële systeem meer om te kunnen/ willen gooien. Hier, lees b.v. eens dit artikel: “Europese banken mijden goedkope driejarige ECB- leningen (bedoeld om o.a. het interbancair verkeer weer te stimuleren) uit vrees dat deze met terugwerkende kracht worden gezien als staatssteun die de bankiersbonussen kunnen bedreigen”.

    Bedoel, in het Tegenlicht van Goldman Sachs t.a.v. credit default swaps (Griekenland)…misschien is het ook wel handig verzekeringen af te sluiten tegen onvoorziene calamiteiten als bonussen…

    Confused?

    http://www.youtube.com/watch?v=HstmAnXY5r8&feature=related