Brief aan Fred Teeven en Diederik Samsom

BRIEF - Is illegaliteit niet per definitie strafbaar? Waar maken VVD en PvdA zich zo druk om? Wat is eigenlijk het probleem?

Geachte heren Teeven en Samsom,

Er moet mij iets van het hart over de commotie die is ontstaan rondom het al dan niet strafbaar stellen van illegaliteit. Ik snap namelijk het probleem niet zo goed. Dus ik dacht: ik vraag het gewoon even aan de hoofdpersonen van de discussie. Teeven als de man die het wetsvoorstel mag gaan uitvoeren en Samsom die er voor moet zorgen dat zijn kiezers er begrip voor hebben.

Er zijn een aantal dingen die ik niet begrijp aan de kwestie, te beginnen met de terminologie. In mijn beleefwereld impliceert het woord illegaal namelijk strafbaarheid. Als iets illegaal is, is dat tegen de wet. En als iets tegen de wet is, is het strafbaar. Wiskundig gezien volgt hieruit volgens mij: illegaal = strafbaar. Helaas is politiek heel wat minder rechtlijnig en overzichtelijk dan wiskunde.

In mijn zoektocht naar begrip van de situatie kwam ik uit op de site van de politie. Hier las ik een definitief van illegale vreemdelingen: ‘vreemdelingen die niet in het bezit zijn van een geldige verblijfsvergunning, en die dus zonder toestemming in Nederland zijn.’ Ze worden ook wel “ongedocumenteerden” genoemd (een leuke term in het kader van de humaniteit van Teeven). Een vreemdeling is gedefinieerd als ‘iemand die niet de Nederlandse nationaliteit heeft.’

Tot zover is het allemaal vrij goed te volgen. Maar wat gebeurt er dan als de politie zo’n illegale vreemdeling tegen het lijf loopt? Ook op die vraag biedt de site van de politie antwoord. In dat geval ‘wordt die persoon in een speciale gevangenis ondergebracht, waar hij of zij moet wachten op de terugkeer naar het thuisland.’

Ondergebracht worden in de gevangenis. Hmm. Dat klinkt mij in de oren als een straf. Het vermoeden rijst, beste heren, dat de wiskunde in dit geval toch toepasbaar is. Illegaliteit ís al strafbaar in Nederland! Maar als dat zo is, wat is dan nu het probleem? Wil de VVD een wet invoeren die al bestaat? Heeft Samsom ruzie over een wet die niets gaat veranderen?

Het enige verschil dat ik kon ontdekken, is dat het wetsvoorstel spreekt van een geldboete van max. 3.900 euro. Waanzin natuurlijk, want iemand die met zijn houtvlot uit pakweg Somalië hierheen komt roeien, heeft geen 3.900 euro op zak. De gemiddelde Somaliër kan ruim zes jaar rondkomen van 3.900 euro. Dat is ook precies de kanttekening (pdf) die de Raad voor de Rechtspraak in 2011 al bij het voorstel maakte. Daarom is een clausule ingebouwd dat wie die boete niet kan betalen – iedereen – een gevangenisstraf krijgt. Maar dat is al zo!

Zie ik iets over het hoofd? Mis ik informatie? Klopt mijn redenering niet? Als dat zo is, hoor ik het graag, want ik begrijp er niets van. Volgens mij gaat het wetsvoorstel in de praktijk helemaal niets veranderen. Dus dan kom ik toch weer terug op mijn eerdere vraag: wat is nou het probleem? Waarom wil de VVD deze symboolwetgeving zo graag invoeren? Waarom maakt de PvdA zich hier zo druk over?

Ik hoop dat iemand mij kan helpen, want ik kom er niet uit. Totdat het tegendeel is bewezen, hou ik me denk ik maar vast aan de verklaring van Kustaw Bessems: Politici houden erg van illegalen, omdat ze daarover een mooi fel en overzichtelijk politiek gevecht organiseren, zonder al te veel consequenties. Daarbij willen ze vooral niet teveel worden lastig gevallen met de werkelijkheid.

Groeten,

Boudewijn.

  1. 1

    Van een kale kip kan je niet plukken, heren Teeven en Samson. Maar je kan er wel makkelijk politiek mee scoren…

  2. 2

    Scherpe observatie die veel hout snijdt. Illegalen worden al opgesloten en zitten zelfs regelmatig in hongerstaking.

    Iets zegt me dat deze poppenkast ertoe dient om de standpunten van Geert Wilders over te nemen danwel te neutraliseren.

    Mensen als schuldig aanwijzen om ze vervolgens op te sluiten en te deporterteren, waar hebben we dat eerder gehoord?

    En zolang het over zonde bokken gaat die zichzelf niet kunnen verdedigen hoeft er niet ter reflectie in de spiegel gekeken te worden.

    Interessant ook dat het juist Rita Verdonk was die bij de VVD om het leiderschap streed, die had ook al (n)iets met vluchtelingen op.

  3. 3

    @ Boudewijn Pothoven:

    Wat doet de politie met illegalen?
    De meeste illegalen geven hun identiteit niet prijs. Als zo iemand is opgepakt, onderzoekt de politie onderzoeken de ware identiteit van die persoon. Daarna wordt de illegale vreemdeling in zogeheten vreemdelingenbewaring gesteld. Dit betekent dat die persoon in een speciale gevangenis wordt ondergebracht, waar hij of zij moet wachten op de terugkeer naar het thuisland.

    Als de illegaal wel papieren heeft en of zijn identiteit WEL prijsgeeft, gaat de illegaal niet naar de gevangenis, maar wordt ondergebracht in een opvangcentrum voor asielzoekers ( in afwachting van terugkeer). Onbewaakt dus. Daar kan de illegaal op elk moment de benen nemen, zonder dat hem een strobreed in de weg wordt gelegd.

    Ik denk – maar ik heb geen zin om dat uit te zoeken omdat die illegalendiscussie me langzamerhand de keel uithangt – dat door de strafbaarstelling ook illegalen die WEL in het bezit zijn van papieren in bewaring kunnen worden genomen ( als ze bijvoorbeeld de boete niet kunnen of willen betalen), zodat ze niet de benen nemen en kunnen worden uitgezet..

  4. 4

    @3

    Onbewaakt dus. Daar kan de illegaal op elk moment de benen nemen, zonder dat hem een strobreed in de weg wordt gelegd.

    Nou, ze moeten zich in principe wel twee keer per dag melden, dus het is niet zo dat je zomaar de benen neemt. Ze worden inderdaad niet achter slot en grendel gezet (meestal, soms wel), maar ‘geen strobreed in de weg gelegd’…

  5. 5

    @4: heftig hoor, dat melden… ’s ochtends om 9:00 uur even melden, dan ontbijten, om 10.30 uur staat er een busje voor de poort en…. toedeledokie!

  6. 6

    Iets is pas strafbaar als de wet expliciet bepaalt dat dat het geval is. Daarbij staat dan ook de maximale straf aangegeven. Veel dingen zijn in strijd met de wet maar niet strafbaar.
    Het (gewenste?) neveneffect in dit geval is dat de ‘illegaal’ bij herhaald illegaal verblijf een misdrijf begaat. Dat levert problemen op bij eventueel latere naturalisatie en hij kan op een zwarte lijst voor het Schengengebied worden geplaatst. Het bedrag is mogelijk niet het hoofddoel…

  7. 7

    @5 ik zeg ook niet dat het onmogelijk is er aan te ontkomen, maar het is wel zeker vrijheidsbeperkend. Geloof het of niet, niet iedere uitgeprocedeerde asielzoeker gaat de illegaliteit in. En ja, dan is dat twee keer per dag melden en niet de gemeentegrenzen uit mogen best heftig.

  8. 8

    @6: als je in de VS of Australie als illegaal gepakt wordt ga je linea recta op het vliegtuig, wordt je direct op een zwarte lijst geplaatst waardoor je 10 jaar bij tig aangesloten landen niet meer binnenkomt.. een stuk efficiënter toch?

    De Nederlandse overheid is soms net een slechte tandarts.. in plaats van de kies in 1 keer te trekken gaat ze eindeloos met je gebit lopen klooien.. maar goed, dat krijg je natuurlijk als er continue een groep activisten rond de stoel staat dat tegen het trekken van kiezen is ;-)

  9. 9

    @8: Efficiënter?

    De VS:
    Immigrants can be classified as illegal for one of three reasons: entering without authorization or inspection, staying beyond the authorized period after legal entry, or violating the terms of legal entry.[46]

    Section 1325 in Title 8 of the United States Code, “Improper entry of alien”, provides for a fine, imprisonment, or both for any immigrant who:[47]

    Enters or attempts to enter the United States at any time or place other than as designated by immigration agents, or
    Eludes examination or inspection by immigration agents, or
    Attempts to enter or obtains entry to the United States by a willfully false or misleading representation or the willful concealment of a material fact.

    The maximum prison term is 6 months for the first offense and 2 years for any subsequent offense. In addition to the above criminal fines and penalties, civil fines may also be imposed.

    Arizona passed immigration enforcement law Arizona SB 1070 in April 2010, currently the “toughest bill on illegal immigration” in the United States,[48] which is being challenged by the Department of Justice as encroaching on powers reserved by the United States Constitution to the Federal Government.[48] On July 28, 2010, United States district court judge Susan Bolton issued a preliminary injunction affecting the most controversial parts of the law, including the section that required police officers to check a person’s immigration status after a person had been involved in another act or situation which resulted in police activity.[49]

    The Mexican Constitution grants citizens freedom to travel. The Constitution stipulates also that the right to cross border migration is authorized only if other applicable laws and requirements are observed, and when certain prerequisites have been met

    Dat lijkt toch wel heel erg op de situatie bij ons.

  10. 11

    @6

    Het (gewenste?) neveneffect in dit geval is dat de ‘illegaal’ bij herhaald illegaal verblijf een misdrijf begaat.

    Misdrijf of overtreding?

  11. 12

    “De strafbaarstelling van illegaal verblijf wordt als overtreding neergelegd in een nieuw artikel 108a van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw), te sanctioneren met geldboete van de tweede categorie (ten hoogste € 3900). Artikel 108 Vw behelst al de strafbaarstelling van een aantal overtredingen van voorschriften, vastgelegd bij of krachtens de Vreemdelingenwet 2000, waaronder verblijf in weerwil van een inreisverbod. Op deze manier wordt aangesloten bij de bestaande systematiek.
    Om illegaal verblijf effectiever te kunnen bestrijden, is voorts in het wetsvoorstel geregeld dat tegen een vreemdeling die tweemaal is beboet in verband met illegaal verblijf, overtreding van een eerder uitgevaardigd inreisverbod daaronder begrepen, een inreisverbod kan worden uitgevaardigd waaraan de gevolgen, bedoeld in artikel 66a, zevende lid, Vw, zijn verbonden (een zogenaamd «zwaar» inreisverbod). Verblijf in weerwil van een zwaar inreisverbod is, evenals verblijf als ongewenstverklaarde vreemdeling, strafbaar gesteld als misdrijf (artikel 197 Sr).”

    Bron:
    https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-33512-3.html

  12. 13

    @12 Dank. Daar gaat de PvdA dan toch nooit mee akkoord? En botst dat niet met wat er in het regeerakkoord staat over medeplichtigheid?

    Illegaal verblijf wordt strafbaar gesteld. Daarbij zijn particulieren en particuliere organisaties die individuele hulp bieden niet strafbaar.

  13. 14

    @1: Heel veel illegalen verdienen redelijk wat geld in Nederland en huren bijvoorbeeld een flat of apartement. Ze hebben soms een auto en hun kinderen gaan hier naar school. Het is tamelijk idioot enerzijds allerlei eisen te stellen aan asielzoekers en andere migranten, die tijdens hun procedure een flinke hoeveelheid leges en andere kosten betalen en dan iemand die dat allemaal aan zijn laars lapt daar gratis mee weg te laten komen.

  14. 16

    Is illegaliteit niet per definitie strafbaar, vraagt de auteur. Het antwoord op die vraag is nee. Want over het algemeen worden de vreemdelingen zonder geldige verblijfspapieren opgesloten om hun uitzetting voor te bereiden. Behalve wanneer er sprake is van een inreisverbod of ongewenstverklaring, dan begaan zij wel een strafbaar feit.
    Die opsluiting geldt ook als mensen helemaal niet uitgezet kunnen worden (als ze gevaar lopen voor vervolging bij terugkeer) of als zij buiten hun schuld niet kunnen terugkeren (statenlozen, wanneer het land van herkomst weigert documenten af te geven). Bovendien is het idee dat je alleen wordt opgesloten als er concreet zicht is op uitzetting op korte termijn. Is dat niet het geval, dan kan de rechter vrijlating gelasten, en dat gebeurt ook regelmatig. Perioden van detentie worden gevolgd door ´klinkeren´, op straat leven en weer opnieuw opgepakt worden.

    Tot nu toe is vreemdelingendetentie officieel een laatste redmiddel, als er geen alternatieven meer voorhanden zijn. Dit laatste redmiddel wordt in het wetsvoorstel de standaard. Het enkele feit dat je niet beschikt over geldige verblijfspapieren leidt tot het plegen van een strafbaar feit en de mogelijkheid van detentie. Ook als het om minderjarigen gaat en om mensen die zeer kwetsbaar zijn (denk aan slachtoffers van mensenhandel, mensen met psychische problemen, mensen met gevangenis- en folterervaringen). Bovendien wordt eerder illegaal verblijf ook nog eens een reden om je levenslang de toegang tot ons land te ontzeggen.

    Dat klinkt allemaal erg stoer, maar de vraag is of ten eerste het mensen ervan zal weerhouden naar ons land te komen, en ten tweede of het de kans op daadwerkelijke terugkeer en dus terugdringing van het aantal illegalen vergroot.

  15. 17

    @16: Dank voor je antwoord Johanna. Het is juridisch dus nog niet strafbaar. Ok.
    Dan is mijn vervolgvraag: wat is in de praktijk het verschil (zowel voor de illegaal als voor NL) tussen de huidige situatie en de evt. nieuwe? Merkt de persoon in kwestie het verschil tussen veroordeeld worden tot een gevangenisstraf of gewoon zo opgesloten worden (met af en toe even klinkeren)? Hij kan in beide gevallen geen kant op toch?
    Als het de situatie al verandert, lijkt het me geen verbetering, maar het klinkt me nog steeds erg in de oren als symboolpolitiek.

  16. 18

    1. Het regime is een Huis van Bewaring of een strafgevangers verschilt. Dat merkt hij onmiddellijk;
    2. Hij krijgt – na meerdere veroordelingen – een strafblad;
    3. Hij krijgt problemen in andere Schengenlanden;
    4. Hij kan aansluitend aan zijn straf in vreemdelingenbewaring worden genomen en vice versa. Dit inpliceert dat ook de tussen detenties gelegen periodes van vrijheid mogelijk niet meer aan de orde zijn.

    Klinkeren is overigens het beeindigen van opvang in een AZC. Niet het beeindigen van vreemdelingendetentie.

  17. 19

    Plasterk schrijft vandaag in de volkskrant dat alle omliggende landen illegaliteit strafbaar hebben gesteld. Ik betwijfel dat. Factcheckers wakker?

  18. 21

    Illegaal verblijf wordt strafbaar gesteld. Daarbij zijn particulieren en particuliere organisaties die individuele hulp bieden niet strafbaar.

    Dat laatste is raar. Hulp aan criminelen is strafbaar. En als illegaliteit strafbaar wordt, worden illegalen toch criminelen? Hier kan een addertje onder het gras gaan kruipen. Humanitaire hulp blijft niet strafbaar, maar alles dat gericht is op het verlengen van het illegale verblijf wel.