Case Haga: overheid zet vertrouwen van Nederlandse moslims op het spel.

ACHTERGROND - Nu de stofwolken van het strijdgewoel over het Cornelius Haga lyceum enigszins zijn neergedaald, blijkt dat gemeente, politici, bestuurders, veiligheidsdiensten en nogal wat media in dit conflict flink zijn nat gegaan. Voor de vergaande aantijgingen over beïnvloeding van leerlingen (binnen en buiten schooltijd) door ‘salafistische aanjagers’, persoonlijke banden met gewelddadige extremisten uit de Kaukasus en antidemocratisch of ‘door het salafisme gedomineerd’ onderwijs kon de onderwijsinspectie de afgelopen maanden na een ongeëvenaard intensieve speurtocht immers geen of slechts indirect dan wel al jarenlang bekend bewijs vinden. Tot vervolging is ook eerder nooit overgaan: ‘Signalen, geen strafbare feiten’, meldde minister Grapperhaus. Van het creëren van een ‘parallelle samenleving’ of het tegengaan van integratie is volgens de inspectie al helemaal geen sprake.

Wat overblijft in het uitgelekte oordeel van de onderwijsinspectie is ‘financieel wanbeheer, de autoritaire, provocerende leiding van de directeur en gebrek aan deskundigheid en ervaring bij het bestuur’.

Zaken waarover in het nooit formeel naar buiten gebrachte conceptrapport uit december 2018 nog diametraal tegenovergestelde uitspraken worden gedaan. Soms zelfs zaken waar deze inspectie sowieso niet over gaat of waarvan het bewijs flinterdun is. Vandaar vorige week het door leerlingen en ouders drukbezochte kort geding van het Haga lyceum tegen de publicatie van het rapport in Den Haag. De rechter doet op 11 juli uitspraak. De kans dat deze vanaf dag één door gemeentelijke en landelijke overheden ongewenste  islamitische school voor voortgezet onderwijs in Amsterdam (opnieuw) aan het langste eind trekt, is volgens onderwijsrechtkenners groot. Nederlandse moslims voelen zich gestigmatiseerd, het vertrouwen in de overheid neemt af en verdere polarisatie ligt op de loer. Werk aan de winkel, zou je zeggen.

Ondertussen

De feitelijke leiding, gevormd door de gebroeders Atasoy, houdt in een boeiende longread in de Volkskrant nogal overtuigend vol dat de lokale en landelijke overheid al sinds de plannen tot oprichting een ‘vuil spelletje’ speelt met hun school. Juristen omschrijven hun doen en laten in diezelfde krant als ‘bestuurlijke stalking’ en zelfs als ‘een bestuurlijke guerrillaoorlog’. In eerdere blogs over islamitisch onderwijs in Amsterdam en het Cornelius Haga Lyceum op Republiek Allochtonië, ga ik uitgebreid op die rumoerige voorgeschiedenis in. Ondertussen blijven de broers vasthoudend doorpakken en ondanks alles hun – zei het bij tijd en wijlen inderdaad lugubere en zeer grove – gevoel voor humor behouden. Meest recente, ludieke voorbeeld; het uitstapje met leerlingen naar de rechtszaal voor het kort geding in het kader van….burgerschapsvorming.

De gemeente blijft op haar beurt nu ineens oorverdovend stil. Dat zou kunnen wijzen op een flinke dosis naïviteit. Maar ook op ‘een bestuurlijke en ambtelijke kop in het zand steek actie’ uit angst voor weerstand en toenemend wantrouwen vanuit de (Amsterdamse) moslimgemeenschappen, die in eerdere ontmoetingen met onder meer ouders en moskeebestuurders over dit dossier niet onder stoelen of banken werd gestoken. Nu er zo weinig van het ‘griezelverhaal’ overblijft, zal hard gewerkt moeten worden aan ‘damage control’. Hoewel burgemeester Halsema steeds vasthield aan ‘de omgekeerde bewijslast’, (….stel dat ik het u niet had gemeld) vraag ik mij serieus af of ze de beslissing om op verzoek van de veiligheidsdiensten het Haga te gaan ‘verstoren’ nu weer zou nemen.

Na de briefing van de AIVD in maart blokkeerde de gemeente de financiering en vergunningverlening aan de school. En door een actief ontmoedigingsbeleid probeerde het gemeentebestuur – daarbij volop ondersteund door premier Rutte – ouders af te laten zien van inschrijving. Dat heeft niet gewerkt. Sterker nog, voor het nieuwe schooljaar hebben veel meer potentiële brugklassers hun voorkeur uitgesproken voor deze enige islamitische middelbare school in Amsterdam dan daarvoor, intern sluiten de rijen zich steeds verder en de beperkte middelen die overheden toch al hebben om iets tegen welke school dan ook uit te richten zijn inmiddels allemaal ingezet. Nieuwe wetgeving zal daarin weinig veranderen. Veel ouders van kinderen op het Haga die ik de afgelopen maanden en dagen sprak, zeiden dat ze hun zoons of dochters direct van de school hadden afgehaald als er ook maar een fractie van de ingebrachte ‘feiten’ zouden kloppen. Nu bewijzen opnieuw uitblijven, slinkt het geloof in het stads- en landbestuur.

Aanpak AIVD en NCTV werkt averechts

De inlichtingendiensten deden wel hun verhaal. Zij blijven volhouden dat de actie richting het Haga onderdeel uitmaakt van de recente aanpak van het volgens hen aan invloed winnende politiek salafisme, ‘waarvan de  aanhangers ‘antidemocratische, polariserende en onverdraagzame boodschappen verspreiden’ en met succes proberen meer (institutionele) kracht op te bouwen (in hun eigen geschriften aangeduid met het Arabische woord tamkin). Verstoring van dat proces kan niet via de gebaande paden, omdat er zelden sprake is van bewezen strafbare feiten. In dit geval dachten de diensten de school een knock-out toe te dienen door een mengelmoes aan belastende informatie via de gemeente naar buiten te laten lekken, met als bedacht gevolg weerstand vanuit de ‘eigen’ gemeenschap en vergaand optreden van het stadsbestuur.

Vooral de NCTV sloeg zichzelf op de borst over deze specifieke aanpak. Dat getuigt helaas van weinig inzicht. Zoals ik eerder aangaf leidde de actie van de veiligheidsdiensten – anders dan in eerste instantie door de diensten zelf en veel media werd beweerd – juist tot méér, niet tot minder steun voor het Haga vanuit de (georganiseerde) Nederlandse moslimgemeenschappen. De steeds weer naar voren gebrachte weerstand kwam vanuit beperkte hoek, bestond deels uit seculiere (lees niet-islamitische) organisaties of had legitiem, maar aantoonbaar eigen belang. Het gros van de partijen die in Amsterdam – als ze er al waren – om tafel zat, sloot zich niet eens aan bij een verklaring die in het belang van de leerlingen aan de leiding van de school vroeg zich, al dan niet tijdelijk, terug te trekken. Veel van de weerstand die er juist ook binnen de ‘eigen’ gemeenschap was tegen (de leiding van) de school, en die vóór al deze heisa en de harde roep uit Tweede Kamer en gemeenteraad om sluiting nota bene veelvuldig werd uitgesproken, verdween juist door de ‘verstoring’. Het draagvlak voor de school is als gevolg aantoonbaar toegenomen.

Hoe verder?

De onderwijsinspectie lijkt zich – ook volgens kenners – met het nieuwe rapport voor het politieke karretje te hebben laten spannen. Alles bij elkaar een treurig beeld. Ook met ontwikkelingen rondom andere dossiers die volgens de autoriteiten betrekking hebben op Nederlandse moslims wordt zichtbaar geworsteld. Onder de noemer ‘problematisch gedrag en ongewenste buitenlandse financiering‘ probeert men daar op nationaal niveau vorm aan te geven, waarbij regelmatig de randen van de (grond)wet worden opgezocht of zelfs overschreden. Van groot belang is dat moslimgemeenschappen en hun organisaties niet het gevoel krijgen dat er doorlopend met twee maten wordt gemeten en dat hen steeds weer duidelijk wordt gemaakt dat vrijheid van godsdienst, organisatie, onderwijs en meningsuiting ook voor hen blijft gelden. Politieke en bestuurlijke erkenning dat de islam én moslims integraal onderdeel uitmaken van de Nederlandse samenleving, zou daarbij ongetwijfeld helpen. Zeker is ook dat het zonder enige deskundige duiding droppen van zeer belastende informatie over de hoofden van een hele (school)gemeenschap geen navolging verdient.


Dit artikel van Roemer van Oordt verscheen eerder op Republiek Allochtonië

  1. 1

    ‘bestuurlijke stalking’ of ‘bestuurlijke guerrillaoorlog’ is een te zwakke duiding, juist van de overheid mag verwacht worden dat deze staat voor het behoud van de rechtstaat.
    De kern daarvan is de gelijke behandeling zeker door de overheid, dat ontbreekt hier. Vreemd die stilte in de juridische wereld daarover.

  2. 2

    Ja dat moeten we natuurlijk niet willen met zijn allen. Dat er zo maar sprake zou zijn van islamitische of christelijke indoctrinatie op scholen. Er is maar een ware indoctrinatie die op scholen mag worden uitgevoerd en dat is linkse indoctrinatie!

  3. 3

    @2: En we hebben al decennialang steeds rechtsere kiezers en rechtsere regeringen.
    Dus wees jij maar blij met die zogenaamde “linkse indoctrinatie”, als die echt bestaat, werkt die averechts.

  4. 4

    @3:

    En we hebben al decennialang steeds rechtsere kiezers en rechtsere regeringen.

    Die bewering hoor je vaak op Sargasso, maar bewijs heb ik daar zelden voor gezien. Er is eerder sprake van een pendule per issue dan van een eenduidige beweging. Waar ‘links’ en ‘rechts’ zich druk om maken verschilt ook nog eens door de tijd.

    Op dit moment leven we zeker niet in de meest rechtse tijd. Ik bedoel, zelfs de leider van de VVD wil nu de winsten van bedrijven beteugelen ten gunste van werknemers! Het is nuttig om dit van tijd op tijd opnieuw te bekijken; in 2010 was het misschien wel waar, maar inmiddels leven we in 2019.

  5. 5

    @4: Wat? We hebben al decennia lang rechtse regeringen! Dat zelfs de VVD nu opeens hier en daar wat linksige geluidjes burpt is omdat mensen inmiddels door hebben wat de consequenties zijn van al dat rechtse beleid.

  6. 6

    @4: [ zelfs de leider van de VVD.. ]

    Ja, precies, je slaat de spijker op z’n kop!
    Na de voortdurende verlagingen van bijvoorbeeld de vennootschapsbelasting en de 50% verhoging van de lage BTW, kwam zijn superrechtse old boys network coalitiedictaat om de dividendbelasting af te schaffen als shit in zijn face terug.

    Dus Rutte toont nu een sociaal gezicht uit politieke motieven, of iemand heeft hem wat basisprincipes ingefluisterd.
    Namelijk dat als je al het kapitaal en inkomen naar de top 10% verhuist, dat die top 10% uiteindelijk ook kapot gaat omdat de middenklasse verdwijnt en de lage inkomensklasse geen geld meer heeft om de producten van de top 10% te betalen.
    Fluisterde Warren Buffett misschien in het oortje van historicus Rutte? Herinneringen aan de desastreuze gouden eeuw?

  7. 7

    @5: Sterker nog, Nederland heeft nooit een echt linkse regering gehad. Er is een groot verschil tussen ‘we hebben al decennialang steeds rechtsere kiezers en regeringen’ en ‘we hebben al decennialang rechtse regeringen’. Dat laatste klopt, maar voor het eerste is dat geen bewijs. Je bevestigd overigens mijn punt dat deze stelling een geloofsartikel lijkt geworden, verbazing dat het überhaupt ter discussie wordt gesteld.

    @6: In ieder geval zijn we het er over eens dat Nederland niet steeds rechtser wordt? Je mag de koerswijziging van de VVD wantrouwen en oppervlakkig vinden, maar je ontkent hem niet.

    De huidige politieke verhoudingen zorgen eerder voor het meest linkse beleid in decennia. We hebben feitelijk een coalitie van VVD, CDA, D66, CU en PVDA/GL, waarbij zowel VVD als CDA de rechts-conservatieve koers inruilen voor een beweging naar het midden. Dit maakt uitgebreid klimaatbeleid mogelijk (met daarbij een CO2 taks, rekeningrijden, omslag in het landbouwbeleid), een pensioenakkoord, inperken van flexibilisering van de arbeidsmarkt.

    Het is natuurlijk nooit genoeg, er zal altijd politieke strijd zijn waarbij je als linkse voorloper zelden je zin krijgt en dan het gevoel hebt dat ‘rechts’ wint. Maar het is soms ook goed stil te staan bij je successen, door te kijken waar de doelpalen vroeger ook al weer zaten.

  8. 8

    @4: die pendule waar PvdA een kleine winst maakt en dan fors verliest? Of die PvdA die een verlies als winst probeert te laten zien? Tot op heden heeft de SP nooit meegeregeerd.

  9. 9

    @7: [ Je mag de koerswijziging van de VVD ]
    Koerswijziging? Hallo, één zwaluw maakt nog geen zomer hoor.

    Bedoel je die pendule waarbij de FvD uit het niets de grootste partij wordt?

  10. 10

    @9:

    Koerswijziging? Hallo, één zwaluw maakt nog geen zomer hoor.

    Er is echt wel meer aan de hand in de VVD dan één uitspraak van Rutte hoor, zie voor iets meer achtergrond deze column van Tom Jan Meeus: https://www.nrc.nl/nieuws/2019/06/25/de-grootste-partij-gooit-zichzelf-onder-de-bus-a3964916

    Bedoel je die pendule waarbij de FvD uit het niets de grootste partij wordt?

    Dus een uitslag van de FvD die in de buurt komt van de LPF in 2002 ten koste van PVV en VVD is voor jou het bewijs dat Nederland en zijn kiezers steeds rechtser worden? Bij de EP verkiezingen zakte FvD weer weg en haalde PVV geen enkele zetel, je moet wel alle datapunten meenemen natuurlijk.

    Het is je goed recht natuurlijk om alleen maar de slechte ontwikkelingen te zien en je te wentelen in de somberheid die dat veroorzaakt. Mocht je daar toch van af willen: https://www.nieuwezijds.nl/boeken/Stallard/Denkfouten.pdf

  11. 11

    @10: Zoals Tom-Jan Meeus schrijft “hou ik er zelf rekening mee dat ze het menen in de VVD” zo hou ik er rekening mee dat ze het menen maar er uiteindelijk toch niets gebeurt en het kapitaal zoals altijd wint. Eén zwaluw…

    Dus een groeiende fascistische FvD die zijn stemmen bij de VVD en de racistische PVV vandaar haalt is een ruk naar links zeker?? Da’s toch een rare denkfout hoor.

    En het EP is voor die trend geen ijkpunt, nee. Niet voor anti-EU partijen die nauwelijks aandacht aan de EU besteden anders dan afgeven op de EU.

  12. 12

    @11:

    Dus een groeiende fascistische FvD die zijn stemmen bij de VVD en de racistische PVV vandaar haalt is een ruk naar links zeker??

    Dat is allemaal gerommel in de marge van 20% van het electoraat. De denkfout is dat dit betekenis heeft voor de overige 80%.
    Overigens ben ik het met je eens dat de opkomst van FvD een zorgelijke ontwikkeling is, vanwege de fascistische en reactionaire ideeën van Baudet. Een deel van rechts radicaliseert. Maar dat is dus iets anders dan ‘we hebben al decennialang steeds rechtsere kiezers en rechtsere regeringen’, dat is gewoon onzin. Sterker nog, de radicalisering van een deel van rechts zorgt juist voor linksere regeringen, omdat er met hen niet te regeren valt. Rutte I was peak rechtse regering in Nederland, daarna zijn de regeringen weer beduidend linkser.

    En het EP is voor die trend geen ijkpunt, nee. Niet voor anti-EU partijen die nauwelijks aandacht aan de EU besteden anders dan afgeven op de EU.

    Dat je het niet één op één kan vergelijken betekent niet dat je het niet als ijkpunt kunt gebruiken. Niet komen stemmen (bij een hogere opkomst!) is ook een signaal.

  13. 13

    @12: Het is niet slechts gerommel in de rechter marge. Het is niet slechts een verschuiving binnen rechts, ook binnen links.

    In de jaren 70-80 waren PvdA, CDA en D66 gewoon linkse partijen. Nu zijn ze rechts. Bij het slavernijverleden en genderneutrale toiletten zijn ze nog wel eens links.

  14. 14

    @13: “In de jaren 70-80 waren PvdA, CDA en D66 gewoon linkse partijen.”

    Say what now? Het CDA is *altijd* een rechtse partij geweest, een natuurlijke bondgenoot van de VVD. Ze zijn alleen de laatste jaren nog rechtser geworden, net als het hele politieke spectrum.

  15. 15

    @14: Feit is wel dat alle partijen (ook de SP) naar rechts zijn opgeschoven sinds de jaren ’90 (en de meesten al sinds langer).

  16. 16

    @13: Grove generalisaties waar weinig van overblijft als je wat preciezer gaat kijken. CDA onder Lubbers was echt niet links. PvdA nu is echt niet rechts, ze hebben bij de afgelopen verkiezingen zelfs de stemwijzer niet kunnen publiceren omdat PvdA en GL precies hetzelfde hadden ingevuld.

    Het is allemaal niet heel overtuigend.

  17. 18

    @16: [ CDA onder Lubbers was echt niet links. ]
    Inderdaad, onder Van Agt waren de laatste (linkse) dissidenten kaltgestellt binnen die toen nog sociale centrumpartij.

    [ PvdA nu is echt niet rechts, ze hebben bij de afgelopen verkiezingen zelfs de stemwijzer niet kunnen publiceren omdat PvdA en GL precies hetzelfde hadden ingevuld. ]

    Ha! Neem jij die stemwijzers en verkiezingsprogramma’s serieus? Echt waar?
    Tja, de PvdA kon/moest vanwege massaal verlies nu juist weer eens een duidelijke linkse signatuur laten zien.

    Kijk alleen naar werkelijk stemgedrag en dan zie je dat de PvdA al decennia volop heeft meegewerkt aan de afbraak van de verzorgingsmaatschappij en de flexibilisering (=race tot the bottom) van de werknemer.

  18. 19

    @17: nou, nee. SP heeft veel van haar extremere standpunten laten varen. Zo ook partijen als de PvdA die rechtser in veel standpunten zijn geworden in vergelijking met jaren geleden. Dat is een langzaam proces, dus moeilijk te zien