De PvdA en kleine scholen

crosspost_logo_klCrosspost: Het nu volgende stuk van Eurocraat verschijnt simultaan op Sargasso en GeenCommentaar.

Kleine School (Foto: Flickr/Ennor)Ach kijk eens, de PvdA komt op voor kleine scholen. Een krantenbericht dat ongetwijfeld een cynisch glimlachje op vele onderwijslippen doet spelen.
Er is immers in de naoorlogse geschiedenis geen kracht geweest die zoveel heeft bijgedragen aan de enorme schaalvergroting in het onderwijs als de PvdA.

Een klein geschiedenislesje: nadat onderwijsminister Wim Deetman (CDA) in de jaren ’80 lekker had huisgehouden en onder andere via het erg schandalige HOS-akkoord toekomstige generaties had verzekerd van een flink lerarentekort – overigens met volle instemming van de toenmalige voorzitster van onderwijsvakbond ABOP -, nam de PvdA de sloophamer van hem over. Het was staatssecretaris Wallage van de PvdA die in 1991 met zijn wetsvoorstel voor de basisvorming de schaalvergroting – geheel in stijl – op grote schaal inzette. Vanaf dat moment waren (middelbare) scholen van minder dan 240 leerlingen niet meer toegestaan: uit efficiëntie-oogpunt.
Opmerkelijk ook nu weer toegejuicht door dezelfde vakbondsvrouw die eerder had ingestemd met een salarisverlaging voor toekomstige leraren, terwijl zij toch met haar banden in het veld beter zou moeten weten. En onderwijswoordvoerder van de PvdA Tineke Netelenbos zag ook alleen maar voordelen.

Netelenbos werd vervolgens beloond voor haar rechtlijnigheid doordat zij Wallage mocht opvolgen op onderwijs. En hoewel de uitvalcijfers in de nieuwgevormde onderwijsfabrieken angstwekkend stegen was dit voor haar geen reden om het schaalvergrotingsexperiment te staken. In haar eigen gevleugelde woorden: “Je moet niet te lang praten over onderwijsvernieuwing, dat is fnuikend. Je moet ermee beginnen en het afmaken.” En afmaken deed ze, door de vernieuwing uit te breiden naar het nieuw te vormen VMBO, zodat ook de zwakste leerlingen de zegeningen van het lopende-bandonderwijs konden ondergaan. Waardoor ook zij zich verzekerd wist van rokende onderwijspuinhopen op haar naam.

Dat de PvdA nu (rijkelijk laat) tot voortschrijdend inzicht is gekomen is op zich toe te juichen. Maar toch ook wel een beetje ironisch, vooral omdat de huidige staatssecretaris van Onderwijs Sharon Dijksma destijds als onderwijswoordvoerder voor de PvdA toch vooral veel lof had voor Netelenbos.
De schaalvergroting mag nu dus worden teruggedraaid door iemand die groot is geworden in de school van Wallage (niet letterlijk, ze is van ’71 en is die dans dus ontsprongen).

En wat is er met de hoofdrolspelers van dit enorme drama gebeurd? Wim Deetman mocht als burgemeester (NSFW) jarenlang de Hagenezen plagen, Wallage vroeg en kreeg zijn oude liefde Groningen en Netelenbos landde na een serie van wat mindere burgemeesterposten uiteindelijk in het zachte bed van de Provincie Utrecht als CdK. En die eerder genoemde onverstandige vakbondsbestuurder? Die had een wel heel ongelukkige politieke carriere.
Maar dankzij de naar haar vernoemde Vogelaarwijken heeft ze toch haar plaats in de politieke geschiedenis verzekerd.

De moraal: als Sharon Dijksma verstandig is gaat ze gewoon door met kleine scholen sluiten. Dat is weliswaar desastreus voor het onderwijs, maar haar eigen politieke carriere kan het alleen maar goed doen.

  1. 1

    Op zich kan ik het niet oneens zijn met Dijsselbloem en hoop ik dat de PvdA zich nu echt heeft bekeerd tot kleinschaligheid. Maar een groot probleem zijn volgens mij nog al die tussenorganisaties met mannetjes en vrouwtjes die teveel macht hebben. Van de AOB tot VOS ABB en natuurlijk de MBO Raad en de HBO Raad. Allemaal bestierd door beroepsbestuurders, veelal gelieerd aan PvdA of CDA.

  2. 2

    Op zich kan ik het niet oneens zijn met Dijsselbloem en hoop ik dat de PvdA zich nu echt heeft bekeerd tot kleinschaligheid. Maar een groot probleem zijn volgens mij nog al die tussenorganisaties met mannetjes en vrouwtjes die teveel macht hebben. Van de AOB tot VOS ABB en natuurlijk de MBO Raad en de HBO Raad. Allemaal bestierd door beroepsbestuurders, veelal gelieerd aan PvdA of CDA.

  3. 3

    1) Sharon Dijksma is, ondanks haar totale camera-ongeniekheid, een van de enige capabele bewindspersonen gebleken van Balkenende IV. Over het lelijke eendje gesproken.

    2) Waarom is, nu het leraren-overschot uit de jaren tachtig is overgelopen in een leraren-tekort, het ADV-stelsel nog niet afgeschaft ?

  4. 5

    @ Lord

    Krijg je te weinig houvast dan, lord?

    Laten we er gewoon vanuit gaan dat er staat wat er staat: Een aardige opsomming van de prestaties van de PvdA op het gebied van onderwijs.

  5. 6

    Het zou me allemaal aan mijn reet roesten, ware het niet dat we in dat kutland van ons een schoolplicht hebben en geen leerplicht…

  6. 10

    Hmm.. ik heb nooit die kritiek op de onderwijshervormingen van welleer gesnapt. Onze middelbare scholieren horen nog altijd bij de wereldtop wat prestaties betreft. En gezien de instroom van kinderen met laag opgeleide allochtone ouders doet ons onderwijssysteem het lang niet zo slecht.

  7. 13

    Het gaat er, naast de prestaties, toch ook om of je je kind nog wel binnen een straal van, zeg, zes kilometer op de middelbare school kunt duwen overal in Nederland ? Schaalvergroting heeft weliswaar 1 voordeel dat ik kan bedenken, namelijk meer specialisme op 1 plek, maar toch ook wel degelijk nadelen: ik ben opgegroeid in een groot dorp waar we een politiebureau hadden, een zwembad, twee MAVOs, een hogeschool (OK dat was uitzonderlijk), vijf separate huisartsen en een bibliotheek; ik kon alles lopend bereiken. En nu – dertig jaar later ? Een medisch centrum en verder niks. Je moet overal met de fokking auto naartoe. Dat is waar de PvdA voor staat. Of stond. En het CDA, en de VVD ook, trouwens. De technocraten kunnen het zichzelf allemaal aanrekenen, want ze stonden erbij en keken ernaar.

  8. 16

    @JSK: het grootste probleem van Nederland is het grote aantal jongeren da zonder enige diploma de arbeidsmarkt op moet (of in de praktijk vaak de uitkering). Waarom slagen we er niet in die jongeren op school te houden? Dat heeft m.i. wel degelijk te maken met schaalvergroting (maakt het lastig veel energie te steken in de probleemgevallen) en de soms veel te theoretische vakken.

    Dat onze gymnasiasten goed op internationale wiskundetestjes scoren is leuk, maar VMBO-schoolverlaters krijgen niet eens de kans om aan die testjes mee te doen.

  9. 18

    @16: Dat onze gymnasiasten goed op internationale wiskundetestjes scoren is leuk, maar VMBO-schoolverlaters krijgen niet eens de kans om aan die testjes mee te doen.

    Dat blijkt juist *niet* het geval te zijn. Vooral ons ‘midden’ is sterk, onze onder- en bovengemiddelden presteren relatief dichterbij het gemiddelde (dan die van andere landen). Ook volgens de OECD dan.

    @17:
    In 2005, almost 12% of Dutch youths left school before completing upper secondary education, regarded as the minimum qualification to get a job in today’s labour market. The Dutch drop-out rate, though close to the OECD average, exceeds that of most neighbouring European countries and, unlike most of these countries, the number of those dropping-out has not fallen significantly over the past decade.

    Hmmmm… volgens mij bedoelen ze met ‘neighboring countries’ de Scandinaviërs. Dan geef ik toe: zij hebben beter onderwijs. Het kost hun dan ook anderhalf keer zoveel.

    Hoewel laat heb ik het opgezocht. Volgens de OESO is onze drop out rate 12%. Dat is fors vergeleken met Duitsland (verwaarloosbaar, appearently) en Finland(5%). Maar vergelijkbaar met Denemarken (14) en Zweden (22!). Blijkbaar hebben de Scandinaviers toch niet allemaal zulk goed onderwijs…

    Ook interessant: op pagina 381 van het bestand waarnaar ik hieronder link staat een tabel van het aantal leerlingen per klas. In het Nlse middelbare onderwijs is dat 16. In het Duitse 15.1. But get this: de Zweden hebben klassen van gemiddeld 13 (!) leerlingen. En ogenschijnlijk meer drop outs dan wij. De relatie grootschaligheid – drop outs lijkt op het eerste gezicht niet perse waar.

    bron: http://image.guardian.co.uk/sys-files/Education/documents/2007/09/17/oecdreport.pdf

  10. 20

    the number of those dropping-out has not fallen significantly over the past decade“.

    Kijk, da’s interessant. De doelstellingen worden niet gehaald:
    Op grond van de afspraken, gemaakt tijdens het Lissabon-overleg (2000), moet in 2012 het aantal schoolverlaters zonder startkwalificatie uit het v.o. of mbo vertrekt zijn teruggebracht tot 35.000. In 2006/’07 waren er 53.000 voortijdig schoolverlaters. Van 2004 op 2005 verminderde het aantal met 6.000, maar in 2007/2008 was de afname slechts 1.000. Om de doelstelling voor 2012 te halen zal het aantal voortijdig schoolverlaters in versneld tempo omlaag moeten“.

    En uit het geciteerde SCP-rapport:
    Leerlingen op grote scholen (…)lopen geen grotere kans op uitval dan leerlingen op kleine scholen. De schaalvergroting (…)lijkt dus geen invloed te hebben gehad op het voortijdig schoolverlaten. Waarschijnlijk ondervangen grote scholen de mogelijke nadelen van grootschaligheid door de zorg en begeleiding op een lager niveau – dicht bij de leerling – te organiseren. Wel is er een verhoogd risico van uitval op voortgezet onderwijsscholen met veel niet-westerse allochtone leerlingen.

  11. 21

    @JSK: chill even, niet iedereen heeft de luxe om op werkdagen uitgebreid te kunnen gaan googlen. Ik ga er vanavond wel op in.

  12. 22

    @JSK: “Maar vergelijkbaar met Denemarken (14) en Zweden (22!). Blijkbaar hebben de Scandinaviers toch niet allemaal zulk goed onderwijs…”

    Wat ze in ieder geval in Denemarken beter geregeld hebben is onderwijs voor volwassenen. Nu drop-outen wil in NL over het algemeen zeggen dat je voorgoed out gedropt bent. In Denemarken hoeft het niet meer te zijn dan een korte of langere onderbreking van de schoolgang.

  13. 23

    http://www.nrc.nl/binnenland/article2192357.ece/Geen_uitstel_voor_vernieuwing_mbo

    Hallo? HALLO? Dit is toch ongelofelijk. Iedereen zegt braaf ja en amen tegen Dijsselbloem als hij oproept het onderwijs nu eens met rust te laten en Van Bijsterveldt gaat doodleuk door met de invoering van het door docenten en leerlingen verafschuwde competentiegericht onderwijs. Kan iemand me dit uitleggen? JSK, als je dan zo graag wilt discussiëren en het blijkbaar allemaal prima de luxe vindt gaan met het Nederlandse onderwijs?

  14. 24

    @23: Het gaat toch om resultaten, of nie dan? Met emotionele argumenten – Hallo? HALLO? – kan ik nog minder dan met vaagheden als ‘in mijn tijd kon je nog met de step naar school’.

    Het idee dat ons middelbaar onderwijs aan de rand van de afgrond staat snap ik niet zo, en ik zou graag rationele argumenten willen horen.

  15. 25

    Het lijkt mij dat de resultaten er op het MBO niet op vooruit zullen gaan als zowel de leraren als de leerlingen groot tegenstander zijn van het ‘competentiegerichte’ onderwijs. En ik dacht nu juist dat Dijsselbloem eindelijk voor elkaar had gekregen dat er weer wat meer naar de leraren geluisterd zou worden in plaats van naar de ondemocratische koppelbaasjes van de diverse adviesraden en besturen. Vandaar mijn teleurstelling, die inderdaad wat emotioneel verwoord wordt.

    Dat alles terzijde, lijkt het me toch op zijn minst onrustbarend dat het juist de leraren zijn die en masse klagen. Dan kunnen de resultaten nog wel prima zijn (vergeleken met wie? op welke variabelen? met wat voor testen?) maar als leraren slecht betaald, met veel te gedetailleerde leermiddelen, voor overvolle klassen staan kan dat toch niet bevorderlijk zijn, lijkt mij.

  16. 26

    vergeleken met wie?

    Andere eerste wereldbewoners.

    op welke variabelen

    Lees, reken- en wetenschapsprestaties, tijd tot afstuderen, slagingspercentages.

    als leraren slecht betaald

    Ze hebben één van de hoogste salarisniveaus in de OECD.

    Ik wil niet stom doen maar… ik ben ook groot voorstander van het rationeel benaderen van maatschappelijke problemen.

  17. 27

    @JSK: ik vind het tot nu toe lastig om goeie cijfers over het aantal drop-outs te vinden, met name omdat Nederland daar in alle OESO-vergelijkingen lijkt te schitteren door afwezigheid, inclusief in de tabel die je (naar ik meen) hebt gebruikt. Dat doet de vraag reizen of Nederland dit soort dingen wel goed bijhoudt…
    Overigens spreken je cijfers mijn punt dat de uitval in Nederland problematisch is niet bepaald tegen, en dat een land als Duitsland het zoveel doet lijkt me relevant, nog afgezien van de Scandinavische arbeidersparadijzen. Overigens wijs ik er wel op dat Zweden met haar kleine klassen weliswaar slecht scoort, maar de afgelopen wel een relatief grote sprong vooruit heeft gemaakt op dit gebied. Dàt zou je natuurlijk ook aan kleine klassen kunnen wijten. Overigens gaat de tabel waar je naar verwijst (denk ik) niet over de grootte van klassen maar de verhouding docent per aantal leerlingen… een subtiel verschil maar wel van belang, want je kunt natuurlijk meerdere docenten in een klas hebben (denk aan remedial teachers enzo).

    Verder ben ik zeker bereid toe te geven dat de uitval niet alleen aan de schaalvergroting is te wijten, maar ook bijvoorbeeld aan de invulling van de vakken die er in Nederland bij kwamen: denk aan al die VMBO-jongens die plotseling het vak “verzorging” verplicht moesten volgen.

  18. 28

    @JSK: ik vind het tot nu toe lastig om goeie cijfers over het aantal drop-outs te vinden, met name omdat Nederland daar in alle OESO-vergelijkingen lijkt te schitteren door afwezigheid, inclusief in de tabel die je (naar ik meen) hebt gebruikt.

    Deze link zegt 12% in 2008. Het is een link van jouw eigen link. Ik vergelijk met OECD cijfers van 2005.

    http://www.oecd.org/document/10/0,3343,en_33873108_33873626_39945674_1_1_1_1,00.html

    Verder ben ik zeker bereid toe te geven dat de uitval niet alleen aan de schaalvergroting is te wijten,

    Nou wordt ie mooi. Je hebt gewoon geen enkel bewijs om te stellen dat schaal iets met uitval te maken heeft. Zie ook #20. NIks ‘niet alleen’… dit is linkse onderbuik. Net zoals PVV-types die klagen over hoe onveilig het is tegenwoordig terwijl geweldsmisdrijven al vanaf eind jaren ’90 een dalende trend vertoont.