Belle van Zuylen, verleiding of misleiding?

Ad van der Stok is architect en volgt met grote interesse de (politieke) gang van zaken rondom de Belle van Zuylen. Hij maakt ook regelmatig infographics voor Sargasso.

Hoewel het sinds een jaar wat stiller is in het land van projectontwikkelaars en architecten, heeft Nederland de laatste jaren wat te verduren gekregen aan over elkaar heen buitelende plannen. Projectontwikkelaars, corporatiedirecteuren en wethouders spiegelen maar al te graag onbewolkte blauwe luchten met blije mensen op groene pleinen voor. Met in het stralend middelpunt de architectuur geworden ambitie.

Dat voorspiegelen is bijna een kunst, waarbij het van belang is wat je wel, maar vooral ook wat je niet laat zien. Verder: wat je eromheen laat zien en natuurlijk in welk licht je het laat zien. Groot voordeel is dat het gebouw nog niet bestaat, dus je wordt bij het maken van het plaatje niet gehinderd door de werkelijkheid. Daarbij, tegen de tijd dat het gebouw gerealiseerd is zijn die plaatjes allang vergeten.

Een mooi voorbeeld van zo’n ambitieus plan vinden we in Utrecht, waar de Belle van Zuylen moet verrijzen. Een kijkje in de keuken van de artist impression. Oordeel zelf: verleiding of misleiding?


De video komt nog beter tot zijn recht als je hem in groter formaat op YouTube zelf bekijkt.

  1. 1

    Alleen in het hoofd van een gediplomeerde beroepsmisleider kan deze zin ontstaan: “verleiding of misleiding”. En jawel, architect.

    *Hoe heet dat ook weer bij Utrecht, de Nieuwe Rijn, het nieuwe wonen ?*

  2. 2

    Nu heten deze plaatjes meestal ‘artist impression’, maar een hele 7 baans weg weglaten grenst wel aan de misleiding. Ze hebben duidelijk nog niet nagedacht over deze voet van het gebouw, dat zijn meestal winderige betonvlaktes.

  3. 3

    Verleiding is bijna per definitie misleiding.
    Er komt nl geen redelijkheid bij kijken. Was dat wel het geval dan was het geen verleiding.

  4. 4

    Ik zou zeggen dat als dit alles is wat je hebt om een plan af te serveren dat het plan voor de rest wel steengoed moet zijn.

    Immers, initiatiefnemers van een plan proberen dat uiteraard te verkopen, zo zit de wereld nu eenmaal in elkaar. Dat is niets meer dan een instrument. Me dunkt dat je wanneer je als tegenstander je moet focussen op het instrument in plaats van op inhoudelijke argumenten die er werkelijk toe doen, dat je de strijd al hebt verloren.

  5. 5

    @4 je begrijpt het niet. De “strijd in de stadsontwikkeling” wordt nooit gewonnen in opiniestukjes. Inhoudelijk of – wat jij noemt – rethorisch weerwerk betekent niets in die echte wereld.

  6. 7

    filmpje had iets strakker gekund, maar toch: chapeau! De vraag @Ad is wel wat moet de Belle dan wel doen/zijn op het niveau van de publieke ruimte?

  7. 8

    @4: ik wil hiermee niet het plan afserveren, maar laten zien op basis waarvan de meeste (utrechtse politici) beslissingen nemen. Men denkt dat ze het over het plan hebben, maar feitelijk hebben ze het over het beeldmateriaal en daar zit nogal eens wat licht tussen.

    @7: dank! Het grootste probleem in de publieke ruimte is de binnenruimte van die toren – een soort van wigwam waar amper licht binnenkomt (zie filmpje op de website http://www.bellevanzuijlen.nl – en bedenk dat die lift geen licht geeft) Ander probleem zijn de ‘pleinen’ aan de voet van de toren, waar zogenaamd terrassen gaan komen, maar waar de meeste windoverlast zich concentreert en die een groot deel van de dag ook in de schaduw liggen.

    Die publieke ruimte is veel beter te ontwerpen, maar dan moeten ze naar alternatieven van die toren gaan kijken. Maar onbegrijpelijkerwijze is er nooit ook maar één alternatief bedacht.

  8. 10

    Goed filmpje! Een kleinere toren zou niet misstaan op dat gebied. Verder goed uitgelegd waarom dit plan hier niet past. Mijns inzien heeft het “Dubaise” proporties (kennelijk gesteund door een paar opgegeilde ambtenaren) (in een tijd waarin er kantoorruimte te over is en studenten nog steeds vechten om een kamertje… )

  9. 11

    Hmmm.. interessant fimpje maar uiteindelijk voor mij een iets te hoog linkse zeurpietgehalte. Feit is bijvoorbeeld dat Utrecht van 250 duizend nu naar 400 duizend inwoners groeit tijdens de komende twintig jaar. Het lijkt me overduidelijk dat we daarvoor fors meer woon- en kantoorruimte nodig hebben.

  10. 12

    He? Architectuuropinie op SARK?!

    Het Belle van Zuylen project hangt van belachelijke provinciaalse miskleunen aan elkaar. Goed dat Ad hier wat tegen probeert te doen. Alleen is het natuurlijk wel al zo oud als de mensheid om mensen te verleiden of misleiden. Het verschil daartussen is troebel maar in het geval van de Belle van Zuylen kan elke idioot zien dat je hier echt wordt misleidt. Ik zie eigenlijk geen enkele verleiding in de afbeeldingen, maar dat terzijde.

    Overigens zijn veel van deze afbeeldingen niet in Nederland gemaakt maar van renderbureaus uit China of andere delen van Azië. Omdat ze daar helemaal zot zijn van lachende mensen wil het nog wel eens voorkomen dat Chinese renderbureaus de architect ‘helpen’ met een ‘happy-people-happy-world’ beeldtaal die niet altijd van pas komt.

    @9 Die zijn er wel. Bv Seagram building van Mies van der Rohe in New York.
    Maar om over Rotterdam verder te gaan. In de stedenbouwkundige dienst in Rotterdam wordt tegenwoordig met een BVO/plot verhouding van 1/15 gewerkt. Tot aan die verhouding kan er een leefbare begane grond bestaan, daarboven wordt de druk op de publieke ruimte te groot.
    Dus hoogbouw met goede plint is mogelijk.

  11. 16

    @9: er zijn wel voorbeelden(zie Apostolov) maar die zijn schaars. Belangrijker, er zijn vooral ook veel voorbeelden van hoe het niet moet – kijk rond in Rotterdam…

    @11: wat betreft kantoorruimte, er staat in Utrecht volgens mij tegen de 10% leeg. Er is dus minder vraag dan aanbod. Dat betekent dat nieuwbouw tot gevolg heeft dat er ergens anders een kantoor leeg komt te staan, want nieuwe gebouwen worden wel afgenomen. Probleem zijn die oude gebouwen, waar er in NL al teveel van zijn op bedrijfsterreinen waar je niet dood gevonden wilt worden. Gemeenten moeten dat dan maar herstructureren, maar dat is een langdurige, ingewikkelde en soms dure klus.

    Je redenering klopt verder in zoverre dat er gebouwd moet worden, maar dat zegt nog niets over hoe er gebouw moet worden.

  12. 18

    Ach, zo gaat dat toch altijd. Koopsompolissen, uitvaartverzekeringen, Noord-Zuidlijn, ‘km-heffing lost de files op’, Palm Invest, etc.

    Trap dus nooit in plannen die te mooi zijn om waar te zijn, want dat zijn ze ook. Meestal weet je met gezond verstand wel beter.

  13. 19

    Leuk, zo’n filmpje. Is dit een beetje wat we ons moeten voorstellen bij (geïnformeerde)burgerjournalistiek 2.0? Zo ja, graag meer!

    (Aan de andere kant ben ik dol op wolkenkrabbers. Het is alleen jammer dat er altijd zo veel ellende aan vooraf gaat)

  14. 22

    Verleiding? Misleiding? Dat ding is al f#cking lelijk en out-of-context als je de verleidelijke/misleidende beelden ziet. Hoogbouw kan best mooi, maar tering: begin eens met 100m, of zo.

  15. 23

    @Apostolov: Fijn, graag meer van dat soort. Architectuur is te belangrijk om aan de architecten (en projectontwikkelaars en ambtenaren) over te laten.

    Dat Seagram-gebouw hebben ze een groot plein voor geflikkerd, is dat het? En wordt 1/15 daar gehaald in het geval van de woontorens en dat nieuwe Rotterdam van Koolhaas?

    @AvdS: Ik dacht al dat het schaars was. De ravage van de Rotterdamse ‘binnenstad’ lijkt me reden genoeg om twee keer na te denken.

    Ik zeg maar: A Pattern Language #21 Four-Story Limit: “High building have no genuine advantages, except in speculative gains for banks and land owners.”

  16. 24

    De architecten van deze wanstaltige verschijning zouden er goed aan doen om een notitie over architectonische kwaliteit van Tjeerd Dijkstra door te lezen. En dan met name het hoofdstukje over schaal en maat. (zie morgenochtend op Panzerfaust RED.)

  17. 25

    @9
    Ik vind de meeste kertorens heel behoorlijk in de omgeving passen. Hoewel de Bisschop van Utrecht natuurlijk ook klachten kreeg over het achtelijke formaat van de dom.

  18. 32

    Nog zo’n leuke promotieslogan. De Belle van Zuylen is een ‘verticale stad’. Maar waar is dan de school, ziekenhuis, brandweer, politiepost, supermarkt etc etc? Het is gewoon een kantoorgebouw met wat appartementen erin en enkele shops. Maar een verticale stad? Belachelijke term.

  19. 34

    Inderdaad een prima film van Ad van der Stok, daar heeft hij veel werk aan besteed. Als ontwikkelaar zijn we blij met iedere discussie over ons project. Gelukkig alleen hoeft het gemeentebestuur van Utrecht geen beslissing te nemen over de Belle op basis van onze artist impressions; daar zijn ze niet voor bedoeld. Beslissen kan wel op basis van het uitgebreide haalbaarheidsonderzoek uit 2007 of de Milieu Effect Rapportage van dit jaar. Eigenlijk is er al een meter of twee onderzoek en berekeningen voorhanden en dat zal de komende jaren nog fors toenemen.
    Over smaak valt niet te twisten, maar architect Pi de Bruijn heeft in ieder geval zijn sporen in ons land en er buiten wel verdiend.
    Ik hoop dat dit soort discussies doorgaan en dat we hier straks ook input uit kunnen halen voor de wijze waarop we over het project communiceren of hoe we de Belle vorm moeten geven.

  20. 36

    Wel erg sterk dat “de projectontwikkelaar” zelf, persoonlijk de moeite neemt om de stelling van de maker van deze video te bevestigen in de reaguursectie van sargasso.

    Pi of geen Pi, het is een gedrocht, en bovendien ook nog erg lelijk.

    Uw artist impressions zijn heel niet belangrijk?
    Draagvlak is niet belangrijk?

    Uw artist impressions dienen als basis voor enig draagvlak. Kortom, je comment draagt bij aan het onderschrijven van de stelling. Lekker constructief! Hulde!

  21. 37

    @Luc Dietz: Leuk dat je reageert!
    Als er reeds een haalbaarheidsonderzoek en MER is geweest, zijn de resultaten daarvan dan bekend. En zo ja, dan neem ik aan dat voor die onderzoeken ook andere materiaal gebruikt is dan alleen de artist impressions. Als die te zien zijn, kunnen misschien veel van de vragen die opgeroepen worden in het filmpje beantwoord worden.
    Dus tips of materiaal hartelijk welkom (mag ook naar de redactie [email protected]).

  22. 38

    Luc Dietz verzorgt de communicatie voor Burgfonds, en daarvoor maakt hij goed gebruik van alle beschikbare kanalen. En de discussie gaat zeker door!

    De MER moet nog langs de commissie MER, en gezien de vele onvolkomenheden (verkeers- en parkeerdruk onvoldoende berekend, een windstudie op basis van een schetsontwerp die dus niets zegt over werkelijke situatie, uitgevoerd door een ingenieursbureau dat betrokken is bij de ontwikkeling, een niet te objectiveren positieve beoordeling van het ontwerp in de eindafweging) zou het me verbazen als dat ongewijzigd gebeurt!

    Daarnaast is de politieke besluitvorming rond dit project zeer discutabel; het proces wordt langzaam onomkeerbaar, de meeste partijen hebben zich al een oordeel gevormd en dat op basis van, ja wat eigenlijk?

    Ad van der Stok legt daar precies de vinger op met dit filmpje.

  23. 39

    “Pi de Bruijn voltooide in 1967 zijn studie Bouwkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna was hij een tijd werkzaam voor de huisvestingsafdelingen van de gemeentes Southwark (Londen) en Amsterdam. Hij was in die jaren betrokken bij het ontwerp van de stadswijk Bijlmermeer.”

    Nogmaals: “Hij was in die tijd betrokken bij het ontwerp van de stadswijk Bijlmermeer.”

    En nu mag de heer Pi de Bruijn de verantwoordelijkheid op zich nemen om nog zo’n poel van ellende aan te richten in de nabijheid van Utrecht?

  24. 40

    @40: Je mag toch hopen dat hij ervan geleerd heeft. (Bij architecten, not likely.)

    Het leek me altijd een leuke serie voor een krant/tijdschrift om terug te gaan naar de huidige probleemwijken met de toenmalige architect/stedenbouwkundige om een inventaris op te maken van de verwachtingen/ideeën en wat daarvan geworden is.

  25. 43

    Zwartwit: Draagvlak is heel belangrijk en daar wordt door ons heel veel energie in gestopt. Dat doen we echter niet alleen aan de hand van deze impressies. Met zeer veel mensen in de stad voeren we gesprekken over dit project om te zorgen dat het gewoon een goed en breed geaccepteerd project wordt.

    Steeph: Het is een goed idee om het beschikbare materiaal toegankelijk te maken voor iedereen. Volgens mij biedt de gemeente al veel, maar wij zullen zeker kijken hoe wij daar een bijdrage aan kunnen leveren.

    Peter Tol: Er zijn zeker onvolkomendheden opgemerkt in de MER en wees ervan overtuigd dat er geen bouwvergunning verleend wordt wanneer deze onvolkomendheden echt tot een minimum teruggebracht zijn. Ook in de vervolgfasen gaat het model de windtunnel in. Overigens heeft de gemeente de partijen gekozen die de MER uitgevoerd hebben, daar hebben we geen rol in gespeeld. Er zijn niet veel bureaus die zo’n windtunnel onderzoek goed kunnen doen. Tenslotte neem ik aan dat iedereen die het er niet mee eens is, zijn zienswijzen bij het voorontwerp bestemmingsplan ingediend heeft?!

  26. 44

    @Luc,

    Draagvlak interesseert me niets. Waar ik met mijn hoofd niet bij kan is dat vakmensen dit hebben bedacht. Heeft u Pi de Bruijn onlangs aan een drugstest laten onderwerpen? Zo nee, dan wordt dat eens tijd.

  27. 46

    @ Luc,
    Er zijn voor zover ik kan inschatten erg veel en zeer diverse zienswijzen op MER en voorontwerp bestemmingsplan ingediend.

    Ik houd me sinds 2007 met deze discussie bezig, en wat mij aangenaam verrast is het kritisch gehalte (zelfs op een hoogbouwfetisj-blog als SkyscraperCity) van de reacties op het filmpje. Daarom nogmaals chapeau voor de maker, Ad van der Stok !!

  28. 50

    Peter: Ik heb geen idee hoeveel zienswijzen er binnen gekomen zijn. En volgens mij heb ik me positief over het filmpje van Ad van der Stok uitgelaten.

    Verder is het zo dat je weliswaar een gebouw als de Belle van Zuylen niet zonder draagvlak kunt bouwen, maar dat draagvlak op zich nog geen garantie is dat het gebouw er ook komt.

  29. 51

    Ik zie dit filmpje nu pas voor het eerst. Fantastisch gemaakt! Net als heel veel andere Utrechters haal ik opgelucht adem dat dit monstrum van de baan is. Hoera!

  30. 52

    Sjesus wilde ze dit gedrocht echt gaan bouwen?
    Utrecht e.o mag diepblij zijn. Wat een walgelijk ding. Dat had geheid geleid tot liederen als: “Daar moet een Boeing in, daar moet een Boeing in”.