De groeiende EU begroting

De EU begroting voor 2012 ligt op tafel, 132,7 miljard euro. En men is not amused om het zo maar te zeggen. Veel te hoog! Veel te veel stijging!

Nu kwam ik laatst een linkje tegen naar een spreadsheet met de begrotingen van 2000 tot en met 2009. En die heb ik, met wat duw- en trekwerk vanwege hernoemen posten, aangevuld met die van 2010 tot en met 2012. En dan ziet het er zo uit:

Ja, duidelijke zaak toch? De EU blijft maar meer geld vragen. Einde discussie. Toch?

Nou, nee, niet helemaal. Want je moet die begroting natuurlijk wel zien in de context van de totale omvang van de EU. Net als dat we staatsschuld in percentage van het BBP uitdrukken, zo kunnen we de begroting als percentage van het GNI (Gross National Income) uitdrukken. En dan ziet het plaatje er ineens anders uit:

Minder schokkend, toch? De begroting schommelt ronde de 1% van het GNI. Op zich nog steeds veel. En er zit natuurlijk nog steeds die krankzinnig grote pot met geld voor landbouw in. Maar goed, dat is een andere discussie.
Verder moet nog aangetekend worden dat er twee verschuivingen in de getallen kunnen optreden. De cijfers tot en met 2009 zijn de gerealiseerde begrotingen (vast). De cijfers van 2010 en 2011 zijn die van de goedgekeurde begrotingen (lager dan de oorspronkelijke aanvraag en realisatie nog niet bekend) en die van 2012 zijn die van het eerste voorstel (kunnen dus nog naar beneden worden bijgesteld).

Aangezien de link naar de spreadsheet voor 2000 tm 2009 inmiddels dood is, hier een link naar een kopie die ik gelukkig had gemaakt.
En dan gelijk ook maar even een linkje naar de spreadsheet die achter de grafiekjes zit. Veel plezier ermee.

  1. 1

    “De begroting schommelt ronde de 1% van het GNI. Op zich nog steeds veel.”

    Waarom is dat veel? Hoe zit dat bv. met de Nederlandse overheid (alleen staatsniveau, zonder provincies en gemeentes)? Of de federale begroting van de VS? Of van de VAE?

  2. 2

    @Bismarck: NL iets van 40%.
    Maar de EU vergelijken met federale begroting VS vind ik niet correct.
    En voor iets dat toch vooral smeermiddel zou moeten zijn, vind ik 1% gewoon veel.

  3. 3

    @Steeph: De EU inspireert inmiddels 60% van de landelijke wetgeving. Dan vind ik 1% procent een koopje. De provincies – die volgens mij alleen wegen en de buizerdtunnels doen – slokken meer op.

  4. 4

    @JSK: vanuit dat perspectief gezien wel. Vanuit de toegevoegde waarde (rondpompen heel veel geld), niet. Maar dat is een zeer subjectief oordeel. Ik ben gewoon van mening dat de EU recht van bestaan heeft, maar zich moet beperken tot een paar hele essentiele zaken. En daaronder valt niet het in leven houden van boeren met verouderde landbouwaanpak.

  5. 5

    Niemand neemt die jaarlijkse begroting serieus, en al zeker de EU zelf niet. Het wordt pas interessant wanneer er over de meerjarenbegroting wordt gekletst.

  6. 7

    @3
    Wetgeving en wetgevende kaders schrijven is dan ook een stuk goedkoper dan wetgeving uitvoeren en handhaven, wat, een enkele uitzondering daargelaten, aan de nationale en lagere overheden is.

  7. 8

    Niet helemaal. De Europese grensbewaking wordt volgens mij uitgevoerd door de EU (Frontex, zo iets was het volgens mij). Evenals het monetaire beleid. Maar goed, het meeste geld gaat natuurlijk naar de landbouwsubsidies en het cohesiefonds. Dat zijn zaken die per definitie niet nationaal/lokaal worden uitgevoerd.

  8. 9

    @4: Dat is het punt nu net. DE EU pompt niet veel geld rond, voor de overheid die het is. Ik ben trouwens benieuwd waarom de vergelijking met de federale overheid van de VS niet mag opgaan.

  9. 10

    @8
    dat valt onder mijn: “uitzondering daargelaten”.
    Frontex had een budget van 92.8m in 2010, en is vooral een ondersteunende organisatie dacht ik van nationale grensbewaking.
    De andere zaken die je noemt zijn inderdaad onderdeel van de originele raison d’être van de EU.

  10. 12

    @Cracken: nou, dat zie ik niet als de originele raison hoor. Het oorspronkelijke idee was vergaande economische samenwerking en wederzijdse afhankelijkheid waardoor geen van de staten meer zomaar richting een agressieve oorlog zou gaan zonder zijn eigenbelang gelijk te schaden.
    Veel dingen zijn er daarna bovenop gestapeld.
    En zoiets als een cohesiefonds vind ik een heel inefficiente manier om geld rond te pompen door meerdere bureaucratische lagen (NL krijgt ook allemaal van die potjes met projectsubsidie).

  11. 13

    @11
    Nu is er uiteraard nog wel wat veranderd door het uitgebreidere takenpakket dat de EU heeft gekregen door Lissabon. Anders moeten ze meer taken uitvoeren die door de landen zijn vastgelegd met hetzelfde budget.

  12. 14

    @12
    Het landbouwbeleid is toch een van de uitwerkingen van een gezamenlijk Europees agrarisch/economisch beleid. Een beleid wiens tijd al lang voorbij is, maar toch.
    Ik ben het met je eens dat de manieren waarop het is uitgewerkt inderdaad niet prijzenswaardig zijn, maar het zijn wel uitwerkingen om een grotere economische groei te creëren in de EU, en een grotere harmonisatie, en inderdaad de landen economisch meer te vervlechten.

  13. 15

    @Steeph:
    En zoiets als een cohesiefonds vind ik een heel inefficiente manier om geld rond te pompen door meerdere bureaucratische lagen (NL krijgt ook allemaal van die potjes met projectsubsidie).

    Och ja, ik denk niet dat een cohesiefonds inefficienter is dan een huurtoeslag of deeltijd-WW. Namelijk: nationale maatregelen ter ondersteuning van financieel behoeftigen waarbij er ook geld terecht komt bij mensen die het niet nodig hebben.

    Politiek is bijna per definitie niet efficient, dus het gaat er vooral over waarmee je het vergelijkt.

    @Cracken:
    Een beleid wiens tijd al lang voorbij is, maar toch.

    Met de huidige hoge voedselprijzen? Lijkt me niet.

  14. 16

    Steeph,

    Dit klopt niet. Je corrigeert voor het GNI, maar je moet corrigeren voor de inflatie. Het verschil is namelijk productiviteitsstijging en bevolkingsgroei.

    Doordat we nou dingen efficienter kunnen dan 10 jaar geleden wil niet zeggen dat de europese uitkerinkjes ook hoger moeten worden.

    Als de productiviteitsstijging 1.5% per jaar is, dan kunnen we in 10 jaar gewoon 15% meer wegen bouwen voor dezelfde centen. En ik neem aan dat dat niet zomaar het putje in moet.

    Vervolgens: Bij de uitbreidingen van de EU wist iedereen dat dit ten koste zou gaan van de uitkerinkjes aan de bestaande landen. Dus daar gaan we niet op terug komen: De jongens en meisjes politici in Brussel willen wel voor Sinterklaas spelen, maar niet voor zwarte piet. Zoals gewoonlijk hoor, ik moet de eerste nog tegen komen.

    Persoonlijk zou ik denken aan:
    – Identificeer de netto betalende landen in 2000
    – Hoeveel betalen die toen per persoon?
    – Hoeveel nu per persoon
    – Corrigeer voor inflatie
    – idem sommetje voor netto ontvangende burgers

    Heb jij deze data ergens / waar kan ik die vinden?

  15. 17

    Steeph,

    Hier nog een mooie: De budgetten voor administratie zijn van 2000-2009 gemiddeld met 5.4% per jaar gegroeid, 3x de inflatie

    De begrote budgetten voor 2010-2012 gaan uit van een groei van 2.9%

    Geweldig. Toch heb ik een donkerbruin vermoeden dat dat niet gaat uitkomen: Dat alleen al scheelt 600 miljoen aan extra plus uitkerinkjes voor zielige ambtenaren en politici!

    ‘Kunt u even bukken? Wij moeten zonodig!’

  16. 19

    @ Richard. GNI is een heel gangbare manier om dit uit te drukken, afdrachten aan de unie zijn immers ook op het GNI gebasseerd.
    Als dit een grafiek volgens nominale prijzen zouden we hem zelfs nog voor inflatie kunnen corrigeren. Waarschijnlijk neemt de koopkracht van de begroting dan zelfs af. Ik vind het wel weer een sterk verhaal steeph.

    @Steeph, deel je mening dat het onzin is boeren geld te geven. Maar de stelling dat het om peanuts gaat, geld hier ook voor. Hoe verhoud het bedrag voor GLB zich tov van de nederlandse zorgtoeslag? (om meer eens niet over HRA te beginnen)

  17. 20

    @Richard: Ik wilde aan de tweede grafiek geen waardeoordeel koppelen. Ik wilde alleen een ander perspectief geven ter discussie.
    Wat is een goede maat om de begrotingsgroei mee te beoordelen.
    Die van die vergelijkingen van bijdrage per persoon vind ik interessant. Ga ik eens naar op zoek.

  18. 21

    Parallax,

    Yep, eg woar!

    Waarom denk je anders dat jij en je vriendin ieder een auto hebben en jouw ouders toen jij klein was met z’n tweeën maar één?

    Tip: (1+2%)^35 = 2

  19. 23

    De ophef over de door de Europese Commissie gewenste verhoging van het budget met 4,9% voor 2012 is begrijpelijk. Maar de cijfers dienen wel in een context gezet te worden, zoals Steeph in bovenstaand artikel helder doet. Ik zou daarbij nog een aantal andere verhelderende opmerkingen willen plaatsen.

    Ten eerste is de begroting voor 2012 hoger dan normaal, omdat een flink aantal betalingen verricht moet worden voor verplichtingen die in het begin van deze begrotingstermijn, in 2007 en 2008, zijn aangegaan, zo verdedigt de Europese Commissie de verhoging. Het gaat hier om verplichtingen die indertijd zijn goedgekeurd, ook door de Nederlandse regering. Afzien van die betalingen zal leiden tot rechtszaken, problemen voor lagere overheden en uiteindelijk tot hogere kosten voor de EU.

    Ten tweede gaat het argument van de tegenstanders dat iedereen de broekriem aantrekt niet op. Afgelopen jaar stegen de overheidsuitgaven van 23 van de 27 lidstaten. De enige landen die echt bezuinigden waren Ierland, Griekenland, Portugal en Spanje.

    Ten derde is dit waarschijnlijk de enige overheidsbegroting in de EU die geen tekorten kent; geen geringe prestatie in een tijd waarin de staatsschulden en begrotingstekorten van de lidstaten recordhoogtes halen.

    Ten vierde is het budget voor het functioneren van de EU, dus de werkelijke kosten van ‘Europa’, relatief bescheiden: dat bedraagt 5,7% van de begroting, oftewel ruim 7,5 miljard als we uitgaan van het begrotingsvoorstel van 2012. Om dat bedrag te relativeren: de begrotingen van de gemeenten Amsterdam en Rotterdam bedragen in 2011 samen 10,2 miljard euro (resp. 5,8 miljard, zie hier en 4,4 miljard, zie hier). Dat betekent dat 94,3% van het budget weer terugvloeit naar de lidstaten. De rest, 7,5 miljard euro, is dus benodigd om een ‘superoverheid’ voor 500 miljoen burgers te laten functioneren. Oftewel 15 euro per burger, ongeveer de prijs van een dagschotel met een glas wijn in een restaurant in een willekeurige Europese hoofdstad. Een geringe prijs voor welvaart, vrede, veiligheid en joie de vivre. Misschien is dit enigszins het vergelijken van appels met peren, maar het relativeert het idee dat ‘Brussel’ een bodemloze put is.

    En last but not least: Het voorstel van de Commissie is een ontwerpbegroting, waarover men intensief zal onderhandelen met de lidstaten en het Parlement. Net als vorig jaar zal het compromis ongetwijfeld de helft lager uitkomen, dus op ongeveer 2,5%. Dat is 0,3 procentpunt onder de inflatie in Europa (zie hier).

    Met andere woorden: de alleszins redelijke begroting van 2012 zal uiteindelijk niet stijgen, maar gecorrigeerd voor inflatie zelfs iets dalen. En daar zullen de criticasters ongetwijfeld opgetogen over zijn.

  20. 26

    #23
    Een begroting met €60 miljard aan landbouwsubsidies waardoor Afrikaanse boeren hun producten niet kwijt kunnen op de Europese markt is allerminst redelijk te noemen. Maar goed, blijkbaar geldt dat joie de vivre alleen voor Europeanen zelf.

  21. 27

    @Tjerk Ik heb geen uitspraken gedaan over de aard van de uitgaven, alleen over de hoogte, want daar gaat —vooral in NL en VK— de discussie over.

    Op zich ben ik het overigens met je eens. Ik ben voorstander van een herijking van de manier waarop het geld wordt besteed, maar dat geldt ook voor de uitgaven van lagere overheden.

  22. 28

    Wat betreft de administratiekosten: De EU is tussen 2000-2010 gegroeid van 15 naar 27 landen. Vreemd dat je dan stijgende administratiekosten krijgt? Denk het niet.

    Uit het cohesiefonds krijgt Nederland niets, voor zover ik weet (goed, er zijn nog andere fondsen). Op zich is het een goede manier om geld te verdelen tussen de lidstaten, omdat er tenminste nog een algemene controle op de doelmatigheid van de besteding bestaat. In Nederland is dat ook af en toe een probleem, in andere landen is het een vrij groot gevaar.

    Trouwens bestaat het grootste deel van de EU-Begroting uit programmas die co-financiering van de lidstaten (of ook het bedrijfsleven of NGOs) vereisen. Voor elke Euro die er staat komt er een Pond bovenop (of een halve złoty). Daar staat tegenover dat de uitvoering voor twee derde bij de lidstaten ligt en die daar meestal vrij veel ruimte hebben.

  23. 29

    26: alsof de wurggreep die de vrije markt de Afrikaanse producenten, samen met de eigen onkunde, niet oneindig veel schadelijker voor Afrika is dan die subsidies.
    Want die subsidies zijn nog een béétje een dam tegenover de economische oorlog die de VS tegen de EU voert.

    Doen wat Steephs posje doet: alles in perspectief plaatsen.

    Overigens ben ik het niet eens met de stelling dat de Eu zich maar moet houden aan wat de kolenbond 50 jaar geleden voor zich zag. Tijden veranderen, en in steeds meer gevallen zou men moeten smeken om een sterker Europa, ipv angstig vasthouden aan een setje moreel deficite want nationalistisch denkende landjes.

  24. 30

    Want die subsidies zijn nog een béétje een dam tegenover de economische oorlog die de VS tegen de EU voert

    @29 Daar gaan we zeker meer van merken. Eens. Maar alleen na dat we de JSF toch maar in het ronde archief hebben gemikt. Is daar trouwens een Belgische kwestie van ?

  25. 32

    @15
    Kan je ook niet zeggen dat het landbouwbeleid daar ook deels debet aan is. Door structureel een overschot in de EU te creeren en dit elders te dumpen, is de agrarische ‘industrie’ in de desbetreffende landen toch compleet kapot geconcureerd, wat bij een groeiende vraag naar voedsel dus snel doorwerkt.
    Of zie ik dat nou zo verkeerd?