De wedergeboorte van een politiek talent

Sargasso plaatst gastbijdragen, hieronder volgt een gastbijdrage van Bragg over de ‘wedergeboorte’ van Mark Rutte.

rutteHet was al weer een tijd stil rond Mark Rutte. Zijn laatste wapenfeit was een nogal lachwekkend optreden in het lijsttrekkersdebat na de Europese verkiezingen. Hij claimde toen succes waar hij had verloren en kon niet met zijn handen van Geert Wilders afblijven. Verder blonk hij uit in het communiceren van de VVD strategie in plaats van duidelijk te maken waar zijn partij voor stond. Een week na Prinsjesdag durf ik de stelling aan: de algemene beschouwingen 2009 markeren het Keerpunt Rutte.

Partijen met een consequent verhaal doen het goed in Nederland. De VVD riep bij de eerste tekenen van de economische crisis al om forse bezuinigingen en hervormingen. Die lijn liet de partij los toen de bankencrisis uitbrak, het Liberalisme in het verdomhoekje kwam en Wouter Bos de vrije hand werd gelaten. “Stoor de brandweer niet als het huis in brand staat”, was het motto.

De Europese verkiezingen werden geen ramp voor de VVD, maar een succes was het allerminst. Bovendien reed Rutte het karretje van Europees lijsttrekker Van Baalen in de poep, door de vrijheid van meningsuiting te koppelen aan het “in principe” mogen ontkennen van de Holocaust. Van Baalen hield met zijn sterke optreden de schade beperkt, maar niemand gaf nog een stuiver voor Rutte.

In de (door massamedia beïnvloede) politiek gaat het om boodschap, beeldvorming en leiderschap. Rutte had dat allemaal tegen zich, maar plotseling vond hij zijn vorm terug. Het VVD verhaal is dat er nu maatregelen moeten worden genomen om de crisis aan te pakken en de overheidsfinanciën gezonder te maken. Het kabinet wil eerst een klein jaar lang 20 ambtelijke werkgroepen het bos in sturen om mogelijkheden te onderzoeken. Urgentie versus uitstel; daadkracht versus niets doen… Het zijn krachtige beelden en of ze nu helemaal kloppen of niet, het sloeg aan. Het dramatische optreden van Balkenende speelde de VVD verder in de kaart en Rutte deed iets wat hij in het verleden altijd naliet; hij viel keihard het CDA aan. Zijn motie van wantrouwen leverde kritiek op, maar volgde logisch uit zijn verhaal en getuigde van lef. Het CDA aanvallen heeft de VVD jarenlang niet gedurfd uit politiek strategische overwegingen. Nu deed Rutte het wel en dat leidde ertoe dat de partij eindelijk weer een herkenbare positie innam. Het goede nieuws voor de VVD is verder dat het een klein jaar de tijd heeft om op het stilzittende kabinet in te beuken.

Het zwakke optreden van Wilders was ook een zegen voor de VVD. De ‘kopvoddentaks’ trok dan wel veel media-aandacht, maar miste urgentie en was uiteindelijk een zwaktebod. Wilders spint vooral garen bij een boodschap die zich richt tegen een falende overheid, criminele buitenlanders en een algemeen gevoel van onrecht. Dat koppelt hij vervolgens aan zijn anti-islam boodschap. Die mix van verschillende elementen gaven hem de wind in de zeilen, maar met alleen een anti-islam boodschap loopt hij het risico terug te vallen. Als de VVD haar economische boodschap verbindt aan een deel van de Wilders boodschap over criminaliteit, de falende overheid en het gevoel van onrecht, dan lonkt electoraal succes. In tijden van economische crisis gaat het namelijk uiteindelijk bij verkiezingen om de vertrouwensvraag: aan wie vertrouw je in moeilijke tijden het land en de economie toe? Dat kan in het voordeel van de VVD gaan werken en van Mark Rutte een ‘Comeback Kid’ maken.

  1. 1

    Wat mij betreft mag er ook ruimte komen voor een ander politiek talent. Hoeft niet per sé Rutte te zijn, die de kar zou moeten trekken.
    Misschien zelfs liever niet?

    En ach, zo geweldig deed Rutte het nou ook weer niet bij de beschouwingen; die motie van wantrouwen kon niet uitblijven, maar was slimmer geweest als hij met andere oppositiepartijen had afgestemd. Dat laatste heeft hij nagelaten.

  2. 2

    Dus omdat de rest het allemaal belabberd deed tijdens de algemene beschouwingen wordt Rutte gerehabiliteerd?

    Wat mij betreft blijft hij toch een studentikoos sulletje. Zo lang hij aan het roer staat bij de VVD zie ik het met die partij niet goedkomen.

  3. 4

    Rutte was erg groen toen hij begon maar hij heeft mij laten zien dat hij duidelijk in zijn rol aan het groeien is. De motie van wantrouwen vond ik hoe kansloos die ook was een goed statement. Aan alles is te zien dat de coalitie van ellende aan elkaar hangt, het is futloos vanaf het begin. Nu de regeringspartijen hebben besloten dat de onvermijdelijke pijn maar over de aankomende gemeenteraadsverkiezingen heen getild moet worden hoef je helemaal niets meer te verwachten. Het kabinet komt dan in de het laatste jaar van zijn termijn en dan worden zelden nog grote stappen genomen en met het oog op de verkiezingen worden pijnlijke maatregelen vermeden. Het zou veel beter zijn als bij de gemeenteraadsverkiezingen maart volgend jaar ook een nieuwe tweede kamer zou worden gekozen. Dan kan er een nieuw regeerakkoord worden gesmeed waarin spijkers met koppen geslagen kunnen worden zonder dat de partijen zich zorgen maken over de aankomende verkiezing.

  4. 5

    @4: Jawel hoor, in 2011 staan de verkiezingen voor de provinciale staten (en dus ook de 1e kamer) weer voor de deur. Los daarvan is het wat vreemd om de zittingstermijn van een parlement te bekorten (afgezien van een regeringscrisis), omdat het handelen van de regering je even niet uitkomt. Bij de vorige regering (naar mijn smaak niet echt beter bezig dan de huidige), duurde het ook tot D66 de stekker eruit trok, voor er nieuwe verkiezingen werden uitgeschreven.

  5. 7

    @5 Niet vreemd, ongebruikelijk wellicht maar heel verstandig gezien de huidige patstelling. Het is een gebrek aan daadkracht waar de regering zelf ook last van heeft. Als één van de coalitie partijen voldoende winst verwachtte bij een verkiezing was de regering binnen tien minuten gevallen. De zittingstermijn van het parlement moet bekort worden omdat een daadkrachtig regeringsoptreden met een reformatie niet bereikt kan worden. Binnen het Nederlandse stelsel is de capaciteit van de regering nu eenmaal nauw verbonden aan het parlement.

  6. 11

    Ik reageer een beetje laat, maar ik ben pas vandaag voor het eerst op Sargasso. Ik heb eeb vraag. Je spreekt over het anti-islam standpunt van Mark Rutte. Waar baseer je je dan op, want ik heb dat niet bij hem gevonden.