Verbod op cv-ketel

OPINIE - Een coalitie bestaande uit Uneto-VNI, de milieubeweging en een groot deel van de energiesector pleit in een manifest voor een verbod op cv-ketels met ingang van 2021. In plaats daarvan moet er bij vervanging gekozen worden voor alternatieven, zoals een (hybride) warmtepomp. Op het eerste gezicht oogt dit sympathiek en passend in de lange termijndoelstelling om van gas af te gaan voor verwarming. Het is echter de vraag of dit de juiste oplossingsrichting is.

Alternatieve warmtebronnen

Een cv die aan het eind van zijn levensduur is kan dan alleen nog worden vervangen door een warmtepomp, zonnewarmte, stadsverwarming, infraroodverwarming of een hybride systeem (half cv-ketel, half warmtepomp). Deze zijn vaak een stuk duurder dan de cv-ketel en in geval van stadsverwarming of een warmtepomp ook niet zomaar van de een op de andere dag gerealiseerd. Bij een verbod op nieuwe cv-ketels worden bewoners in wijken waar tussen 2021 en 2030 een warmtenet wordt aangelegd op forse kosten gejaagd, tenzij de regels een uitzondering voor het huren van cv-ketels gaan bevatten.

Een ander nadeel is dat een huis niet zomaar geschikt is voor een warmtepomp. Een warmtepomp vergt een forse vermindering van de warmtevraag om te voorkomen dat het elektriciteitsverbruik in het stookseizoen explodeert. De energieinhoud van een kubieke meter gas staat namelijk gelijk aan een kleine 10 kilowattuur. Bij een gemiddeld gasverbruik van 1200 m3 betekent dat 12 duizend kilowattuur extra elektriciteitsverbruik. Zelfs als de warmtepomp daadwerkelijk vijf eenheden thermische warmte uit iedere eenheid elektriciteit weet te halen (de zogenoemde COP) is dat ruim 2.000 kWh elektriciteit per jaar extra.

In het rekenvoorbeeld van Milieucentraal daalt het gasverbruik van 1.700 m3 naar 850 m3 en 1.500 kWh. Dat is dus een besparing van 50% gas en een stijging van je elektriciteitsverbruik met 50% (uitgaande van de 3.000 kWh die Milieucentraal als gemiddeld verbruik hanteert).

Omdat de alternatieven, zoals een hybride warmtepomp, veel duurder zijn en niet iedereen dat geld heeft pleiten de bedrijven en organisaties voor een systeem waarbij je per woning een vast bedrag per maand betaalt voor de installaties die voor warmte en stroom zorgen. Als je je huis verkoopt, neemt de volgende eigenaar de lening over. Dat wordt ook wel gebouw-gebonden financiering genoemd.

Hoe dan wel?

Ik onderschrijf het uitgangspunt dat het gasverbruik snel moet dalen vanwege de mijnbouwschade in Groningen en de klimaatdoelen te halen. De beste manier daarvoor is de energievraag (en dan met name de warmtevraag) van gebouwen fors te verlagen. Bij een goede aanpak geeft dat ook een enorme woningverbetering, een hoger thermisch comfort en een betere kwaliteit binnenlucht. Zelf zou ik daarom een andere weg volgen bestaande uit drie paden. Het eerste pad is bewoners stimuleren of desnoods verplichten tot het plukken van laaghangend fruit. Het tweede pad is een stapsgewijs verbod op nieuwe gastoestellen. Het derde pad dialoog met bewoners over alternatieven warmtebronnen en het afbreken van de bestaande gasinfrastructuur.

Met simpele maatregelen en relatief weinig geld (1.000 Euro) is volgens onafhankelijk energieadviseur Lars Boelen een besparing van 50% van het gasverbruik mogelijk. De maatregelen die hij noemt hebben als bijkomende voordelen dat ze elektriciteit besparen in plaats van leiden tot extra elektriciteitsverbruik en dat ze goedkoper zijn dan een hybride warmtepomp.

De eerste stap van het tweede pad is een verbod op gas bij nieuwbouw van woningen en kantoren. De Eerste Kamer heeft deze week ingestemd met het wetsvoorstel dat dit mogelijk maakt. De tweede stap is een verbod op cv-ketels bij grootschalige renovaties in de huursector en een verplicht afbouwplan bij het verlenen van nieuwe milieuvergunningen. Een verplichting om een van gas af plan te (laten) maken voor je woning bij vervanging van de cv-ketel zou een mooie aanvulling zijn, zeker ook voor de particuliere huursector. Deze stap kan nog deze kabinetsperiode gerealiseerd worden. De derde en laatste stap van het tweede spoor is pas een verbod van de cv-ketel, HRe-ketel en hybride warmtepomp. Deze derde stap zou ik veel verder in de toekomst situeren, zo ergens rond 2030. Op die manier krijgen huiseigenaren en verhuurders de tijd om plannen te maken voor alternatieven waarbij energiebesparing een veel grotere rol kan spelen.

Het derde spoor begint met het aanwijzen van een partij die regie krijgt bij het ontwikkelen van plannen om binnen 15 jaar wijk voor wijk van gas af te gaan. Een mogelijke partij voor de regierol is de gemeente. Deze zou in dialoog met netwerkbedrijf, bewoners en gebouweigenaren plannen moeten uitwerken om wijk voor wijk van gas af te halen, bij voorkeur afgestemd op het moment dat de netbeheerder zijn gasleidingen moet vervangen. Veel gemeenten zijn hier al mee begonnen. Een termijn van 15 jaar geeft bewoners en gebouweigenaren ook de kans om plan te maken voor hun vastgoed waarbij het terugbrengen van de warmtevraag een grote rol speelt.

Conclusie

Het plan om binnen drie jaar een algemeen verbod op nieuwe cv-ketels in te stellen is goed nieuws voor de installatiebranche en de gasbranche. Veel bewoners zullen op het moment van vervanging niet anders kunnen dan overschakelen op een (hybride) warmtepomp. Individueel overstappen op een collectief systeem als stadsverwarming is hoe dan ook kansloos. De gasbranche kan bij uitvoer van dit plan in z’n handjes knijpen, want de hybride warmtepomp vormt na de niet geslaagde marktuitrol van de HRe-ketel een nieuwe mogelijkheid om gasverbruik in stand te houden en de weerstand tegen het verwijderen van de gasinfrastructuur zal een stuk hoger zijn in wijken waar veel mensen verplicht vijfduizend Euro of meer hebben geïnvesteerd in een hybride warmtepomp.

De grote verliezers bij het voorgestelde verbod op cv-ketels zijn niet alleen bewoners, maar ook alle mensen en organisaties die tijd en moeite steken in de beweging van onderop om van gas af te gaan. Ook verkopers van woningen waar een gebouwgebonden financiering op rust waar geen lagere energierekening tegenover staat kunnen zich opmaken voor een daling van de waarde van hun pand (vergelijkbaar met het verschil in woningwaarde tussen woningen zonder en woningen met een hoge erfpachtkanon).

  1. 1

    Dus de consument krijgt dit even patsboem voor de kiezen, maar hoe zit het met de grootverbruikers, industrie, kassen?

    En dan hebben we het nog niet over de gasfornuizen gehad. Een paar jaar geleden hebben we ons dan eindelijk dat droomfornuis kunnen veroorloven. Die kooklocomotief was een rib uit ons lijf en het idee was dat we daar tot onze laatste dagen mee zouden doen. En dan nu zo’n futuristisch manifest.
    Mijn huis elektrisch verwarmen is één ding, maar onder de pan wil ik een vlam kunnen zien. Punt.

    Daarbij vraag ik me echt af of het stroomnet dat allemaal gaat trekken. Huizen verwarmen, auto’s opladen. Ter illustratie: in de UK is het elke dag een klein paniekmoment wanneer na Eastenders de bevolking massaal de ketel op zet.

  2. 3

    Dit plan van de branche is niets minder dan een poging om via wettelijke druk zich in lengte van jaren van een forse omzet te kunnen verzekeren. Een uitermate walgelijke manier van doen om op zo misbruik te maken van de vermindering van de aardgasproductie.

    Dat nog los van de burger die het gelag mag betalen en daar feitelijk niets voor terug zal zien, immers de prognose is dat de terugverdientijd ongeveer gelijk zal zijn aan de verwachtte technische afschrijfperiode (zo die laatste gehaald wordt)

  3. 4

    Het aardgas in Slochteren raakt op en opeens heeft Nederland veel haast om van het Aardgasnet af te komen. Heeft het een iets met het ander te maken? Je kunt natuurlijk ook aardgas uit Noorwegen of Rusland importeren. Probleem voor de Nederlandse staat is dat het aardgas van Slochteren eigendom is van de staat. De overheid heeft er dan ook gigantisch veel meer verdient. Maar geïmporteerd aardgas is gewoon eigendom van de importeur. Daar verdient de Staat veel minder aan. Niet interessant genoeg. Tijd voor de transitie.

  4. 5

    @4: Niet geheel waar beste Raymond. BV Nederland heeft in 2017 een recordvolume aan gas geïmporteerd, het gross voor wederverkoop aan het buitenland. In 2018 wordt dit volume nog eens overtroffen. Is het niet uit eigen voorraad, dan het volume vergroten uit iemand anders zijn voorraad. Hebben we het nog niet eens over de gestegen energiebelastingen gehad van de afgelopen 3 jaar. BV Nederland heeft nog nooit eerder zoveel aan gas verdiend dan het afgelopen jaar.

  5. 7

    @6 En ja hoor daar hebben we het Neoliberale complot weer. De energietransitie hebben we toch echt te danken aan het jarenlange milieu gedram van links, partijen als GroenLinks vinden nog lang niet ver genoeg gaan ook. Links moet nu dus niet gaan zeiken dat het de burger nu opeens met gigantische kostenposten worden opgezadeld daar zijn ze jarenlang voor gewaarschuwd. Nee het zou wel meevallen en ons juist geld opbrengen hielden ze ons voor.

    Ik ben overigens benieuw hoe ze dit de burger door de strot gaan duwen. Als ze mij willen verplichten minimaal 6000 Euro uit te geven aan een nieuwe CV installatie, die geen haar beter is dan de huidige en me niks bespaard zullen ze dat toch met bedreiging en geweld voor elkaar moeten krijgen.

  6. 8

    @7 Ze sluiten gewoon je gastoevoer af. Ben je zo om.

    Vanwaar toch continue die cynisch-aggresieve houding (‘gedram’, ‘zeiken’, ‘opgezadeld’, ‘door de strot duwen’, ‘bedreigen’, ‘geweld’) waarbij alles wat er gebeurt in de wereld slecht is en de schuld van ‘links’? Het is maar een CV-ketel hoor.

    Geniet eens een beetje van het leven. Er is zoveel moois.

  7. 9

    @7:

    De energietransitie hebben we toch echt te danken aan het jarenlange milieu gedram

    neej, dat ligt er aan dat rechts niet wil draaien en vast blijft houden aan fossiel, waardoor de investeringen steeds hoger worden om te kunnen draaien

  8. 10

    @3: Met een gasverbod (van het gas af) zijn de kosten nog veel hoger en afhankelijkheid van de installateurs veel groter.
    De terugverdientijd is korter dan de afschrijving, mits de warmtepomp goed is afgesteld.

  9. 11

    @8:

    Het is maar een CV-ketel hoor.

    Seriously hoping you’re trolling here. Een warm bed en steriel voer is waar we het merendeel van onze statische levensduur uit halen, in dit deel van de wereld.

  10. 12

    @3: @6: @7:
    Ik denk dat @9: niet helemaal gelijk heeft.
    De prijsstijgingen van fossiele brandstof vallen tot nu toe erg mee.

    Maar als we het broeikas-effect nog enigszins willen temperen, is een overgang nodig.

    Een bijverschijnsel van energiebesparing is overigens, dat een land als Saoedi-Arabië minder geld heeft om in Nederland moskeeën te subsidiëren.
    En dat Rusland en Saoedi-Arabië minder geld hebben om oorlogen te voeren.

  11. 15

    De kompleet debiliteit ten top: Ik schaf met subsidie een HRe-ketel ketel aan zodat ik met gas de elektra opwek voor mn buurman met zn met subsidie aangeschafte warmtepomp, omdatie van het gas af moet…

  12. 18

    @Grutte Pier: met een HRe-ketel in combinatie met een warmtepomp zijn veel hogere rendementen mogelijk. Tot wel 200%. Een subsidie op beide is daarom geen raar idee.

  13. 20

    De buurman zal toch een stuk meer elekta-energie nodig hebben met een warmtepomp (tot 2-3 x zoveel als een ‘normale’ huishouden las ik laatst)
    Iemand moet dit opwekken…

  14. 22

    Ik vind de nadruk op de warmtepomp een vreemd initiatief.
    Er wordt stevig onderzoek gedaan naar de thermochemische opslag van warmte.
    Met zouten als zeoliet is dit al lang aangetoond en in de praktijk gebruikt. Er wordt nu gewerkt aan vercommercialisering.
    TNO verwacht dit binnen 3 tot 5 jaar.
    Men zou op z’n minst een combinatie van technieken kunnen overwegen.

  15. 23

    @10:

    De terugverdientijd is korter dan de afschrijving, mits de warmtepomp goed is afgesteld.

    Dat afstellen ging bij die WTW installaties ook al zo goed. Hele wijken werden er ziek van.

  16. 24

    @5: nou Raymond heeft hier toch wel een punt: aan wederuitvoer verdient de overheid per definitie minder aan dan eigen verkoop.

  17. 27

    @25: Och, zolang het geen half miljard is is het goedkoper dan die nieuwe stikstoffabriek die wordt neergezet om dat de NAM toch vooral in gas moet blijven handelen …

  18. 28

    @27
    Met een kleine aanpassing in je cv-ketel kun je eenvoudig overschakelen op ander gas. Gisteren hoorde ik bij NPO-R1 dat in Belgie de meeste ketels zowel hoog- en laagcalorisch gas aankunnen (verplicht?).

    Maarje, daar verdienen de dividendbelasting-vrije vrindjes van Rutte nix aan!

  19. 31

    @30: Lieve help man! Als je op de middelbare school al natuurkunde liet vallen en bovendien te beroerd bent even te controleren wat stikstof is, wat doe je hier dan?